Adhikarana madAtyayAdinidAnAdhyAyaH (2) · Śloka 2
തസ്മാന്മദാത്യയനിദാനമുച്യത ഇത്യാഹ - - - - അഥാതോ മദാത്യയാദിനിദാനം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| ഗദ്യസൂത്രേ||൨||
तस्मान्मदात्ययनिदानमुच्यत इत्याह - - - - अथातो मदात्ययादिनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasya guNAH (1) · Śloka 1
തീക്ഷ്ണോഷ്ണരൂക്ഷസൂക്ഷ്മാമ്ലം വ്യവായ്യാശുകരം ലഘു| വികാഷി വിശദം മദ്യമോജസോऽസ്മാദ്വിപര്യയഃ||൧||
तीक्ष्णोष्णरूक्षसूक्ष्माम्लं व्यवाय्याशुकरं लघु| विकाषि विशदं मद्यमोजसोऽस्माद्विपर्ययः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyaguNa evotkarShato viShe~api (2) · Śloka 2
തീക്ഷ്ണാദയോ വിഷേऽപ്യുക്താശ്ചിത്തോപപ്ലാവിനോ ഗുണാഃ| ജീവിതാന്തായ ജായന്തേ വിഷേ തൂത്കര്ഷവൃത്തിതഃ||൨||
तीक्ष्णादयो विषेऽप्युक्ताश्चित्तोपप्लाविनो गुणाः| जीवितान्ताय जायन्ते विषे तूत्कर्षवृत्तितः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prathamamadasya lakShaNam (3-4) · Śloka 4
കഥം കൃത്വാ മദ്യം ചേതോ വികാരം നയതി ? ഇത്യാഹ - - - - തീക്ഷ്ണാദിഭിര്ഗുണൈര്മദ്യം മന്ദാദീനോജസോ ഗുണാന്| ദശഭിര്ദശ സങ്ക്ഷോഭ്യ ചേതോ നയതി വിക്രിയാമ്||൩|| ആദ്യേ മദേ| |൪|
कथं कृत्वा मद्यं चेतो विकारं नयति ? इत्याह - - - - तीक्ष्णादिभिर्गुणैर्मद्यं मन्दादीनोजसो गुणान्| दशभिर्दश सङ्क्षोभ्य चेतो नयति विक्रियाम्||३|| आद्ये मदे| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyamadasya lakShaNam (4) · Śloka 4
ദ്വിതീയേ തു പ്രമാദായതനേ സ്ഥിതഃ| ദുര്വികല്പഹതോ മൂഢഃ സുഖമിത്യധിമുച്യതേ||൪||
द्वितीये तु प्रमादायतने स्थितः| दुर्विकल्पहतो मूढः सुखमित्यधिमुच्यते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyatRutIyasandhisthitasya lakShaNam (5) · Śloka 5
മധ്യമോത്തമയോഃ സന്ധിം പ്രാപ്യ രാജസതാമസഃ| നിരങ്കുശ ഇവ വ്യാലോ ന കിഞ്ചിന്നാചരേജ്ജഡഃ||൫||
मध्यमोत्तमयोः सन्धिं प्राप्य राजसतामसः| निरङ्कुश इव व्यालो न किञ्चिन्नाचरेज्जडः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyamadasya lakShaNam (6-7) · Śloka 7
അത ഏവാഹ - - - - ഇയം ഭൂമിരവദ്യാനാം ദൌഃശീല്യസ്യേദമാസ്പദമ്| ഏകോऽയം ബഹുമാര്ഗായാ ദുര്ഗതേര്ദേശികഃ പരമ്||൬|| നിശ്ചേഷ്ടഃ ശവവച്ഛേതേ തൃതീയേ തു മദേ സ്ഥിതഃ| മരണാദപി പാപാത്മാ ഗതഃ പാപതരാം ദശാമ്||൭||
अत एवाह - - - - इयं भूमिरवद्यानां दौःशील्यस्येदमास्पदम्| एकोऽयं बहुमार्गाया दुर्गतेर्देशिकः परम्||६|| निश्चेष्टः शववच्छेते तृतीये तु मदे स्थितः| मरणादपि पापात्मा गतः पापतरां दशाम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyashIlananiShedhaH (8) · Śloka 8
ധര്മാധര്മം സുഖം ദുഃഖമര്ഥാനര്ഥം ഹിതാഹിതമ്| യദാസക്തോ ന ജാനാതി കഥം തച്ഛീലയേദ്ബുധഃ||൮||
धर्माधर्मं सुखं दुःखमर्थानर्थं हिताहितम्| यदासक्तो न जानाति कथं तच्छीलयेद्बुधः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madye~atipIte mohAdayaH (9-10) · Śloka 10
മദ്യേ മോഹോ ഭയം ശോകഃ ക്രോധോ മൃത്യുശ്ച സംശ്രിതാഃ| സോന്മാദമദമൂര്ച്ഛായാഃ സാപസ്മാരാപതാനകാഃ||൯|| യത്രൈകഃ സ്മൃതിവിഭ്രംശസ്തത്ര സര്വമസാധു യത്| |൧൦|
मद्ये मोहो भयं शोकः क्रोधो मृत्युश्च संश्रिताः| सोन्मादमदमूर्च्छायाः सापस्मारापतानकाः||९|| यत्रैकः स्मृतिविभ्रंशस्तत्र सर्वमसाधु यत्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ayuktiyuktamadyasya trivargAdinAshakatvam (10-11) · Śloka 11
| അയുക്തിയുക്തമന്നം ഹി വ്യാധയേ മരണായ വാ||൧൦|| മദ്യം ത്രിവര്ഗധീധൈര്യലജ്ജാദേരപി നാശനമ്| |൧൧|
| अयुक्तियुक्तमन्नं हि व्याधये मरणाय वा||१०|| मद्यं त्रिवर्गधीधैर्यलज्जादेरपि नाशनम्| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAnasya viShayaH (11-12) · Śloka 12
താമേവ യുക്തിം വക്ഷ്യമാണേന ഗ്രന്ഥേന പ്രതിപാദയന്നാഹ - - - - | നാതിമാദ്യന്തി ബലിനഃ കൃതാഹാരാ മഹാശനാഃ||൧൧|| സ്നിഗ്ധാഃ സത്ത്വവയോയുക്താ മദ്യനിത്യാസ്തദന്വയാഃ| മേദഃകഫാധികാ മന്ദവാതപിത്താ ദൃഢാഗ്നയഃ||൧൨||
तामेव युक्तिं वक्ष्यमाणेन ग्रन्थेन प्रतिपादयन्नाह - - - - | नातिमाद्यन्ति बलिनः कृताहारा महाशनाः||११|| स्निग्धाः सत्त्ववयोयुक्ता मद्यनित्यास्तदन्वयाः| मेदःकफाधिका मन्दवातपित्ता दृढाग्नयः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAnasyAviShayaH (13-17) · Śloka 17
വിപര്യയേऽതിമാദ്യന്തി വിശ്രബ്ധാഃ കുപിതാശ്ച യേ| മദ്യേന ചാമ്ലരൂക്ഷേണ സാജീര്ണേ ബഹുനാऽതി ച||൧൩|| വാതാത്പിത്താത്കഫാത്സര്വൈശ്ചത്വാരഃ സ്യുര്മദാത്യയാഃ| സര്വേऽപി സര്വൈര്ജായന്തേ വ്യപദേശസ്തു ഭൂയസാ||൧൪|| സാമാന്യം ലക്ഷണം തേഷാം പ്രമോഹോ ഹൃദയവ്യഥാ| വിഡ്ഭേദഃ പ്രതതം തൃഷ്ണാ സൌമ്യാഗ്നേയോ ജ്വരോऽരുചിഃ||൧൫|| ശിരഃപാര്ശ്വാസ്ഥിരുക്കമ്പോ മര്മഭേദസ്ത്രികഗ്രഹഃ| ഉരോവിബന്ധസ്തിമിരം കാസഃ ശ്വാസഃ പ്രജാഗരഃ||൧൬|| സ്വേദോऽതിമാത്രം വിഷ്ടമ്ഭഃ ശ്വയഥുശ്ചിത്തവിഭ്രമഃ| പ്രലാപശ്ചര്ദിരുത്ക്ലേശോ ഭ്രമോ ദുഃസ്വപ്നദര്ശനമ്||൧൭||
विपर्ययेऽतिमाद्यन्ति विश्रब्धाः कुपिताश्च ये| मद्येन चाम्लरूक्षेण साजीर्णे बहुनाऽति च||१३|| वातात्पित्तात्कफात्सर्वैश्चत्वारः स्युर्मदात्ययाः| सर्वेऽपि सर्वैर्जायन्ते व्यपदेशस्तु भूयसा||१४|| सामान्यं लक्षणं तेषां प्रमोहो हृदयव्यथा| विड्भेदः प्रततं तृष्णा सौम्याग्नेयो ज्वरोऽरुचिः||१५|| शिरःपार्श्वास्थिरुक्कम्पो मर्मभेदस्त्रिकग्रहः| उरोविबन्धस्तिमिरं कासः श्वासः प्रजागरः||१६|| स्वेदोऽतिमात्रं विष्टम्भः श्वयथुश्चित्तविभ्रमः| प्रलापश्चर्दिरुत्क्लेशो भ्रमो दुःस्वप्नदर्शनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajasya lakShaNam (18) · Śloka 18
വിശേഷാജ്ജാഗരശ്വാസകമ്പമൂര്ധരുജോऽനിലാത്| സ്വപ്നേ ഭ്രമത്യുത്പതതി പ്രേതൈശ്ച സഹ ഭാഷതേ||൧൮||
विशेषाज्जागरश्वासकम्पमूर्धरुजोऽनिलात्| स्वप्ने भ्रमत्युत्पतति प्रेतैश्च सह भाषते||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajasya lakShaNam (19) · Śloka 19
പിത്താദ്ദാഹജ്വരസ്വേദമോഹാതീസാരതൃഡ്ഭ്രമാഃ| ദേഹോ ഹരിതഹാരിദ്രോ രക്തനേത്രകപോലതാ||൧൯||
पित्ताद्दाहज्वरस्वेदमोहातीसारतृड्भ्रमाः| देहो हरितहारिद्रो रक्तनेत्रकपोलता||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajasya lakShaNam (20) · Śloka 20
ശ്ലേഷ്മണാ ഛര്ദിഹൃല്ലാസനിദ്രോദര്ദാങ്ഗഗൌരവമ്| ||൨൦||
श्लेष्मणा छर्दिहृल्लासनिद्रोदर्दाङ्गगौरवम्| ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShajasya lakShaNam (1) · Śloka 1
| സര്വജേ സര്വലിങ്ഗത്വമ്||൧||
| सर्वजे सर्वलिङ्गत्वम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhvaMsakavikShayayornidAnam (20-21) · Śloka 21
സമ്പ്രതി ധ്വംസകവിക്ഷയൌ ലക്ഷയതി - - - - | മുക്ത്വാ മദ്യം പിബേത്തു യഃ||൨൦|| സഹസാऽനുചിതം വാऽന്യത്തസ്യ ധ്വംസകവിക്ഷയൌ| ഭവേതാം മാരുതാത്കഷ്ടൌ ദുര്ബലസ്യ വിശേഷതഃ||൨൧||
सम्प्रति ध्वंसकविक्षयौ लक्षयति - - - - | मुक्त्वा मद्यं पिबेत्तु यः||२०|| सहसाऽनुचितं वाऽन्यत्तस्य ध्वंसकविक्षयौ| भवेतां मारुतात्कष्टौ दुर्बलस्य विशेषतः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhvaMsakasya lakShaNam (22) · Śloka 22
ധ്വംസകേ ശ്ലേഷ്മനിഷ്ഠീവഃ കണ്ഠശോഷോऽതിനിദ്രതാ| ശബ്ദാസഹത്വം തന്ദ്രാ ച|൨൨|
ध्वंसके श्लेष्मनिष्ठीवः कण्ठशोषोऽतिनिद्रता| शब्दासहत्वं तन्द्रा च|२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vikShayasya lakShaNam (22-23) · Śloka 23
| വിക്ഷയേऽങ്ഗശിരോതിരുക്||൨൨|| ഹൃത്കണ്ഠരോഗഃ സമ്മോഹഃ കാസസ്തൃഷ്ണാ വമിര്ജ്വരഃ| |൨൩|
| विक्षयेऽङ्गशिरोतिरुक्||२२|| हृत्कण्ठरोगः सम्मोहः कासस्तृष्णा वमिर्ज्वरः| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nivRuttamadyasya phalam (23-1) · Śloka 1
| നിവൃത്തോ യസ്തു മദ്യേഭ്യോ ജിതാത്മാ ബുദ്ധിപൂര്വകൃത്||൨൩|| വികാരൈഃ സ്പൃശ്യതേ ജാതു ന സ ശാരീരമാനസൈഃ| |൨൪| ഇതി മദാത്യയനിദാനമ്||൧||
| निवृत्तो यस्तु मद्येभ्यो जितात्मा बुद्धिपूर्वकृत्||२३|| विकारैः स्पृश्यते जातु न स शारीरमानसैः| |२४| इति मदात्ययनिदानम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcchAyasannyAsAnAM hetutrayamadhiShTAnatrayaM balottaratvaM ca (24-25) · Śloka 25
അഥ മദ്യവച്ചേതോവിഹതികാരണസാമാന്യാന്മദാദീന് ലക്ഷയതി - - - - | രജോമോഹാഹിതാഹാരപരസ്യ സ്യുസ്ത്രയോ ഗദാഃ||൨൪|| രസാസൃക്ऽऽചേതനാവാഹിസ്രോതോരോധസമുദ്ഭവാഃ| മദമൂര്ച്ഛായസന്ന്യാസാ യഥോത്തരബലോത്തരാഃ||൨൫||
अथ मद्यवच्चेतोविहतिकारणसामान्यान्मदादीन् लक्षयति - - - - | रजोमोहाहिताहारपरस्य स्युस्त्रयो गदाः||२४|| रसासृक्ऽऽचेतनावाहिस्रोतोरोधसमुद्भवाः| मदमूर्च्छायसन्न्यासा यथोत्तरबलोत्तराः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madaH saptavidhaH (26) · Śloka 26
അഥ മദം ലക്ഷയതി - - - - അഥ മദനിദാനമ്| മദോऽത്ര ദോഷൈഃ സര്വൈശ്ച രക്തമദ്യവിഷൈരപി| |൨൬|
अथ मदं लक्षयति - - - - अथ मदनिदानम्| मदोऽत्र दोषैः सर्वैश्च रक्तमद्यविषैरपि| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajasya lakShaNam (26-27) · Śloka 27
| സക്താനല്പദ്രുതാഭാഷശ്ചലഃ സ്ഖലിതചേഷ്ടിതഃ||൨൬|| രൂക്ഷശ്യാവാരുണതനുര്മദേ വാതോദ്ഭവേ ഭവേത്| |൨൭|
| सक्तानल्पद्रुताभाषश्चलः स्खलितचेष्टितः||२६|| रूक्षश्यावारुणतनुर्मदे वातोद्भवे भवेत्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajasya lakShaNam (27) · Śloka 27
| പിത്തേന ക്രോധനോ രക്തപീതാഭഃ കലഹപ്രിയഃ||൨൭||
| पित्तेन क्रोधनो रक्तपीताभः कलहप्रियः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajasya lakShaNam (29) · Śloka 29
സ്വല്പസമ്ബദ്ധവാക്പാണ്ഡുഃ കഫാദ്ധ്യാനപരോऽലസഃ| ||൨൯||
स्वल्पसम्बद्धवाक्पाण्डुः कफाद्ध्यानपरोऽलसः| ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajasya lakShaNam (28) · Śloka 28
| സര്വാത്മാ സന്നിപാതേന|൨൮|
| सर्वात्मा सन्निपातेन|२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajasya lakShaNam (28-29) · Śloka 29
| രക്താത്സ്തബ്ധാങ്ഗദൃഷ്ടിതാ||൨൮|| പിത്തലിങ്ഗം ച| |൨൯|
| रक्तात्स्तब्धाङ्गदृष्टिता||२८|| पित्तलिङ्गं च| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyajasya lakShaNam (29) · Śloka 29
മദ്യേന വികൃതേഹാസ്വരാങ്ഗതാ| |൨൯|
मद्येन विकृतेहास्वराङ्गता| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajasya lakShaNam (29) · Śloka 29
| വിഷേ കമ്പോऽതിനിദ്രാ ച സര്വേഭ്യോऽഭ്യധികസ്തു സഃ||൨൯||
| विषे कम्पोऽतिनिद्रा च सर्वेभ्योऽभ्यधिकस्तु सः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajAdiShu doShAnubandhaH (30-2) · Śloka 2
ലക്ഷയേല്ലക്ഷണോത്കര്ഷാദ്വാതാദീന് ശോണിതാദിഷു| |൩൦| ഇതി മദനിദാനമ്||൨||
लक्षयेल्लक्षणोत्कर्षाद्वातादीन् शोणितादिषु| |३०| इति मदनिदानम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrchAyashcaturvidhaH, vAtajasya lakShaNam (30-31) · Śloka 31
അഥ മൂര്ച്ഛായം ലക്ഷയതി - - - - അഥ മൂര്ച്ഛായനിദാനമ്| | അരുണം കൃഷ്ണനീലം വാ ഖം പശ്യന്പ്രവിശേത്തമഃ||൩൦|| ശീഘ്രം ച പ്രതിബുധ്യേത ഹൃത്പീഡാ വേപഥുര്ഭ്രമഃ| കാര്ശ്യം ശ്യാവാരുണാ ഛായാ മൂര്ഛായേ മാരുതാത്മകേ||൩൧||
अथ मूर्च्छायं लक्षयति - - - - अथ मूर्च्छायनिदानम्| | अरुणं कृष्णनीलं वा खं पश्यन्प्रविशेत्तमः||३०|| शीघ्रं च प्रतिबुध्येत हृत्पीडा वेपथुर्भ्रमः| कार्श्यं श्यावारुणा छाया मूर्छाये मारुतात्मके||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajasya lakShaNam (32-33) · Śloka 33
പിത്തേന രക്തം പീതം വാ നഭഃ പശ്യന് വിശേത്തമഃ| വിബുധ്യേത ച സസ്വേദോ ദാഹതൃട്താപപീഡിതഃ||൩൨|| ഭിന്നവിണ്നീലപീതാഭോ രക്തപീതാകുലേക്ഷണഃ| |൩൩|
पित्तेन रक्तं पीतं वा नभः पश्यन् विशेत्तमः| विबुध्येत च सस्वेदो दाहतृट्तापपीडितः||३२|| भिन्नविण्नीलपीताभो रक्तपीताकुलेक्षणः| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajasya lakShaNam (33-34) · Śloka 34
| കഫേന മേഘസംകാശം പശ്യന്നാകാശമാവിശേത്||൩൩|| തമശ്ചിരാച്ച ബുധ്യേത സഹൃല്ലാസഃ പ്രസേകവാന്| ഗുരുഭിഃ സ്തിമിതൈരങ്ഗൈരാര്ദ്രചര്മാവനദ്ധവത്||൩൪||
| कफेन मेग़संकाशं पश्यन्नाकाशमाविशेत्||३३|| तमश्चिराच्च बुध्येत सहृल्लासः प्रसेकवान्| गुरुभिः स्तिमितैरङ्गैरार्द्रचर्मावनद्धवत्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShajasya lakShaNam (35-36) · Śloka 36
സര്വാകൃതിസ്ത്രിഭിര്ദോഷൈരപസ്മാര ഇവാപരഃ| പാതയത്യാശു നിശ്ചേഷ്ടം വിനാ ബീഭത്സചേഷ്ടിതൈഃ||൩൫|| ഇതി മൂര്ച്ഛായനിദാനമ്|൩൬|
सर्वाकृतिस्त्रिभिर्दोषैरपस्मार इवापरः| पातयत्याशु निश्चेष्टं विना बीभत्सचेष्टितैः||३५|| इति मूर्च्छायनिदानम्|३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrchAyayorauShadhaM vinA nivRuttiH,sanyAsasyauShadhaikanivartyatvam (36) · Śloka 36
ഇദാനീം സന്ന്യാസം ലക്ഷയിതുമാഹ - - - - അഥ സന്ന്യാസനിദാനമ്| ദോഷേഷു മദമൂര്ച്ഛായാഃ കൃതവേഗേഷു ദേഹിനാമ്| സ്വയമേവോപശാമ്യന്തി, സന്ന്യാസോ നൌഷധൈര്വിനാ||൩൬||
इदानीं सन्न्यासं लक्षयितुमाह - - - - अथ सन्न्यासनिदानम्| दोषेषु मदमूर्च्छायाः कृतवेगेषु देहिनाम्| स्वयमेवोपशाम्यन्ति, सन्न्यासो नौषधैर्विना||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMnyAsasya saMprAptiH saMnyAsasya lakShaNam (37-38) · Śloka 38
വാഗ്ദേഹമനസാം ചേഷ്ടാമാക്ഷിപ്യാതിബലാ മലാഃ| സന്ന്യാസം സന്നിപതിതാഃ പ്രാണായതനസംശ്രയാഃ||൩൭|| കുര്വന്തി, തേന പുരുഷഃ കാഷ്ഠീഭൂതോ മൃതോപമഃ| മ്രിയേത ശീഘ്രം ശീഘ്രം ചേച്ചികിത്സാ ന പ്രയുജ്യതേ||൩൮||
वाग्देहमनसां चेष्टामाक्षिप्यातिबला मलाः| सन्न्यासं सन्निपतिताः प्राणायतनसंश्रयाः||३७|| कुर्वन्ति, तेन पुरुषः काष्ठीभूतो मृतोपमः| म्रियेत शीघ्रं शीघ्रं चेच्चिकित्सा न प्रयुज्यते||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMnyAsastvarayA cikitsyaH (39-3) · Śloka 3
ശീഘ്രം ചികിത്സനാജ്ജീവേത്, ഇത്യത്രൈവോദാഹരണാര്ഥമാഹ - - - - അഗാധേ ഗ്രാഹബഹുലേ സലിലൌഘ ഇവാതടേ| സന്ന്യാസേ വിനിമജ്ജന്തം നരമാശു നിവര്തയേത്||൩൯|| ഇതി സന്ന്യാസനിദാനമ്||൩||
शीघ्रं चिकित्सनाज्जीवेत्, इत्यत्रैवोदाहरणार्थमाह - - - - अगाधे ग्राहबहुले सलिलौघ इवातटे| सन्न्यासे विनिमज्जन्तं नरमाशु निवर्तयेत्||३९|| इति सन्न्यासनिदानम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yuktiviyuktasya madyapAnasya phalam (40) · Śloka 40
ഇദാനീം മദാത്യയനിദാനത്വാന്മദ്യസ്യ മദ്യേനൈവോപസംഹാരം കുര്വന്നാഹ - - - - മദമാനരോഷതോഷപ്രഭൃതിഭിരരിഭിര്നിജൈഃ പരിഷ്വങ്ഗഃ| യുക്തായുക്തം ച സമം യുക്തിവിയുക്തേന മദ്യേന||൪൦||
इदानीं मदात्ययनिदानत्वान्मद्यस्य मद्येनैवोपसंहारं कुर्वन्नाह - - - - मदमानरोषतोषप्रभृतिभिररिभिर्निजैः परिष्वङ्गः| युक्तायुक्तं च समं युक्तिवियुक्तेन मद्येन||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yuktiyuktasya madyapAnasya Palam (6) · Śloka 6
പുനരപി യുക്തിം പ്രദര്ശയന്നാഹ - - - - ബലകാലദേശസാത്മ്യപ്രകൃതിസഹായാമയവയാംസി| പ്രവിഭജ്യ തദനുരൂപം യദി പിബതി തതഃ പിബത്യമൃതമ്||൪൧|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം തൃതീയേ നിദാനസ്ഥാനേ മദാത്യയാദിനിദാനം നാമ ഷഷ്ഠോऽധ്യായഃ||൬||
पुनरपि युक्तिं प्रदर्शयन्नाह - - - - बलकालदेशसात्म्यप्रकृतिसहायामयवयांसि| प्रविभज्य तदनुरूपं यदि पिबति ततः पिबत्यमृतम्||४१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने मदात्ययादिनिदानं नाम षष्ठोऽध्यायः||६||
🔊 Audio coming soon