Adhikarana dUtAdivij~jAnIyo~adhyAyaH (2) · Śloka 2
అథాతో దూతాదివిజ్ఞానీయం శారీరం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| గద్యసూత్రే||2||
अथातो दूतादिविज्ञानीयं शारीरं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAKaNDAdidUtAnAM SuBASuBasUcakatvam (1) · Śloka 1
పాఖండాశ్రమవర్ణానాం సవర్ణాః కర్మసిద్ధయే| త ఏవ విపరీతాః స్యుర్దూతాః కర్మవిపత్తయే||1||
पाखण्डाश्रमवर्णानां सवर्णाः कर्मसिद्धये| त एव विपरीताः स्युर्दूताः कर्मविपत्तये||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dInAdidUtA niShiddhAH (2-5) · Śloka 5
దీనం భీతం ద్రుతం త్రస్తం రూక్షామంగలవాదినం| శస్త్రిణం దండినం షంఢం ముండశ్మశ్రుజటాధరం||2|| అమంగలాహ్వయం క్రూరకర్మాణం మలినం స్త్రియం| అనేకం వ్యాధితం వ్యంగం రక్తమాల్యానులేపనం||3|| తైలపంకాంకితం జీర్ణవివర్ణార్ద్రైకవాససం| ఖరోష్ట్రమహిషారూఢం కాష్ఠలోష్టాదిమర్దినం||4|| నానుగచ్చేద్భిషగ్దూతమాహ్వయంతం చ దూరతః| |5|
दीनं भीतं द्रुतं त्रस्तं रूक्षामङ्गलवादिनम्| शस्त्रिणं दण्डिनं षण्ढं मुण्डश्मश्रुजटाधरम्||२|| अमङ्गलाह्वयं क्रूरकर्माणं मलिनं स्त्रियम्| अनेकं व्याधितं व्यङ्गं रक्तमाल्यानुलेपनम्||३|| तैलपङ्काङ्कितं जीर्णविवर्णार्द्रैकवाससम्| खरोष्ट्रमहिषारूढं काष्ठलोष्टादिमर्दिनम्||४|| नानुगच्चेद्भिषग्दूतमाह्वयन्तं च दूरतः| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aSastacintAvacanAdau vaidye dUtAgamanaM mRutyusUcakam (5-7) · Śloka 7
| అశస్తచింతావచనే నగ్నే చిందతి భిందతి||5|| జుహ్వానే పావకం పిండాన్ పిత్తృభ్యో నిర్వపత్యపి| సుప్తే ముక్తకచేఽభ్యక్తే రుదత్యప్రయతే తథా||6|| వైద్యే దూతా మనుష్యాణామాగచ్చంతి ముమూర్షతాం| |7|
| अशस्तचिन्तावचने नग्ने चिन्दति भिन्दति||५|| जुह्वाने पावकं पिण्डान् पित्तृभ्यो निर्वपत्यपि| सुप्ते मुक्तकचेऽभ्यक्ते रुदत्यप्रयते तथा||६|| वैद्ये दूता मनुष्याणामागच्चन्ति मुमूर्षताम्| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana deSaviSeShAdAvagato dUto~aSuBaH (7-8) · Śloka 8
| వికారసామాన్యగుణే దేశే కాలేఽథవా భిషక్||7|| దూతమభ్యాగతం దృష్ట్వా నాతురం తముపాచరేత్| |8|
| विकारसामान्यगुणे देशे कालेऽथवा भिषक्||७|| दूतमभ्यागतं दृष्ट्वा नातुरं तमुपाचरेत्| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaidyasya pUrvadarSane mariShyato dUtAnAM vyApArAH (8-11) · Śloka 11
| స్పృశంతో నాభినాసాస్యకేశరోమనఖద్విజాన్||8|| గుహ్యపృష్ఠస్తనగ్రీవాజఠరానామికాంగులీః| కార్పాసబుససీసాస్థికపాలముశలోపలం||9|| మార్జనీశూర్పచైలాంతభస్మాంగారదశాతుషాన్| రజ్జూపానత్తులాపాశమన్యద్వా భగ్నవిచ్యుతం||10|| తత్పూర్వదర్శనే దూతా వ్యాహరంతి మరిష్యతాం| |11|
| स्पृशन्तो नाभिनासास्यकेशरोमनखद्विजान्||८|| गुह्यपृष्ठस्तनग्रीवाजठरानामिकाङ्गुलीः| कार्पासबुससीसास्थिकपालमुशलोपलम्||९|| मार्जनीशूर्पचैलान्तभस्माङ्गारदशातुषान्| रज्जूपानत्तुलापाशमन्यद्वा भग्नविच्युतम्||१०|| तत्पूर्वदर्शने दूता व्याहरन्ति मरिष्यताम्| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ardharAtrAdAgacCanto~aSuBAH (11-12) · Śloka 12
| తథాఽర్ధరాత్రే మధ్యాహ్నే సంధ్యయోః పర్వవాసరే||11|| షష్ఠీచతుర్థీనవమీరాహుకేతూదయాదిషు| భరణీకృత్తికాఽఽశ్లేషాపూర్వాఽఽర్ద్రాపైత్ర్యనైౠతే||12||
| तथाऽर्धरात्रे मध्याह्ने सन्ध्ययोः पर्ववासरे||११|| षष्ठीचतुर्थीनवमीराहुकेतूदयादिषु| भरणीकृत्तिकाऽऽश्लेषापूर्वाऽऽर्द्रापैत्र्यनैॠते||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratibaddhaM bruvati dUte nimitte cASuBe taM vaidyo nAnuvrajet (13) · Śloka 13
యస్మింశ్చ దూతే బ్రువతి వాక్యమాతురసంశ్రయం| పశ్యేన్నిమిత్తమశుభం తం చ నానువ్రజేద్భిషక్||13||
यस्मिंश्च दूते ब्रुवति वाक्यमातुरसंश्रयम्| पश्येन्निमित्तमशुभं तं च नानुव्रजेद्भिषक्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aSuBAni nimittAni (14-16) · Śloka 16
కిం తదశుభం నిమిత్తం ? ఇత్యాహ తద్యథా వికలః ప్రేతః ప్రేతాలంకార ఏవ వా| చిన్నం దగ్ధం వినష్టం వా తద్వాదీని వచాంసి వా||14|| రసో వా కటుకస్తీవ్రో గంధో వా కౌణపో మహాన్| స్పర్శో వా విపులః క్రూరో యద్వాఽన్యదపి తాదృశం||15|| తత్సర్వమభితో వాక్యం వాక్యకాలేఽథవా పునః| దూతమభ్యాగతం దృష్ట్వా నాతురం తముపాచరేత్||16||
किम् तदशुभं निमित्तम् ? इत्याह तद्यथा विकलः प्रेतः प्रेतालङ्कार एव वा| चिन्नं दग्धं विनष्टं वा तद्वादीनि वचांसि वा||१४|| रसो वा कटुकस्तीव्रो गन्धो वा कौणपो महान्| स्पर्शो वा विपुलः क्रूरो यद्वाऽन्यदपि तादृशम्||१५|| तत्सर्वमभितो वाक्यं वाक्यकालेऽथवा पुनः| दूतमभ्यागतं दृष्ट्वा नातुरं तमुपाचरेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyAnyapyaSuBAni nimittAni (17-23) · Śloka 23
అథాన్యదప్యశుభం నిమిత్తమాహ హాహాక్రందితముత్క్రుష్టమాక్రుష్టం స్ఖలనం క్షుతం| వస్త్రాతపత్రపాదత్రవ్యసనం వ్యసనీక్షణం||17|| చైత్యధ్వజానాం పాత్రాణాం పూర్ణానాం చ నిమజ్జనం| హతానిష్టప్రవాదాశ్చ దూషణం భస్మపాంసుభిః||18|| పథఃచ్చేదోఽహిమార్జారగోధాసరఠవానరైః| దీప్తాం ప్రతి దిశం వాచః క్రూరాణాం మృగపక్షిణాం||19|| కృష్ణధాన్యగుడోదశ్విల్లవణాసవచర్మణాం| సర్షపాణాం వసాతైలతృణపంకేంధనస్య చ||20|| క్లీబక్రూరశ్వపాకానాం జాలవాగురయోరపి| చర్దితస్య పురీషస్య పూతిదుర్దర్శనస్య చ||21|| నిఃసారస్య వ్యవాయస్య కార్పాసాదేరరేరపి| శయనాసనయానానాముత్తానానాం తు దర్శనం||22|| న్యుబ్జానామితరేషాం చ పాత్రాదీనామశోభనం| |23|
अथान्यदप्यशुभं निमित्तमाह हाहाक्रन्दितमुत्क्रुष्टमाक्रुष्टं स्खलनं क्षुतम्| वस्त्रातपत्रपादत्रव्यसनं व्यसनीक्षणम्||१७|| चैत्यध्वजानां पात्राणां पूर्णानां च निमज्जनम्| हतानिष्टप्रवादाश्च दूषणं भस्मपांसुभिः||१८|| पथःच्चेदोऽहिमार्जारगोधासरठवानरैः| दीप्तां प्रति दिशं वाचः क्रूराणां मृगपक्षिणाम्||१९|| कृष्णधान्यगुडोदश्विल्लवणासवचर्मणाम्| सर्षपाणां वसातैलतृणपङ्केन्धनस्य च||२०|| क्लीबक्रूरश्वपाकानां जालवागुरयोरपि| चर्दितस्य पुरीषस्य पूतिदुर्दर्शनस्य च||२१|| निःसारस्य व्यवायस्य कार्पासादेररेरपि| शयनासनयानानामुत्तानानां तु दर्शनम्||२२|| न्युब्जानामितरेषां च पात्रादीनामशोभनम्| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShiNaH SuBASuBAH (23-24) · Śloka 24
| పుంసంజ్ఞాః పక్షిణో వామాః స్త్రీసంజ్ఞా దక్షిణాః శుభాః||23|| ప్రదక్షిణం ఖగమృగా యంతో, నైవం శ్వజంబుకాః| |24|
| पुंसंज्ञाः पक्षिणो वामाः स्त्रीसंज्ञा दक्षिणाः शुभाः||२३|| प्रदक्षिणं खगमृगा यन्तो, नैवं श्वजम्बुकाः| |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana KagamRugAdayaH SuBASuBAH (24-25) · Śloka 25
| అయుగ్మాశ్చ మృగాః శస్తాః శస్తా నిత్యం చ దర్శనే||24|| చాషభాసభరద్వాజనకులచ్చాగబర్హిణః| |25|
| अयुग्माश्च मृगाः शस्ताः शस्ता नित्यं च दर्शने||२४|| चाषभासभरद्वाजनकुलच्चागबर्हिणः| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ulUkAdayo darSane~aSuBAH (25) · Śloka 25
| అశుభం సర్వథోలూకబిడాలసరఠేక్షణం||25||
| अशुभं सर्वथोलूकबिडालसरठेक्षणम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kolAdayaH kIrtane SuBAH darSane virute cASuBAH,vAnararkShAvato~anyathA (26) · Śloka 26
ప్రశస్తాః కీర్తనే కోలగోధాహిశశజాహకాః| న దర్శనే న విరుతే, వానరర్క్షావతోఽన్యథా||26||
प्रशस्ताः कीर्तने कोलगोधाहिशशजाहकाः| न दर्शने न विरुते, वानरर्क्षावतोऽन्यथा||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aindraM dhanuraBimuKamaSuBamanyataH SuBam ,agnipUrNAdIni pAtrANyaSuBAni (27) · Śloka 27
ధనురైంద్రం చ లాలాటమశుభం, శుభమన్యతః| అగ్నిపూర్ణాని పాత్రాణి భిన్నాని విశిఖాని చ||27||
धनुरैन्द्रं च लालाटमशुभं, शुभमन्यतः| अग्निपूर्णानि पात्राणि भिन्नानि विशिखानि च||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AturagRuhAnnirgacCaddadhyakShatAdima~ggalamaSuBam (28) · Śloka 28
వైద్యస్యాతురగృహప్రవేశే శుభాశుభసూచకాని నిమిత్తాన్యాహ దధ్యక్షతాది నిర్గచ్ఛద్వక్ష్యమాణం చ మంగలం| వైద్యో మరిష్యతాం వేశ్మ ప్రవిశన్నేవ పశ్యతి||28||
वैद्यस्यातुरगृहप्रवेशे शुभाशुभसूचकानि निमित्तान्याह दध्यक्षतादि निर्गच्छद्वक्ष्यमाणं च मङ्गलम्| वैद्यो मरिष्यतां वेश्म प्रविशन्नेव पश्यति||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana evaM dUtAdyaSuBaM dRuShTvA~a~aturaM na cikitsayet anyathA yatnataH karuNASuddha manasA ca cikitset (29) · Śloka 29
దూతాద్యసాధు దృష్ట్వైవం త్యజేదార్తమతోఽన్యథా| కరుణాశుద్ధసంతానో యత్నతస్తముపాచరేత్||29||
दूताद्यसाधु दृष्ट्वैवं त्यजेदार्तमतोऽन्यथा| करुणाशुद्धसन्तानो यत्नतस्तमुपाचरेत्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dadhyakShatAdi ma~ggalam etat pathi veSmapraveSe ca SuBam (30-39) · Śloka 39
అథ తదేవ దధ్యక్షతాద్యాహ దధ్యక్షతేక్షునిష్పావప్రియంగుమధుసర్పిషాం| యావకాంజనభృంగారఘంటాదీపసరోరుహాం||30|| దూర్వార్ద్రమత్స్యమాంసానాం లాజానాం ఫలభక్షయోః| రత్నేభపూర్ణకుంభానాం కన్యాయాః స్యందనస్య చ||31|| నరస్య వర్ధమానస్య దేవతానాం నృపస్య చ| శుక్లానాం సుమనోవాలచామరాంబరవాజినాం||32|| శంఖసాధుద్విజోష్ణీషతోరణస్వస్తికస్య చ| భూమేః సముద్ధతాయాశ్చ వహ్నేః ప్రజ్వలితస్య చ||33|| మనోజ్ఞస్యాన్నపానస్య పూర్ణస్య శకటస్య చ| నృభిర్ధేన్వాః సవత్సాయా వడావాYఆః స్త్రియా అపి||34|| జీవంజీవకసారంగసారసప్రియవాదినాం| హంసానాం శతపత్రాణాం బద్ధస్యైకపశోస్తథా||35|| రుచకాదర్శసిద్ధార్థరోచనానాం చ దర్శనం| గంధః సుసురభిర్వర్ణః సుశుక్లో మధురో రసః||36|| గోపతేరనుకూలస్య స్వనస్తద్వద్గవామపి| మృగపక్షినరాణాం చ శోభినాం శోభనా గిరః||37|| ఛత్రధ్వజపతాకానాముత్క్షేపణమభిష్టుతిః| భేరీమృదంగశంఖానాం శబ్దాః పుణ్Yఆహనిఃస్వనాః||38|| వేదాధ్యయనశబ్దాశ్చ సుఖో వాయుః ప్రదక్షిణః| పథి వేశ్మప్రవేశే చ విద్యాదారోగ్యలక్షణం||39||
अथ तदेव दध्यक्षताद्याह दध्यक्षतेक्षुनिष्पावप्रियङ्गुमधुसर्पिषाम्| यावकाञ्जनभृङ्गारघण्टादीपसरोरुहाम्||३०|| दूर्वार्द्रमत्स्यमांसानां लाजानां फलभक्षयोः| रत्नेभपूर्णकुम्भानां कन्यायाः स्यन्दनस्य च||३१|| नरस्य वर्धमानस्य देवतानां नृपस्य च| शुक्लानां सुमनोवालचामराम्बरवाजिनाम्||३२|| शङ्खसाधुद्विजोष्णीषतोरणस्वस्तिकस्य च| भूमेः समुद्धतायाश्च वह्नेः प्रज्वलितस्य च||३३|| मनोज्ञस्यान्नपानस्य पूर्णस्य शकटस्य च| नृभिर्धेन्वाः सवत्साया वडावाय़ाः स्त्रिया अपि||३४|| जीवञ्जीवकसारङ्गसारसप्रियवादिनाम्| हंसानां शतपत्राणां बद्धस्यैकपशोस्तथा||३५|| रुचकादर्शसिद्धार्थरोचनानां च दर्शनम्| गन्धः सुसुरभिर्वर्णः सुशुक्लो मधुरो रसः||३६|| गोपतेरनुकूलस्य स्वनस्तद्वद्गवामपि| मृगपक्षिनराणां च शोभिनां शोभना गिरः||३७|| छत्रध्वजपताकानामुत्क्षेपणमभिष्टुतिः| भेरीमृदङ्गशङ्खानां शब्दाः पुण्य़ाहनिःस्वनाः||३८|| वेदाध्ययनशब्दाश्च सुखो वायुः प्रदक्षिणः| पथि वेश्मप्रवेशे च विद्यादारोग्यलक्षणम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana evaM dUtaSakunakathanAnantaraM svapna kathanam (40) · Śloka 40
ఇత్యుక్తం దూతశకునం స్వప్నానూర్ధ్వం ప్రచక్షతే| |40|
इत्युक्तं दूतशकुनं स्वप्नानूर्ध्वं प्रचक्षते| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvareNa SIGraM mariShyataH svapnaH (40-41) · Śloka 41
| స్వప్నే మద్యం సహ ప్రేతైర్యః విపన్ కృష్యతే శునా||40|| స మర్త్యౌ మృత్యునా శీఘ్రం జ్వరరూపేణ నీయతే| |41|
| स्वप्ने मद्यं सह प्रेतैर्यः विपन् कृष्यते शुना||४०|| स मर्त्यौ मृत्युना शीघ्रं ज्वररूपेण नीयते| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapittena SIGraM mariShyataH svapnaH (41-42) · Śloka 42
| రక్తమాల్యవపుర్వస్త్రో యో హసన్ హ్రియతే స్త్రియా||41|| సోఽస్రపిత్తేన| |42|
| रक्तमाल्यवपुर्वस्त्रो यो हसन् ह्रियते स्त्रिया||४१|| सोऽस्रपित्तेन| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjayakShmaNA SIGraM mariShyataH svapnaH (42) · Śloka 42
మహిషశ్వరాహోష్ట్రగర్దభైః| యః ప్రయాతి దిశం యామ్యాం మరణం తస్య యక్ష్మణా||42||
महिषश्वराहोष्ट्रगर्दभैः| यः प्रयाति दिशं याम्यां मरणं तस्य यक्ष्मणा||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gulmenaSIGraM mariShyataH svapnaH (43) · Śloka 43
లతా కంటకినీ వంశస్తాలో వా హృది జాయతే| యస్య తస్యాశు గుల్మేన|43|
लता कण्टकिनी वंशस्तालो वा हृदि जायते| यस्य तस्याशु गुल्मेन|४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShTena SIGraM mariShyataH svapnaH (43-44) · Śloka 44
| యస్య వహ్నిమనర్చిషం||43|| జుహ్నతో ఘృతసిక్తస్య నగ్నస్యోరసి జాయతే| పద్మం స నశ్యేత్కుష్ఠేన|44|
| यस्य वह्निमनर्चिषम्||४३|| जुह्नतो घृतसिक्तस्य नग्नस्योरसि जायते| पद्मं स नश्येत्कुष्ठेन|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prameheNa SIGraM mariShyataH svapnaH (44-45) · Śloka 45
| చండాలైః సహ యః పిబేత్||44|| స్నేహం బహువిధం స్వప్నే స ప్రమేహేణ నశ్యతి| |45|
| चण्डालैः सह यः पिबेत्||४४|| स्नेहं बहुविधं स्वप्ने स प्रमेहेण नश्यति| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdenaSIGraM mariShyataH svapnaH (45) · Śloka 45
| ఉన్మాదేన జలే మజ్జేద్యో నృత్యన్ రాక్షసైః సహ||45||
| उन्मादेन जले मज्जेद्यो नृत्यन् राक्षसैः सह||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmAreNa SIGraM mariShyataH svapnaH (46) · Śloka 46
అపస్మారేణ యో మర్త్యో నృత్యన్ ప్రేతేన నీయతే| |46|
अपस्मारेण यो मर्त्यो नृत्यन् प्रेतेन नीयते| |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svapne KarAdiBiryAnaM mRutyukArakam (46-47) · Śloka 47
| యానం ఖరోష్ట్రమార్జారకపిశార్దూలసూకరైః||46|| యస్య ప్రేతైః శృగాలైర్వా స మృత్యోర్వర్తతే ముఖే| |47|
| यानं खरोष्ट्रमार्जारकपिशार्दूलसूकरैः||४६|| यस्य प्रेतैः शृगालैर्वा स मृत्योर्वर्तते मुखे| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apUpAdiBakShaNam mRutyukArakam (47-48) · Śloka 48
| అపూపశష్కులీర్జగ్ధ్వా విబుద్ధస్తద్విధం వమన్||47|| న జీవతి| |48|
| अपूपशष्कुलीर्जग्ध्वा विबुद्धस्तद्विधं वमन्||४७|| न जीवति| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana akShirogakArakaH svapnaH (48) · Śloka 48
అక్షిరోగాయ సూర్యందుగ్రహణేక్షణం| |48|
अक्षिरोगाय सूर्यन्दुग्रहणेक्षणम्| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana drUgvinASakaH svapnaH (48) · Śloka 48
| సూర్యాచంద్రమసోః పాతదర్శనం దృగ్వినాశనం||48||
| सूर्याचन्द्रमसोः पातदर्शनं दृग्विनाशनम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anye~aSuBAH svapnAH (49-58) · Śloka 58
మూర్ధ్ని వంశలతాదీనాం సంభవో వయసాం తథా| నిలయో ముండతా కాకగృధ్రాద్యైః పరివారణం||49|| తథా ప్రేతపిశాచస్త్రీద్రవిడాంధ్రగవాశనైః| సంగో వేత్రలతావంశతృణకంటకసంకటే||50|| శ్వభ్రశ్మశానశయనం పతనం పాంసుభస్మనోః| మజ్జనం జలపంకాదౌ శీఘ్రేణ స్రోతసా హృతిః||51|| నృత్వవాదిత్రగీతాని రక్తస్రగ్వస్త్రధారణం| వయోంగవృద్ధిరభ్యంగో వివాహః శ్మశ్రుకర్మ చ||52|| పక్వాన్నస్నేహమద్యాశః ప్రచ్చర్దనవిరేచనే| హిరణ్యలోహయోర్లాభః కలిర్బంధపరాజయౌ||53|| ఉపానద్యుగనాశశ్చ ప్రపాతః పాదచర్మణోః| హర్షో భృశం ప్రకుపితైః పితృభిశ్చావభర్త్సనం||54|| ప్రదీపగ్రహనక్షత్రదంతదైవతచక్షుషాం| పతనం వా వినాశో వా, భేదనం పర్వతస్య చ||55|| కాననే రక్తకుసుమే పాపకర్మనివేశనే| చితాంధకారసంబాధే జనన్యాం చ ప్రవేశనం||56|| పాతః ప్రాసాదశైలాదేర్మత్స్యేన గ్రసనం తథా| కాషాయిణామసోమ్యానాం నగ్నానాం దండధారిణాం||57|| రక్తాక్షాణాం చ కృష్ణానాం దర్శనం జాతు నేష్యతే| |58|
मूर्ध्नि वंशलतादीनां सम्भवो वयसां तथा| निलयो मुण्डता काकगृध्राद्यैः परिवारणम्||४९|| तथा प्रेतपिशाचस्त्रीद्रविडान्ध्रगवाशनैः| सङ्गो वेत्रलतावंशतृणकण्टकसङ्कटे||५०|| श्वभ्रश्मशानशयनं पतनं पांसुभस्मनोः| मज्जनं जलपङ्कादौ शीग़्रेण स्रोतसा हृतिः||५१|| नृत्ववादित्रगीतानि रक्तस्रग्वस्त्रधारणम्| वयोङ्गवृद्धिरभ्यङ्गो विवाहः श्मश्रुकर्म च||५२|| पक्वान्नस्नेहमद्याशः प्रच्चर्दनविरेचने| हिरण्यलोहयोर्लाभः कलिर्बन्धपराजयौ||५३|| उपानद्युगनाशश्च प्रपातः पादचर्मणोः| हर्षो भृशं प्रकुपितैः पितृभिश्चावभर्त्सनम्||५४|| प्रदीपग्रहनक्षत्रदन्तदैवतचक्षुषाम्| पतनं वा विनाशो वा, भेदनं पर्वतस्य च||५५|| कानने रक्तकुसुमे पापकर्मनिवेशने| चितान्धकारसम्बाधे जनन्यां च प्रवेशनम्||५६|| पातः प्रासादशैलादेर्मत्स्येन ग्रसनं तथा| काषायिणामसोम्यानां नग्नानां दण्डधारिणां||५७|| रक्ताक्षाणां च कृष्णानां दर्शनं जातु नेष्यते| |५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svapne kAlaniSA (58-59) · Śloka 59
| కృష్ణా పాపాననాచారా దీర్ఘకేశనఖస్తనీ||58|| విరాగమాల్యవసనా స్వప్నే కాలనిశా మతా| |59|
| कृष्णा पापाननाचारा दीर्घकेशनखस्तनी||५८|| विरागमाल्यवसना स्वप्ने कालनिशा मता| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svapnasaMprAptiH (59-60) · Śloka 60
| మనోవహానాం పూర్ణత్వాత్స్రోతసాం ప్రబలైర్మలైః||59|| దృశ్యంతే దారుణాః స్వప్నా రోగీ యైర్యాతి పంచతాం| అరోగః సంశయం ప్రాప్య కశ్చిదేవ విముచ్యతే||60||
| मनोवहानां पूर्णत्वात्स्रोतसां प्रबलैर्मलैः||५९|| दृश्यन्ते दारुणाः स्वप्ना रोगी यैर्याति पञ्चताम्| अरोगः संशयं प्राप्य कश्चिदेव विमुच्यते||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svapnaH saptavidhaH (7) · Śloka 61
దృష్టః శ్రుతోఽనుభూతశ్చ ప్రార్థితః కల్పితస్తథా| భావికో దోషజశ్చేతి స్వప్నః సప్తవిధో మతః||61||
दृष्टः श्रुतोऽनुभूतश्च प्रार्थितः कल्पितस्तथा| भाविको दोषजश्चेति स्वप्नः सप्तविधो मतः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShpalAH svapnAH (62) · Śloka 62
తేష్వాద్యా నిష్ఫలాః పఞ్హ్చ యథాస్వప్రకృతిర్దివా| విస్మృతో దీర్ఘహ్రస్వోఽతి|62|
तेष्वाद्या निष्फलाः पञ्ह्च यथास्वप्रकृतिर्दिवा| विस्मृतो दीर्घह्रस्वोऽति|६२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cireNAlpaPalAH svapnaH (62-63) · Śloka 63
| పూర్వరాత్రే చిరాత్ఫలం||62|| దృష్టః కరోతి తుచ్చం చ| |63|
| पूर्वरात्रे चिरात्फलम्||६२|| दृष्टः करोति तुच्चं च| |६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tadaharmahatPalAH svapnaH (63) · Śloka 63
గోసర్గే తదహర్మహత్| నిద్రయా వాఽనుపహతః ప్రతీపైర్వచనైస్తథా||63||
गोसर्गे तदहर्महत्| निद्रया वाऽनुपहतः प्रतीपैर्वचनैस्तथा||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAnAdiBirduHsvapnasyAlpaPalatvam (64) · Śloka 64
ఏవం శుభం స్వప్నం ప్రత్యుక్త్వాఽశుభం స్వప్నం ప్రత్యాహ యాతి పాపోఽల్పఫలతాం దానహోమజపాదిభిః| |64|
एवं शुभं स्वप्नं प्रत्युक्त्वाऽशुभं स्वप्नं प्रत्याह याति पापोऽल्पफलतां दानहोमजपादिभिः| |६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duHsvapnAnantaraM SuBasvapnadarSane SuBaM Palam (64-65) · Śloka 65
| అకల్యాణమపి స్వప్నం దృష్ట్వా తత్రైవ యః పునః||64|| పశ్యేత్సౌమ్యం శుభం తస్య శుభమేవ ఫలం భవేత్| |65|
| अकल्याणमपि स्वप्नं दृष्ट्वा तत्रैव यः पुनः||६४|| पश्येत्सौम्यं शुभं तस्य शुभमेव फलं भवेत्| |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AyurArogyadravyadAH SuBAH svapnAH (65-71) · Śloka 71
| దేవాన్ ద్విజాన్ గోవృషభాన్ జీవతః సుహృదో నృపాన్||65|| సాధూన్ యశస్వినో వహ్నిమిద్ధం స్వచ్చాన్ జలాశయాన్| కన్యాః కుమారకాన్ గౌరాన్ శుక్లవస్త్రాన్సుతేజసః||66|| నరాశనం దీప్తతనుం సమంతాద్రుధిరోక్షితం| యః పశ్యేల్లభతే యో వా చత్రాదర్శవిషామిషం||67|| శుక్లాః సుమనసో వస్త్రమమేధ్యాలేపనం ఫలం| శైలప్రాసాదసఫలవృక్షసింహనరద్విపాన్||68|| ఆరోహేద్గోశ్వయానం చ, తరేన్నదహదోదధీన్| పూర్వోత్తరేణ గమనమగమ్యాగమనం మృతం||69|| సంబాధాన్నిఃసృతిర్దేవైః పితృభిశ్చాభినందనం| రోదనం పతితోత్థానం ద్విషతాం చావమర్దనం||70|| యస్య స్యాదాయురారోగ్యం విత్తం బహు చ సోఽశ్నుతే| |71|
| देवान् द्विजान् गोवृषभान् जीवतः सुहृदो नृपान्||६५|| साधून् यशस्विनो वह्निमिद्धं स्वच्चान् जलाशयान्| कन्याः कुमारकान् गौरान् शुक्लवस्त्रान्सुतेजसः||६६|| नराशनं दीप्ततनुं समन्ताद्रुधिरोक्षितम्| यः पश्येल्लभते यो वा चत्रादर्शविषामिषम्||६७|| शुक्लाः सुमनसो वस्त्रममेध्यालेपनं फलम्| शैलप्रासादसफलवृक्षसिंहनरद्विपान्||६८|| आरोहेद्गोश्वयानं च, तरेन्नदहदोदधीन्| पूर्वोत्तरेण गमनमगम्यागमनं मृतम्||६९|| सम्बाधान्निःसृतिर्देवैः पितृभिश्चाभिनन्दनम्| रोदनं पतितोत्थानं द्विषतां चावमर्दनम्||७०|| यस्य स्यादायुरारोग्यं वित्तं बहु च सोऽश्नुते| |७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Arogyasya lakShaNam (71-73) · Śloka 73
"ఆరోగ్యమశ్నుతే" ఇత్యుక్తం| అతస్తదేవారోగ్యం లక్షయితుమాహ | మంగలాచారసంపన్నః పరివారస్తథాఽఽతురః||71|| శ్రద్ధధానోఽనుకూలశ్చ ప్రభూతద్రవ్యసంగ్రహః| సత్త్వలక్షణసంయోగో భక్తిర్వైద్యద్విజాతిషు||72|| చికిత్సాయామనిర్వేదస్తదారోగ్యస్య లక్షణం| |73|
"आरोग्यमश्नुते" इत्युक्तम्| अतस्तदेवारोग्यं लक्षयितुमाह | मङ्गलाचारसम्पन्नः परिवारस्तथाऽऽतुरः||७१|| श्रद्धधानोऽनुकूलश्च प्रभूतद्रव्यसङ्ग्रहः| सत्त्वलक्षणसंयोगो भक्तिर्वैद्यद्विजातिषु||७२|| चिकित्सायामनिर्वेदस्तदारोग्यस्य लक्षणम्| |७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kasmAdidaM SArIrasthAnam (6) · Śloka 6
కస్మాదిదం స్థానం శారీరముచ్యతే ? ఇత్యస్య నిరుక్తిమాహ | ఇత్యత్ర జన్మమరణం యతః సమ్యగుదాహృతం||73|| శరీరస్య తతః స్థానం శారీరమిదముచ్యతే| 73 1/2| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితా- యామష్టాంగహృదయసంహితాయాం ద్వితీయే శారీరస్థానే దూతాదివిజ్ఞానీయో నామ షష్ఠోఽధ్యాయః||6||
कस्मादिदं स्थानं शारीरमुच्यते ? इत्यस्य निरुक्तिमाह | इत्यत्र जन्ममरणं यतः सम्यगुदाहृतम्||७३|| शरीरस्य ततः स्थानं शारीरमिदमुच्यते| ७३ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां द्वितीये शारीरस्थाने दूतादिविज्ञानीयो नाम षष्ठोऽध्यायः||६||
🔊 Audio coming soon