Adhikarana dhUmapAnavidhiradhyAyaH dUmasya sAmAnyato viShayaH (2-1) · Śloka 1
অথাতো ধূমপানবিধিমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| (গদ্যসূত্রে|২| জত্রূর্ধ্বকফবাতোত্থবিকারাণামজন্মনে| উচ্ছেদায চ জাতানাং পিবেদ্ধূমং সদাঽঽত্মবান্||১||
अथातो धूमपानविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| जत्रूर्ध्वकफवातोत्थविकाराणामजन्मने| उच्छेदाय च जातानां पिबेद्धूमं सदाऽऽत्मवान्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmaBedAH snigdhAdInAM viShayaH (2) · Śloka 2
স্নিগ্ধো মধ্যঃ স তীক্ষ্ণশ্চ, বাতে বাতকফে কফে| যোজ্যঃ|২|
स्निग्धो मध्यः स तीक्ष्णश्च, वाते वातकफे कफे| योज्यः|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapittArtAdInAM dhUmapAnaniShedhaH (2-4) · Śloka 4
স্নিগ্ধাদীনাং বিষযমাহ-বাত ইতি| ক্রমেণেতি শেষঃ| | ন রক্তপিত্তার্তিবিরিক্তোদরমেহিষু||২|| তিমিরোর্ধ্বানিলাধ্মানরোহিণীদত্তবস্তিষু| মত্স্যমদ্যদধিক্ষীরক্ষৌদ্রস্নেহবিষাশিষু||৩|| শিরস্যভিহতে পাণ্ডুরোগে জাগরিতে নিশি| |৪|
स्निग्धादीनां विषयमाह-वात इति| क्रमेणेति शेषः| | न रक्तपित्तार्तिविरिक्तोदरमेहिषु||२|| तिमिरोर्ध्वानिलाध्मानरोहिणीदत्तबस्तिषु| मत्स्यमद्यदधिक्षीरक्षौद्रस्नेहविषाशिषु||३|| शिरस्यभिहते पाण्डुरोगे जागरिते निशि| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmasyAkAlapAne~atipAne ca doShaH (4-5) · Śloka 5
| রক্তপিত্তান্ধ্যবাধির্যতৃণ্মূর্চ্ছামদমোহকৃত্||৪|| ধূমোঽকালেঽতিপীতো বা| |৫|
| रक्तपित्तान्ध्यबाधिर्यतृण्मूर्च्छामदमोहकृत्||४|| धूमोऽकालेऽतिपीतो वा| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktadoShasya pratIkAraH (5) · Śloka 5
তত্র শীতো বিধির্হিতঃ| |৫|
तत्र शीतो विधिर्हितः| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snigdhadhUmasyAShTau kAlAH madhyadhUmasyaikAdasha kAlAH tIkShNadhUmasya pa~jca kAlAH (5-7) · Śloka 7
ইদানীং ত্রযাণাং ধূমানাং কালং পৃথক্ দর্শযন্নাহ | ক্ষুতজৃম্ভিতবিণ্মূত্রস্ত্রীসেবাশস্ত্রকর্মণাম্||৫|| হাসস্য দন্তকাষ্ঠস্য ধূমমন্তে পিবেন্মৃদুম্| কালেষ্বেষু নিশাহারনাবনান্তে চ মধ্যমম্||৬|| নিদ্রানস্যাঞ্জনস্নানচ্ছর্দিতান্তে বিরেচনম্| |৭|
इदानीं त्रयाणां धूमानां कालं पृथक् दर्शयन्नाह | क्षुतजृम्भितविण्मूत्रस्त्रीसेवाशस्त्रकर्मणाम्||५|| हासस्य दन्तकाष्ठस्य धूममन्ते पिबेन्मृदुम्| कालेष्वेषु निशाहारनावनान्ते च मध्यमम्||६|| निद्रानस्याञ्जनस्नानच्छर्दितान्ते विरेचनम्| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmanetrasvarUpam (7-8) · Śloka 8
সাম্প্রতমত্র নেত্রস্বরূপমাহ | বস্তিনেত্রসমদ্রব্যং ত্রিকোশং কারযেদৃজু||৭|| মূলাগ্রেঽঙ্গুষ্ঠকোলাস্থিপ্রবেশং ধূমনেত্রকম্| |৮|
साम्प्रतमत्र नेत्रस्वरूपमाह | बस्तिनेत्रसमद्रव्यं त्रिकोशं कारयेदृजु||७|| मूलाग्रेऽङ्गुष्ठकोलास्थिप्रवेशं धूमनेत्रकम्| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNAdibhedena dhUmanetrasya pramANam (8-9) · Śloka 9
ইদানীং তীক্ষ্ণাদিকস্য ত্রিবিধস্য ধূমস্য দৈর্ঘ্যেণ নেত্র প্রমাণমাহ | তীক্ষ্ণস্নেহনমধ্যেষু ত্রীণি চত্বাতি পঞ্চ চ||৮|| অঙ্গুলানাং ক্রমাত্পাতুঃ প্রমাণেনাষ্টকানি তত্| |৯|
इदानीं तीक्ष्णादिकस्य त्रिविधस्य धूमस्य दैर्घ्येण नेत्र प्रमाणमाह | तीक्ष्णस्नेहनमध्येषु त्रीणि चत्वाति पञ्च च||८|| अङ्गुलानां क्रमात्पातुः प्रमाणेनाष्टकानि तत्| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmapAnavidhiH (9-10) · Śloka 10
কীদৃশঃ সন্ ধূমং পীবেত্? ইত্যাহ | ঋজূপবিষ্টস্তচ্চেতা বিবৃতাস্যস্ত্রিপর্যযম্||৯|| পিধায চ্ছিদ্রমেকৈকং ধূমং নাসিকযা পিবেত্| |১০|
कीदृशः सन् धूमं पीवेत्? इत्याह | ऋजूपविष्टस्तच्चेता विवृतास्यस्त्रिपर्ययम्||९|| पिधाय च्छिद्रमेकैकं धूमं नासिकया पिबेत्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmapAne visheShaH (10-11) · Śloka 11
| প্রাক্ পিবেন্নাসযোত্ক্লিষ্টে দোষে ঘ্রাণশিরোগতে||১০|| উত্ক্লেশনার্থং বক্ত্রেণ, বিপরীতং তু কণ্ঠগে| |১১|
| प्राक् पिबेन्नासयोत्क्लिष्टे दोषे घ्राणशिरोगते||१०|| उत्क्लेशनार्थं वक्त्रेण, विपरीतं तु कण्ठगे| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmodvamane niyamaH (11) · Śloka 11
| মুখেনৈবোদ্বমেদ্ধূমং|১১|
| मुखेनैवोद्वमेद्धूमं|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsodvamane doShaH (11) · Śloka 11
ননু ঘ্রাণেনৈব কস্মান্ন মুচ্যতে? ইত্যাহ | নাসযা দৃগ্বিঘাতকৃত্||১১||
ननु घ्राणेनैव कस्मान्न मुच्यते? इत्याह | नासया दृग्विघातकृत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmapAnAvadhiH (12) · Śloka 12
আক্ষেপমোক্ষৈঃ পাতব্যো ধূমস্তু ত্রিস্ত্রিভিস্ত্রিভিঃ| |১২|
आक्षेपमोक्षैः पातव्यो धूमस्तु त्रिस्त्रिभिस्त्रिभिः| |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snigdhAdibhedenAvRuttiH (12-13) · Śloka 13
| অহ্নঃ পিবেত্সকৃত্ স্নিগ্ধং, দ্বির্মধ্যং, শোধনং পরম্||১২|| ত্রিশ্চতুর্বা| |১৩|
| अह्नः पिबेत्सकृत् स्निग्धं, द्विर्मध्यं, शोधनं परम्||१२|| त्रिश्चतुर्वा| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snigdhadhUmasya dravyANi (13-15) · Śloka 15
মৃদৌ তত্র দ্রব্যাণ্যগুরুগুগ্গুলু| মুস্তস্থৌণেযশৈলেযনলদোশীরবালকম্||১৩|| বরাঙ্গকৌন্তীমধুকবিল্বমজ্জৈলবালুকম্| শ্রীবেষ্টকং সর্জরসো ধ্যামকং মদনং প্লবম্||১৪|| শল্লকী কুঙ্কুমং মাষা যবাঃ কুন্দুরুকস্তিলাঃ| স্নেহঃ ফলানাং সারাণাং মেদো মজ্জা বসা ঘৃতম্||১৫||
मृदौ तत्र द्रव्याण्यगुरुगुग्गुलु| मुस्तस्थौणेयशैलेयनलदोशीरवालकम्||१३|| वराङ्गकौन्तीमधुकबिल्वमज्जैलवालुकम्| श्रीवेष्टकं सर्जरसो ध्यामकं मदनं प्लवम्||१४|| शल्लकी कुङ्कुमं माषा यवाः कुन्दुरुकस्तिलाः| स्नेहः फलानां साराणां मेदो मज्जा वसा घृतम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhyamadhUmasya dravyANi (16-17) · Śloka 17
শমনে শল্লকী লাক্ষা পৃথ্বীকা কমলোত্পলম্| ন্যগ্রোধোদুম্বরাশ্বত্থপ্লক্ষরোধ্রত্বচঃ সিতা||১৬|| যষ্টীমধু সুবর্ণত্বক্ পদ্মকং রক্তযষ্টিকা| গন্ধাশ্চাকুষ্ঠতগরাঃ|১৭|
शमने शल्लकी लाक्षा पृथ्वीका कमलोत्पलम्| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षरोध्रत्वचः सिता||१६|| यष्टीमधु सुवर्णत्वक् पद्मकं रक्तयष्टिका| गन्धाश्चाकुष्ठतगराः|१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNadhUmasya dravyANi (17-18) · Śloka 18
| তীক্ষ্ণে জ্যোতিষ্মতী নিশা||১৭|| দশমূলমনোহ্বালং লাক্ষা শ্বেতা ফলত্রযম্| গন্ধদ্রব্যাণি তীক্ষ্ণানি গণো মূর্দ্ধবিরেচনঃ||১৮||
| तीक्ष्णे ज्योतिष्मती निशा||१७|| दशमूलमनोह्वालं लाक्षा श्वेता फलत्रयम्| गन्धद्रव्याणि तीक्ष्णानि गणो मूर्द्धविरेचनः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmavartiH (19-21) · Śloka 21
সম্প্রতি ধূমবর্তিবিধানমাহ জলে স্থিতামহোরাত্রমিষীকাং দ্বাদশাঙ্গুলাম্| পিষ্টৈর্ধূমৌষধৈরেবং পঞ্চকৃত্বঃ প্রলেপযেত্||১৯|| বর্তিরঙ্গুষ্ঠকস্থূলা যবমধ্যা যথা ভবেত্| ছাযাশুষ্কাং বিগর্ভাং তাং স্নেহাভ্যক্তাং যথাযথম্||২০|| ধূমনেত্রার্পিতাং পাতুমগ্নিপ্লুষ্টাং প্রযোজযেত্| |২১|
सम्प्रति धूमवर्तिविधानमाह जले स्थितामहोरात्रमिषीकां द्वादशाङ्गुलाम्| पिष्टैर्धूमौषधैरेवं पञ्चकृत्वः प्रलेपयेत्||१९|| वर्तिरङ्गुष्ठकस्थूला यवमध्या यथा भवेत्| छायाशुष्कां विगर्भां तां स्नेहाभ्यक्तां यथायथम्||२०|| धूमनेत्रार्पितां पातुमग्निप्लुष्टां प्रयोजयेत्| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmavartyA dhUmapAnaprakAraH (21-23) · Śloka 23
অধুনাঽপরমপি ধূমপ্রকারমাহ শরাবসম্পুটচ্ছিদ্রে নাডীং ন্যস্য দশাঙ্গুলাম্|২১| অষ্টাঙ্গুলাং বা বক্ত্রেণা কাসবান্ ধূমমাপিবেত্| ২১ ১/২||২৩||
अधुनाऽपरमपि धूमप्रकारमाह शरावसम्पुटच्छिद्रे नाडीं न्यस्य दशाङ्गुलाम्|२१| अष्टाङ्गुलां वा वक्त्रेणा कासवान् धूममापिबेत्| २१ १/२||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsinAM dhUmapAne visheShaH dhUmashIlanasya phalam (21) · Śloka 21
কাসঃ শ্বাসঃ পীনসো বিস্বরত্বং পূতির্গন্ধঃ পাণ্ডুতা কেশদোষঃ| কর্ণাস্যাক্ষিস্ত্রাবকণ্ড্বর্তিজাড্যং তন্দ্রা হিধ্মা ধূমপং ন স্পৃশন্তি| ২২ ১/২| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবিরচিতাযামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং সূত্রস্থানে ধূমপানবিধির্নামৈকবিংশতিতমোঽধ্যাযঃ||২১||
कासः श्वासः पीनसो विस्वरत्वं पूतिर्गन्धः पाण्डुता केशदोषः| कर्णास्याक्षिस्त्रावकण्ड्वर्तिजाड्यं तन्द्रा हिध्मा धूमपं न स्पृशन्ति| २२ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने धूमपानविधिर्नामैकविंशतितमोऽध्यायः||२१||
🔊 Audio coming soon