Adhikarana dhUmapAnavidhiradhyAyaH dUmasya sAmAnyato viShayaH (2-1) · Śloka 1
అథాతో ధూమపానవిధిమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే|2| జత్రూర్ధ్వకఫవాతోత్థవికారాణామజన్మనే| ఉచ్ఛేదాయ చ జాతానాం పిబేద్ధూమం సదాఽఽత్మవాన్||1||
अथातो धूमपानविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| जत्रूर्ध्वकफवातोत्थविकाराणामजन्मने| उच्छेदाय च जातानां पिबेद्धूमं सदाऽऽत्मवान्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmaBedAH snigdhAdInAM viShayaH (2) · Śloka 2
స్నిగ్ధో మధ్యః స తీక్ష్ణశ్చ, వాతే వాతకఫే కఫే| యోజ్యః|2|
स्निग्धो मध्यः स तीक्ष्णश्च, वाते वातकफे कफे| योज्यः|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapittArtAdInAM dhUmapAnaniShedhaH (2-4) · Śloka 4
స్నిగ్ధాదీనాం విషయమాహ-వాత ఇతి| క్రమేణేతి శేషః| | న రక్తపిత్తార్తివిరిక్తోదరమేహిషు||2|| తిమిరోర్ధ్వానిలాధ్మానరోహిణీదత్తబస్తిషు| మత్స్యమద్యదధిక్షీరక్షౌద్రస్నేహవిషాశిషు||3|| శిరస్యభిహతే పాండురోగే జాగరితే నిశి| |4|
स्निग्धादीनां विषयमाह-वात इति| क्रमेणेति शेषः| | न रक्तपित्तार्तिविरिक्तोदरमेहिषु||२|| तिमिरोर्ध्वानिलाध्मानरोहिणीदत्तबस्तिषु| मत्स्यमद्यदधिक्षीरक्षौद्रस्नेहविषाशिषु||३|| शिरस्यभिहते पाण्डुरोगे जागरिते निशि| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmasyAkAlapAne~atipAne ca doShaH (4-5) · Śloka 5
| రక్తపిత్తాంధ్యబాధిర్యతృణ్మూర్చ్ఛామదమోహకృత్||4|| ధూమోఽకాలేఽతిపీతో వా| |5|
| रक्तपित्तान्ध्यबाधिर्यतृण्मूर्च्छामदमोहकृत्||४|| धूमोऽकालेऽतिपीतो वा| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktadoShasya pratIkAraH (5) · Śloka 5
తత్ర శీతో విధిర్హితః| |5|
तत्र शीतो विधिर्हितः| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snigdhadhUmasyAShTau kAlAH madhyadhUmasyaikAdasha kAlAH tIkShNadhUmasya pa~jca kAlAH (5-7) · Śloka 7
ఇదానీం త్రయాణాం ధూమానాం కాలం పృథక్ దర్శయన్నాహ | క్షుతజృంభితవిణ్మూత్రస్త్రీసేవాశస్త్రకర్మణాం||5|| హాసస్య దంతకాష్ఠస్య ధూమమంతే పిబేన్మృదుం| కాలేష్వేషు నిశాహారనావనాంతే చ మధ్యమం||6|| నిద్రానస్యాంజనస్నానచ్ఛర్దితాంతే విరేచనం| |7|
इदानीं त्रयाणां धूमानां कालं पृथक् दर्शयन्नाह | क्षुतजृम्भितविण्मूत्रस्त्रीसेवाशस्त्रकर्मणाम्||५|| हासस्य दन्तकाष्ठस्य धूममन्ते पिबेन्मृदुम्| कालेष्वेषु निशाहारनावनान्ते च मध्यमम्||६|| निद्रानस्याञ्जनस्नानच्छर्दितान्ते विरेचनम्| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmanetrasvarUpam (7-8) · Śloka 8
సాంప్రతమత్ర నేత్రస్వరూపమాహ | బస్తినేత్రసమద్రవ్యం త్రికోశం కారయేదృజు||7|| మూలాగ్రేఽంగుష్ఠకోలాస్థిప్రవేశం ధూమనేత్రకం| |8|
साम्प्रतमत्र नेत्रस्वरूपमाह | बस्तिनेत्रसमद्रव्यं त्रिकोशं कारयेदृजु||७|| मूलाग्रेऽङ्गुष्ठकोलास्थिप्रवेशं धूमनेत्रकम्| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNAdibhedena dhUmanetrasya pramANam (8-9) · Śloka 9
ఇదానీం తీక్ష్ణాదికస్య త్రివిధస్య ధూమస్య దైర్ఘ్యేణ నేత్ర ప్రమాణమాహ | తీక్ష్ణస్నేహనమధ్యేషు త్రీణి చత్వాతి పంచ చ||8|| అంగులానాం క్రమాత్పాతుః ప్రమాణేనాష్టకాని తత్| |9|
इदानीं तीक्ष्णादिकस्य त्रिविधस्य धूमस्य दैर्घ्येण नेत्र प्रमाणमाह | तीक्ष्णस्नेहनमध्येषु त्रीणि चत्वाति पञ्च च||८|| अङ्गुलानां क्रमात्पातुः प्रमाणेनाष्टकानि तत्| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmapAnavidhiH (9-10) · Śloka 10
కీదృశః సన్ ధూమం పీవేత్? ఇత్యాహ | ఋజూపవిష్టస్తచ్చేతా వివృతాస్యస్త్రిపర్యయం||9|| పిధాయ చ్ఛిద్రమేకైకం ధూమం నాసికయా పిబేత్| |10|
कीदृशः सन् धूमं पीवेत्? इत्याह | ऋजूपविष्टस्तच्चेता विवृतास्यस्त्रिपर्ययम्||९|| पिधाय च्छिद्रमेकैकं धूमं नासिकया पिबेत्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmapAne visheShaH (10-11) · Śloka 11
| ప్రాక్ పిబేన్నాసయోత్క్లిష్టే దోషే ఘ్రాణశిరోగతే||10|| ఉత్క్లేశనార్థం వక్త్రేణ, విపరీతం తు కంఠగే| |11|
| प्राक् पिबेन्नासयोत्क्लिष्टे दोषे घ्राणशिरोगते||१०|| उत्क्लेशनार्थं वक्त्रेण, विपरीतं तु कण्ठगे| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmodvamane niyamaH (11) · Śloka 11
| ముఖేనైవోద్వమేద్ధూమం|11|
| मुखेनैवोद्वमेद्धूमं|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsodvamane doShaH (11) · Śloka 11
నను ఘ్రాణేనైవ కస్మాన్న ముచ్యతే? ఇత్యాహ | నాసయా దృగ్విఘాతకృత్||11||
ननु घ्राणेनैव कस्मान्न मुच्यते? इत्याह | नासया दृग्विघातकृत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmapAnAvadhiH (12) · Śloka 12
ఆక్షేపమోక్షైః పాతవ్యో ధూమస్తు త్రిస్త్రిభిస్త్రిభిః| |12|
आक्षेपमोक्षैः पातव्यो धूमस्तु त्रिस्त्रिभिस्त्रिभिः| |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snigdhAdibhedenAvRuttiH (12-13) · Śloka 13
| అహ్నః పిబేత్సకృత్ స్నిగ్ధం, ద్విర్మధ్యం, శోధనం పరం||12|| త్రిశ్చతుర్వా| |13|
| अह्नः पिबेत्सकृत् स्निग्धं, द्विर्मध्यं, शोधनं परम्||१२|| त्रिश्चतुर्वा| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snigdhadhUmasya dravyANi (13-15) · Śloka 15
మృదౌ తత్ర ద్రవ్యాణ్యగురుగుగ్గులు| ముస్తస్థౌణేయశైలేయనలదోశీరవాలకం||13|| వరాంగకౌంతీమధుకబిల్వమజ్జైలవాలుకం| శ్రీవేష్టకం సర్జరసో ధ్యామకం మదనం ప్లవం||14|| శల్లకీ కుంకుమం మాషా యవాః కుందురుకస్తిలాః| స్నేహః ఫలానాం సారాణాం మేదో మజ్జా వసా ఘృతం||15||
मृदौ तत्र द्रव्याण्यगुरुगुग्गुलु| मुस्तस्थौणेयशैलेयनलदोशीरवालकम्||१३|| वराङ्गकौन्तीमधुकबिल्वमज्जैलवालुकम्| श्रीवेष्टकं सर्जरसो ध्यामकं मदनं प्लवम्||१४|| शल्लकी कुङ्कुमं माषा यवाः कुन्दुरुकस्तिलाः| स्नेहः फलानां साराणां मेदो मज्जा वसा घृतम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhyamadhUmasya dravyANi (16-17) · Śloka 17
శమనే శల్లకీ లాక్షా పృథ్వీకా కమలోత్పలం| న్యగ్రోధోదుంబరాశ్వత్థప్లక్షరోధ్రత్వచః సితా||16|| యష్టీమధు సువర్ణత్వక్ పద్మకం రక్తయష్టికా| గంధాశ్చాకుష్ఠతగరాః|17|
शमने शल्लकी लाक्षा पृथ्वीका कमलोत्पलम्| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षरोध्रत्वचः सिता||१६|| यष्टीमधु सुवर्णत्वक् पद्मकं रक्तयष्टिका| गन्धाश्चाकुष्ठतगराः|१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNadhUmasya dravyANi (17-18) · Śloka 18
| తీక్ష్ణే జ్యోతిష్మతీ నిశా||17|| దశమూలమనోహ్వాలం లాక్షా శ్వేతా ఫలత్రయం| గంధద్రవ్యాణి తీక్ష్ణాని గణో మూర్ద్ధవిరేచనః||18||
| तीक्ष्णे ज्योतिष्मती निशा||१७|| दशमूलमनोह्वालं लाक्षा श्वेता फलत्रयम्| गन्धद्रव्याणि तीक्ष्णानि गणो मूर्द्धविरेचनः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmavartiH (19-21) · Śloka 21
సంప్రతి ధూమవర్తివిధానమాహ జలే స్థితామహోరాత్రమిషీకాం ద్వాదశాంగులాం| పిష్టైర్ధూమౌషధైరేవం పంచకృత్వః ప్రలేపయేత్||19|| వర్తిరంగుష్ఠకస్థూలా యవమధ్యా యథా భవేత్| ఛ్హాయాశుష్కాం విగర్భాం తాం స్నేహాభ్యక్తాం యథాయథం||20|| ధూమనేత్రార్పితాం పాతుమగ్నిప్లుష్టాం ప్రయోజయేత్| |21|
सम्प्रति धूमवर्तिविधानमाह जले स्थितामहोरात्रमिषीकां द्वादशाङ्गुलाम्| पिष्टैर्धूमौषधैरेवं पञ्चकृत्वः प्रलेपयेत्||१९|| वर्तिरङ्गुष्ठकस्थूला यवमध्या यथा भवेत्| छायाशुष्कां विगर्भां तां स्नेहाभ्यक्तां यथायथम्||२०|| धूमनेत्रार्पितां पातुमग्निप्लुष्टां प्रयोजयेत्| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmavartyA dhUmapAnaprakAraH (21-23) · Śloka 23
అధునాఽపరమపి ధూమప్రకారమాహ శరావసంపుటచ్ఛిద్రే నాడీం న్యస్య దశాంగులాం|21| అష్టాంగులాం వా వక్త్రేణా కాసవాన్ ధూమమాపిబేత్| 21 1/2||23||
अधुनाऽपरमपि धूमप्रकारमाह शरावसम्पुटच्छिद्रे नाडीं न्यस्य दशाङ्गुलाम्|२१| अष्टाङ्गुलां वा वक्त्रेणा कासवान् धूममापिबेत्| २१ १/२||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsinAM dhUmapAne visheShaH dhUmashIlanasya phalam (21) · Śloka 21
కాసః శ్వాసః పీనసో విస్వరత్వం పూతిర్గంధః పాండుతా కేశదోషః| కర్ణాస్యాక్షిస్త్రావకండ్వర్తిజాడ్యం తంద్రా హిధ్మా ధూమపం న స్పృశంతి| 22 1/2| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం సూత్రస్థానే ధూమపానవిధిర్నామైకవింశతితమోఽధ్యాయః||21||
कासः श्वासः पीनसो विस्वरत्वं पूतिर्गन्धः पाण्डुता केशदोषः| कर्णास्याक्षिस्त्रावकण्ड्वर्तिजाड्यं तन्द्रा हिध्मा धूमपं न स्पृशन्ति| २२ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने धूमपानविधिर्नामैकविंशतितमोऽध्यायः||२१||
🔊 Audio coming soon