Adhikarana dvividhopakramaNIyAdhyAyaH (2) · Śloka 2
அத்ர தூபக்ரமஸ்ய விஶேஷ உச்யத இத்யாஹ - - - - அதாதோ த்விவிதோபக்ரமணீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ|
இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ|
(கத்யஸூத்ரே||௨||
View original
अत्र तूपक्रमस्य विशेष उच्यत इत्याह - - - - अथातो द्विविधोपक्रमणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे||२||
Adhikarana upakramasya dvaividhyam, dvaividhyanirUpaNam (1) · Śloka 1
அத ஏவ ஸஹேதுகமுபதிஶந்நாஹ - - - - உபக்ரம்யஸ்ய ஹி த்வித்வாத்த்விதைவோபக்ரமோ மதஃ|
|௧|
View original
अत एव सहेतुकमुपदिशन्नाह - - - - उपक्रम्यस्य हि द्वित्वाद्द्विधैवोपक्रमो मतः|
|१|
Adhikarana bRuMhaNala~gghanayorlakShaNam (1-3) · Śloka 3
கதஂ த்விதா ? இத்யாஹ - - - - ஏகஃ ஸந்தர்பணஸ்தத்ர த்விதீயஶ்சாபதர்பணஃ|௧|
பஂஹணோ லங்கநஶ்சேதி தத்பர்யாயாவுதாஹதௌ|
பஂஹணஂ யத்பஹத்வாய லங்கநஂ லாகவாய யத்||௨||
தேஹஸ்ய|
||௩||
View original
कथं द्विधा ? इत्याह - - - - एकः सन्तर्पणस्तत्र द्वितीयश्चापतर्पणः|१|
बृंहणो लङ्घनश्चेति तत्पर्यायावुदाहृतौ|
बृंहणं यद्बृहत्वाय लङ्घनं लाघवाय यत्||२||
देहस्य|
||३||
Adhikarana la~gghanabRuMhaNe udAharati (1) · Śloka 1
|
பவதஃ ப்ராயோ பௌமாபமிதரச்ச தே||௧||
View original
|
भवतः प्रायो भौमापमितरच्च ते||१||
Adhikarana snehAdInAM bRuMhaNe rUkShAdInAM ca la~gghane~antarbhAvaH (3-4) · Śloka 4
அதுநா ஸ்நேஹநாதேஶ்சதுர்விதஸ்யோபக்ரமஸ்ய ஸந்தர்பணாபதர்பணயோரேவாந்தர்பாவஂ தர்ஶயந்நாஹ - - - - |
ஸ்நேஹநஂ ரூக்ஷணஂ கர்ம ஸ்வேதநஂ ஸ்தம்பநஂ ச யத்||௩||
பூதாநாஂ ததபி த்வைத்யாத்த்விதயஂ நாதிவர்ததே|
|௪|
View original
अधुना स्नेहनादेश्चतुर्विधस्योपक्रमस्य सन्तर्पणापतर्पणयोरेवान्तर्भावं दर्शयन्नाह - - - - |
स्नेहनं रूक्षणं कर्म स्वेदनं स्तम्भनं च यत्||३||
भूतानां तदपि द्वैध्याद्द्वितयं नातिवर्तते|
|४|
Adhikarana la~gghanabhedau (4) · Śloka 4
இதாநீஂ ப்ரத்யேகஂ தயோர்பேதாநாஹ - - - - |
ஶோதநஂ ஶமநஂ சேதி த்விதா தத்ராபி லங்கநம்||௪||
View original
इदानीं प्रत्येकं तयोर्भेदानाह - - - - |
शोधनं शमनं चेति द्विधा तत्रापि लङ्घनम्||४||
Adhikarana shodhanasya lakShaNaM bhedAshca (5) · Śloka 5
இதாநீஂ ஶோதநஸ்ய லக்ஷணஂ ப்ரபேதஂ சாதிகத்யாஹ - - - - யதீரயேத்வஹிர்தோஷாந் பஞ்சதா ஶோதநஂ ச தத்|
நிரூஹோ வமநஂ காயஶிரோரேகோऽஸ்ரவிஸ்ருதிஃ||௫||
View original
इदानीं शोधनस्य लक्षणं प्रभेदं चाधिकृत्याह - - - - यदीरयेद्वहिर्दोषान् पञ्चधा शोधनं च तत्|
निरूहो वमनं कायशिरोरेकोऽस्रविस्रुतिः||५||
Adhikarana shamanasya lakShaNaM bhedAshca (6-7) · Śloka 7
ஸம்ப்ரதி ஶமநாக்யஸ்ய லக்ஷணஂ ப்ரபேதஂ சாதிகத்யாஹ - - - - ந ஶோதயதி யத்தோஷாந் ஸமாந்நோதீரயத்யபி|
ஸமீகரோதி விஷமாந் ஶமநஂ தச்ச ஸப்ததா||௬||
பாசநஂ தீபநஂ க்ஷுத்தட்வ்யாயாமாதபமாருதாஃ|
|௭|
View original
सम्प्रति शमनाख्यस्य लक्षणं प्रभेदं चाधिकृत्याह - - - - न शोधयति यद्दोषान् समान्नोदीरयत्यपि|
समीकरोति विषमान् शमनं तच्च सप्तधा||६||
पाचनं दीपनं क्षुत्तृड्व्यायामातपमारुताः|
|७|
Adhikarana bRuMhaNaM shamanameva (7) · Śloka 7
பாசநாதீநாஂ தோஷஶமநத்வமுக்தம்|
தச்ச வாதே வாதபித்தே ச ந ஸம்பவதீத்யாஹ - - - - |
பஂஹணஂ ஶமநஂ த்வேவ வாயோஃ பித்தாநிலஸ்ய ச||௭||
View original
पाचनादीनां दोषशमनत्वमुक्तम्|
तच्च वाते वातपित्ते च न सम्भवतीत्याह - - - - |
बृंहणं शमनं त्वेव वायोः पित्तानिलस्य च||७||
Adhikarana bRuMhAH (8-9) · Śloka 9
இதாநீஂ பஂஹ்யநாஹ - - - - பஂஹயேத்வ்யாதிபைஷஜ்யமத்யஸ்த்ரீஶோககர்ஶிதாந்|
பாராத்வோரஃக்ஷதக்ஷீணரூக்ஷதுர்பலவாதலாந்||௮||
கர்பிணீஸூதிகாபாலவத்தாந் க்ரீஷ்மேऽபராநபி|
|௯|
View original
इदानीं बृंह्यनाह - - - - बृंहयेद्व्याधिभैषज्यमद्यस्त्रीशोककर्शितान्|
भाराध्वोरःक्षतक्षीणरूक्षदुर्बलवातलान्||८||
गर्भिणीसूतिकाबालवृद्धान् ग्रीष्मेऽपरानपि|
|९|
Adhikarana bRuMhaNAni (9-10) · Śloka 10
கைர்பஂஹயேத் ? இத்யாஹ - - - - |
மாஂஸக்ஷீரஸிதாஸர்பிர்மதுரஸ்நிக்தபஸ்திபிஃ||௯||
ஸ்வப்நஶய்யாஸுகாப்யங்கஸ்நாநநிர்வதிஹர்ஷணைஃ|
|௧௦|
View original
कैर्बृंहयेत् ? इत्याह - - - - |
मांसक्षीरसितासर्पिर्मधुरस्निग्धबस्तिभिः||९||
स्वप्नशय्यासुखाभ्यङ्गस्नाननिर्वृतिहर्षणैः|
|१०|
Adhikarana la~gghanIyAH (10-11) · Śloka 11
லங்கநீயாநாஹ - - - - |
மேஹாமதோஷாதிஸ்நிக்தஜ்வரோருஸ்தம்பகுஷ்டிநஃ||௧௦||
விஸர்பவித்ராதிப்லீஹஶிரஃகண்டாக்ஷிரோகிணஃ|
ஸ்தூலாஂஶ்ச லங்கயேந்நித்யஂ ஶிஶிரே த்வபராநபி||௧௧||
View original
लङ्घनीयानाह - - - - |
मेहामदोषातिस्निग्धज्वरोरुस्तम्भकुष्ठिनः||१०||
विसर्पविद्राधिप्लीहशिरःकण्ठाक्षिरोगिणः|
स्थूलांश्च लङ्घयेन्नित्यं शिशिरे त्वपरानपि||११||
Adhikarana la~gghanabhedasya shodhanasya viShayaH, pAcanadIpanayorviShayaH, kShuttRuShorviShayaH, vyAyAmAtapamArUtAnAM viShayaH (12-15) · Śloka 15
பூர்வமுக்தஂ லங்கநஂ த்விதா,-ஶோதநஂ ஶமநஂ சேதி|
தத்ர ஶோதநவிஷயஂ நிரூபயந்நாஹ - - - - தத்ர ஸஂஶோதநைஃ ஸ்தௌல்யபலபித்தகபாதிகாந்|
ஆமதோஷஜ்வரச்சர்திரதீஸாரஹதாமயைஃ||௧௨||
விபந்தகௌரவோத்காரஹல்லாஸாதிபிராதுராந்|
மத்யஸ்தௌல்யாதிகாந் ப்ராயஃ பூர்வஂ பாசநதீபநைஃ||௧௩||
ஏபிரேவாமயைரார்தாந் ஹீநஸ்தௌல்யபலாதிகாந்|
க்ஷுத்தஷ்ணாநிக்ரஹைர்தோஷைஸ்த்வார்தாந் மத்யபலைர்தடாந்||௧௪||
ஸமீரணாதபாயாஸைஃ கிமுதால்பபலைர்நராந்|
|௧௫|
View original
पूर्वमुक्तं लङ्घनं द्विधा,-शोधनं शमनं चेति|
तत्र शोधनविषयं निरूपयन्नाह - - - - तत्र संशोधनैः स्थौल्यबलपित्तकफाधिकान्|
आमदोषज्वरच्छर्दिरतीसारहृदामयैः||१२||
विबन्धगौरवोद्गारहृल्लासादिभिरातुरान्|
मध्यस्थौल्यादिकान् प्रायः पूर्वं पाचनदीपनैः||१३||
एभिरेवामयैरार्तान् हीनस्थौल्यबलादिकान्|
क्षुत्तृष्णानिग्रहैर्दोषैस्त्वार्तान् मध्यबलैर्दृढान्||१४||
समीरणातपायासैः किमुताल्पबलैर्नरान्|
|१५|
Adhikarana la~gghanIyAn na bRuMhayet (15) · Śloka 15
|
ந பஂஹயேல்லங்கநீயாந்|௧௫|
View original
|
न बृंहयेल्लङ्घनीयान्|१५|
Adhikarana bRuMhyAn mRudu la~gghayet (15-16) · Śloka 16
தர்ஹி பஂஹ்யஸ்ய வாதலாதேர்யதா ஜ்வராதிவ்யாதிர்லங்கநஸாத்யோ ஜாயதே, ததா கிஂ லங்கநஂ கார்யமுத பஂஹணம் ? இத்யத்ர ஸஂஶயஃ|
இத்யாஹ - - - - |
பஂஹ்யாஂஸ்து மது லங்கயேத்||௧௫||
யுக்த்யா வா தேஶகாலாதிபலதஸ்தாநுபாசரேத்|
|௧௬|
View original
तर्हि बृंह्यस्य वातलादेर्यदा ज्वरादिव्याधिर्लङ्घनसाध्यो जायते, तदा किं लङ्घनं कार्यमुत बृंहणम् ? इत्यत्र संशयः|
इत्याह - - - - |
बृंह्यांस्तु मृदु लङ्घयेत्||१५||
युक्त्या वा देशकालादिबलतस्तानुपाचरेत्|
|१६|
Adhikarana bRuMhitasya lakShaNam (16) · Śloka 16
பஂஹிதலங்கிதயோஃ கிஂ லக்ஷணம் ? இத்யாஹ - - - - |
பஂஹிதே ஸ்யாத்பலஂ புஷ்டிஸ்தத்ஸாத்யாமயஸங்க்ஷயஃ||௧௬||
View original
बृंहितलङ्घितयोः किं लक्षणम् ? इत्याह - - - - |
बॄंहिते स्याद्बलं पुष्टिस्तत्साध्यामयसङ्क्षयः||१६||
Adhikarana la~gghitasya lakShaNam (17-18) · Śloka 18
ஸம்ப்ரதி லங்கிதலக்ஷணமாஹ - - - - விமலேந்த்ரியதா ஸர்கோ மலாநாஂ லாகவஂ ருசிஃ|
க்ஷுத்தட்ஸஹோதயஃ ஶுத்தஹதயோத்காரகண்டதா||௧௭||
வ்யாதிமார்தவமுத்ஸாஹஸ்தந்த்ராநாஶஶ்ச லங்கிதே|
|௧௮|
View original
सम्प्रति लङ्घितलक्षणमाह - - - - विमलेन्द्रियता सर्गो मलानां लाघवं रुचिः|
क्षुत्तृट्सहोदयः शुद्धहृदयोद्गारकण्ठता||१७||
व्याधिमार्दवमुत्साहस्तन्द्रानाशश्च लङ्घिते|
|१८|
Adhikarana atibRuMhitala~gghitayorlakShaNam (18-19) · Śloka 19
|
அநபேக்ஷிதமாத்ராதிஸேவிதே குருதஸ்து தே||௧௮||
அதிஸ்தௌல்யாதிகார்ஶ்யாதீந், வக்ஷ்யந்தே ச ஸௌஷதாஃ|
|௧௯|
View original
|
अनपेक्षितमात्रादिसेविते कुरुतस्तु ते||१८||
अतिस्थौल्यातिकार्श्यादीन्, वक्ष्यन्ते च सौषधाः|
|१९|
Adhikarana atisthaulyAdayo rogAH (19) · Śloka 19
அதாதிபஂஹிதலங்கிதயோஃ கிஂ லக்ஷணம் ? இத்யாஹ - - - - |
ரூபஂ தைரேவ ச ஜ்ஞேயமதிபஂஹிதலங்கிதே||௧௯||
View original
अथातिबृंहितलङ्घितयोः किं लक्षणम् ? इत्याह - - - - |
रूपं तैरेव च ज्ञेयमतिबृंहितलङ्घिते||१९||
Adhikarana atisthaulyAdInAmupakramaH (20-21) · Śloka 21
தாநேவாதிஸ்தௌல்யாதீநாஹ - - - - அதிஸ்தௌல்யாபசீமேஹஜ்வரோதரபகந்தராந்|
காஸஸந்ந்யாஸகச்ச்ராமகுஷ்டாதீநதிதாருணாந்||௨௦||
அதைஷாமதிஸ்தௌல்யாதீநாமுபக்ரமமாஹ - - - - தத்ர மேதோநிலஶ்லேஷ்மநாஶநஂ ஸர்வமிஷ்யதே|
|௨௧|
View original
तानेवातिस्थौल्यादीनाह - - - - अतिस्थौल्यापचीमेहज्वरोदरभगन्दरान्|
काससन्न्यासकृच्छ्रामकुष्ठादीनतिदारुणान्||२०||
अथैषामतिस्थौल्यादीनामुपक्रममाह - - - - तत्र मेदोनिलश्लेष्मनाशनं सर्वमिष्यते|
|२१|
Adhikarana triphalAdayashctvArH prayogAH, rasA~jjanAdayashcatvAraH prayogAH, viDa~ggAdiyogaH (21-24) · Śloka 24
கிஂ தத் ? இதி ப்ரூதே - - - - |
குலத்தஜூர்நஶ்யாமாகயவமுத்கமதூதகம்||௨௧||
மஸ்துதண்டாஹதாரிஷ்டசிந்தாஶோதநஜாகரம்|
மதுநா த்ரிபலாஂ லிஹ்யாத்குடூசீமபயாஂ தநம்||௨௨||
ரஸாஞ்ஜநஸ்ய மஹதஃ பஞ்சமூலஸ்ய குக்குலோஃ|
ஶிலாஜதுப்ரயோகஶ்ச ஸாக்நிமந்தரஸோ ஹிதஃ||௨௩||
விடட்கஂ நாகரஂ க்ஷாரஃ காலலோஹரஜோ மது|
யவாமலகசூர்ணஂ ச யோகோऽஸ்தௌல்யதோஷஜித்||௨௪||
View original
किं तत् ? इति ब्रूते - - - - |
कुलत्थजूर्नश्यामाकयवमुद्गमधूदकम्||२१||
मस्तुदण्डाहतारिष्टचिन्ताशोधनजागरम्|
मधुना त्रिफलां लिह्याद्गुडूचीमभयां धनम्||२२||
रसाञ्जनस्य महतः पञ्चमूलस्य गुग्गुलोः|
शिलाजतुप्रयोगश्च साग्निमन्थरसो हितः||२३||
विडड्गं नागरं क्षारः काललोहरजो मधु|
यवामलकचूर्णं च योगोऽस्थौल्यदोषजित्||२४||
Adhikarana vyoShAdiyogaH (25-28) · Śloka 28
வ்யோஷகட்வீவராஶிக்ருவிடங்காதிவிஷாஸ்திராஃ|
ஹிட்குஸௌவர்சலாஜாஜீயவாநீதாந்யசித்ரகாஃ||௨௫||
நிஶே பஹத்யௌ ஹபுஷா பாடா மூலஂ ச கேம்புகாத்|
ஏஷாஂ சூர்ணஂ மது கதஂ தைலஂ ச ஸதஶாஂஶகம்||௨௬||
ஸக்துபிஃ ஷோடஶகுணைர்யுக்தஂ பீதஂ நிஹந்தி தத்|
அதிஸ்தௌல்யாதிகாந் ஸர்வாந் ரோகாநாந்யாஂஶ்ச தத்த்விதாந்||௨௭||
ஹத்ரோககாமலாஶ்வித்ரஶ்வாஸகாஸகலக்ரஹாந்|
புத்திமேதாஸ்மதிகரஂ ஸந்நஸ்யாக்நேஶ்ச தீபநம்||௨௮||
View original
व्योषकट्वीवराशिग्रुविडङ्गातिविषास्थिराः|
हिड्गुसौवर्चलाजाजीयवानीधान्यचित्रकाः||२५||
निशे बृहत्यौ हपुषा पाठा मूलं च केम्बुकात्|
एषां चूर्णं मधु घृतं तैलं च सदृशांशकम्||२६||
सक्तुभिः षोडशगुणैर्युक्तं पीतं निहन्ति तत्|
अतिस्थौल्यादिकान् सर्वान् रोगानान्यांश्च तद्द्विधान्||२७||
हृद्रोगकामलाश्वित्रश्वासकासगलग्रहान्|
बुद्धिमेधास्मृतिकरं सन्नस्याग्नेश्च दीपनम्||२८||
Adhikarana atikArshyAdayo rogAH (29-31) · Śloka 31
ஸாம்ப்ரதமதிலங்கநோத்தாந் ரோகாந் ஸௌஷதாநாஹ - - - - அதிகார்ஶ்யஂ ப்ரமஃ காஸஸ்தஷ்ணாதிக்யமரோசகஃ|
ஸ்நேஹாக்நிநித்ராதக்ஶ்ரோத்ரஶுக்ரௌஜஃக்ஷுத்ஸ்வரக்ஷயஃ||௨௯||
பஸ்திஹந்மூர்தஜங்கோருத்ரிகபார்ஶ்வருஜா ஜ்வரஃ|
ப்ரலாபோர்த்வாநிலக்லாநிச்சர்திபர்வாஸ்திபேதநம்||௩௦||
வர்சோமூத்ரக்ரஹாத்யாஶ்ச ஜாயந்தேऽதிவிலங்கநாத்|
|௩௧|
View original
साम्प्रतमतिलङ्घनोत्थान् रोगान् सौषधानाह - - - - अतिकार्श्यं भ्रमः कासस्तृष्णाधिक्यमरोचकः|
स्नेहाग्निनिद्रादृक्श्रोत्रशुक्रौजःक्षुत्स्वरक्षयः||२९||
बस्तिहृन्मूर्धजङ्घोरुत्रिकपार्श्वरुजा ज्वरः|
प्रलापोर्ध्वानिलग्लानिच्छर्दिपर्वास्थिभेदनम्||३०||
वर्चोमूत्रग्रहाद्याश्च जायन्तेऽतिविलङ्घनात्|
|३१|
Adhikarana sthaulyApekShayA kArshyaM varam (31) · Śloka 31
யத்யபி கார்ஶ்யாக்யோऽயஂ மஹாந் தோஷஃ, ததா~பி ஸ்தௌல்யமபேக்ஷ்ய வர ஏவேதி ப்ரதிபாதயந்நாஹ - - - - |
கார்ஶ்யமேவ வரஂ ஸ்தௌல்யாத்|௩௧|
View original
यद्यपि कार्श्याख्योऽयं महान् दोषः, तथा~पि स्थौल्यमपेक्ष्य वर एवेति प्रतिपादयन्नाह - - - - |
कार्श्यमेव वरं स्थौल्यात्|३१|
Adhikarana tatra kAraNam (31-32) · Śloka 32
கார்ஶ்யமேவ ஸ்தௌல்யாத் குதோ வரம் ? இத்யாஹ - - - - |
ந ஹி ஸ்தூலஸ்ய பேஷஜம்||௩௧||
பஂஹணஂ லங்கநஂ வாऽலமதிமேதோக்நிவாதஜித்|
|௩௨|
View original
कार्श्यमेव स्थौल्यात् कुतो वरम् ? इत्याह - - - - |
न हि स्थूलस्य भेषजम्||३१||
बृंहणं लङ्घनं वाऽलमतिमेदोग्निवातजित्|
|३२|
Adhikarana dvitIyaM kAraNam (32-33) · Śloka 33
|
மதுரஸ்நிக்தஸௌஹித்யைர்யத்ஸௌக்யேந ச நஶ்யதி||௩௨||
க்ரஶிமா ஸ்தவிமாऽத்யந்தவிபரீதநிஷேவணைஃ|
|௩௩|
View original
|
मधुरस्निग्धसौहित्यैर्यत्सौख्येन च नश्यति||३२||
क्रशिमा स्थविमाऽत्यन्तविपरीतनिषेवणैः|
|३३|
Adhikarana kArshyasya pradhAnauShadham (33) · Śloka 33
அத கஶே கீதஶஂ பேஷஜஂ யோஜ்யம் ? இத்யாஹ - - - - |
யோஜயேத்தஂஹணஂ தத்ர ஸர்வஂ பாநாந்நபேஷஜம்||௩௩||
View original
अथ कृशे कीदृशं भेषजं योज्यम् ? इत्याह - - - - |
योजयेद्धृंहणं तत्र सर्वं पानान्नभेषजम्||३३||
Adhikarana kArshyasya pradhAnatarauShadham (34-35) · Śloka 35
அசிந்தயா ஹர்ஷணேந த்ருவஂ ஸந்தர்பணேந ச|
ஸ்வப்நப்ரஸங்காச்ச கஶோ வராஹ இவ புஷ்யதி||௩௪||
ந ஹி மாஂஸஸமஂ கிஞ்சிதந்யத்தேஹபஹத்த்வகத்|
மாஂஸாதமாஂஸஂ மாஂஸேந ஸம்பதத்வாத்விஶேஷதஃ||௩௫||
View original
अचिन्तया हर्षणेन ध्रुवं सन्तर्पणेन च|
स्वप्नप्रसङ्गाच्च कृशो वराह इव पुष्यति||३४||
न हि मांससमं किञ्चिदन्यद्देहबृहत्त्वकृत्|
मांसादमांसं मांसेन सम्भृतत्वाद्विशेषतः||३५||
Adhikarana sthUlakRushayoH samAsenopakramaH, sthUlakRushayoryavagodhUmaM hitam (36) · Śloka 36
ஏவஂ விஸ்தரேண ஸ்தூலகஶயோருபக்ரமமுக்த்வா ஸமாஸேநாஹ - - - - குரு சாதர்பணஂ ஸ்தூலே விபரீதஂ ஹிதஂ கஶே|
யவகோதூமமுபயோஸ்தத்யோக்யாஹிதகல்பநம்||௩௬||
View original
एवं विस्तरेण स्थूलकृशयोरुपक्रममुक्त्वा समासेनाह - - - - गुरु चातर्पणं स्थूले विपरीतं हितं कृशे|
यवगोधूममुभयोस्तद्योग्याहितकल्पनम्||३६||
Adhikarana bahavo~apyupakrama dvitvAnnAtiricyante (14) · Śloka 14
நநு, அதீஸாரஜ்வரகுல்மாதீநாமநேகரூபத்வாதநந்தா ஏவோபக்ரமாஃ ப்ராப்தாஃ|
தத்கதமுக்தம் ? "உபக்ரம்யஸ்ய ஹி த்வித்வாத்திதைவோபக்ரமோ மதஃ|
" இதி|
அத ஆஹ - - - - தோஷகத்யாऽதிரிச்யந்தே க்ராஹிபேத்யாதிபேததஃ|
உபக்ரமா ந தே த்வித்வாத்பிந்நா அபி கதா இவ||௩௭||
இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே த்விவிதோபக்ரமணீயோ நாம சதுர்தஶோऽத்யாயஃ||௧௪||
View original
ननु, अतीसारज्वरगुल्मादीनामनेकरूपत्वादनन्ता एवोपक्रमाः प्राप्ताः|
तत्कथमुक्तम् ? "उपक्रम्यस्य हि द्वित्वाद्धिधैवोपक्रमो मतः|
" इति|
अत आह - - - - दोषगत्याऽतिरिच्यन्ते ग्राहिभेद्यादिभेदतः|
उपक्रमा न ते द्वित्वाद्भिन्ना अपि गदा इव||३७||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने द्विविधोपक्रमणीयो नाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||