Adhikarana dvividhopakramaNIyAdhyAyaH (2) · Śloka 2
অত্র তূপক্রমস্য বিশেষ উচ্যত ইত্যাহ - - - - অথাতো দ্বিবিধোপক্রমণীযমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| (গদ্যসূত্রে||২||
अत्र तूपक्रमस्य विशेष उच्यत इत्याह - - - - अथातो द्विविधोपक्रमणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upakramasya dvaividhyam, dvaividhyanirUpaNam (1) · Śloka 1
অত এব সহেতুকমুপদিশন্নাহ - - - - উপক্রম্যস্য হি দ্বিত্বাদ্দ্বিধৈবোপক্রমো মতঃ| |১|
अत एव सहेतुकमुपदिशन्नाह - - - - उपक्रम्यस्य हि द्वित्वाद्द्विधैवोपक्रमो मतः| |१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhaNala~gghanayorlakShaNam (1-3) · Śloka 3
কথং দ্বিধা ? ইত্যাহ - - - - একঃ সন্তর্পণস্তত্র দ্বিতীযশ্চাপতর্পণঃ|১| বৃংহণো লঙ্ঘনশ্চেতি তত্পর্যাযাবুদাহৃতৌ| বৃংহণং যদ্বৃহত্বায লঙ্ঘনং লাঘবায যত্||২|| দেহস্য| ||৩||
कथं द्विधा ? इत्याह - - - - एकः सन्तर्पणस्तत्र द्वितीयश्चापतर्पणः|१| बृंहणो लङ्घनश्चेति तत्पर्यायावुदाहृतौ| बृंहणं यद्बृहत्वाय लङ्घनं लाघवाय यत्||२|| देहस्य| ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanabRuMhaNe udAharati (1) · Śloka 1
| ভবতঃ প্রাযো ভৌমাপমিতরচ্চ তে||১||
| भवतः प्रायो भौमापमितरच्च ते||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehAdInAM bRuMhaNe rUkShAdInAM ca la~gghane~antarbhAvaH (3-4) · Śloka 4
অধুনা স্নেহনাদেশ্চতুর্বিধস্যোপক্রমস্য সন্তর্পণাপতর্পণযোরেবান্তর্ভাবং দর্শযন্নাহ - - - - | স্নেহনং রূক্ষণং কর্ম স্বেদনং স্তম্ভনং চ যত্||৩|| ভূতানাং তদপি দ্বৈধ্যাদ্দ্বিতযং নাতিবর্ততে| |৪|
अधुना स्नेहनादेश्चतुर्विधस्योपक्रमस्य सन्तर्पणापतर्पणयोरेवान्तर्भावं दर्शयन्नाह - - - - | स्नेहनं रूक्षणं कर्म स्वेदनं स्तम्भनं च यत्||३|| भूतानां तदपि द्वैध्याद्द्वितयं नातिवर्तते| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanabhedau (4) · Śloka 4
ইদানীং প্রত্যেকং তযোর্ভেদানাহ - - - - | শোধনং শমনং চেতি দ্বিধা তত্রাপি লঙ্ঘনম্||৪||
इदानीं प्रत्येकं तयोर्भेदानाह - - - - | शोधनं शमनं चेति द्विधा तत्रापि लङ्घनम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanasya lakShaNaM bhedAshca (5) · Śloka 5
ইদানীং শোধনস্য লক্ষণং প্রভেদং চাধিকৃত্যাহ - - - - যদীরযেদ্বহির্দোষান্ পঞ্চধা শোধনং চ তত্| নিরূহো বমনং কাযশিরোরেকোঽস্রবিস্রুতিঃ||৫||
इदानीं शोधनस्य लक्षणं प्रभेदं चाधिकृत्याह - - - - यदीरयेद्वहिर्दोषान् पञ्चधा शोधनं च तत्| निरूहो वमनं कायशिरोरेकोऽस्रविस्रुतिः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamanasya lakShaNaM bhedAshca (6-7) · Śloka 7
সম্প্রতি শমনাখ্যস্য লক্ষণং প্রভেদং চাধিকৃত্যাহ - - - - ন শোধযতি যদ্দোষান্ সমান্নোদীরযত্যপি| সমীকরোতি বিষমান্ শমনং তচ্চ সপ্তধা||৬|| পাচনং দীপনং ক্ষুত্তৃড্ব্যাযামাতপমারুতাঃ| |৭|
सम्प्रति शमनाख्यस्य लक्षणं प्रभेदं चाधिकृत्याह - - - - न शोधयति यद्दोषान् समान्नोदीरयत्यपि| समीकरोति विषमान् शमनं तच्च सप्तधा||६|| पाचनं दीपनं क्षुत्तृड्व्यायामातपमारुताः| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhaNaM shamanameva (7) · Śloka 7
পাচনাদীনাং দোষশমনত্বমুক্তম্| তচ্চ বাতে বাতপিত্তে চ ন সম্ভবতীত্যাহ - - - - | বৃংহণং শমনং ত্বেব বাযোঃ পিত্তানিলস্য চ||৭||
पाचनादीनां दोषशमनत्वमुक्तम्| तच्च वाते वातपित्ते च न सम्भवतीत्याह - - - - | बृंहणं शमनं त्वेव वायोः पित्तानिलस्य च||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhAH (8-9) · Śloka 9
ইদানীং বৃংহ্যনাহ - - - - বৃংহযেদ্ব্যাধিভৈষজ্যমদ্যস্ত্রীশোককর্শিতান্| ভারাধ্বোরঃক্ষতক্ষীণরূক্ষদুর্বলবাতলান্||৮|| গর্ভিণীসূতিকাবালবৃদ্ধান্ গ্রীষ্মেঽপরানপি| |৯|
इदानीं बृंह्यनाह - - - - बृंहयेद्व्याधिभैषज्यमद्यस्त्रीशोककर्शितान्| भाराध्वोरःक्षतक्षीणरूक्षदुर्बलवातलान्||८|| गर्भिणीसूतिकाबालवृद्धान् ग्रीष्मेऽपरानपि| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhaNAni (9-10) · Śloka 10
কৈর্বৃংহযেত্ ? ইত্যাহ - - - - | মাংসক্ষীরসিতাসর্পির্মধুরস্নিগ্ধবস্তিভিঃ||৯|| স্বপ্নশয্যাসুখাভ্যঙ্গস্নাননির্বৃতিহর্ষণৈঃ| |১০|
कैर्बृंहयेत् ? इत्याह - - - - | मांसक्षीरसितासर्पिर्मधुरस्निग्धबस्तिभिः||९|| स्वप्नशय्यासुखाभ्यङ्गस्नाननिर्वृतिहर्षणैः| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanIyAH (10-11) · Śloka 11
লঙ্ঘনীযানাহ - - - - | মেহামদোষাতিস্নিগ্ধজ্বরোরুস্তম্ভকুষ্ঠিনঃ||১০|| বিসর্পবিদ্রাধিপ্লীহশিরঃকণ্ঠাক্ষিরোগিণঃ| স্থূলাংশ্চ লঙ্ঘযেন্নিত্যং শিশিরে ত্বপরানপি||১১||
लङ्घनीयानाह - - - - | मेहामदोषातिस्निग्धज्वरोरुस्तम्भकुष्ठिनः||१०|| विसर्पविद्राधिप्लीहशिरःकण्ठाक्षिरोगिणः| स्थूलांश्च लङ्घयेन्नित्यं शिशिरे त्वपरानपि||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanabhedasya shodhanasya viShayaH, pAcanadIpanayorviShayaH, kShuttRuShorviShayaH, vyAyAmAtapamArUtAnAM viShayaH (12-15) · Śloka 15
পূর্বমুক্তং লঙ্ঘনং দ্বিধা,-শোধনং শমনং চেতি| তত্র শোধনবিষযং নিরূপযন্নাহ - - - - তত্র সংশোধনৈঃ স্থৌল্যবলপিত্তকফাধিকান্| আমদোষজ্বরচ্ছর্দিরতীসারহৃদামযৈঃ||১২|| বিবন্ধগৌরবোদ্গারহৃল্লাসাদিভিরাতুরান্| মধ্যস্থৌল্যাদিকান্ প্রাযঃ পূর্বং পাচনদীপনৈঃ||১৩|| এভিরেবামযৈরার্তান্ হীনস্থৌল্যবলাদিকান্| ক্ষুত্তৃষ্ণানিগ্রহৈর্দোষৈস্ত্বার্তান্ মধ্যবলৈর্দৃঢান্||১৪|| সমীরণাতপাযাসৈঃ কিমুতাল্পবলৈর্নরান্| |১৫|
पूर्वमुक्तं लङ्घनं द्विधा,-शोधनं शमनं चेति| तत्र शोधनविषयं निरूपयन्नाह - - - - तत्र संशोधनैः स्थौल्यबलपित्तकफाधिकान्| आमदोषज्वरच्छर्दिरतीसारहृदामयैः||१२|| विबन्धगौरवोद्गारहृल्लासादिभिरातुरान्| मध्यस्थौल्यादिकान् प्रायः पूर्वं पाचनदीपनैः||१३|| एभिरेवामयैरार्तान् हीनस्थौल्यबलादिकान्| क्षुत्तृष्णानिग्रहैर्दोषैस्त्वार्तान् मध्यबलैर्दृढान्||१४|| समीरणातपायासैः किमुताल्पबलैर्नरान्| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanIyAn na bRuMhayet (15) · Śloka 15
| ন বৃংহযেল্লঙ্ঘনীযান্|১৫|
| न बृंहयेल्लङ्घनीयान्|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhyAn mRudu la~gghayet (15-16) · Śloka 16
তর্হি বৃংহ্যস্য বাতলাদের্যদা জ্বরাদিব্যাধির্লঙ্ঘনসাধ্যো জাযতে, তদা কিং লঙ্ঘনং কার্যমুত বৃংহণম্ ? ইত্যত্র সংশযঃ| ইত্যাহ - - - - | বৃংহ্যাংস্তু মৃদু লঙ্ঘযেত্||১৫|| যুক্ত্যা বা দেশকালাদিবলতস্তানুপাচরেত্| |১৬|
तर्हि बृंह्यस्य वातलादेर्यदा ज्वरादिव्याधिर्लङ्घनसाध्यो जायते, तदा किं लङ्घनं कार्यमुत बृंहणम् ? इत्यत्र संशयः| इत्याह - - - - | बृंह्यांस्तु मृदु लङ्घयेत्||१५|| युक्त्या वा देशकालादिबलतस्तानुपाचरेत्| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhitasya lakShaNam (16) · Śloka 16
বৃংহিতলঙ্ঘিতযোঃ কিং লক্ষণম্ ? ইত্যাহ - - - - | বৄংহিতে স্যাদ্বলং পুষ্টিস্তত্সাধ্যামযসঙ্ক্ষযঃ||১৬||
बृंहितलङ्घितयोः किं लक्षणम् ? इत्याह - - - - | बॄंहिते स्याद्बलं पुष्टिस्तत्साध्यामयसङ्क्षयः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghitasya lakShaNam (17-18) · Śloka 18
সম্প্রতি লঙ্ঘিতলক্ষণমাহ - - - - বিমলেন্দ্রিযতা সর্গো মলানাং লাঘবং রুচিঃ| ক্ষুত্তৃট্সহোদযঃ শুদ্ধহৃদযোদ্গারকণ্ঠতা||১৭|| ব্যাধিমার্দবমুত্সাহস্তন্দ্রানাশশ্চ লঙ্ঘিতে| |১৮|
सम्प्रति लङ्घितलक्षणमाह - - - - विमलेन्द्रियता सर्गो मलानां लाघवं रुचिः| क्षुत्तृट्सहोदयः शुद्धहृदयोद्गारकण्ठता||१७|| व्याधिमार्दवमुत्साहस्तन्द्रानाशश्च लङ्घिते| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atibRuMhitala~gghitayorlakShaNam (18-19) · Śloka 19
| অনপেক্ষিতমাত্রাদিসেবিতে কুরুতস্তু তে||১৮|| অতিস্থৌল্যাতিকার্শ্যাদীন্, বক্ষ্যন্তে চ সৌষধাঃ| |১৯|
| अनपेक्षितमात्रादिसेविते कुरुतस्तु ते||१८|| अतिस्थौल्यातिकार्श्यादीन्, वक्ष्यन्ते च सौषधाः| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atisthaulyAdayo rogAH (19) · Śloka 19
অথাতিবৃংহিতলঙ্ঘিতযোঃ কিং লক্ষণম্ ? ইত্যাহ - - - - | রূপং তৈরেব চ জ্ঞেযমতিবৃংহিতলঙ্ঘিতে||১৯||
अथातिबृंहितलङ्घितयोः किं लक्षणम् ? इत्याह - - - - | रूपं तैरेव च ज्ञेयमतिबृंहितलङ्घिते||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atisthaulyAdInAmupakramaH (20-21) · Śloka 21
তানেবাতিস্থৌল্যাদীনাহ - - - - অতিস্থৌল্যাপচীমেহজ্বরোদরভগন্দরান্| কাসসন্ন্যাসকৃচ্ছ্রামকুষ্ঠাদীনতিদারুণান্||২০|| অথৈষামতিস্থৌল্যাদীনামুপক্রমমাহ - - - - তত্র মেদোনিলশ্লেষ্মনাশনং সর্বমিষ্যতে| |২১|
तानेवातिस्थौल्यादीनाह - - - - अतिस्थौल्यापचीमेहज्वरोदरभगन्दरान्| काससन्न्यासकृच्छ्रामकुष्ठादीनतिदारुणान्||२०|| अथैषामतिस्थौल्यादीनामुपक्रममाह - - - - तत्र मेदोनिलश्लेष्मनाशनं सर्वमिष्यते| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triphalAdayashctvArH prayogAH, rasA~jjanAdayashcatvAraH prayogAH, viDa~ggAdiyogaH (21-24) · Śloka 24
কিং তত্ ? ইতি ব্রূতে - - - - | কুলত্থজূর্নশ্যামাকযবমুদ্গমধূদকম্||২১|| মস্তুদণ্ডাহতারিষ্টচিন্তাশোধনজাগরম্| মধুনা ত্রিফলাং লিহ্যাদ্গুডূচীমভযাং ধনম্||২২|| রসাঞ্জনস্য মহতঃ পঞ্চমূলস্য গুগ্গুলোঃ| শিলাজতুপ্রযোগশ্চ সাগ্নিমন্থরসো হিতঃ||২৩|| বিডড্গং নাগরং ক্ষারঃ কাললোহরজো মধু| যবামলকচূর্ণং চ যোগোঽস্থৌল্যদোষজিত্||২৪||
किं तत् ? इति ब्रूते - - - - | कुलत्थजूर्नश्यामाकयवमुद्गमधूदकम्||२१|| मस्तुदण्डाहतारिष्टचिन्ताशोधनजागरम्| मधुना त्रिफलां लिह्याद्गुडूचीमभयां धनम्||२२|| रसाञ्जनस्य महतः पञ्चमूलस्य गुग्गुलोः| शिलाजतुप्रयोगश्च साग्निमन्थरसो हितः||२३|| विडड्गं नागरं क्षारः काललोहरजो मधु| यवामलकचूर्णं च योगोऽस्थौल्यदोषजित्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyoShAdiyogaH (25-28) · Śloka 28
ব্যোষকট্বীবরাশিগ্রুবিডঙ্গাতিবিষাস্থিরাঃ| হিড্গুসৌবর্চলাজাজীযবানীধান্যচিত্রকাঃ||২৫|| নিশে বৃহত্যৌ হপুষা পাঠা মূলং চ কেম্বুকাত্| এষাং চূর্ণং মধু ঘৃতং তৈলং চ সদৃশাংশকম্||২৬|| সক্তুভিঃ ষোডশগুণৈর্যুক্তং পীতং নিহন্তি তত্| অতিস্থৌল্যাদিকান্ সর্বান্ রোগানান্যাংশ্চ তদ্দ্বিধান্||২৭|| হৃদ্রোগকামলাশ্বিত্রশ্বাসকাসগলগ্রহান্| বুদ্ধিমেধাস্মৃতিকরং সন্নস্যাগ্নেশ্চ দীপনম্||২৮||
व्योषकट्वीवराशिग्रुविडङ्गातिविषास्थिराः| हिड्गुसौवर्चलाजाजीयवानीधान्यचित्रकाः||२५|| निशे बृहत्यौ हपुषा पाठा मूलं च केम्बुकात्| एषां चूर्णं मधु घृतं तैलं च सदृशांशकम्||२६|| सक्तुभिः षोडशगुणैर्युक्तं पीतं निहन्ति तत्| अतिस्थौल्यादिकान् सर्वान् रोगानान्यांश्च तद्द्विधान्||२७|| हृद्रोगकामलाश्वित्रश्वासकासगलग्रहान्| बुद्धिमेधास्मृतिकरं सन्नस्याग्नेश्च दीपनम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atikArshyAdayo rogAH (29-31) · Śloka 31
সাম্প্রতমতিলঙ্ঘনোত্থান্ রোগান্ সৌষধানাহ - - - - অতিকার্শ্যং ভ্রমঃ কাসস্তৃষ্ণাধিক্যমরোচকঃ| স্নেহাগ্নিনিদ্রাদৃক্শ্রোত্রশুক্রৌজঃক্ষুত্স্বরক্ষযঃ||২৯|| বস্তিহৃন্মূর্ধজঙ্ঘোরুত্রিকপার্শ্বরুজা জ্বরঃ| প্রলাপোর্ধ্বানিলগ্লানিচ্ছর্দিপর্বাস্থিভেদনম্||৩০|| বর্চোমূত্রগ্রহাদ্যাশ্চ জাযন্তেঽতিবিলঙ্ঘনাত্| |৩১|
साम्प्रतमतिलङ्घनोत्थान् रोगान् सौषधानाह - - - - अतिकार्श्यं भ्रमः कासस्तृष्णाधिक्यमरोचकः| स्नेहाग्निनिद्रादृक्श्रोत्रशुक्रौजःक्षुत्स्वरक्षयः||२९|| बस्तिहृन्मूर्धजङ्घोरुत्रिकपार्श्वरुजा ज्वरः| प्रलापोर्ध्वानिलग्लानिच्छर्दिपर्वास्थिभेदनम्||३०|| वर्चोमूत्रग्रहाद्याश्च जायन्तेऽतिविलङ्घनात्| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthaulyApekShayA kArshyaM varam (31) · Śloka 31
যদ্যপি কার্শ্যাখ্যোঽযং মহান্ দোষঃ, তথা~পি স্থৌল্যমপেক্ষ্য বর এবেতি প্রতিপাদযন্নাহ - - - - | কার্শ্যমেব বরং স্থৌল্যাত্|৩১|
यद्यपि कार्श्याख्योऽयं महान् दोषः, तथा~पि स्थौल्यमपेक्ष्य वर एवेति प्रतिपादयन्नाह - - - - | कार्श्यमेव वरं स्थौल्यात्|३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra kAraNam (31-32) · Śloka 32
কার্শ্যমেব স্থৌল্যাত্ কুতো বরম্ ? ইত্যাহ - - - - | ন হি স্থূলস্য ভেষজম্||৩১|| বৃংহণং লঙ্ঘনং বাঽলমতিমেদোগ্নিবাতজিত্| |৩২|
कार्श्यमेव स्थौल्यात् कुतो वरम् ? इत्याह - - - - | न हि स्थूलस्य भेषजम्||३१|| बृंहणं लङ्घनं वाऽलमतिमेदोग्निवातजित्| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyaM kAraNam (32-33) · Śloka 33
| মধুরস্নিগ্ধসৌহিত্যৈর্যত্সৌখ্যেন চ নশ্যতি||৩২|| ক্রশিমা স্থবিমাঽত্যন্তবিপরীতনিষেবণৈঃ| |৩৩|
| मधुरस्निग्धसौहित्यैर्यत्सौख्येन च नश्यति||३२|| क्रशिमा स्थविमाऽत्यन्तविपरीतनिषेवणैः| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kArshyasya pradhAnauShadham (33) · Śloka 33
অথ কৃশে কীদৃশং ভেষজং যোজ্যম্ ? ইত্যাহ - - - - | যোজযেদ্ধৃংহণং তত্র সর্বং পানান্নভেষজম্||৩৩||
अथ कृशे कीदृशं भेषजं योज्यम् ? इत्याह - - - - | योजयेद्धृंहणं तत्र सर्वं पानान्नभेषजम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kArshyasya pradhAnatarauShadham (34-35) · Śloka 35
অচিন্তযা হর্ষণেন ধ্রুবং সন্তর্পণেন চ| স্বপ্নপ্রসঙ্গাচ্চ কৃশো বরাহ ইব পুষ্যতি||৩৪|| ন হি মাংসসমং কিঞ্চিদন্যদ্দেহবৃহত্ত্বকৃত্| মাংসাদমাংসং মাংসেন সম্ভৃতত্বাদ্বিশেষতঃ||৩৫||
अचिन्तया हर्षणेन ध्रुवं सन्तर्पणेन च| स्वप्नप्रसङ्गाच्च कृशो वराह इव पुष्यति||३४|| न हि मांससमं किञ्चिदन्यद्देहबृहत्त्वकृत्| मांसादमांसं मांसेन सम्भृतत्वाद्विशेषतः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthUlakRushayoH samAsenopakramaH, sthUlakRushayoryavagodhUmaM hitam (36) · Śloka 36
এবং বিস্তরেণ স্থূলকৃশযোরুপক্রমমুক্ত্বা সমাসেনাহ - - - - গুরু চাতর্পণং স্থূলে বিপরীতং হিতং কৃশে| যবগোধূমমুভযোস্তদ্যোগ্যাহিতকল্পনম্||৩৬||
एवं विस्तरेण स्थूलकृशयोरुपक्रममुक्त्वा समासेनाह - - - - गुरु चातर्पणं स्थूले विपरीतं हितं कृशे| यवगोधूममुभयोस्तद्योग्याहितकल्पनम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bahavo~apyupakrama dvitvAnnAtiricyante (14) · Śloka 14
ননু, অতীসারজ্বরগুল্মাদীনামনেকরূপত্বাদনন্তা এবোপক্রমাঃ প্রাপ্তাঃ| তত্কথমুক্তম্ ? "উপক্রম্যস্য হি দ্বিত্বাদ্ধিধৈবোপক্রমো মতঃ| " ইতি| অত আহ - - - - দোষগত্যাঽতিরিচ্যন্তে গ্রাহিভেদ্যাদিভেদতঃ| উপক্রমা ন তে দ্বিত্বাদ্ভিন্না অপি গদা ইব||৩৭|| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবিরচিতাযামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং সূত্রস্থানে দ্বিবিধোপক্রমণীযো নাম চতুর্দশোঽধ্যাযঃ||১৪||
ननु, अतीसारज्वरगुल्मादीनामनेकरूपत्वादनन्ता एवोपक्रमाः प्राप्ताः| तत्कथमुक्तम् ? "उपक्रम्यस्य हि द्वित्वाद्धिधैवोपक्रमो मतः| " इति| अत आह - - - - दोषगत्याऽतिरिच्यन्ते ग्राहिभेद्यादिभेदतः| उपक्रमा न ते द्वित्वाद्भिन्ना अपि गदा इव||३७|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने द्विविधोपक्रमणीयो नाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
🔊 Audio coming soon