Adhikarana kShArAgnikarmavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2
athātaḥ kṣārāgnikarmavidhimadhyāyaṁ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātrēyādayō maharṣayaḥ| (gadyasūtrē|2|
अथातः क्षाराग्निकर्मविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShAraprashaMsA (1-2) · Śloka 2
sarvaśastrānuśastrāṇāṁ kṣāraḥ śrēṣṭhō bahūni yat| chhēdyabhēdyādikarmāṇi kurutē viṣamēṣvapi||1|| duḥkhāvacāryaśastrēṣu tēna siddhimayātsu ca| atikr̥cchhrēṣu rōgēṣu yacca pānē'pi yujyatē||2||
सर्वशस्त्रानुशस्त्राणां क्षारः श्रेष्ठो बहूनि यत्| छेद्यभेद्यादिकर्माणि कुरुते विषमेष्वपि||१|| दुःखावचार्यशस्त्रेषु तेन सिद्धिमयात्सु च| अतिकृच्छ्रेषु रोगेषु यच्च पानेऽपि युज्यते||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antaH parimArjanasya viShayaH (3) · Śloka 3
adhunā kṣārasya pēyalēpaviṣayavibhāgaṁ darśayati- sa pēyō'rśōgnisādāśmagulmōdaragarādiṣu| |3|
अधुना क्षारस्य पेयलेपविषयविभागं दर्शयति- स पेयोऽर्शोग्निसादाश्मगुल्मोदरगरादिषु| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bahiH parimArjanasya viShayaH (3-4) · Śloka 4
| yōjyaḥ sākṣānmaṣaśvitrabāhyārśaḥkuṣṭhasuptiṣu||3|| bhagandarārbudagranthiduṣṭanāḍīvraṇādiṣu| |4|
| योज्यः साक्षान्मषश्वित्रबाह्यार्शःकुष्ठसुप्तिषु||३|| भगन्दरार्बुदग्रन्थिदुष्टनाडीव्रणादिषु| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvayorapi kShArayorniShedhaH (4-8) · Śloka 8
| na tūbhayō'pi yōktavyaḥ pittē raktē calē'balē||4|| jvarē'tisārē hanmūrdharōgē pāṇḍvāmayē'rucau| timirē kr̥tasaṁśudddhau śvayathau sarvagātragē||5|| bhīrugarbhiṇyr̥tumatīprōdvr̥ttaphalayōniṣu| ajīrṇē'nnē śiśau vr̥ddhē dhamanīsandhimarmasu||6|| taruṇāsthisirāsnāyusēvanīgalanābhiṣu| dēśē'lpamāṁsē vr̥ṣaṇamēḍhrasrōtōnakhāntarē||7|| vartmarōgādr̥tē'kṣṇōśca śītavarṣōṣṇadurdinē| |8|
| न तूभयोऽपि योक्तव्यः पित्ते रक्ते चलेऽबले||४|| ज्वरेऽतिसारे हन्मूर्धरोगे पाण्ड्वामयेऽरुचौ| तिमिरे कृतसंशुद्द्धौ श्वयथौ सर्वगात्रगे||५|| भीरुगर्भिण्यृतुमतीप्रोद्वृत्तफलयोनिषु| अजीर्णेऽन्ने शिशौ वृद्धे धमनीसन्धिमर्मसु||६|| तरुणास्थिसिरास्नायुसेवनीगलनाभिषु| देशेऽल्पमांसे वृषणमेढ्रस्रोतोनखान्तरे||७|| वर्त्मरोगादृतेऽक्ष्णोश्च शीतवर्षोष्णदुर्दिने| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bahiH parimArjanasya dahanavidhiH galanavidhiH pAkavidhiH (8-20) · Śloka 20
adhunā kṣārakriyāmāha | kālamuṣkakaśamyākakadalīpāribhadrakān||8|| aśvakarṇamahāvr̥kṣapalāśāsphōtavr̥kṣakān| indravr̥kṣārkapūtīkanaktamālāśvamārakān||9|| kākajaṅghāmapāmārgamagnimanthāgnitilvakān| sārdrān samūlaśākhādīn khaṇḍaśaḥ patikalpitān||10|| kōśātakīścatasraśca śūkaṁ nālaṁ yavasya ca| nivātē nicayīkr̥tya pr̥thak tāni śilātalē||11|| prakṣipya muṣkakacayē sudhāśmāni ca dīpayēt| tatastilānāṁ kutalairdagdhvā'gnau vigatē pr̥thak||12|| kr̥tvā sudhāśmanāṁ bhasma drōṇaṁ tvitarabhasmanaḥ| muṣkakōttaramādāya pratyēkaṁ jalamūtrayōḥ||13|| gālayēdardhabhārēṇa mahatā vāsasā ca tat| yāvatpicchhilaraktācchhastīkṣṇō jātastadā ca tam||14|| gr̥hītvā kṣāraniṣyandaṁ pacēllauhyāṁ vighaṭṭayan| pacyamānē tatastasmiṁstāḥ sudhābhasmaśarkarāḥ||15|| śuktīḥ kṣīrapakaṁ śaṅkhānābhīścāyasabhājanē| kr̥tvā'gnivarṇānbahuśaḥ kṣārōtthē kuḍavōnmitē||16|| nirvāpya piṣṭvā tēnaiva pratīvāpaṁ vinikṣipēt| ślakṣṇaṁ śakr̥ddr̥kṣaśikhigr̥dhrakaṅkakapōtajam||17|| catuṣpātpakṣipittālamanōhvālavaṇāni ca| paritaḥ sutarāṁ cātō darvyā tamavaghaṭṭayēt||18|| sabāṣpaiśca yadōttiṣṭhēdbudbudairlēhavaddhanaḥ| avatārya tadā śītō yavarāśāvayōmayē||19|| sthāpyō'yaṁ madhyamaḥ kṣārō| |20|
अधुना क्षारक्रियामाह | कालमुष्ककशम्याककदलीपारिभद्रकान्||८|| अश्वकर्णमहावृक्षपलाशास्फोतवृक्षकान्| इन्द्रवृक्षार्कपूतीकनक्तमालाश्वमारकान्||९|| काकजङ्घामपामार्गमग्निमन्थाग्नितिल्वकान्| सार्द्रान् समूलशाखादीन् खण्डशः पतिकल्पितान्||१०|| कोशातकीश्चतस्रश्च शूकं नालं यवस्य च| निवाते निचयीकृत्य पृथक् तानि शिलातले||११|| प्रक्षिप्य मुष्ककचये सुधाश्मानि च दीपयेत्| ततस्तिलानां कुतलैर्दग्ध्वाऽग्नौ विगते पृथक्||१२|| कृत्वा सुधाश्मनां भस्म द्रोणं त्वितरभस्मनः| मुष्ककोत्तरमादाय प्रत्येकं जलमूत्रयोः||१३|| गालयेदर्धभारेण महता वाससा च तत्| यावत्पिच्छिलरक्ताच्छस्तीक्ष्णो जातस्तदा च तम्||१४|| गृहीत्वा क्षारनिष्यन्दं पचेल्लौह्यां विघट्टयन्| पच्यमाने ततस्तस्मिंस्ताः सुधाभस्मशर्कराः||१५|| शुक्तीः क्षीरपकं शङ्खानाभीश्चायसभाजने| कृत्वाऽग्निवर्णान्बहुशः क्षारोत्थे कुडवोन्मिते||१६|| निर्वाप्य पिष्ट्वा तेनैव प्रतीवापं विनिक्षिपेत्| श्लक्ष्णं शकृद्दृक्षशिखिगृध्रकङ्ककपोतजम्||१७|| चतुष्पात्पक्षिपित्तालमनोह्वालवणानि च| परितः सुतरां चातो दर्व्या तमवघट्टयेत्||१८|| सबाष्पैश्च यदोत्तिष्ठेद्बुद्बुदैर्लेहवद्धनः| अवतार्य तदा शीतो यवराशावयोमये||१९|| स्थाप्योऽयं मध्यमः क्षारो| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRudutIkShNakShArayorvisheShaH (20-22) · Śloka 22
na tu piṣṭvā kṣipēnmr̥dau| nirvāpyāpanayēttīkṣṇē pūrvavat prativāpanam||20|| tathā lāṅgalikādanticitrakātiviṣāvacāḥ| svarjikākanakakṣīrihiṅgupūtīkapallavāḥ||21|| tālapatrī biḍaṁ cēti, saptarātrātparaṁ tu saḥ| yōjyaḥ|22|
न तु पिष्ट्वा क्षिपेन्मृदौ| निर्वाप्यापनयेत्तीक्ष्णे पूर्ववत् प्रतिवापनम्||२०|| तथा लाङ्गलिकादन्तिचित्रकातिविषावचाः| स्वर्जिकाकनकक्षीरिहिङ्गुपूतीकपल्लवाः||२१|| तालपत्री बिडं चेति, सप्तरात्रात्परं तु सः| योज्यः|२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShAratraye viShayatrayam (22-23) · Śloka 23
iti kṣāratraividhyamuktvā tadviṣayaṁ nirdidikṣurāha- | tīkṣṇō'nilaślēṣmamēdōjēṣvarbudādiṣu||22|| madhyēṣvēṣvēva madhyō'nyaḥ pittāsragudajanmasu| balārthaṁ kṣīṇapānīyē kṣārāmbu punarāvapēt||23||
इति क्षारत्रैविध्यमुक्त्वा तद्विषयं निर्दिदिक्षुराह- | तीक्ष्णोऽनिलश्लेष्ममेदोजेष्वर्बुदादिषु||२२|| मध्येष्वेष्वेव मध्योऽन्यः पित्तास्रगुदजन्मसु| बलार्थं क्षीणपानीये क्षाराम्बु पुनरावपेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShAraguNAH (24-26) · Śloka 26
adhunā kṣāraguṇānāha nātitīkṣṇamr̥duḥ ślakṣṇaḥ picchhilaḥ śīghragaḥ sitaḥ| śikharī sukhanirvāpyō na viṣyandī na cātiruk||24|| kṣārō daśaguṇaḥ śastratējasōrapi karmakr̥t| ācūṣanniva saṁrambhādgātramāpīḍayanniva||25|| sarvatō'nusaran dōṣānunmūlayati mūlataḥ| karma kr̥tvā gatarujaḥ svayamēvōpaśāmyati||26||
अधुना क्षारगुणानाह नातितीक्ष्णमृदुः श्लक्ष्णः पिच्छिलः शीघ्रगः सितः| शिखरी सुखनिर्वाप्यो न विष्यन्दी न चातिरुक्||२४|| क्षारो दशगुणः शस्त्रतेजसोरपि कर्मकृत्| आचूषन्निव संरम्भाद्गात्रमापीडयन्निव||२५|| सर्वतोऽनुसरन् दोषानुन्मूलयति मूलतः| कर्म कृत्वा गतरुजः स्वयमेवोपशाम्यति||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShAraprayogaH (27-28) · Śloka 28
kṣārasādhyē gadē chhinnē likhitē srāvitē'thavā| kṣāraṁ śalākayā dattvā plōtaprāvr̥tadēhayā||27|| mātrāśatamupēkṣēta| |28|
क्षारसाध्ये गदे छिन्ने लिखिते स्रावितेऽथवा| क्षारं शलाकया दत्त्वा प्लोतप्रावृतदेहया||२७|| मात्राशतमुपेक्षेत| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshaHsu visheShaH (28) · Śloka 28
tatrārśaḥsvāvr̥tānanam| hastēna yantraṁ kurvīta|28|
तत्रार्शःस्वावृताननम्| हस्तेन यन्त्रं कुर्वीत|२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vartmarogeShu visheShaH (28-29) · Śloka 29
| vartmarōgēṣu vartmanī||28|| nirbhujya picunā''cchhādya kr̥ṣṇabhāgaṁ vinikṣipēt| padmapatratanuḥ kṣāralēpō, ghrāṇārbudēṣu ca||29||
| वर्त्मरोगेषु वर्त्मनी||२८|| निर्भुज्य पिचुनाऽऽच्छाद्य कृष्णभागं विनिक्षिपेत्| पद्मपत्रतनुः क्षारलेपो, घ्राणार्बुदेषु च||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana GrANArbudeShu visheShaH (30) · Śloka 30
pratyādityaṁ niṣaṇṇasya samunnamyāgranāsikām| mātrā vidhāryaḥ pañcāśat|30|
प्रत्यादित्यं निषण्णस्य समुन्नम्याग्रनासिकाम्| मात्रा विधार्यः पञ्चाशत्|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNArshaHsu visheShaH (30) · Śloka 30
| tadvadarśasi karṇajē||30||
| तद्वदर्शसि कर्णजे||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShAraprayogAnantaraM kRutyam (31-32) · Śloka 32
kṣāraṁ pramārjanēnānu parimr̥jyāvagamya ca| sudagdhaṁ ghr̥tamadhvaktaṁ tatpayōmastukāñjikaiḥ||31|| nirvāpayēttataḥ sājyaiḥ svāduśītaiḥ pradēhayēt| abhiṣyandīni bhōjyāni klēdanāya ca||32||
क्षारं प्रमार्जनेनानु परिमृज्यावगम्य च| सुदग्धं घृतमध्वक्तं तत्पयोमस्तुकाञ्जिकैः||३१|| निर्वापयेत्ततः साज्यैः स्वादुशीतैः प्रदेहयेत्| अभिष्यन्दीनि भोज्यानि क्लेदनाय च||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sudagdhe~apyashIrNe kRutyam (33-34) · Śloka 34
yadi ca sthiramūlatvātkṣāradagdhaṁ na śīryatē| dhānyāmlabījayaṣṭyāhvatilairālēpayēttataḥ||33|| tilakalkaḥ samadhukō ghr̥tāktō vraṇarōpaṇaḥ| |34|
यदि च स्थिरमूलत्वात्क्षारदग्धं न शीर्यते| धान्याम्लबीजयष्ट्याह्वतिलैरालेपयेत्ततः||३३|| तिलकल्कः समधुको घृताक्तो व्रणरोपणः| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sudagdhalakShaNam (34) · Śloka 34
| pakvajambvasitaṁ sannaṁ samyagdagdham|34|
| पक्वजम्ब्वसितं सन्नं सम्यग्दग्धम्|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana durdagdhalakShaNam (34-35) · Śloka 35
| viparyayē||34|| tāmratātōdakaṇḍvādyairdurdagdham| |35|
| विपर्यये||३४|| ताम्रतातोदकण्ड्वाद्यैर्दुर्दग्धम्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana durdagdhe punardAhaH (35) · Śloka 35
taṁ punardahēt| |35|
तं पुनर्दहेत्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atidagdhalakShaNam (35) · Śloka 35
| atidagdhē sravēdraktaṁ mūrcchhādāhajvarādayaḥ||35||
| अतिदग्धे स्रवेद्रक्तं मूर्च्छादाहज्वरादयः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudAtidagdhalakShaNam (36) · Śloka 36
gudē viśēṣādviṇmūtrasaṁrōdhō'tipravartanam| puṁstvōpaghātō mr̥tyurvā gudasya śātanāddhruvam||36||
गुदे विशेषाद्विण्मूत्रसंरोधोऽतिप्रवर्तनम्| पुंस्त्वोपघातो मृत्युर्वा गुदस्य शातनाद्ध्रुवम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsAtidagdhalakShaNam (37) · Śloka 37
nāsāyāṁ nāsikāvaṁśadaraṇākuñcanōdbhāvaḥ| bhavēcca viṣayājñānam|37|
नासायां नासिकावंशदरणाकुञ्चनोद्भावः| भवेच्च विषयाज्ञानम्|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shrotrAdyatidagdhalakShaNam (37) · Śloka 37
| tadvacchrōtrādikēṣvapi||37||
| तद्वच्छ्रोत्रादिकेष्वपि||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atidagdhe pratIkAraH (38-1) · Śloka 1
viśēṣādatra sēkō'mlairlēpō madhu ghr̥taṁ tilāḥ| vātapittaharā cēṣṭā sarvaiva śiśirā kriyā||38|| amlō hi śītaḥ sparśēna kṣārastēnōpasaṁhitaḥ| yātyāśu svādutāṁ tasmādamlairnirvāpayēttarām||39|| (viṣagniśastrāśanimr̥tyutulyaḥ kṣārō bhavēdalpamatiprayuktaḥ| sa dhīmatā samyaganuprayuktō rōgānnihanyādicirēṇa ghōrān)||1||
विशेषादत्र सेकोऽम्लैर्लेपो मधु घृतं तिलाः| वातपित्तहरा चेष्टा सर्वैव शिशिरा क्रिया||३८|| अम्लो हि शीतः स्पर्शेन क्षारस्तेनोपसंहितः| यात्याशु स्वादुतां तस्मादम्लैर्निर्वापयेत्तराम्||३९|| (विषग्निशस्त्राशनिमृत्युतुल्यः क्षारो भवेदल्पमतिप्रयुक्तः| स धीमता सम्यगनुप्रयुक्तो रोगान्निहन्यादिचिरेण घोरान्)||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agniprashaMsA (40) · Śloka 40
agniḥ kṣārādapi śrēṣṭhastaddagdhānāmasambhavāt| bhēṣajakṣāraśastraiśca na siddhānāṁ prasādhanāt||40||
अग्निः क्षारादपि श्रेष्ठस्तद्दग्धानामसम्भवात्| भेषजक्षारशस्त्रैश्च न सिद्धानां प्रसाधनात्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnidAhyAnya~ggAni (41) · Śloka 41
tvaci māṁsē sirāsnāyusandhyasthiṣu sa yujyatē| |41|
त्वचि मांसे सिरास्नायुसन्ध्यस्थिषु स युज्यते| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvagdAha viShayaH tvagdAhasAdhanAni (41-42) · Śloka 42
| maṣāṅgaglānimūrdhārtimanthakīlatilādiṣu||41|| tvagdāhō vartigōdantasūryakāntaśarādibhiḥ| |42|
| मषाङ्गग्लानिमूर्धार्तिमन्थकीलतिलादिषु||४१|| त्वग्दाहो वर्तिगोदन्तसूर्यकान्तशरादिभिः| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsadAhaviShayaH mAMsadAhasAdhanAni (42-43) · Śloka 43
| arśōbhagandaragranthināḍīduṣṭavraṇādiṣu||42|| māṁsadāhō madhusnēhajāmbavauṣṭhaguḍādibhiḥ| |43|
| अर्शोभगन्दरग्रन्थिनाडीदुष्टव्रणादिषु||४२|| मांसदाहो मधुस्नेहजाम्बवौष्ठगुडादिभिः| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdidAhaviShayaH sirAdidAhasAdhanAniss (43-44) · Śloka 44
| śliṣṭavartmanyasr̥ksrāvanīlyasamyagvyadhādiṣu||43|| sirādidāhastairēva| |44|
| श्लिष्टवर्त्मन्यसृक्स्रावनील्यसम्यग्व्यधादिषु||४३|| सिरादिदाहस्तैरेव| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnidAhaniShedhaH (44) · Śloka 44
na dahētkṣāravāritān| antaḥśalyāsr̥jō bhinnakōṣṭhān bhūrivraṇāturān||44||
न दहेत्क्षारवारितान्| अन्तःशल्यासृजो भिन्नकोष्ठान् भूरिव्रणातुरान्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhAnantaraM kRutyam (45) · Śloka 45
sudagdhaṁ ghr̥tamadhvaktaṁ snigdhaśītaiḥ pradēhayēt| |45|
सुदग्धं घृतमध्वक्तं स्निग्धशीतैः प्रदेहयेत्| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sudagdhalakShaNam (45-46) · Śloka 46
| tasya liṅgaṁ sthitē raktē śabdavallasikānvitam||45|| pakvatālakapōtābhaṁ surōhaṁ nātivēdanam| |46|
| तस्य लिङ्गं स्थिते रक्ते शब्दवल्लसिकान्वितम्||४५|| पक्वतालकपोताभं सुरोहं नातिवेदनम्| |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana durdagdhAtidagdhayorlakShaNam (46) · Śloka 46
| pramādadagdhavatsarvaṁ durdagdhātyarthadagdhayōḥ||46||
| प्रमाददग्धवत्सर्वं दुर्दग्धात्यर्थदग्धयोः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramAdadagdhaBedAH (47) · Śloka 47
caturdhā tattu tucchhēna saha| |47|
चतुर्धा तत्तु तुच्छेन सह| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tucCalakShaNam (47) · Śloka 47
tuchhasya lakṣaṇam| tvagvivarṇāṣyatē'tyarthaṁ na ca sphōṭasamudbhavaḥ||47||
तुछस्य लक्षणम्| त्वग्विवर्णाष्यतेऽत्यर्थं न च स्फोटसमुद्भवः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana durdagdhalakShaNam (48) · Śloka 48
sasphōṭadāhatīvrōṣaṁ durdagdham| |48|
सस्फोटदाहतीव्रोषं दुर्दग्धम्| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atidagdhalakShaNam (48-49) · Śloka 49
atidāhataḥ| māṁsalambanasaṅkōcadāhadhūpanavēdanāḥ||48|| sirādināśastr̥ṇmūrcchhāvraṇagāmbhīryamr̥tyavaḥ| |49|
अतिदाहतः| मांसलम्बनसङ्कोचदाहधूपनवेदनाः||४८|| सिरादिनाशस्तृण्मूर्च्छाव्रणगाम्भीर्यमृत्यवः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tucCasyauShadham (49-50) · Śloka 50
| tucchhasyāgnipratapanaṁ kāryamuṣṇaṁ ca bhēṣajam||49|| styānē'strē vēdanā'tyarthaṁ vilīnē mandatā rujaḥ| |50|
| तुच्छस्याग्निप्रतपनं कार्यमुष्णं च भेषजम्||४९|| स्त्यानेऽस्त्रे वेदनाऽत्यर्थं विलीने मन्दता रुजः| |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana durdagdhasyauShadham (50) · Śloka 50
| durdagdhē śītamuṣṇaṁ ca yuñjyādādau tatō himam||50||
| दुर्दग्धे शीतमुष्णं च युञ्ज्यादादौ ततो हिमम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyagdagdhasyauShadham (51) · Śloka 51
samyagdagdhē tavakṣīriplakṣacandanagairikaiḥ| limpētsājyāmr̥tairūrdhvaṁ pittavidradhivatkriyā||51||
सम्यग्दग्धे तवक्षीरिप्लक्षचन्दनगैरिकैः| लिम्पेत्साज्यामृतैरूर्ध्वं पित्तविद्रधिवत्क्रिया||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atidagdhasyauShadham (52) · Śloka 52
atidagdhē drutaṁ kuryātsarvaṁ pittavisarpavat| |52|
अतिदग्धे द्रुतं कुर्यात्सर्वं पित्तविसर्पवत्| |५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehadagdhasyauShadham (52-1) · Śloka 1
| snēhadagdhē bhr̥śataraṁ rūkṣaṁ tatra tu yōjayēt||52|| (śastrakṣārāgnayō yasmānmr̥tyōḥ paramamāyudham| apramattō bhiṣak tasmāttān samyagavacārayēt)||1||
| स्नेहदग्धे भृशतरं रूक्षं तत्र तु योजयेत्||५२|| (शस्त्रक्षाराग्नयो यस्मान्मृत्योः परममायुधम्| अप्रमत्तो भिषक् तस्मात्तान् सम्यगवचारयेत्)||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUtrasthanasyopasaMhAraH (30) · Śloka 30
samāpyatē sthānamidaṁ hr̥dayasya rahasyavat| atrārthāḥ sūtritāḥ sūkṣmāḥ pratanyantē hi sarvataḥ||53|| iti śrīvaidyapatisiṁhaguptasūnuśrīmadvāgbhaṭaviracitā- yāmaṣṭāṅgahr̥dayasaṁhitāyāṁ sūtrasthānē kṣārāgnikarma- vidhirnāma triṁśattamō'dhyāyaḥ||30||
समाप्यते स्थानमिदं हृदयस्य रहस्यवत्| अत्रार्थाः सूत्रिताः सूक्ष्माः प्रतन्यन्ते हि सर्वतः||५३|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने क्षाराग्निकर्म- विधिर्नाम त्रिंशत्तमोऽध्यायः||३०||
🔊 Audio coming soon