Adhikarana kShArAgnikarmavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2
అథాతః క్షారాగ్నికర్మవిధిమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే|2|
अथातः क्षाराग्निकर्मविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShAraprashaMsA (1-2) · Śloka 2
సర్వశస్త్రానుశస్త్రాణాం క్షారః శ్రేష్ఠో బహూని యత్| ఛ్హేద్యభేద్యాదికర్మాణి కురుతే విషమేష్వపి||1|| దుఃఖావచార్యశస్త్రేషు తేన సిద్ధిమయాత్సు చ| అతికృచ్ఛ్హ్రేషు రోగేషు యచ్చ పానేఽపి యుజ్యతే||2||
सर्वशस्त्रानुशस्त्राणां क्षारः श्रेष्ठो बहूनि यत्| छेद्यभेद्यादिकर्माणि कुरुते विषमेष्वपि||१|| दुःखावचार्यशस्त्रेषु तेन सिद्धिमयात्सु च| अतिकृच्छ्रेषु रोगेषु यच्च पानेऽपि युज्यते||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antaH parimArjanasya viShayaH (3) · Śloka 3
అధునా క్షారస్య పేయలేపవిషయవిభాగం దర్శయతి- స పేయోఽర్శోగ్నిసాదాశ్మగుల్మోదరగరాదిషు| |3|
अधुना क्षारस्य पेयलेपविषयविभागं दर्शयति- स पेयोऽर्शोग्निसादाश्मगुल्मोदरगरादिषु| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bahiH parimArjanasya viShayaH (3-4) · Śloka 4
| యోజ్యః సాక్షాన్మషశ్విత్రబాహ్యార్శఃకుష్ఠసుప్తిషు||3|| భగందరార్బుదగ్రంథిదుష్టనాడీవ్రణాదిషు| |4|
| योज्यः साक्षान्मषश्वित्रबाह्यार्शःकुष्ठसुप्तिषु||३|| भगन्दरार्बुदग्रन्थिदुष्टनाडीव्रणादिषु| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvayorapi kShArayorniShedhaH (4-8) · Śloka 8
| న తూభయోఽపి యోక్తవ్యః పిత్తే రక్తే చలేఽబలే||4|| జ్వరేఽతిసారే హన్మూర్ధరోగే పాండ్వామయేఽరుచౌ| తిమిరే కృతసంశుద్ద్ధౌ శ్వయథౌ సర్వగాత్రగే||5|| భీరుగర్భిణ్యృతుమతీప్రోద్వృత్తఫలయోనిషు| అజీర్ణేఽన్నే శిశౌ వృద్ధే ధమనీసంధిమర్మసు||6|| తరుణాస్థిసిరాస్నాయుసేవనీగలనాభిషు| దేశేఽల్పమాంసే వృషణమేఢ్రస్రోతోనఖాంతరే||7|| వర్త్మరోగాదృతేఽక్ష్ణోశ్చ శీతవర్షోష్ణదుర్దినే| |8|
| न तूभयोऽपि योक्तव्यः पित्ते रक्ते चलेऽबले||४|| ज्वरेऽतिसारे हन्मूर्धरोगे पाण्ड्वामयेऽरुचौ| तिमिरे कृतसंशुद्द्धौ श्वयथौ सर्वगात्रगे||५|| भीरुगर्भिण्यृतुमतीप्रोद्वृत्तफलयोनिषु| अजीर्णेऽन्ने शिशौ वृद्धे धमनीसन्धिमर्मसु||६|| तरुणास्थिसिरास्नायुसेवनीगलनाभिषु| देशेऽल्पमांसे वृषणमेढ्रस्रोतोनखान्तरे||७|| वर्त्मरोगादृतेऽक्ष्णोश्च शीतवर्षोष्णदुर्दिने| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bahiH parimArjanasya dahanavidhiH galanavidhiH pAkavidhiH (8-20) · Śloka 20
అధునా క్షారక్రియామాహ | కాలముష్కకశమ్యాకకదలీపారిభద్రకాన్||8|| అశ్వకర్ణమహావృక్షపలాశాస్ఫోతవృక్షకాన్| ఇంద్రవృక్షార్కపూతీకనక్తమాలాశ్వమారకాన్||9|| కాకజంఘామపామార్గమగ్నిమంథాగ్నితిల్వకాన్| సార్ద్రాన్ సమూలశాఖాదీన్ ఖండశః పతికల్పితాన్||10|| కోశాతకీశ్చతస్రశ్చ శూకం నాలం యవస్య చ| నివాతే నిచయీకృత్య పృథక్ తాని శిలాతలే||11|| ప్రక్షిప్య ముష్కకచయే సుధాశ్మాని చ దీపయేత్| తతస్తిలానాం కుతలైర్దగ్ధ్వాఽగ్నౌ విగతే పృథక్||12|| కృత్వా సుధాశ్మనాం భస్మ ద్రోణం త్వితరభస్మనః| ముష్కకోత్తరమాదాయ ప్రత్యేకం జలమూత్రయోః||13|| గాలయేదర్ధభారేణ మహతా వాససా చ తత్| యావత్పిచ్ఛ్హిలరక్తాచ్ఛ్హస్తీక్ష్ణో జాతస్తదా చ తం||14|| గృహీత్వా క్షారనిష్యందం పచేల్లౌహ్యాం విఘట్టయన్| పచ్యమానే తతస్తస్మింస్తాః సుధాభస్మశర్కరాః||15|| శుక్తీః క్షీరపకం శంఖానాభీశ్చాయసభాజనే| కృత్వాఽగ్నివర్ణాంబహుశః క్షారోత్థే కుడవోన్మితే||16|| నిర్వాప్య పిష్ట్వా తేనైవ ప్రతీవాపం వినిక్షిపేత్| శ్లక్ష్ణం శకృద్దృక్షశిఖిగృధ్రకంకకపోతజం||17|| చతుష్పాత్పక్షిపిత్తాలమనోహ్వాలవణాని చ| పరితః సుతరాం చాతో దర్వ్యా తమవఘట్టయేత్||18|| సబాష్పైశ్చ యదోత్తిష్ఠేద్బుద్బుదైర్లేహవద్ధనః| అవతార్య తదా శీతో యవరాశావయోమయే||19|| స్థాప్యోఽయం మధ్యమః క్షారో| |20|
अधुना क्षारक्रियामाह | कालमुष्ककशम्याककदलीपारिभद्रकान्||८|| अश्वकर्णमहावृक्षपलाशास्फोतवृक्षकान्| इन्द्रवृक्षार्कपूतीकनक्तमालाश्वमारकान्||९|| काकजङ्घामपामार्गमग्निमन्थाग्नितिल्वकान्| सार्द्रान् समूलशाखादीन् खण्डशः पतिकल्पितान्||१०|| कोशातकीश्चतस्रश्च शूकं नालं यवस्य च| निवाते निचयीकृत्य पृथक् तानि शिलातले||११|| प्रक्षिप्य मुष्ककचये सुधाश्मानि च दीपयेत्| ततस्तिलानां कुतलैर्दग्ध्वाऽग्नौ विगते पृथक्||१२|| कृत्वा सुधाश्मनां भस्म द्रोणं त्वितरभस्मनः| मुष्ककोत्तरमादाय प्रत्येकं जलमूत्रयोः||१३|| गालयेदर्धभारेण महता वाससा च तत्| यावत्पिच्छिलरक्ताच्छस्तीक्ष्णो जातस्तदा च तम्||१४|| गृहीत्वा क्षारनिष्यन्दं पचेल्लौह्यां विघट्टयन्| पच्यमाने ततस्तस्मिंस्ताः सुधाभस्मशर्कराः||१५|| शुक्तीः क्षीरपकं शङ्खानाभीश्चायसभाजने| कृत्वाऽग्निवर्णान्बहुशः क्षारोत्थे कुडवोन्मिते||१६|| निर्वाप्य पिष्ट्वा तेनैव प्रतीवापं विनिक्षिपेत्| श्लक्ष्णं शकृद्दृक्षशिखिगृध्रकङ्ककपोतजम्||१७|| चतुष्पात्पक्षिपित्तालमनोह्वालवणानि च| परितः सुतरां चातो दर्व्या तमवघट्टयेत्||१८|| सबाष्पैश्च यदोत्तिष्ठेद्बुद्बुदैर्लेहवद्धनः| अवतार्य तदा शीतो यवराशावयोमये||१९|| स्थाप्योऽयं मध्यमः क्षारो| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRudutIkShNakShArayorvisheShaH (20-22) · Śloka 22
న తు పిష్ట్వా క్షిపేన్మృదౌ| నిర్వాప్యాపనయేత్తీక్ష్ణే పూర్వవత్ ప్రతివాపనం||20|| తథా లాంగలికాదంతిచిత్రకాతివిషావచాః| స్వర్జికాకనకక్షీరిహింగుపూతీకపల్లవాః||21|| తాలపత్రీ బిడం చేతి, సప్తరాత్రాత్పరం తు సః| యోజ్యః|22|
न तु पिष्ट्वा क्षिपेन्मृदौ| निर्वाप्यापनयेत्तीक्ष्णे पूर्ववत् प्रतिवापनम्||२०|| तथा लाङ्गलिकादन्तिचित्रकातिविषावचाः| स्वर्जिकाकनकक्षीरिहिङ्गुपूतीकपल्लवाः||२१|| तालपत्री बिडं चेति, सप्तरात्रात्परं तु सः| योज्यः|२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShAratraye viShayatrayam (22-23) · Śloka 23
ఇతి క్షారత్రైవిధ్యముక్త్వా తద్విషయం నిర్దిదిక్షురాహ- | తీక్ష్ణోఽనిలశ్లేష్మమేదోజేష్వర్బుదాదిషు||22|| మధ్యేష్వేష్వేవ మధ్యోఽన్యః పిత్తాస్రగుదజన్మసు| బలార్థం క్షీణపానీయే క్షారాంబు పునరావపేత్||23||
इति क्षारत्रैविध्यमुक्त्वा तद्विषयं निर्दिदिक्षुराह- | तीक्ष्णोऽनिलश्लेष्ममेदोजेष्वर्बुदादिषु||२२|| मध्येष्वेष्वेव मध्योऽन्यः पित्तास्रगुदजन्मसु| बलार्थं क्षीणपानीये क्षाराम्बु पुनरावपेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShAraguNAH (24-26) · Śloka 26
అధునా క్షారగుణానాహ నాతితీక్ష్ణమృదుః శ్లక్ష్ణః పిచ్ఛ్హిలః శీఘ్రగః సితః| శిఖరీ సుఖనిర్వాప్యో న విష్యందీ న చాతిరుక్||24|| క్షారో దశగుణః శస్త్రతేజసోరపి కర్మకృత్| ఆచూషన్నివ సంరంభాద్గాత్రమాపీడయన్నివ||25|| సర్వతోఽనుసరన్ దోషానున్మూలయతి మూలతః| కర్మ కృత్వా గతరుజః స్వయమేవోపశామ్యతి||26||
अधुना क्षारगुणानाह नातितीक्ष्णमृदुः श्लक्ष्णः पिच्छिलः शीघ्रगः सितः| शिखरी सुखनिर्वाप्यो न विष्यन्दी न चातिरुक्||२४|| क्षारो दशगुणः शस्त्रतेजसोरपि कर्मकृत्| आचूषन्निव संरम्भाद्गात्रमापीडयन्निव||२५|| सर्वतोऽनुसरन् दोषानुन्मूलयति मूलतः| कर्म कृत्वा गतरुजः स्वयमेवोपशाम्यति||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShAraprayogaH (27-28) · Śloka 28
క్షారసాధ్యే గదే ఛ్హిన్నే లిఖితే స్రావితేఽథవా| క్షారం శలాకయా దత్త్వా ప్లోతప్రావృతదేహయా||27|| మాత్రాశతముపేక్షేత| |28|
क्षारसाध्ये गदे छिन्ने लिखिते स्रावितेऽथवा| क्षारं शलाकया दत्त्वा प्लोतप्रावृतदेहया||२७|| मात्राशतमुपेक्षेत| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshaHsu visheShaH (28) · Śloka 28
తత్రార్శఃస్వావృతాననం| హస్తేన యంత్రం కుర్వీత|28|
तत्रार्शःस्वावृताननम्| हस्तेन यन्त्रं कुर्वीत|२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vartmarogeShu visheShaH (28-29) · Śloka 29
| వర్త్మరోగేషు వర్త్మనీ||28|| నిర్భుజ్య పిచునాఽఽచ్ఛ్హాద్య కృష్ణభాగం వినిక్షిపేత్| పద్మపత్రతనుః క్షారలేపో, ఘ్రాణార్బుదేషు చ||29||
| वर्त्मरोगेषु वर्त्मनी||२८|| निर्भुज्य पिचुनाऽऽच्छाद्य कृष्णभागं विनिक्षिपेत्| पद्मपत्रतनुः क्षारलेपो, घ्राणार्बुदेषु च||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana GrANArbudeShu visheShaH (30) · Śloka 30
ప్రత్యాదిత్యం నిషణ్ణస్య సమున్నమ్యాగ్రనాసికాం| మాత్రా విధార్యః పంచాశత్|30|
प्रत्यादित्यं निषण्णस्य समुन्नम्याग्रनासिकाम्| मात्रा विधार्यः पञ्चाशत्|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNArshaHsu visheShaH (30) · Śloka 30
| తద్వదర్శసి కర్ణజే||30||
| तद्वदर्शसि कर्णजे||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShAraprayogAnantaraM kRutyam (31-32) · Śloka 32
క్షారం ప్రమార్జనేనాను పరిమృజ్యావగమ్య చ| సుదగ్ధం ఘృతమధ్వక్తం తత్పయోమస్తుకాంజికైః||31|| నిర్వాపయేత్తతః సాజ్యైః స్వాదుశీతైః ప్రదేహయేత్| అభిష్యందీని భోజ్యాని క్లేదనాయ చ||32||
क्षारं प्रमार्जनेनानु परिमृज्यावगम्य च| सुदग्धं घृतमध्वक्तं तत्पयोमस्तुकाञ्जिकैः||३१|| निर्वापयेत्ततः साज्यैः स्वादुशीतैः प्रदेहयेत्| अभिष्यन्दीनि भोज्यानि क्लेदनाय च||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sudagdhe~apyashIrNe kRutyam (33-34) · Śloka 34
యది చ స్థిరమూలత్వాత్క్షారదగ్ధం న శీర్యతే| ధాన్యామ్లబీజయష్ట్యాహ్వతిలైరాలేపయేత్తతః||33|| తిలకల్కః సమధుకో ఘృతాక్తో వ్రణరోపణః| |34|
यदि च स्थिरमूलत्वात्क्षारदग्धं न शीर्यते| धान्याम्लबीजयष्ट्याह्वतिलैरालेपयेत्ततः||३३|| तिलकल्कः समधुको घृताक्तो व्रणरोपणः| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sudagdhalakShaNam (34) · Śloka 34
| పక్వజంబ్వసితం సన్నం సమ్యగ్దగ్ధం|34|
| पक्वजम्ब्वसितं सन्नं सम्यग्दग्धम्|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana durdagdhalakShaNam (34-35) · Śloka 35
| విపర్యయే||34|| తామ్రతాతోదకండ్వాద్యైర్దుర్దగ్ధం| |35|
| विपर्यये||३४|| ताम्रतातोदकण्ड्वाद्यैर्दुर्दग्धम्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana durdagdhe punardAhaH (35) · Śloka 35
తం పునర్దహేత్| |35|
तं पुनर्दहेत्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atidagdhalakShaNam (35) · Śloka 35
| అతిదగ్ధే స్రవేద్రక్తం మూర్చ్ఛ్హాదాహజ్వరాదయః||35||
| अतिदग्धे स्रवेद्रक्तं मूर्च्छादाहज्वरादयः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudAtidagdhalakShaNam (36) · Śloka 36
గుదే విశేషాద్విణ్మూత్రసంరోధోఽతిప్రవర్తనం| పుంస్త్వోపఘాతో మృత్యుర్వా గుదస్య శాతనాద్ధ్రువం||36||
गुदे विशेषाद्विण्मूत्रसंरोधोऽतिप्रवर्तनम्| पुंस्त्वोपघातो मृत्युर्वा गुदस्य शातनाद्ध्रुवम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsAtidagdhalakShaNam (37) · Śloka 37
నాసాయాం నాసికావంశదరణాకుంచనోద్భావః| భవేచ్చ విషయాజ్ఞానం|37|
नासायां नासिकावंशदरणाकुञ्चनोद्भावः| भवेच्च विषयाज्ञानम्|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shrotrAdyatidagdhalakShaNam (37) · Śloka 37
| తద్వచ్ఛ్రోత్రాదికేష్వపి||37||
| तद्वच्छ्रोत्रादिकेष्वपि||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atidagdhe pratIkAraH (38-1) · Śloka 1
విశేషాదత్ర సేకోఽమ్లైర్లేపో మధు ఘృతం తిలాః| వాతపిత్తహరా చేష్టా సర్వైవ శిశిరా క్రియా||38|| అమ్లో హి శీతః స్పర్శేన క్షారస్తేనోపసంహితః| యాత్యాశు స్వాదుతాం తస్మాదమ్లైర్నిర్వాపయేత్తరాం||39|| (విషగ్నిశస్త్రాశనిమృత్యుతుల్యః క్షారో భవేదల్పమతిప్రయుక్తః| స ధీమతా సమ్యగనుప్రయుక్తో రోగాన్నిహన్యాదిచిరేణ ఘోరాన్)||1||
विशेषादत्र सेकोऽम्लैर्लेपो मधु घृतं तिलाः| वातपित्तहरा चेष्टा सर्वैव शिशिरा क्रिया||३८|| अम्लो हि शीतः स्पर्शेन क्षारस्तेनोपसंहितः| यात्याशु स्वादुतां तस्मादम्लैर्निर्वापयेत्तराम्||३९|| (विषग्निशस्त्राशनिमृत्युतुल्यः क्षारो भवेदल्पमतिप्रयुक्तः| स धीमता सम्यगनुप्रयुक्तो रोगान्निहन्यादिचिरेण घोरान्)||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agniprashaMsA (40) · Śloka 40
అగ్నిః క్షారాదపి శ్రేష్ఠస్తద్దగ్ధానామసంభవాత్| భేషజక్షారశస్త్రైశ్చ న సిద్ధానాం ప్రసాధనాత్||40||
अग्निः क्षारादपि श्रेष्ठस्तद्दग्धानामसम्भवात्| भेषजक्षारशस्त्रैश्च न सिद्धानां प्रसाधनात्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnidAhyAnya~ggAni (41) · Śloka 41
త్వచి మాంసే సిరాస్నాయుసంధ్యస్థిషు స యుజ్యతే| |41|
त्वचि मांसे सिरास्नायुसन्ध्यस्थिषु स युज्यते| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvagdAha viShayaH tvagdAhasAdhanAni (41-42) · Śloka 42
| మషాంగగ్లానిమూర్ధార్తిమంథకీలతిలాదిషు||41|| త్వగ్దాహో వర్తిగోదంతసూర్యకాంతశరాదిభిః| |42|
| मषाङ्गग्लानिमूर्धार्तिमन्थकीलतिलादिषु||४१|| त्वग्दाहो वर्तिगोदन्तसूर्यकान्तशरादिभिः| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsadAhaviShayaH mAMsadAhasAdhanAni (42-43) · Śloka 43
| అర్శోభగందరగ్రంథినాడీదుష్టవ్రణాదిషు||42|| మాంసదాహో మధుస్నేహజాంబవౌష్ఠగుడాదిభిః| |43|
| अर्शोभगन्दरग्रन्थिनाडीदुष्टव्रणादिषु||४२|| मांसदाहो मधुस्नेहजाम्बवौष्ठगुडादिभिः| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdidAhaviShayaH sirAdidAhasAdhanAniss (43-44) · Śloka 44
| శ్లిష్టవర్త్మన్యసృక్స్రావనీల్యసమ్యగ్వ్యధాదిషు||43|| సిరాదిదాహస్తైరేవ| |44|
| श्लिष्टवर्त्मन्यसृक्स्रावनील्यसम्यग्व्यधादिषु||४३|| सिरादिदाहस्तैरेव| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnidAhaniShedhaH (44) · Śloka 44
న దహేత్క్షారవారితాన్| అంతఃశల్యాసృజో భిన్నకోష్ఠాన్ భూరివ్రణాతురాన్||44||
न दहेत्क्षारवारितान्| अन्तःशल्यासृजो भिन्नकोष्ठान् भूरिव्रणातुरान्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhAnantaraM kRutyam (45) · Śloka 45
సుదగ్ధం ఘృతమధ్వక్తం స్నిగ్ధశీతైః ప్రదేహయేత్| |45|
सुदग्धं घृतमध्वक्तं स्निग्धशीतैः प्रदेहयेत्| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sudagdhalakShaNam (45-46) · Śloka 46
| తస్య లింగం స్థితే రక్తే శబ్దవల్లసికాన్వితం||45|| పక్వతాలకపోతాభం సురోహం నాతివేదనం| |46|
| तस्य लिङ्गं स्थिते रक्ते शब्दवल्लसिकान्वितम्||४५|| पक्वतालकपोताभं सुरोहं नातिवेदनम्| |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana durdagdhAtidagdhayorlakShaNam (46) · Śloka 46
| ప్రమాదదగ్ధవత్సర్వం దుర్దగ్ధాత్యర్థదగ్ధయోః||46||
| प्रमाददग्धवत्सर्वं दुर्दग्धात्यर्थदग्धयोः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramAdadagdhaBedAH (47) · Śloka 47
చతుర్ధా తత్తు తుచ్ఛ్హేన సహ| |47|
चतुर्धा तत्तु तुच्छेन सह| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tucCalakShaNam (47) · Śloka 47
తుఛ్హస్య లక్షణం| త్వగ్వివర్ణాష్యతేఽత్యర్థం న చ స్ఫోటసముద్భవః||47||
तुछस्य लक्षणम्| त्वग्विवर्णाष्यतेऽत्यर्थं न च स्फोटसमुद्भवः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana durdagdhalakShaNam (48) · Śloka 48
సస్ఫోటదాహతీవ్రోషం దుర్దగ్ధం| |48|
सस्फोटदाहतीव्रोषं दुर्दग्धम्| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atidagdhalakShaNam (48-49) · Śloka 49
అతిదాహతః| మాంసలంబనసంకోచదాహధూపనవేదనాః||48|| సిరాదినాశస్తృణ్మూర్చ్ఛ్హావ్రణగాంభీర్యమృత్యవః| |49|
अतिदाहतः| मांसलम्बनसङ्कोचदाहधूपनवेदनाः||४८|| सिरादिनाशस्तृण्मूर्च्छाव्रणगाम्भीर्यमृत्यवः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tucCasyauShadham (49-50) · Śloka 50
| తుచ్ఛ్హస్యాగ్నిప్రతపనం కార్యముష్ణం చ భేషజం||49|| స్త్యానేఽస్త్రే వేదనాఽత్యర్థం విలీనే మందతా రుజః| |50|
| तुच्छस्याग्निप्रतपनं कार्यमुष्णं च भेषजम्||४९|| स्त्यानेऽस्त्रे वेदनाऽत्यर्थं विलीने मन्दता रुजः| |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana durdagdhasyauShadham (50) · Śloka 50
| దుర్దగ్ధే శీతముష్ణం చ యుంజ్యాదాదౌ తతో హిమం||50||
| दुर्दग्धे शीतमुष्णं च युञ्ज्यादादौ ततो हिमम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyagdagdhasyauShadham (51) · Śloka 51
సమ్యగ్దగ్ధే తవక్షీరిప్లక్షచందనగైరికైః| లింపేత్సాజ్యామృతైరూర్ధ్వం పిత్తవిద్రధివత్క్రియా||51||
सम्यग्दग्धे तवक्षीरिप्लक्षचन्दनगैरिकैः| लिम्पेत्साज्यामृतैरूर्ध्वं पित्तविद्रधिवत्क्रिया||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atidagdhasyauShadham (52) · Śloka 52
అతిదగ్ధే ద్రుతం కుర్యాత్సర్వం పిత్తవిసర్పవత్| |52|
अतिदग्धे द्रुतं कुर्यात्सर्वं पित्तविसर्पवत्| |५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehadagdhasyauShadham (52-1) · Śloka 1
| స్నేహదగ్ధే భృశతరం రూక్షం తత్ర తు యోజయేత్||52|| (శస్త్రక్షారాగ్నయో యస్మాన్మృత్యోః పరమమాయుధం| అప్రమత్తో భిషక్ తస్మాత్తాన్ సమ్యగవచారయేత్)||1||
| स्नेहदग्धे भृशतरं रूक्षं तत्र तु योजयेत्||५२|| (शस्त्रक्षाराग्नयो यस्मान्मृत्योः परममायुधम्| अप्रमत्तो भिषक् तस्मात्तान् सम्यगवचारयेत्)||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUtrasthanasyopasaMhAraH (30) · Śloka 30
సమాప్యతే స్థానమిదం హృదయస్య రహస్యవత్| అత్రార్థాః సూత్రితాః సూక్ష్మాః ప్రతన్యంతే హి సర్వతః||53|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితా- యామష్టాంగహృదయసంహితాయాం సూత్రస్థానే క్షారాగ్నికర్మ- విధిర్నామ త్రింశత్తమోఽధ్యాయః||30||
समाप्यते स्थानमिदं हृदयस्य रहस्यवत्| अत्रार्थाः सूत्रिताः सूक्ष्माः प्रतन्यन्ते हि सर्वतः||५३|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने क्षाराग्निकर्म- विधिर्नाम त्रिंशत्तमोऽध्यायः||३०||
🔊 Audio coming soon