4. rōgānutpādanīyādhyāyaḥ

Adhikarana rogAnutpAdanIyAdhyAyaScaturthaH (2) · Śloka 2

அதாதோ ரோகா|௧]நுத்பாதநீயாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே||௨||

Adhikarana vAtAdivegadhAraNaniShedhaH (1) · Śloka 1

வேகாந்ந தாரயேத்வாதவிண்மூத்ரக்ஷவதட்க்ஷுதாம்| நித்ராகாஸஶ்ரமஶ்வாஸஜம்பாஶ்ருச்சர்திரேதஸாம்||௧||

Adhikarana adhovAtarodhena gulmAdirogottpattiH (2) · Śloka 2

வாதஸ்ய ப்ராதாந்யாத்தத்ரோதஜாந் ரோகாந் பூர்வஂ நி ௧ தர்ஶயந்நாஹ அதோவாதஸ்ய ரோதேந குல்மோதாவர்தருக்க்லமாஃ| வாதமூத்ரஶகத்ஸங்கதஷ்ட்யக்நிவதஹத்கதாஃ ௨ ||௨||

Adhikarana shakRuto rodhe piNDakodveShTAdayaH (3-4) · Śloka 4

ஶகதஃ பிண்டிகோத்வேஷ்டப்ரதிஶ்யாயஶிரோருஜஃ| ௩ ஊர்த்வவாயுஃ பரீகர்தோ ஹதயஸ்யோபரோதநம்||௩|| முகேந விட்ப்ரவத்திஶ்ச பூர்வோக்தாஶ்சாமயாஃ ஸ்மதாஃ| |௪|

Adhikarana mUtrasya rodhAda~ggaBa~ggAdayaH (4-5) · Śloka 5

| அங்கபங்காஶ்மரீபஸ்திமேட்ரவஂக்ஷணவேதநாஃ||௪|| மூத்ரஸ்ய ரோதாத்பூர்வே ச ப்ராயோ ரோகாஃ| |௫|

Adhikarana vAtAdirodhajAnAmauShadham (5) · Śloka 5

ததௌஷதம்| வர்த்யப்யங்காவகாஹாஶ்ச ஸ்வேதநஂ பஸ்திகர்ம ச||௫||

Adhikarana purISharodhajAnAmauShadham (6) · Śloka 6

புரீஷரோதோத்தேஷ்வந்யமப்யஸாதாரணமுபக்ரமமாஹ அந்நபாநஂ ச விட்பேதி விட்ரோதோத்தேஷு யக்ஷ்மஸு| |௬|

Adhikarana mUtrajAnAmauShadham (6-7) · Śloka 7

மூத்ரஜேஷு து பாநே ச ப்ராக்பக்தஂ ஶஸ்யதே கதம்||௬|| ஜீர்ணாந்திகஂ சோத்தமயா மாத்ரயா யோஜநாத்வயம்| அவபீடகமேதச்ச ஸஂஜ்ஞிதஂ|௭|

Adhikarana udgArasya rodhAdarUcyAdayaHudgArarIdhajAnAmauShadham (7-8) · Śloka 8

தாரணாத்புநஃ||௭|| உத்காரஸ்யாருசிஃ கம்போ விபந்தோ ஹதயோரஸோஃ| ஆத்மாநகாஸஹித்மாஶ்ச ஹித்மாவத்தத்ர பேஷஜம்||௮||

Adhikarana kShutirodhAcCirortyAdayaH (9) · Śloka 9

ஶிரோர்தீந்த்ரியதௌர்பல்யமந்யாஸ்தம்பார்திதஂ க்ஷுதேஃ| |௯|

Adhikarana kShutirodhajAnAmauShadhanam (9-10) · Śloka 10

தீக்ஷ்ணதூமாஞ்ஜநாக்ராணநாவநார்கவிலோகநைஃ||௯|| ப்ரவர்தயத்க்ஷுதிஂ ஸக்தாஂ ஸ்நேஹஸ்வேதௌ ச ஶீலயேத்| |௧௦|

Adhikarana tRuShNAnirodhAcchoShAdayaHtRuShArodhajAnAmauShadham (10-11) · Śloka 11

ஶோஷாங்கஸாதபாதிர்யஸம்மோஹப்ரமஹத்கதாஃ||௧௦|| தஷ்ணாயா நிக்ரஹாத்தத்ர ஶீதஃ ஸர்வோ விதிர்ஹிதஃ| |௧௧|

Adhikarana kShudho rodhAda~ggaBa~ggAdayaH kShudrodhajAnAmauShadham (11-12) · Śloka 12

அங்கபங்காருசிக்லாநிகார்ஶ்யஶூலப்ரமாஃ க்ஷுதஃ||௧௧|| தத்ர யோஜ்யஂ லகு ஸ்நிக்தமுஷ்ணமல்பஂ ச போஜநம்| |௧௨|

Adhikarana nidrArodhAnmohAdayaH nidrArodhajAnAmauShadham (12-13) · Śloka 13

நித்ராயா மோஹமூர்தாக்ஷிகௌரவாலஸ்யஜம்பிகாஃ||௧௨|| ஆங்கமர்தஶ்ச, தத்ரேஷ்டஃ ஸ்வப்நஃ ஸஂவாஹநாநி ச| |௧௩|

Adhikarana kAsarodhAttadvRuddhiH kAsarodhajAnAmauShadham (13-14) · Śloka 14

காஸஸ்ய ரோதாத்தத்வத்திஃ ஶ்வாஸாருசிஹதாமயாஃ||௧௩|| ஶோஷே ஹித்மா ச, கார்யோऽத்ர காஸஹா ஸுதராஂ விதிஃ| |௧௪|

Adhikarana shramashcAsarodhAdrulmAdayaH shramashcAsarodhajAnAmauShadham (14-15) · Śloka 15

குல்மஹத்ரோகஸம்மோஹாஃ ஶ்ரமஶ்வாஸாத்விதாரிதாத்||௧௪|| ஹிதஂ விஶ்ரமணஂ தத்ர வாதக்நஶ்ச க்ரியாக்ரமஃ| |௧௫|

Adhikarana jRumbhAyA rodhAtkShutivadrogAH jRumbhArodhajAnAmauShadham (15) · Śloka 15

| ஜம்பாயாஃ க்ஷவவத்ரோகாஃ, ஸர்வஶ்சாநிலஜித்விதிஃ||௧௫||

Adhikarana bAShparodhAtpInasAdayaH bAShparodhajAnAmauShadham (16) · Śloka 16

பீநஸாக்ஷிஶிரோஹத்ருங்மந்யாஸ்தம்பாருசிப்ரமாஃ| ஸகுல்மா பாஷ்பதஸ்தத்ர ஸ்வப்நோ மத்யஂ ப்ரியாஃ கதாஃ||௧௬||

Adhikarana vamernirodhe visarpAdayaH vamIrodhajAnAmauShadham (17) · Śloka 17

விஸர்பகோடகுஷ்டாக்ஷிகண்டூபாண்ட்வாமயஜ்வராஃ| ஸகாஸஶ்வாஸஹல்லாஸவ்யங்கஶ்வயதவோ வமேஃ||௧௭||

Adhikarana vamIrodhajAnAmauShadham (18-19) · Śloka 19

கண்டூஷதூமாநாஹாரா ரூக்ஷஂ புக்த்வா ததுத்வமஃ| வ்யாயாமஃ ஸ்ருதிரஸ்ரஸ்ய ஶஸ்தஂ சாத்ர விரேசநம்||௧௮|| ஸக்ஷாரலவணஂ தைலமப்யங்கார்தஂ ச ஶஸ்யதே| |௧௯|

Adhikarana shukrarodhAcCukrastravaNAdayaH (19-20) · Śloka 20

ஶுக்ராத்தத்ஸ்ரவணஂ குஹ்யவேதநாஶ்வயதுஜ்வராஃ||௧௯|| ஹத்வ்யதாமூத்ரஸங்காங்கபங்கவத்த்யஶ்மஷண்டதாஃ| |௨௦|

Adhikarana shukrarodhajAnAM auShadham (20-21) · Śloka 21

தாம்ரசூடஸுராஶாலிபஸ்த்யப்யங்காவகாஹநம்||௨௦|| பஸ்திஶுத்திகரைஃ ஸித்தம் பஜேத்க்ஷீரஂ ப்ரியாஃ ஸ்த்ரியஃ| |௨௧|

Adhikarana tRuDArtAdyA vegarodhino na cikitsyAH (21) · Śloka 21

வேகரோதிநோ யே ந சிகித்ஸ்யாஃ, தாந்தர்ஶயந்நாஹ | தட்ஶூலார்தஂ த்யஜேத் க்ஷீணஂ விட்வமஂ வேகரோதிநம்||௨௧||

Adhikarana vegodIraNadhAraNaiH sarvepi rogAH (22) · Śloka 22

அத கிமேத ஏவ ரோகா வேகோதீரணதாரணாத்பவந்தி ? நேத்யாஹ ரோகாஃ ஸர்வேऽபி ஜாயந்தே வேகோதீரணதாரணைஃ| |௨௨|

Adhikarana tatra sAdhanamanuktasAdhanAnAM sAmAnyasAdhanam (22-23) · Śloka 23

நிர்திஷ்டஂ ஸாதநஂ தத்ர பூயிஷ்டஂ யே து தாந் ப்ரதி||௨௨|| ததஶ்சாநேகதா ப்ராயஃ பவநோ யத்ப்ரகுப்யதி| அந்நபாநௌஷதஂ தஸ்ய யுஞ்ஜீதாதோऽநுலோமநம்||௨௩||

Adhikarana loBAdivegAnAM dhAraNameva (24) · Śloka 24

யதி வேகரோதாத்ரோகா ஜாயந்தே, தர்ஹி லோபாதீநாமபி நரகாதிஹேதூநாஂ வேகா ந தார்யா இதி ப்ராப்தே ஸதீதமாஹ தாரயேத்து ஸதா வேகாந் ஹிதைஷீ ப்ரேத்ய சேஹ ச| லோபேர்ஷ்யாத்வேஷமாத்ஸர்யராகாதீநாஂ ஜிதேந்த்ரியஃ||௨௪||

Adhikarana vAtAdInAM yathAkAlashodhanam (25) · Śloka 25

அந்யச்ச ஹிதைஶீ கிஂ குர்யாத் ? இத்யாஹ யதேத ச யதாகாலஂ மலாநாஂ ஶோதநஂ ப்ரதி| அத்யர்தஸஞ்சிதாஸ்தே ஹி த்தாஃ ஸ்யுர்ஜீவிதச்சிதஃ||௨௫||

Adhikarana shodhanasya prAdhAnyam (26) · Śloka 26

ததேவைதச்சேதஸி கத்வா, "தோஷாஃ" இத்யாதி, க்ரந்தகதுவாச தோஷாஃ கதாசித்குப்யந்தி ஜிதா லங்கநபாசநைஃ| யே து ஸஂஶோதநைஃ ஶுத்தா ந தேஷாஂ புநருத்பவஃ||௨௬||

Adhikarana shodhanAdUrdhvaM rasAyanavAjIkaraNavidhAnam (27) · Śloka 27

யதாக்ரமஂ யதாயோகமத ஊர்த்வஂ ப்ரயோஜயேத்| ரஸாயநாநி ஸித்தாநி வஷ்யயோகாஂஶ்ச காலவித்||௨௭||

Adhikarana shodhanakShINasya bRuMhaNam (28-29) · Śloka 29

பேஷஜக்ஷபிதே பத்யமாஹாரைர்பஂஹணஂ க்ரமாத்| ஶாலிஷஷ்டிககோதூமமுத்கமாஂஸகதாதிபிஃ||௨௮|| ஹத்யதீபநபைஷஜ்யஸஂயோகாத்ருசிபக்திதைஃ| ஸாப்யங்கோத்வர்தநஸ்நாநநிரூஹஸ்நேஹ பஸ்திபிஃ||௨௯||

Adhikarana SodhanAdiprayogasya Palam (30) · Śloka 30

ததா ஸ லபதே ஶர்ம ஸர்வபாவகபாடவம்| தீவர்ணேந்த்ரியவைமல்யஂ வஷதாஂ தைர்க்யமாயுஷஃ||௩௦||

Adhikarana AganturogAH (31) · Śloka 31

அதுநாऽऽகந்துரோகாந் ஸோபக்ரமாந்நிர்திஶதி யே பூதவிஷவாய்வக்நிக்ஷதபங்காதிஸம்பவாஃ| ராகத்வேஷபயாத்யாஶ்ச தே ஸ்யுராகந்தவோ கதாஃ||௩௧||

Adhikarana eShAM cikitsA (32-34) · Śloka 34

அதுநைஷாஂ சிகித்ஸாஂ நிர்திஶதி த்யாகஃ ப்ரஜ்ஞாபராதாநாமிந்த்ரியோபஶமஃ ஸ்மதிஃ| தேஶகாலாத்மவிஜ்ஞாநஂ ஸத்வத்தஸ்யாநுவர்தநம்||௩௨|| அதர்வவிஹிதா ஶாந்திஃ ப்ரதிகூலக்ரஹார்சநம்| பூதாத்யஸ்பர்ஶநோபாயோ நிர்திஷ்டஶ்ச பதக் பதக்||௩௩|| அநுத்பத்த்யை ஸமாஸேந விதிரேஷஃ ப்ரதர்ஶிதஃ| நிஜாகந்துவிகாராணாமுத்பந்நாநாஂ ச ஶாந்தயே||௩௪||

Adhikarana malAnAM shodhanakAlAH (35) · Śloka 35

ஶீதோத்பவஂ தோஷசயஂ வஸந்தே விஶோதநஂ க்ரீஷ்மஜமப்ரகாலே| கநாத்யயே வார்ஷிகமாஶு ஸம்யக் ப்ராப்நோதி ரோகாநதுஜாந்ந ஜாது||௩௫||

Adhikarana hitAhAravihArasevanam (4) · Śloka 4

நித்யஂ ஹிதாஹாரவிஹாரஸேவீ ஸமீக்ஷ்யகாரீ விஷயேஷ்வஸக்தஃ| தாதா ஸமஃ ஸத்யபரஃ க்ஷமாவா- நாப்தோபஸேவீ ச பவத்யரோகஃ||௩௬|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதா- யாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ரோகாநு- த்பாதநீயோ நாம சதுர்தோऽத்யாயஃ||௪||