Adhikarana snehavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2
tasmātsnēhasvēdādhyāyayōrārambhō yukta ityāha - - - - athātaḥ snēhavidhimadhyāyaṁ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātrēyādayō maharṣayaḥ| gadyasūtrē||2||
तस्मात्स्नेहस्वेदाध्याययोरारम्भो युक्त इत्याह - - - - अथातः स्नेहविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehanavirUkShaNayoH svarUpam (1) · Śloka 1
guruśītasarasnigdhamandasūkṣmamr̥dudravam| auṣadhaṁ snēhanaṁ prāyō, viparītaṁ virūkṣaṇam||1||
गुरुशीतसरस्निग्धमन्दसूक्ष्ममृदुद्रवम्| औषधं स्नेहनं प्रायो, विपरीतं विरूक्षणम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sneheShu sarpirAdInAM pravaratvam, sneheShvuttamaM sarpiH (2-3) · Śloka 3
sarpirmajjā vasā tailaṁ snēhēṣu pravaraṁ matam| tatrāpi cōttamaṁ sarpiḥ saṁskārasyānuvartanāt||2|| mādhuryādavidāhittvājjanmādyēva ca śīlanāt| |3|
सर्पिर्मज्जा वसा तैलं स्नेहेषु प्रवरं मतम्| तत्रापि चोत्तमं सर्पिः संस्कारस्यानुवर्तनात्||२|| माधुर्यादविदाहित्त्वाज्जन्माद्येव च शीलनात्| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpirAdInAM snehaprayoge doShavisheSheNa tAratamyam (3) · Śloka 3
| pittaghnāstē yathāpūrvamitaraghnā yathōttaram||3||
| पित्तघ्नास्ते यथापूर्वमितरघ्ना यथोत्तरम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpirAdInAM gurutve tAratamyam (4) · Śloka 4
ghr̥tāttailaṁ guru vasā tailānmajjā tatō'pi ca| |4|
घृतात्तैलं गुरु वसा तैलान्मज्जा ततोऽपि च| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yamakastrivRuto mahAn iti saMj~jAtrayam (4) · Śloka 4
idānīṁ yamakaḥ snēhastrivr̥taḥ snēhō mahāsnēha iti ca tatra tatrōcyantē, na ca tē jñāyanta ityāha - - - - | dvābhyāṁ tribhiścaturbhistairyamakastrivr̥tō mahān||4||
इदानीं यमकः स्नेहस्त्रिवृतः स्नेहो महास्नेह इति च तत्र तत्रोच्यन्ते, न च ते ज्ञायन्त इत्याह - - - - | द्वाभ्यां त्रिभिश्चतुर्भिस्तैर्यमकस्त्रिवृतो महान्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehyAH (5-6) · Śloka 6
samprati snēhyānnirūpayati - - - - svēdasaṁśōdhyamadyastrīvyāyāmāsaktacintakāḥ| vr̥ddhabālābalakr̥śā rūkṣāḥ kṣīṇāsrarētasaḥ||5|| vātārtasyandatimiradāruṇapratibōdhinaḥ| snēhyāḥ|6|
सम्प्रति स्नेह्यान्निरूपयति - - - - स्वेदसंशोध्यमद्यस्त्रीव्यायामासक्तचिन्तकाः| वृद्धबालाबलकृशा रूक्षाः क्षीणास्ररेतसः||५|| वातार्तस्यन्दतिमिरदारुणप्रतिबोधिनः| स्नेह्याः|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehanAyogyAH (6-8) · Śloka 8
| na tvatimandāgnitīkṣṇāgnisthūladurbalāḥ||6|| ūrustambhātisārā''magalarōgagarōdaraiḥ| mūrcchācchardyaruciślēṣmatr̥ṣṇāmadyaiśca pīḍitāḥ||7|| apaprasūtā yuktē ca nasyē bastau virēcanē| |8|
| न त्वतिमन्दाग्नितीक्ष्णाग्निस्थूलदुर्बलाः||६|| ऊरुस्तम्भातिसाराऽऽमगलरोगगरोदरैः| मूर्च्छाच्छर्द्यरुचिश्लेष्मतृष्णामद्यैश्च पीडिताः||७|| अपप्रसूता युक्ते च नस्ये बस्तौ विरेचने| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRutasya viShayaH (8) · Śloka 8
sāmprataṁ caturṇāṁ snēhānāṁ madhyē yō yēbhyō hitaḥ, taṁ darśayannāha - - - - | tatra dhīsmr̥timēdhādikāṅkṣiṇāṁ śasyatē ghr̥tam||8||
साम्प्रतं चतुर्णां स्नेहानां मध्ये यो येभ्यो हितः, तं दर्शयन्नाह - - - - | तत्र धीस्मृतिमेधादिकाङ्क्षिणां शस्यते घृतम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tailasya viShayaH (9) · Śloka 9
granthināḍīkr̥miślēṣmamēdōmārutarōgiṣu| tailaṁ lāghavadārḍhyārthikrūrakōṣṭhēṣu dēhiṣu||9||
ग्रन्थिनाडीकृमिश्लेष्ममेदोमारुतरोगिषु| तैलं लाघवदार्ढ्यार्थिक्रूरकोष्ठेषु देहिषु||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vasAmajjorviShayaH (10-11) · Śloka 11
vātātapādhvabhārastrīvyāyāmakṣīṇadhātuṣu| rūkṣaklēśakṣamātyagnivātāvr̥tapathēṣu ca||10|| śēṣau| |11|
वातातपाध्वभारस्त्रीव्यायामक्षीणधातुषु| रूक्षक्लेशक्षमात्यग्निवातावृतपथेषु च||१०|| शेषौ| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vasAyAH viShayAntaram (11) · Śloka 11
vasāyāstvanyadapi viśēṣāntaramāha - - - - vasā tu sandhyasthimarmakōṣṭharujāsu ca| tathā dagdhāhatabhraṣṭayōnikarṇaśirōruji||11||
वसायास्त्वन्यदपि विशेषान्तरमाह - - - - वसा तु सन्ध्यस्थिमर्मकोष्ठरुजासु च| तथा दग्धाहतभ्रष्टयोनिकर्णशिरोरुजि||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlavisheShe snehavisheShopayogaH (12-13) · Śloka 13
| idānīṁ kasminkālē kasya snēhasyōpayōgaḥ śasta iti darśayannāha - ] - - - - tailaṁ prāvr̥ṣi, varṣāntē sarpiranyau tu mādhavē| nanu, varṣāsu tailaṁ varṣāntē sarpirvasāmajjānau mādhava iti yō'yaṁ niyamaḥ, sa kiñcidapēkṣya vartatē āhōsvidanapēkṣya ? ityasmin paryanuyōga idamāha - - - - r̥tau sādhāraṇē snēhaḥ śastō'hni vimalē ravau||12|| tailaṁ tvarāyāṁ śītē'pi| |13|
| इदानीं कस्मिन्काले कस्य स्नेहस्योपयोगः शस्त इति दर्शयन्नाह - ] - - - - तैलं प्रावृषि, वर्षान्ते सर्पिरन्यौ तु माधवे| ननु, वर्षासु तैलं वर्षान्ते सर्पिर्वसामज्जानौ माधव इति योऽयं नियमः, स किञ्चिदपेक्ष्य वर्तते आहोस्विदनपेक्ष्य ? इत्यस्मिन् पर्यनुयोग इदमाह - - - - ऋतौ साधारणे स्नेहः शस्तोऽह्नि विमले रवौ||१२|| तैलं त्वरायां शीतेऽपि| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gharme~api ca nishi ghRutopayogaH (13) · Śloka 13
sarvasya snēhasyānhyupayōgādrātrāvaprayōgaḥ prāpta ityāha - - - - gharmē'pi ca ghr̥taṁ niśi| |13|
सर्वस्य स्नेहस्यान्ह्युपयोगाद्रात्रावप्रयोगः प्राप्त इत्याह - - - - घर्मेऽपि च घृतं निशि| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdiShu divAsnehanasyApavAdaH (13) · Śloka 13
| niśyēva pittē pavanē saṁsargē pittavatyapi||13||
| निश्येव पित्ते पवने संसर्गे पित्तवत्यपि||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana divArAtriniyamasya tyAge doShaH (14) · Śloka 14
niśyanyathā vātakaphādrōgāḥ syuḥ pittatō divā| |14|
निश्यन्यथा वातकफाद्रोगाः स्युः पित्ततो दिवा| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehopayogaprakAraH (14-15) · Śloka 15
kathaṁ snēha upayōjya ityāha - - - - | yuktyā'vacārayētsnēhaṁ bhakṣyādyannēna bastibhiḥ||14|| nasyābhyañjanagaṇḍūṣamūrddhakarṇākṣitarpaṇaiḥ| |15|
कथं स्नेह उपयोज्य इत्याह - - - - | युक्त्याऽवचारयेत्स्नेहं भक्ष्याद्यन्नेन बस्तिभिः||१४|| नस्याभ्यञ्जनगण्डूषमूर्द्धकर्णाक्षितर्पणैः| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehasya catuH ShaShThirvicAraNAH (15-16) · Śloka 16
| rasabhēdaikakatvābhyāṁ catuḥṣaṣṭirvicāraṇāḥ||15|| snēhasyānyābhibhūtatvādalpatvācca kramātsmr̥tāḥ| |16|
| रसभेदैककत्वाभ्यां चतुःषष्टिर्विचारणाः||१५|| स्नेहस्यान्याभिभूतत्वादल्पत्वाच्च क्रमात्स्मृताः| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acchapeyaH snehaH (16) · Śloka 16
| yathōktahētvabhāvācca nācchapēyō vicāraṇā||16||
| यथोक्तहेत्वभावाच्च नाच्छपेयो विचारणा||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tasya shreShThatvam (17) · Śloka 17
snēhasya kalpaḥ sa śrēṣṭhaḥ snēhakarmāśusādhanāt| |17|
स्नेहस्य कल्पः स श्रेष्ठः स्नेहकर्माशुसाधनात्| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acchapeyasya mAtrAtrayam, acchapeyasya caturthI mAtrA (17-18) · Śloka 18
adhunā snēhasya trividhamātrālakṣaṇamadhikr̥tyāha - - - - | dvābhyāṁ caturbhiraṣṭābhiryāmairjīryanti yāḥ kramāt||17|| hrasvamadhyōttamā mātrāstāstābhyaśca hrasīyasīm| kalpayēdvīkṣya dōṣādīn prāgēva tu hrasīyasīm||18||
अधुना स्नेहस्य त्रिविधमात्रालक्षणमधिकृत्याह - - - - | द्वाभ्यां चतुर्भिरष्टाभिर्यामैर्जीर्यन्ति याः क्रमात्||१७|| ह्रस्वमध्योत्तमा मात्रास्तास्ताभ्यश्च ह्रसीयसीम्| कल्पयेद्वीक्ष्य दोषादीन् प्रागेव तु ह्रसीयसीम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanasyAcchapeyasya kAlo mAtrA ca (19) · Śloka 19
adhunā śōdhanaśamanabr̥ṁhaṇabhēdāttrividhasya snēhasya kālamātrālakṣaṇamadhikr̥tyāha - - - - hyastanē jīrṇa ēvānnē snēhō'cchaḥ śuddhayē bahuḥ| |19|
अधुना शोधनशमनबृंहणभेदात्त्रिविधस्य स्नेहस्य कालमात्रालक्षणमधिकृत्याह - - - - ह्यस्तने जीर्ण एवान्ने स्नेहोऽच्छः शुद्धये बहुः| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamanasyAcchapeyasya kAlo mAtrA ca (19) · Śloka 19
| śamanaḥ kṣudvatō'nannō madhyamātraśca śasyatē||19||
| शमनः क्षुद्वतोऽनन्नो मध्यमात्रश्च शस्यते||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhaNasya kAlo mAtrA ca (20) · Śloka 20
br̥ṁhaṇō rasamadyādyaiḥ sabhaktō'lpaḥ| |20|
बृंहणो रसमद्याद्यैः सभक्तोऽल्पः| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhaNasya viShayaH (20-21) · Śloka 21
hitaḥ sa ca| bālavr̥ddhapipāsārtasnēhadviṇmadyaśīliṣu||20|| strīsnēhanityamandāgnisukhitaklēśabhīruṣu| mr̥dukōṣṭhālpadōṣēṣu kālē cōṣṇē kr̥śēṣu ca||21||
हितः स च| बालवृद्धपिपासार्तस्नेहद्विण्मद्यशीलिषु||२०|| स्त्रीस्नेहनित्यमन्दाग्निसुखितक्लेशभीरुषु| मृदुकोष्ठाल्पदोषेषु काले चोष्णे कृशेषु च||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhaNasyaiva prAgbhaktAdibhedena viShayaH (22) · Śloka 22
sa cōpayuktaḥ kiṁ karōti ? ityāha - - - - prāṅmadhyōttarabhaktō'sāvadhōmadhyōrdhva-dēhajān| vyādhīñjayēdbalaṁ kuryādaṅgānāṁ ca yathākramam||22||
स चोपयुक्तः किं करोति ? इत्याह - - - - प्राङ्मध्योत्तरभक्तोऽसावधोमध्योर्ध्व-देहजान्| व्याधीञ्जयेद्बलं कुर्यादङ्गानां च यथाक्रमम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acchapeyasyAnupAnam, tuvarabhallAtakasnehayoruShNodakaniShedhaH (23-24) · Śloka 24
vāryuṣṇamacchē'nu pibēt snēhē tatsukhapaktayē| āsyōpalēpaśuddhyai ca, tauvarāruṣkarē na tu||23|| jīrṇājīrṇaviśaṅkāyāṁ punaruṣṇōdakaṁ pibēt| tēnōdgāraviśuddhiḥ syāttataśca laghutā ruciḥ||24||
वार्युष्णमच्छेऽनु पिबेत् स्नेहे तत्सुखपक्तये| आस्योपलेपशुद्ध्यै च, तौवरारुष्करे न तु||२३|| जीर्णाजीर्णविशङ्कायां पुनरुष्णोदकं पिबेत्| तेनोद्गारविशुद्धिः स्यात्ततश्च लघुता रुचिः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehaprayoge bhojananiyamaH (25) · Śloka 25
mātrāmāha - - - - bhōjyō'nnaṁ mātrayā pāsyan śvaḥ piban pītavānapi| dravōṣṇamanabhiṣyandi nātisnigdhamasaṅkaram||25||
मात्रामाह - - - - भोज्योऽन्नं मात्रया पास्यन् श्वः पिबन् पीतवानपि| द्रवोष्णमनभिष्यन्दि नातिस्निग्धमसङ्करम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehaprayoge vihAraniyamaH (26-28) · Śloka 28
uṣṇōdakōpacārī syādbrahmacārī kṣapāśayaḥ| na vēgarōdhī vyāyāmakrōdhaśōkahimātapān||26|| pravātayānayānādhvabhāṣyātyāsana saṁsthitīḥ| nīcātyuccōpadhānāhaḥ svapnadhūmarajāṁsi ca||27|| yānyahāni pibēttāni tāvantyanyānyapi tyajēt| sarvakarmasvayaṁ prāyō vyādhikṣīṇēṣu ca kramaḥ||28||
उष्णोदकोपचारी स्याद्ब्रह्मचारी क्षपाशयः| न वेगरोधी व्यायामक्रोधशोकहिमातपान्||२६|| प्रवातयानयानाध्वभाष्यात्यासन संस्थितीः| नीचात्युच्चोपधानाहः स्वप्नधूमरजांसि च||२७|| यान्यहानि पिबेत्तानि तावन्त्यन्यान्यपि त्यजेत्| सर्वकर्मस्वयं प्रायो व्याधिक्षीणेषु च क्रमः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamanasnehe viriktavadupacAraH (29) · Śloka 29
upacārastu śamanē kāryaḥ snēhē viriktavat| |29|
उपचारस्तु शमने कार्यः स्नेहे विरिक्तवत्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acchapAnasya pAnAvadhiH, avadhyatikrame doShaH (29-30) · Śloka 30
| tryahamacchaṁ mr̥dau kōṣṭhē krūrē saptadinaṁ pibēt||29|| samyaksnigdhō'thavā yāvadataḥ sātmyī bhavētparam| |30|
| त्र्यहमच्छं मृदौ कोष्ठे क्रूरे सप्तदिनं पिबेत्||२९|| सम्यक्स्निग्धोऽथवा यावदतः सात्म्यी भवेत्परम्| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyaksnigdhalakShaNam, asnigdhalakShaNam, atisnigdhalakShaNam (30-31) · Śloka 31
| vātānulōmyaṁ dīptō'gnirvarcaḥ snigdhamasaṁhatam||30|| snēhōdvēgaḥ klamaḥ samyaksnigdhē, rūkṣē viparyayaḥ| atisnigdhē tu pāṇḍutvaṁ ghrāṇavaktragudasravāḥ||31||
| वातानुलोम्यं दीप्तोऽग्निर्वर्चः स्निग्धमसंहतम्||३०|| स्नेहोद्वेगः क्लमः सम्यक्स्निग्धे, रूक्षे विपर्ययः| अतिस्निग्धे तु पाण्डुत्वं घ्राणवक्त्रगुदस्रवाः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mithyAsnigdhalakShaNam (32-33) · Śloka 33
amātrayā'hitō kālē mithyāhāravihārataḥ| snēhaḥ karōti śōphārśastandrāstambhavisaṁjñatāḥ||32|| kaṇḍūkuṣṭhajvarōtklēśaśūlānāhabhramādikān| |33|
अमात्रयाऽहितो काले मिथ्याहारविहारतः| स्नेहः करोति शोफार्शस्तन्द्रास्तम्भविसंज्ञताः||३२|| कण्डूकुष्ठज्वरोत्क्लेशशूलानाहभ्रमादिकान्| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atisnigdhamithyAsnigdhayoshcikitsitam (33-35) · Śloka 35
| kṣuttr̥ṣṇōllēkhanasvēdarūkṣapānānnabhēṣajam||33|| takrāriṣṭakhalōddālayavaśyāmākakōdravam| pippalītriphalākṣaudrapathyāgōmūtraguggulu||34|| yathāsvaṁ pratirōgaṁ ca snēhavyāpadi sādhanam| |35|
| क्षुत्तृष्णोल्लेखनस्वेदरूक्षपानान्नभेषजम्||३३|| तक्रारिष्टखलोद्दालयवश्यामाककोद्रवम्| पिप्पलीत्रिफलाक्षौद्रपथ्यागोमूत्रगुग्गुलु||३४|| यथास्वं प्रतिरोगं च स्नेहव्यापदि साधनम्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virUkShaNasya samyagyogAtiyogalakShaNam (35) · Śloka 35
snēhavyāpatsādhanasya virūkṣaṇasvabhāvatvāt prasaṅgēna virūkṣaṇasya samyakkr̥tātikr̥talakṣaṇamāha - - - - | virūkṣaṇē laṅghanavatkr̥tātikr̥talakṣaṇam||35||
स्नेहव्यापत्साधनस्य विरूक्षणस्वभावत्वात् प्रसङ्गेन विरूक्षणस्य सम्यक्कृतातिकृतलक्षणमाह - - - - | विरूक्षणे लङ्घनवत्कृतातिकृतलक्षणम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snigdhasya svedaH kAryaH, snigdhasya tryahAdvirecanam, snigdhasya dvyahAdvamanam (36-37) · Śloka 37
snigdhadravōṣṇadhanvōttharasabhuk svēdamācarēt| snigdhastryahaṁ sthitaḥ kuryādvirēkaṁ, vamanaṁ punaḥ||36|| ēkāhaṁ dinamanyacca kaphamutklēśya tatkaraiḥ| |37|
स्निग्धद्रवोष्णधन्वोत्थरसभुक् स्वेदमाचरेत्| स्निग्धस्त्र्यहं स्थितः कुर्याद्विरेकं, वमनं पुनः||३६|| एकाहं दिनमन्यच्च कफमुत्क्लेश्य तत्करैः| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsalAdInAM rUkShaNapUrvakaM snehanam (37-38) · Śloka 38
| māṁsalā mēdurā bhūriślēṣmāṇō viṣamāgnayaḥ||37|| snēhōcitāśca yē snēhyāstān pūrvaṁ rūkṣayēttataḥ| saṁsnēhya śōdhayēdēvaṁ snēhavyāpanna jāyatē||38||
| मांसला मेदुरा भूरिश्लेष्माणो विषमाग्नयः||३७|| स्नेहोचिताश्च ये स्नेह्यास्तान् पूर्वं रूक्षयेत्ततः| संस्नेह्य शोधयेदेवं स्नेहव्यापन्न जायते||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana malapreraNam (39) · Śloka 39
alaṁ malānīrayituṁ snēhaścāsātmyatāṁ gataḥ| |39|
अलं मलानीरयितुं स्नेहश्चासात्म्यतां गतः| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlavRuddhAdiShu sadyaH snehanam (39-40) · Śloka 40
| bālavr̥ddhādiṣu snēhaparihārāsahiṣṇuṣu||39|| yōgānimānanudvēgān sadyaḥsnēhān prayōjayēt| |40|
| बालवृद्धादिषु स्नेहपरिहारासहिष्णुषु||३९|| योगानिमाननुद्वेगान् सद्यःस्नेहान् प्रयोजयेत्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadyaH snehanA aShTau yogAH (40-42) · Śloka 42
kāṁstān ? ityāha - - - - | prājyamāṁsarasāstēṣu, pēyā vā snēhabharjitā||40|| tilacūrṇaśca sasnēhaphāṇitaḥ, kr̥śarā tathā| kṣīrapēyā ghr̥tāḍhyōṣṇā, dadhnō vā saguḍaḥ saraḥ||41|| pēyā ca pañcaprasr̥tā snēhaistaṇḍulapañcamaiḥ| saptaitē snēhanāḥ sadyaḥ, snēhāśca lavaṇōlbaṇāḥ||42||
कांस्तान् ? इत्याह - - - - | प्राज्यमांसरसास्तेषु, पेया वा स्नेहभर्जिता||४०|| तिलचूर्णश्च सस्नेहफाणितः, कृशरा तथा| क्षीरपेया घृताढ्योष्णा, दध्नो वा सगुडः सरः||४१|| पेया च पञ्चप्रसृता स्नेहैस्तण्डुलपञ्चमैः| सप्तैते स्नेहनाः सद्यः, स्नेहाश्च लवणोल्बणाः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lavaNasaMyogAt kathaM sadyaH snehanatvam (43) · Śloka 43
kasmāllavaṇasaṁyōgāt snēhā apakvā api sadyaḥsnēhanāḥ ? ityāha - - - - taddhyabhiṣyandyarūkṣaṁ ca sūkṣmamuṣṇaṁ vyavāyi ca| |43|
कस्माल्लवणसंयोगात् स्नेहा अपक्वा अपि सद्यःस्नेहनाः ? इत्याह - - - - तद्ध्यभिष्यन्द्यरूक्षं च सूक्ष्ममुष्णं व्यवायि च| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThAdiShu snehArthaM guDAdiniShedhaH (43-44) · Śloka 44
| guḍānūpāmiṣakṣīratilamāṣasurādadhi||43|| kuṣṭhaśōphapramēhēṣu snēhārthaṁ na prakalpayēt| |44|
| गुडानूपामिषक्षीरतिलमाषसुरादधि||४३|| कुष्ठशोफप्रमेहेषु स्नेहार्थं न प्रकल्पयेत्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana teShAM snehanaprakAraH (44-45) · Śloka 45
tarhi tē kathaṁ snēhyāḥ ? ityāha - - - - | triphalāpippalīpathyāguggulvādivipācitān||44|| snēhān yathāsvamētēṣāṁ yōjayēdavikāriṇaḥ| |45|
तर्हि ते कथं स्नेह्याः ? इत्याह - - - - | त्रिफलापिप्पलीपथ्यागुग्गुल्वादिविपाचितान्||४४|| स्नेहान् यथास्वमेतेषां योजयेदविकारिणः| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmayakShINAnAM snehanaprakAraH (45) · Śloka 45
| kṣīṇānāṁ tvāmayairagnidēhasandhukṣaṇakṣamān||45||
| क्षीणानां त्वामयैरग्निदेहसन्धुक्षणक्षमान्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehashIlanasya phalam (16) · Śloka 16
dīptāntarāgniḥ pariśuddhakōṣṭhaḥ pratyagradhāturbalavarṇayuktaḥ| dr̥ḍhēndriyō mandajaraḥ śatāyuḥ snēhōpasēvī puruṣaḥ pradiṣṭaḥ||46|| iti śrī vaidyapatisiṁhaguptasūnuśrīmadvāgbhaṭaviracitāyāmaṣṭāṅgahr̥dayasaṁhitāyāṁ sūtrasthānē snēhavidhirnāma ṣōḍaśō'dhyāyaḥ||16||
दीप्तान्तराग्निः परिशुद्धकोष्ठः प्रत्यग्रधातुर्बलवर्णयुक्तः| दृढेन्द्रियो मन्दजरः शतायुः स्नेहोपसेवी पुरुषः प्रदिष्टः||४६|| इति श्री वैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने स्नेहविधिर्नाम षोडशोऽध्यायः||१६||
🔊 Audio coming soon