Adhikarana snehavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2
তস্মাত্স্নেহস্বেদাধ্যাযযোরারম্ভো যুক্ত ইত্যাহ - - - - অথাতঃ স্নেহবিধিমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| গদ্যসূত্রে||২||
तस्मात्स्नेहस्वेदाध्याययोरारम्भो युक्त इत्याह - - - - अथातः स्नेहविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehanavirUkShaNayoH svarUpam (1) · Śloka 1
গুরুশীতসরস্নিগ্ধমন্দসূক্ষ্মমৃদুদ্রবম্| ঔষধং স্নেহনং প্রাযো, বিপরীতং বিরূক্ষণম্||১||
गुरुशीतसरस्निग्धमन्दसूक्ष्ममृदुद्रवम्| औषधं स्नेहनं प्रायो, विपरीतं विरूक्षणम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sneheShu sarpirAdInAM pravaratvam, sneheShvuttamaM sarpiH (2-3) · Śloka 3
সর্পির্মজ্জা বসা তৈলং স্নেহেষু প্রবরং মতম্| তত্রাপি চোত্তমং সর্পিঃ সংস্কারস্যানুবর্তনাত্||২|| মাধুর্যাদবিদাহিত্ত্বাজ্জন্মাদ্যেব চ শীলনাত্| |৩|
सर्पिर्मज्जा वसा तैलं स्नेहेषु प्रवरं मतम्| तत्रापि चोत्तमं सर्पिः संस्कारस्यानुवर्तनात्||२|| माधुर्यादविदाहित्त्वाज्जन्माद्येव च शीलनात्| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpirAdInAM snehaprayoge doShavisheSheNa tAratamyam (3) · Śloka 3
| পিত্তঘ্নাস্তে যথাপূর্বমিতরঘ্না যথোত্তরম্||৩||
| पित्तघ्नास्ते यथापूर्वमितरघ्ना यथोत्तरम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpirAdInAM gurutve tAratamyam (4) · Śloka 4
ঘৃতাত্তৈলং গুরু বসা তৈলান্মজ্জা ততোঽপি চ| |৪|
घृतात्तैलं गुरु वसा तैलान्मज्जा ततोऽपि च| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yamakastrivRuto mahAn iti saMj~jAtrayam (4) · Śloka 4
ইদানীং যমকঃ স্নেহস্ত্রিবৃতঃ স্নেহো মহাস্নেহ ইতি চ তত্র তত্রোচ্যন্তে, ন চ তে জ্ঞাযন্ত ইত্যাহ - - - - | দ্বাভ্যাং ত্রিভিশ্চতুর্ভিস্তৈর্যমকস্ত্রিবৃতো মহান্||৪||
इदानीं यमकः स्नेहस्त्रिवृतः स्नेहो महास्नेह इति च तत्र तत्रोच्यन्ते, न च ते ज्ञायन्त इत्याह - - - - | द्वाभ्यां त्रिभिश्चतुर्भिस्तैर्यमकस्त्रिवृतो महान्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehyAH (5-6) · Śloka 6
সম্প্রতি স্নেহ্যান্নিরূপযতি - - - - স্বেদসংশোধ্যমদ্যস্ত্রীব্যাযামাসক্তচিন্তকাঃ| বৃদ্ধবালাবলকৃশা রূক্ষাঃ ক্ষীণাস্ররেতসঃ||৫|| বাতার্তস্যন্দতিমিরদারুণপ্রতিবোধিনঃ| স্নেহ্যাঃ|৬|
सम्प्रति स्नेह्यान्निरूपयति - - - - स्वेदसंशोध्यमद्यस्त्रीव्यायामासक्तचिन्तकाः| वृद्धबालाबलकृशा रूक्षाः क्षीणास्ररेतसः||५|| वातार्तस्यन्दतिमिरदारुणप्रतिबोधिनः| स्नेह्याः|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehanAyogyAH (6-8) · Śloka 8
| ন ত্বতিমন্দাগ্নিতীক্ষ্ণাগ্নিস্থূলদুর্বলাঃ||৬|| ঊরুস্তম্ভাতিসারাঽঽমগলরোগগরোদরৈঃ| মূর্চ্ছাচ্ছর্দ্যরুচিশ্লেষ্মতৃষ্ণামদ্যৈশ্চ পীডিতাঃ||৭|| অপপ্রসূতা যুক্তে চ নস্যে বস্তৌ বিরেচনে| |৮|
| न त्वतिमन्दाग्नितीक्ष्णाग्निस्थूलदुर्बलाः||६|| ऊरुस्तम्भातिसाराऽऽमगलरोगगरोदरैः| मूर्च्छाच्छर्द्यरुचिश्लेष्मतृष्णामद्यैश्च पीडिताः||७|| अपप्रसूता युक्ते च नस्ये बस्तौ विरेचने| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRutasya viShayaH (8) · Śloka 8
সাম্প্রতং চতুর্ণাং স্নেহানাং মধ্যে যো যেভ্যো হিতঃ, তং দর্শযন্নাহ - - - - | তত্র ধীস্মৃতিমেধাদিকাঙ্ক্ষিণাং শস্যতে ঘৃতম্||৮||
साम्प्रतं चतुर्णां स्नेहानां मध्ये यो येभ्यो हितः, तं दर्शयन्नाह - - - - | तत्र धीस्मृतिमेधादिकाङ्क्षिणां शस्यते घृतम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tailasya viShayaH (9) · Śloka 9
গ্রন্থিনাডীকৃমিশ্লেষ্মমেদোমারুতরোগিষু| তৈলং লাঘবদার্ঢ্যার্থিক্রূরকোষ্ঠেষু দেহিষু||৯||
ग्रन्थिनाडीकृमिश्लेष्ममेदोमारुतरोगिषु| तैलं लाघवदार्ढ्यार्थिक्रूरकोष्ठेषु देहिषु||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vasAmajjorviShayaH (10-11) · Śloka 11
বাতাতপাধ্বভারস্ত্রীব্যাযামক্ষীণধাতুষু| রূক্ষক্লেশক্ষমাত্যগ্নিবাতাবৃতপথেষু চ||১০|| শেষৌ| |১১|
वातातपाध्वभारस्त्रीव्यायामक्षीणधातुषु| रूक्षक्लेशक्षमात्यग्निवातावृतपथेषु च||१०|| शेषौ| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vasAyAH viShayAntaram (11) · Śloka 11
বসাযাস্ত্বন্যদপি বিশেষান্তরমাহ - - - - বসা তু সন্ধ্যস্থিমর্মকোষ্ঠরুজাসু চ| তথা দগ্ধাহতভ্রষ্টযোনিকর্ণশিরোরুজি||১১||
वसायास्त्वन्यदपि विशेषान्तरमाह - - - - वसा तु सन्ध्यस्थिमर्मकोष्ठरुजासु च| तथा दग्धाहतभ्रष्टयोनिकर्णशिरोरुजि||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlavisheShe snehavisheShopayogaH (12-13) · Śloka 13
| ইদানীং কস্মিন্কালে কস্য স্নেহস্যোপযোগঃ শস্ত ইতি দর্শযন্নাহ - ] - - - - তৈলং প্রাবৃষি, বর্ষান্তে সর্পিরন্যৌ তু মাধবে| ননু, বর্ষাসু তৈলং বর্ষান্তে সর্পির্বসামজ্জানৌ মাধব ইতি যোঽযং নিযমঃ, স কিঞ্চিদপেক্ষ্য বর্ততে আহোস্বিদনপেক্ষ্য ? ইত্যস্মিন্ পর্যনুযোগ ইদমাহ - - - - ঋতৌ সাধারণে স্নেহঃ শস্তোঽহ্নি বিমলে রবৌ||১২|| তৈলং ত্বরাযাং শীতেঽপি| |১৩|
| इदानीं कस्मिन्काले कस्य स्नेहस्योपयोगः शस्त इति दर्शयन्नाह - ] - - - - तैलं प्रावृषि, वर्षान्ते सर्पिरन्यौ तु माधवे| ननु, वर्षासु तैलं वर्षान्ते सर्पिर्वसामज्जानौ माधव इति योऽयं नियमः, स किञ्चिदपेक्ष्य वर्तते आहोस्विदनपेक्ष्य ? इत्यस्मिन् पर्यनुयोग इदमाह - - - - ऋतौ साधारणे स्नेहः शस्तोऽह्नि विमले रवौ||१२|| तैलं त्वरायां शीतेऽपि| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gharme~api ca nishi ghRutopayogaH (13) · Śloka 13
সর্বস্য স্নেহস্যান্হ্যুপযোগাদ্রাত্রাবপ্রযোগঃ প্রাপ্ত ইত্যাহ - - - - ঘর্মেঽপি চ ঘৃতং নিশি| |১৩|
सर्वस्य स्नेहस्यान्ह्युपयोगाद्रात्रावप्रयोगः प्राप्त इत्याह - - - - घर्मेऽपि च घृतं निशि| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdiShu divAsnehanasyApavAdaH (13) · Śloka 13
| নিশ্যেব পিত্তে পবনে সংসর্গে পিত্তবত্যপি||১৩||
| निश्येव पित्ते पवने संसर्गे पित्तवत्यपि||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana divArAtriniyamasya tyAge doShaH (14) · Śloka 14
নিশ্যন্যথা বাতকফাদ্রোগাঃ স্যুঃ পিত্ততো দিবা| |১৪|
निश्यन्यथा वातकफाद्रोगाः स्युः पित्ततो दिवा| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehopayogaprakAraH (14-15) · Śloka 15
কথং স্নেহ উপযোজ্য ইত্যাহ - - - - | যুক্ত্যাঽবচারযেত্স্নেহং ভক্ষ্যাদ্যন্নেন বস্তিভিঃ||১৪|| নস্যাভ্যঞ্জনগণ্ডূষমূর্দ্ধকর্ণাক্ষিতর্পণৈঃ| |১৫|
कथं स्नेह उपयोज्य इत्याह - - - - | युक्त्याऽवचारयेत्स्नेहं भक्ष्याद्यन्नेन बस्तिभिः||१४|| नस्याभ्यञ्जनगण्डूषमूर्द्धकर्णाक्षितर्पणैः| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehasya catuH ShaShThirvicAraNAH (15-16) · Śloka 16
| রসভেদৈককত্বাভ্যাং চতুঃষষ্টির্বিচারণাঃ||১৫|| স্নেহস্যান্যাভিভূতত্বাদল্পত্বাচ্চ ক্রমাত্স্মৃতাঃ| |১৬|
| रसभेदैककत्वाभ्यां चतुःषष्टिर्विचारणाः||१५|| स्नेहस्यान्याभिभूतत्वादल्पत्वाच्च क्रमात्स्मृताः| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acchapeyaH snehaH (16) · Śloka 16
| যথোক্তহেত্বভাবাচ্চ নাচ্ছপেযো বিচারণা||১৬||
| यथोक्तहेत्वभावाच्च नाच्छपेयो विचारणा||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tasya shreShThatvam (17) · Śloka 17
স্নেহস্য কল্পঃ স শ্রেষ্ঠঃ স্নেহকর্মাশুসাধনাত্| |১৭|
स्नेहस्य कल्पः स श्रेष्ठः स्नेहकर्माशुसाधनात्| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acchapeyasya mAtrAtrayam, acchapeyasya caturthI mAtrA (17-18) · Śloka 18
অধুনা স্নেহস্য ত্রিবিধমাত্রালক্ষণমধিকৃত্যাহ - - - - | দ্বাভ্যাং চতুর্ভিরষ্টাভির্যামৈর্জীর্যন্তি যাঃ ক্রমাত্||১৭|| হ্রস্বমধ্যোত্তমা মাত্রাস্তাস্তাভ্যশ্চ হ্রসীযসীম্| কল্পযেদ্বীক্ষ্য দোষাদীন্ প্রাগেব তু হ্রসীযসীম্||১৮||
अधुना स्नेहस्य त्रिविधमात्रालक्षणमधिकृत्याह - - - - | द्वाभ्यां चतुर्भिरष्टाभिर्यामैर्जीर्यन्ति याः क्रमात्||१७|| ह्रस्वमध्योत्तमा मात्रास्तास्ताभ्यश्च ह्रसीयसीम्| कल्पयेद्वीक्ष्य दोषादीन् प्रागेव तु ह्रसीयसीम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanasyAcchapeyasya kAlo mAtrA ca (19) · Śloka 19
অধুনা শোধনশমনবৃংহণভেদাত্ত্রিবিধস্য স্নেহস্য কালমাত্রালক্ষণমধিকৃত্যাহ - - - - হ্যস্তনে জীর্ণ এবান্নে স্নেহোঽচ্ছঃ শুদ্ধযে বহুঃ| |১৯|
अधुना शोधनशमनबृंहणभेदात्त्रिविधस्य स्नेहस्य कालमात्रालक्षणमधिकृत्याह - - - - ह्यस्तने जीर्ण एवान्ने स्नेहोऽच्छः शुद्धये बहुः| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamanasyAcchapeyasya kAlo mAtrA ca (19) · Śloka 19
| শমনঃ ক্ষুদ্বতোঽনন্নো মধ্যমাত্রশ্চ শস্যতে||১৯||
| शमनः क्षुद्वतोऽनन्नो मध्यमात्रश्च शस्यते||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhaNasya kAlo mAtrA ca (20) · Śloka 20
বৃংহণো রসমদ্যাদ্যৈঃ সভক্তোঽল্পঃ| |২০|
बृंहणो रसमद्याद्यैः सभक्तोऽल्पः| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhaNasya viShayaH (20-21) · Śloka 21
হিতঃ স চ| বালবৃদ্ধপিপাসার্তস্নেহদ্বিণ্মদ্যশীলিষু||২০|| স্ত্রীস্নেহনিত্যমন্দাগ্নিসুখিতক্লেশভীরুষু| মৃদুকোষ্ঠাল্পদোষেষু কালে চোষ্ণে কৃশেষু চ||২১||
हितः स च| बालवृद्धपिपासार्तस्नेहद्विण्मद्यशीलिषु||२०|| स्त्रीस्नेहनित्यमन्दाग्निसुखितक्लेशभीरुषु| मृदुकोष्ठाल्पदोषेषु काले चोष्णे कृशेषु च||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhaNasyaiva prAgbhaktAdibhedena viShayaH (22) · Śloka 22
স চোপযুক্তঃ কিং করোতি ? ইত্যাহ - - - - প্রাঙ্মধ্যোত্তরভক্তোঽসাবধোমধ্যোর্ধ্ব-দেহজান্| ব্যাধীঞ্জযেদ্বলং কুর্যাদঙ্গানাং চ যথাক্রমম্||২২||
स चोपयुक्तः किं करोति ? इत्याह - - - - प्राङ्मध्योत्तरभक्तोऽसावधोमध्योर्ध्व-देहजान्| व्याधीञ्जयेद्बलं कुर्यादङ्गानां च यथाक्रमम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acchapeyasyAnupAnam, tuvarabhallAtakasnehayoruShNodakaniShedhaH (23-24) · Śloka 24
বার্যুষ্ণমচ্ছেঽনু পিবেত্ স্নেহে তত্সুখপক্তযে| আস্যোপলেপশুদ্ধ্যৈ চ, তৌবরারুষ্করে ন তু||২৩|| জীর্ণাজীর্ণবিশঙ্কাযাং পুনরুষ্ণোদকং পিবেত্| তেনোদ্গারবিশুদ্ধিঃ স্যাত্ততশ্চ লঘুতা রুচিঃ||২৪||
वार्युष्णमच्छेऽनु पिबेत् स्नेहे तत्सुखपक्तये| आस्योपलेपशुद्ध्यै च, तौवरारुष्करे न तु||२३|| जीर्णाजीर्णविशङ्कायां पुनरुष्णोदकं पिबेत्| तेनोद्गारविशुद्धिः स्यात्ततश्च लघुता रुचिः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehaprayoge bhojananiyamaH (25) · Śloka 25
মাত্রামাহ - - - - ভোজ্যোঽন্নং মাত্রযা পাস্যন্ শ্বঃ পিবন্ পীতবানপি| দ্রবোষ্ণমনভিষ্যন্দি নাতিস্নিগ্ধমসঙ্করম্||২৫||
मात्रामाह - - - - भोज्योऽन्नं मात्रया पास्यन् श्वः पिबन् पीतवानपि| द्रवोष्णमनभिष्यन्दि नातिस्निग्धमसङ्करम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehaprayoge vihAraniyamaH (26-28) · Śloka 28
উষ্ণোদকোপচারী স্যাদ্ব্রহ্মচারী ক্ষপাশযঃ| ন বেগরোধী ব্যাযামক্রোধশোকহিমাতপান্||২৬|| প্রবাতযানযানাধ্বভাষ্যাত্যাসন সংস্থিতীঃ| নীচাত্যুচ্চোপধানাহঃ স্বপ্নধূমরজাংসি চ||২৭|| যান্যহানি পিবেত্তানি তাবন্ত্যন্যান্যপি ত্যজেত্| সর্বকর্মস্বযং প্রাযো ব্যাধিক্ষীণেষু চ ক্রমঃ||২৮||
उष्णोदकोपचारी स्याद्ब्रह्मचारी क्षपाशयः| न वेगरोधी व्यायामक्रोधशोकहिमातपान्||२६|| प्रवातयानयानाध्वभाष्यात्यासन संस्थितीः| नीचात्युच्चोपधानाहः स्वप्नधूमरजांसि च||२७|| यान्यहानि पिबेत्तानि तावन्त्यन्यान्यपि त्यजेत्| सर्वकर्मस्वयं प्रायो व्याधिक्षीणेषु च क्रमः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamanasnehe viriktavadupacAraH (29) · Śloka 29
উপচারস্তু শমনে কার্যঃ স্নেহে বিরিক্তবত্| |২৯|
उपचारस्तु शमने कार्यः स्नेहे विरिक्तवत्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acchapAnasya pAnAvadhiH, avadhyatikrame doShaH (29-30) · Śloka 30
| ত্র্যহমচ্ছং মৃদৌ কোষ্ঠে ক্রূরে সপ্তদিনং পিবেত্||২৯|| সম্যক্স্নিগ্ধোঽথবা যাবদতঃ সাত্ম্যী ভবেত্পরম্| |৩০|
| त्र्यहमच्छं मृदौ कोष्ठे क्रूरे सप्तदिनं पिबेत्||२९|| सम्यक्स्निग्धोऽथवा यावदतः सात्म्यी भवेत्परम्| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyaksnigdhalakShaNam, asnigdhalakShaNam, atisnigdhalakShaNam (30-31) · Śloka 31
| বাতানুলোম্যং দীপ্তোঽগ্নির্বর্চঃ স্নিগ্ধমসংহতম্||৩০|| স্নেহোদ্বেগঃ ক্লমঃ সম্যক্স্নিগ্ধে, রূক্ষে বিপর্যযঃ| অতিস্নিগ্ধে তু পাণ্ডুত্বং ঘ্রাণবক্ত্রগুদস্রবাঃ||৩১||
| वातानुलोम्यं दीप्तोऽग्निर्वर्चः स्निग्धमसंहतम्||३०|| स्नेहोद्वेगः क्लमः सम्यक्स्निग्धे, रूक्षे विपर्ययः| अतिस्निग्धे तु पाण्डुत्वं घ्राणवक्त्रगुदस्रवाः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mithyAsnigdhalakShaNam (32-33) · Śloka 33
অমাত্রযাঽহিতো কালে মিথ্যাহারবিহারতঃ| স্নেহঃ করোতি শোফার্শস্তন্দ্রাস্তম্ভবিসংজ্ঞতাঃ||৩২|| কণ্ডূকুষ্ঠজ্বরোত্ক্লেশশূলানাহভ্রমাদিকান্| |৩৩|
अमात्रयाऽहितो काले मिथ्याहारविहारतः| स्नेहः करोति शोफार्शस्तन्द्रास्तम्भविसंज्ञताः||३२|| कण्डूकुष्ठज्वरोत्क्लेशशूलानाहभ्रमादिकान्| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atisnigdhamithyAsnigdhayoshcikitsitam (33-35) · Śloka 35
| ক্ষুত্তৃষ্ণোল্লেখনস্বেদরূক্ষপানান্নভেষজম্||৩৩|| তক্রারিষ্টখলোদ্দালযবশ্যামাককোদ্রবম্| পিপ্পলীত্রিফলাক্ষৌদ্রপথ্যাগোমূত্রগুগ্গুলু||৩৪|| যথাস্বং প্রতিরোগং চ স্নেহব্যাপদি সাধনম্| |৩৫|
| क्षुत्तृष्णोल्लेखनस्वेदरूक्षपानान्नभेषजम्||३३|| तक्रारिष्टखलोद्दालयवश्यामाककोद्रवम्| पिप्पलीत्रिफलाक्षौद्रपथ्यागोमूत्रगुग्गुलु||३४|| यथास्वं प्रतिरोगं च स्नेहव्यापदि साधनम्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virUkShaNasya samyagyogAtiyogalakShaNam (35) · Śloka 35
স্নেহব্যাপত্সাধনস্য বিরূক্ষণস্বভাবত্বাত্ প্রসঙ্গেন বিরূক্ষণস্য সম্যক্কৃতাতিকৃতলক্ষণমাহ - - - - | বিরূক্ষণে লঙ্ঘনবত্কৃতাতিকৃতলক্ষণম্||৩৫||
स्नेहव्यापत्साधनस्य विरूक्षणस्वभावत्वात् प्रसङ्गेन विरूक्षणस्य सम्यक्कृतातिकृतलक्षणमाह - - - - | विरूक्षणे लङ्घनवत्कृतातिकृतलक्षणम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snigdhasya svedaH kAryaH, snigdhasya tryahAdvirecanam, snigdhasya dvyahAdvamanam (36-37) · Śloka 37
স্নিগ্ধদ্রবোষ্ণধন্বোত্থরসভুক্ স্বেদমাচরেত্| স্নিগ্ধস্ত্র্যহং স্থিতঃ কুর্যাদ্বিরেকং, বমনং পুনঃ||৩৬|| একাহং দিনমন্যচ্চ কফমুত্ক্লেশ্য তত্করৈঃ| |৩৭|
स्निग्धद्रवोष्णधन्वोत्थरसभुक् स्वेदमाचरेत्| स्निग्धस्त्र्यहं स्थितः कुर्याद्विरेकं, वमनं पुनः||३६|| एकाहं दिनमन्यच्च कफमुत्क्लेश्य तत्करैः| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsalAdInAM rUkShaNapUrvakaM snehanam (37-38) · Śloka 38
| মাংসলা মেদুরা ভূরিশ্লেষ্মাণো বিষমাগ্নযঃ||৩৭|| স্নেহোচিতাশ্চ যে স্নেহ্যাস্তান্ পূর্বং রূক্ষযেত্ততঃ| সংস্নেহ্য শোধযেদেবং স্নেহব্যাপন্ন জাযতে||৩৮||
| मांसला मेदुरा भूरिश्लेष्माणो विषमाग्नयः||३७|| स्नेहोचिताश्च ये स्नेह्यास्तान् पूर्वं रूक्षयेत्ततः| संस्नेह्य शोधयेदेवं स्नेहव्यापन्न जायते||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana malapreraNam (39) · Śloka 39
অলং মলানীরযিতুং স্নেহশ্চাসাত্ম্যতাং গতঃ| |৩৯|
अलं मलानीरयितुं स्नेहश्चासात्म्यतां गतः| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlavRuddhAdiShu sadyaH snehanam (39-40) · Śloka 40
| বালবৃদ্ধাদিষু স্নেহপরিহারাসহিষ্ণুষু||৩৯|| যোগানিমাননুদ্বেগান্ সদ্যঃস্নেহান্ প্রযোজযেত্| |৪০|
| बालवृद्धादिषु स्नेहपरिहारासहिष्णुषु||३९|| योगानिमाननुद्वेगान् सद्यःस्नेहान् प्रयोजयेत्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadyaH snehanA aShTau yogAH (40-42) · Śloka 42
কাংস্তান্ ? ইত্যাহ - - - - | প্রাজ্যমাংসরসাস্তেষু, পেযা বা স্নেহভর্জিতা||৪০|| তিলচূর্ণশ্চ সস্নেহফাণিতঃ, কৃশরা তথা| ক্ষীরপেযা ঘৃতাঢ্যোষ্ণা, দধ্নো বা সগুডঃ সরঃ||৪১|| পেযা চ পঞ্চপ্রসৃতা স্নেহৈস্তণ্ডুলপঞ্চমৈঃ| সপ্তৈতে স্নেহনাঃ সদ্যঃ, স্নেহাশ্চ লবণোল্বণাঃ||৪২||
कांस्तान् ? इत्याह - - - - | प्राज्यमांसरसास्तेषु, पेया वा स्नेहभर्जिता||४०|| तिलचूर्णश्च सस्नेहफाणितः, कृशरा तथा| क्षीरपेया घृताढ्योष्णा, दध्नो वा सगुडः सरः||४१|| पेया च पञ्चप्रसृता स्नेहैस्तण्डुलपञ्चमैः| सप्तैते स्नेहनाः सद्यः, स्नेहाश्च लवणोल्बणाः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lavaNasaMyogAt kathaM sadyaH snehanatvam (43) · Śloka 43
কস্মাল্লবণসংযোগাত্ স্নেহা অপক্বা অপি সদ্যঃস্নেহনাঃ ? ইত্যাহ - - - - তদ্ধ্যভিষ্যন্দ্যরূক্ষং চ সূক্ষ্মমুষ্ণং ব্যবাযি চ| |৪৩|
कस्माल्लवणसंयोगात् स्नेहा अपक्वा अपि सद्यःस्नेहनाः ? इत्याह - - - - तद्ध्यभिष्यन्द्यरूक्षं च सूक्ष्ममुष्णं व्यवायि च| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThAdiShu snehArthaM guDAdiniShedhaH (43-44) · Śloka 44
| গুডানূপামিষক্ষীরতিলমাষসুরাদধি||৪৩|| কুষ্ঠশোফপ্রমেহেষু স্নেহার্থং ন প্রকল্পযেত্| |৪৪|
| गुडानूपामिषक्षीरतिलमाषसुरादधि||४३|| कुष्ठशोफप्रमेहेषु स्नेहार्थं न प्रकल्पयेत्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana teShAM snehanaprakAraH (44-45) · Śloka 45
তর্হি তে কথং স্নেহ্যাঃ ? ইত্যাহ - - - - | ত্রিফলাপিপ্পলীপথ্যাগুগ্গুল্বাদিবিপাচিতান্||৪৪|| স্নেহান্ যথাস্বমেতেষাং যোজযেদবিকারিণঃ| |৪৫|
तर्हि ते कथं स्नेह्याः ? इत्याह - - - - | त्रिफलापिप्पलीपथ्यागुग्गुल्वादिविपाचितान्||४४|| स्नेहान् यथास्वमेतेषां योजयेदविकारिणः| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmayakShINAnAM snehanaprakAraH (45) · Śloka 45
| ক্ষীণানাং ত্বামযৈরগ্নিদেহসন্ধুক্ষণক্ষমান্||৪৫||
| क्षीणानां त्वामयैरग्निदेहसन्धुक्षणक्षमान्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehashIlanasya phalam (16) · Śloka 16
দীপ্তান্তরাগ্নিঃ পরিশুদ্ধকোষ্ঠঃ প্রত্যগ্রধাতুর্বলবর্ণযুক্তঃ| দৃঢেন্দ্রিযো মন্দজরঃ শতাযুঃ স্নেহোপসেবী পুরুষঃ প্রদিষ্টঃ||৪৬|| ইতি শ্রী বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবিরচিতাযামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং সূত্রস্থানে স্নেহবিধির্নাম ষোডশোঽধ্যাযঃ||১৬||
दीप्तान्तराग्निः परिशुद्धकोष्ठः प्रत्यग्रधातुर्बलवर्णयुक्तः| दृढेन्द्रियो मन्दजरः शतायुः स्नेहोपसेवी पुरुषः प्रदिष्टः||४६|| इति श्री वैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने स्नेहविधिर्नाम षोडशोऽध्यायः||१६||
🔊 Audio coming soon