Adhikarana snehavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2
తస్మాత్స్నేహస్వేదాధ్యాయయోరారంభో యుక్త ఇత్యాహ - - - - అథాతః స్నేహవిధిమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| గద్యసూత్రే||2||
तस्मात्स्नेहस्वेदाध्याययोरारम्भो युक्त इत्याह - - - - अथातः स्नेहविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehanavirUkShaNayoH svarUpam (1) · Śloka 1
గురుశీతసరస్నిగ్ధమందసూక్ష్మమృదుద్రవం| ఔషధం స్నేహనం ప్రాయో, విపరీతం విరూక్షణం||1||
गुरुशीतसरस्निग्धमन्दसूक्ष्ममृदुद्रवम्| औषधं स्नेहनं प्रायो, विपरीतं विरूक्षणम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sneheShu sarpirAdInAM pravaratvam, sneheShvuttamaM sarpiH (2-3) · Śloka 3
సర్పిర్మజ్జా వసా తైలం స్నేహేషు ప్రవరం మతం| తత్రాపి చోత్తమం సర్పిః సంస్కారస్యానువర్తనాత్||2|| మాధుర్యాదవిదాహిత్త్వాజ్జన్మాద్యేవ చ శీలనాత్| |3|
सर्पिर्मज्जा वसा तैलं स्नेहेषु प्रवरं मतम्| तत्रापि चोत्तमं सर्पिः संस्कारस्यानुवर्तनात्||२|| माधुर्यादविदाहित्त्वाज्जन्माद्येव च शीलनात्| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpirAdInAM snehaprayoge doShavisheSheNa tAratamyam (3) · Śloka 3
| పిత్తఘ్నాస్తే యథాపూర్వమితరఘ్నా యథోత్తరం||3||
| पित्तघ्नास्ते यथापूर्वमितरघ्ना यथोत्तरम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpirAdInAM gurutve tAratamyam (4) · Śloka 4
ఘృతాత్తైలం గురు వసా తైలాన్మజ్జా తతోఽపి చ| |4|
घृतात्तैलं गुरु वसा तैलान्मज्जा ततोऽपि च| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yamakastrivRuto mahAn iti saMj~jAtrayam (4) · Śloka 4
ఇదానీం యమకః స్నేహస్త్రివృతః స్నేహో మహాస్నేహ ఇతి చ తత్ర తత్రోచ్యంతే, న చ తే జ్ఞాయంత ఇత్యాహ - - - - | ద్వాభ్యాం త్రిభిశ్చతుర్భిస్తైర్యమకస్త్రివృతో మహాన్||4||
इदानीं यमकः स्नेहस्त्रिवृतः स्नेहो महास्नेह इति च तत्र तत्रोच्यन्ते, न च ते ज्ञायन्त इत्याह - - - - | द्वाभ्यां त्रिभिश्चतुर्भिस्तैर्यमकस्त्रिवृतो महान्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehyAH (5-6) · Śloka 6
సంప్రతి స్నేహ్యాన్నిరూపయతి - - - - స్వేదసంశోధ్యమద్యస్త్రీవ్యాయామాసక్తచింతకాః| వృద్ధబాలాబలకృశా రూక్షాః క్షీణాస్రరేతసః||5|| వాతార్తస్యందతిమిరదారుణప్రతిబోధినః| స్నేహ్యాః|6|
सम्प्रति स्नेह्यान्निरूपयति - - - - स्वेदसंशोध्यमद्यस्त्रीव्यायामासक्तचिन्तकाः| वृद्धबालाबलकृशा रूक्षाः क्षीणास्ररेतसः||५|| वातार्तस्यन्दतिमिरदारुणप्रतिबोधिनः| स्नेह्याः|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehanAyogyAH (6-8) · Śloka 8
| న త్వతిమందాగ్నితీక్ష్ణాగ్నిస్థూలదుర్బలాః||6|| ఊరుస్తంభాతిసారాఽఽమగలరోగగరోదరైః| మూర్చ్ఛాచ్ఛర్ద్యరుచిశ్లేష్మతృష్ణామద్యైశ్చ పీడితాః||7|| అపప్రసూతా యుక్తే చ నస్యే బస్తౌ విరేచనే| |8|
| न त्वतिमन्दाग्नितीक्ष्णाग्निस्थूलदुर्बलाः||६|| ऊरुस्तम्भातिसाराऽऽमगलरोगगरोदरैः| मूर्च्छाच्छर्द्यरुचिश्लेष्मतृष्णामद्यैश्च पीडिताः||७|| अपप्रसूता युक्ते च नस्ये बस्तौ विरेचने| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRutasya viShayaH (8) · Śloka 8
సాంప్రతం చతుర్ణాం స్నేహానాం మధ్యే యో యేభ్యో హితః, తం దర్శయన్నాహ - - - - | తత్ర ధీస్మృతిమేధాదికాంక్షిణాం శస్యతే ఘృతం||8||
साम्प्रतं चतुर्णां स्नेहानां मध्ये यो येभ्यो हितः, तं दर्शयन्नाह - - - - | तत्र धीस्मृतिमेधादिकाङ्क्षिणां शस्यते घृतम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tailasya viShayaH (9) · Śloka 9
గ్రంథినాడీకృమిశ్లేష్మమేదోమారుతరోగిషు| తైలం లాఘవదార్ఢ్యార్థిక్రూరకోష్ఠేషు దేహిషు||9||
ग्रन्थिनाडीकृमिश्लेष्ममेदोमारुतरोगिषु| तैलं लाघवदार्ढ्यार्थिक्रूरकोष्ठेषु देहिषु||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vasAmajjorviShayaH (10-11) · Śloka 11
వాతాతపాధ్వభారస్త్రీవ్యాయామక్షీణధాతుషు| రూక్షక్లేశక్షమాత్యగ్నివాతావృతపథేషు చ||10|| శేషౌ| |11|
वातातपाध्वभारस्त्रीव्यायामक्षीणधातुषु| रूक्षक्लेशक्षमात्यग्निवातावृतपथेषु च||१०|| शेषौ| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vasAyAH viShayAntaram (11) · Śloka 11
వసాయాస్త్వన్యదపి విశేషాంతరమాహ - - - - వసా తు సంధ్యస్థిమర్మకోష్ఠరుజాసు చ| తథా దగ్ధాహతభ్రష్టయోనికర్ణశిరోరుజి||11||
वसायास्त्वन्यदपि विशेषान्तरमाह - - - - वसा तु सन्ध्यस्थिमर्मकोष्ठरुजासु च| तथा दग्धाहतभ्रष्टयोनिकर्णशिरोरुजि||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlavisheShe snehavisheShopayogaH (12-13) · Śloka 13
| ఇదానీం కస్మింకాలే కస్య స్నేహస్యోపయోగః శస్త ఇతి దర్శయన్నాహ - ] - - - - తైలం ప్రావృషి, వర్షాంతే సర్పిరన్యౌ తు మాధవే| నను, వర్షాసు తైలం వర్షాంతే సర్పిర్వసామజ్జానౌ మాధవ ఇతి యోఽయం నియమః, స కించిదపేక్ష్య వర్తతే ఆహోస్విదనపేక్ష్య ? ఇత్యస్మిన్ పర్యనుయోగ ఇదమాహ - - - - ఋతౌ సాధారణే స్నేహః శస్తోఽహ్ని విమలే రవౌ||12|| తైలం త్వరాయాం శీతేఽపి| |13|
| इदानीं कस्मिन्काले कस्य स्नेहस्योपयोगः शस्त इति दर्शयन्नाह - ] - - - - तैलं प्रावृषि, वर्षान्ते सर्पिरन्यौ तु माधवे| ननु, वर्षासु तैलं वर्षान्ते सर्पिर्वसामज्जानौ माधव इति योऽयं नियमः, स किञ्चिदपेक्ष्य वर्तते आहोस्विदनपेक्ष्य ? इत्यस्मिन् पर्यनुयोग इदमाह - - - - ऋतौ साधारणे स्नेहः शस्तोऽह्नि विमले रवौ||१२|| तैलं त्वरायां शीतेऽपि| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gharme~api ca nishi ghRutopayogaH (13) · Śloka 13
సర్వస్య స్నేహస్యాణ్యుపయోగాద్రాత్రావప్రయోగః ప్రాప్త ఇత్యాహ - - - - ఘర్మేఽపి చ ఘృతం నిశి| |13|
सर्वस्य स्नेहस्यान्ह्युपयोगाद्रात्रावप्रयोगः प्राप्त इत्याह - - - - घर्मेऽपि च घृतं निशि| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdiShu divAsnehanasyApavAdaH (13) · Śloka 13
| నిశ్యేవ పిత్తే పవనే సంసర్గే పిత్తవత్యపి||13||
| निश्येव पित्ते पवने संसर्गे पित्तवत्यपि||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana divArAtriniyamasya tyAge doShaH (14) · Śloka 14
నిశ్యన్యథా వాతకఫాద్రోగాః స్యుః పిత్తతో దివా| |14|
निश्यन्यथा वातकफाद्रोगाः स्युः पित्ततो दिवा| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehopayogaprakAraH (14-15) · Śloka 15
కథం స్నేహ ఉపయోజ్య ఇత్యాహ - - - - | యుక్త్యాఽవచారయేత్స్నేహం భక్ష్యాద్యన్నేన బస్తిభిః||14|| నస్యాభ్యంజనగండూషమూర్ద్ధకర్ణాక్షితర్పణైః| |15|
कथं स्नेह उपयोज्य इत्याह - - - - | युक्त्याऽवचारयेत्स्नेहं भक्ष्याद्यन्नेन बस्तिभिः||१४|| नस्याभ्यञ्जनगण्डूषमूर्द्धकर्णाक्षितर्पणैः| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehasya catuH ShaShThirvicAraNAH (15-16) · Śloka 16
| రసభేదైకకత్వాభ్యాం చతుఃషష్టిర్విచారణాః||15|| స్నేహస్యాన్యాభిభూతత్వాదల్పత్వాచ్చ క్రమాత్స్మృతాః| |16|
| रसभेदैककत्वाभ्यां चतुःषष्टिर्विचारणाः||१५|| स्नेहस्यान्याभिभूतत्वादल्पत्वाच्च क्रमात्स्मृताः| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acchapeyaH snehaH (16) · Śloka 16
| యథోక్తహేత్వభావాచ్చ నాచ్ఛపేయో విచారణా||16||
| यथोक्तहेत्वभावाच्च नाच्छपेयो विचारणा||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tasya shreShThatvam (17) · Śloka 17
స్నేహస్య కల్పః స శ్రేష్ఠః స్నేహకర్మాశుసాధనాత్| |17|
स्नेहस्य कल्पः स श्रेष्ठः स्नेहकर्माशुसाधनात्| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acchapeyasya mAtrAtrayam, acchapeyasya caturthI mAtrA (17-18) · Śloka 18
అధునా స్నేహస్య త్రివిధమాత్రాలక్షణమధికృత్యాహ - - - - | ద్వాభ్యాం చతుర్భిరష్టాభిర్యామైర్జీర్యంతి యాః క్రమాత్||17|| హ్రస్వమధ్యోత్తమా మాత్రాస్తాస్తాభ్యశ్చ హ్రసీయసీం| కల్పయేద్వీక్ష్య దోషాదీన్ ప్రాగేవ తు హ్రసీయసీం||18||
अधुना स्नेहस्य त्रिविधमात्रालक्षणमधिकृत्याह - - - - | द्वाभ्यां चतुर्भिरष्टाभिर्यामैर्जीर्यन्ति याः क्रमात्||१७|| ह्रस्वमध्योत्तमा मात्रास्तास्ताभ्यश्च ह्रसीयसीम्| कल्पयेद्वीक्ष्य दोषादीन् प्रागेव तु ह्रसीयसीम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanasyAcchapeyasya kAlo mAtrA ca (19) · Śloka 19
అధునా శోధనశమనబృంహణభేదాత్త్రివిధస్య స్నేహస్య కాలమాత్రాలక్షణమధికృత్యాహ - - - - హ్యస్తనే జీర్ణ ఏవాన్నే స్నేహోఽచ్ఛః శుద్ధయే బహుః| |19|
अधुना शोधनशमनबृंहणभेदात्त्रिविधस्य स्नेहस्य कालमात्रालक्षणमधिकृत्याह - - - - ह्यस्तने जीर्ण एवान्ने स्नेहोऽच्छः शुद्धये बहुः| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamanasyAcchapeyasya kAlo mAtrA ca (19) · Śloka 19
| శమనః క్షుద్వతోఽనన్నో మధ్యమాత్రశ్చ శస్యతే||19||
| शमनः क्षुद्वतोऽनन्नो मध्यमात्रश्च शस्यते||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhaNasya kAlo mAtrA ca (20) · Śloka 20
బృంహణో రసమద్యాద్యైః సభక్తోఽల్పః| |20|
बृंहणो रसमद्याद्यैः सभक्तोऽल्पः| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhaNasya viShayaH (20-21) · Śloka 21
హితః స చ| బాలవృద్ధపిపాసార్తస్నేహద్విణ్మద్యశీలిషు||20|| స్త్రీస్నేహనిత్యమందాగ్నిసుఖితక్లేశభీరుషు| మృదుకోష్ఠాల్పదోషేషు కాలే చోష్ణే కృశేషు చ||21||
हितः स च| बालवृद्धपिपासार्तस्नेहद्विण्मद्यशीलिषु||२०|| स्त्रीस्नेहनित्यमन्दाग्निसुखितक्लेशभीरुषु| मृदुकोष्ठाल्पदोषेषु काले चोष्णे कृशेषु च||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhaNasyaiva prAgbhaktAdibhedena viShayaH (22) · Śloka 22
స చోపయుక్తః కిం కరోతి ? ఇత్యాహ - - - - ప్రాఙ్మధ్యోత్తరభక్తోఽసావధోమధ్యోర్ధ్వ-దేహజాన్| వ్యాధీంజయేద్బలం కుర్యాదంగానాం చ యథాక్రమం||22||
स चोपयुक्तः किं करोति ? इत्याह - - - - प्राङ्मध्योत्तरभक्तोऽसावधोमध्योर्ध्व-देहजान्| व्याधीञ्जयेद्बलं कुर्यादङ्गानां च यथाक्रमम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acchapeyasyAnupAnam, tuvarabhallAtakasnehayoruShNodakaniShedhaH (23-24) · Śloka 24
వార్యుష్ణమచ్ఛేఽను పిబేత్ స్నేహే తత్సుఖపక్తయే| ఆస్యోపలేపశుద్ధ్యై చ, తౌవరారుష్కరే న తు||23|| జీర్ణాజీర్ణవిశంకాయాం పునరుష్ణోదకం పిబేత్| తేనోద్గారవిశుద్ధిః స్యాత్తతశ్చ లఘుతా రుచిః||24||
वार्युष्णमच्छेऽनु पिबेत् स्नेहे तत्सुखपक्तये| आस्योपलेपशुद्ध्यै च, तौवरारुष्करे न तु||२३|| जीर्णाजीर्णविशङ्कायां पुनरुष्णोदकं पिबेत्| तेनोद्गारविशुद्धिः स्यात्ततश्च लघुता रुचिः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehaprayoge bhojananiyamaH (25) · Śloka 25
మాత్రామాహ - - - - భోజ్యోఽన్నం మాత్రయా పాస్యన్ శ్వః పిబన్ పీతవానపి| ద్రవోష్ణమనభిష్యంది నాతిస్నిగ్ధమసంకరం||25||
मात्रामाह - - - - भोज्योऽन्नं मात्रया पास्यन् श्वः पिबन् पीतवानपि| द्रवोष्णमनभिष्यन्दि नातिस्निग्धमसङ्करम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehaprayoge vihAraniyamaH (26-28) · Śloka 28
ఉష్ణోదకోపచారీ స్యాద్బ్రహ్మచారీ క్షపాశయః| న వేగరోధీ వ్యాయామక్రోధశోకహిమాతపాన్||26|| ప్రవాతయానయానాధ్వభాష్యాత్యాసన సంస్థితీః| నీచాత్యుచ్చోపధానాహః స్వప్నధూమరజాంసి చ||27|| యాన్యహాని పిబేత్తాని తావంత్యన్యాన్యపి త్యజేత్| సర్వకర్మస్వయం ప్రాయో వ్యాధిక్షీణేషు చ క్రమః||28||
उष्णोदकोपचारी स्याद्ब्रह्मचारी क्षपाशयः| न वेगरोधी व्यायामक्रोधशोकहिमातपान्||२६|| प्रवातयानयानाध्वभाष्यात्यासन संस्थितीः| नीचात्युच्चोपधानाहः स्वप्नधूमरजांसि च||२७|| यान्यहानि पिबेत्तानि तावन्त्यन्यान्यपि त्यजेत्| सर्वकर्मस्वयं प्रायो व्याधिक्षीणेषु च क्रमः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamanasnehe viriktavadupacAraH (29) · Śloka 29
ఉపచారస్తు శమనే కార్యః స్నేహే విరిక్తవత్| |29|
उपचारस्तु शमने कार्यः स्नेहे विरिक्तवत्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acchapAnasya pAnAvadhiH, avadhyatikrame doShaH (29-30) · Śloka 30
| త్ర్యహమచ్ఛం మృదౌ కోష్ఠే క్రూరే సప్తదినం పిబేత్||29|| సమ్యక్స్నిగ్ధోఽథవా యావదతః సాత్మ్యీ భవేత్పరం| |30|
| त्र्यहमच्छं मृदौ कोष्ठे क्रूरे सप्तदिनं पिबेत्||२९|| सम्यक्स्निग्धोऽथवा यावदतः सात्म्यी भवेत्परम्| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyaksnigdhalakShaNam, asnigdhalakShaNam, atisnigdhalakShaNam (30-31) · Śloka 31
| వాతానులోమ్యం దీప్తోఽగ్నిర్వర్చః స్నిగ్ధమసంహతం||30|| స్నేహోద్వేగః క్లమః సమ్యక్స్నిగ్ధే, రూక్షే విపర్యయః| అతిస్నిగ్ధే తు పాండుత్వం ఘ్రాణవక్త్రగుదస్రవాః||31||
| वातानुलोम्यं दीप्तोऽग्निर्वर्चः स्निग्धमसंहतम्||३०|| स्नेहोद्वेगः क्लमः सम्यक्स्निग्धे, रूक्षे विपर्ययः| अतिस्निग्धे तु पाण्डुत्वं घ्राणवक्त्रगुदस्रवाः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mithyAsnigdhalakShaNam (32-33) · Śloka 33
అమాత్రయాఽహితో కాలే మిథ్యాహారవిహారతః| స్నేహః కరోతి శోఫార్శస్తంద్రాస్తంభవిసంజ్ఞతాః||32|| కండూకుష్ఠజ్వరోత్క్లేశశూలానాహభ్రమాదికాన్| |33|
अमात्रयाऽहितो काले मिथ्याहारविहारतः| स्नेहः करोति शोफार्शस्तन्द्रास्तम्भविसंज्ञताः||३२|| कण्डूकुष्ठज्वरोत्क्लेशशूलानाहभ्रमादिकान्| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atisnigdhamithyAsnigdhayoshcikitsitam (33-35) · Śloka 35
| క్షుత్తృష్ణోల్లేఖనస్వేదరూక్షపానాన్నభేషజం||33|| తక్రారిష్టఖలోద్దాలయవశ్యామాకకోద్రవం| పిప్పలీత్రిఫలాక్షౌద్రపథ్యాగోమూత్రగుగ్గులు||34|| యథాస్వం ప్రతిరోగం చ స్నేహవ్యాపది సాధనం| |35|
| क्षुत्तृष्णोल्लेखनस्वेदरूक्षपानान्नभेषजम्||३३|| तक्रारिष्टखलोद्दालयवश्यामाककोद्रवम्| पिप्पलीत्रिफलाक्षौद्रपथ्यागोमूत्रगुग्गुलु||३४|| यथास्वं प्रतिरोगं च स्नेहव्यापदि साधनम्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virUkShaNasya samyagyogAtiyogalakShaNam (35) · Śloka 35
స్నేహవ్యాపత్సాధనస్య విరూక్షణస్వభావత్వాత్ ప్రసంగేన విరూక్షణస్య సమ్యక్కృతాతికృతలక్షణమాహ - - - - | విరూక్షణే లంఘనవత్కృతాతికృతలక్షణం||35||
स्नेहव्यापत्साधनस्य विरूक्षणस्वभावत्वात् प्रसङ्गेन विरूक्षणस्य सम्यक्कृतातिकृतलक्षणमाह - - - - | विरूक्षणे लङ्घनवत्कृतातिकृतलक्षणम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snigdhasya svedaH kAryaH, snigdhasya tryahAdvirecanam, snigdhasya dvyahAdvamanam (36-37) · Śloka 37
స్నిగ్ధద్రవోష్ణధన్వోత్థరసభుక్ స్వేదమాచరేత్| స్నిగ్ధస్త్ర్యహం స్థితః కుర్యాద్విరేకం, వమనం పునః||36|| ఏకాహం దినమన్యచ్చ కఫముత్క్లేశ్య తత్కరైః| |37|
स्निग्धद्रवोष्णधन्वोत्थरसभुक् स्वेदमाचरेत्| स्निग्धस्त्र्यहं स्थितः कुर्याद्विरेकं, वमनं पुनः||३६|| एकाहं दिनमन्यच्च कफमुत्क्लेश्य तत्करैः| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsalAdInAM rUkShaNapUrvakaM snehanam (37-38) · Śloka 38
| మాంసలా మేదురా భూరిశ్లేష్మాణో విషమాగ్నయః||37|| స్నేహోచితాశ్చ యే స్నేహ్యాస్తాన్ పూర్వం రూక్షయేత్తతః| సంస్నేహ్య శోధయేదేవం స్నేహవ్యాపన్న జాయతే||38||
| मांसला मेदुरा भूरिश्लेष्माणो विषमाग्नयः||३७|| स्नेहोचिताश्च ये स्नेह्यास्तान् पूर्वं रूक्षयेत्ततः| संस्नेह्य शोधयेदेवं स्नेहव्यापन्न जायते||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana malapreraNam (39) · Śloka 39
అలం మలానీరయితుం స్నేహశ్చాసాత్మ్యతాం గతః| |39|
अलं मलानीरयितुं स्नेहश्चासात्म्यतां गतः| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlavRuddhAdiShu sadyaH snehanam (39-40) · Śloka 40
| బాలవృద్ధాదిషు స్నేహపరిహారాసహిష్ణుషు||39|| యోగానిమాననుద్వేగాన్ సద్యఃస్నేహాన్ ప్రయోజయేత్| |40|
| बालवृद्धादिषु स्नेहपरिहारासहिष्णुषु||३९|| योगानिमाननुद्वेगान् सद्यःस्नेहान् प्रयोजयेत्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadyaH snehanA aShTau yogAH (40-42) · Śloka 42
కాంస్తాన్ ? ఇత్యాహ - - - - | ప్రాజ్యమాంసరసాస్తేషు, పేయా వా స్నేహభర్జితా||40|| తిలచూర్ణశ్చ సస్నేహఫాణితః, కృశరా తథా| క్షీరపేయా ఘృతాఢ్యోష్ణా, దధ్నో వా సగుడః సరః||41|| పేయా చ పంచప్రసృతా స్నేహైస్తండులపంచమైః| సప్తైతే స్నేహనాః సద్యః, స్నేహాశ్చ లవణోల్బణాః||42||
कांस्तान् ? इत्याह - - - - | प्राज्यमांसरसास्तेषु, पेया वा स्नेहभर्जिता||४०|| तिलचूर्णश्च सस्नेहफाणितः, कृशरा तथा| क्षीरपेया घृताढ्योष्णा, दध्नो वा सगुडः सरः||४१|| पेया च पञ्चप्रसृता स्नेहैस्तण्डुलपञ्चमैः| सप्तैते स्नेहनाः सद्यः, स्नेहाश्च लवणोल्बणाः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lavaNasaMyogAt kathaM sadyaH snehanatvam (43) · Śloka 43
కస్మాల్లవణసంయోగాత్ స్నేహా అపక్వా అపి సద్యఃస్నేహనాః ? ఇత్యాహ - - - - తద్ధ్యభిష్యంద్యరూక్షం చ సూక్ష్మముష్ణం వ్యవాయి చ| |43|
कस्माल्लवणसंयोगात् स्नेहा अपक्वा अपि सद्यःस्नेहनाः ? इत्याह - - - - तद्ध्यभिष्यन्द्यरूक्षं च सूक्ष्ममुष्णं व्यवायि च| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThAdiShu snehArthaM guDAdiniShedhaH (43-44) · Śloka 44
| గుడానూపామిషక్షీరతిలమాషసురాదధి||43|| కుష్ఠశోఫప్రమేహేషు స్నేహార్థం న ప్రకల్పయేత్| |44|
| गुडानूपामिषक्षीरतिलमाषसुरादधि||४३|| कुष्ठशोफप्रमेहेषु स्नेहार्थं न प्रकल्पयेत्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana teShAM snehanaprakAraH (44-45) · Śloka 45
తర్హి తే కథం స్నేహ్యాః ? ఇత్యాహ - - - - | త్రిఫలాపిప్పలీపథ్యాగుగ్గుల్వాదివిపాచితాన్||44|| స్నేహాన్ యథాస్వమేతేషాం యోజయేదవికారిణః| |45|
तर्हि ते कथं स्नेह्याः ? इत्याह - - - - | त्रिफलापिप्पलीपथ्यागुग्गुल्वादिविपाचितान्||४४|| स्नेहान् यथास्वमेतेषां योजयेदविकारिणः| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmayakShINAnAM snehanaprakAraH (45) · Śloka 45
| క్షీణానాం త్వామయైరగ్నిదేహసంధుక్షణక్షమాన్||45||
| क्षीणानां त्वामयैरग्निदेहसन्धुक्षणक्षमान्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehashIlanasya phalam (16) · Śloka 16
దీప్తాంతరాగ్నిః పరిశుద్ధకోష్ఠః ప్రత్యగ్రధాతుర్బలవర్ణయుక్తః| దృఢేంద్రియో మందజరః శతాయుః స్నేహోపసేవీ పురుషః ప్రదిష్టః||46|| ఇతి శ్రీ వైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం సూత్రస్థానే స్నేహవిధిర్నామ షోడశోఽధ్యాయః||16||
दीप्तान्तराग्निः परिशुद्धकोष्ठः प्रत्यग्रधातुर्बलवर्णयुक्तः| दृढेन्द्रियो मन्दजरः शतायुः स्नेहोपसेवी पुरुषः प्रदिष्टः||४६|| इति श्री वैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने स्नेहविधिर्नाम षोडशोऽध्यायः||१६||
🔊 Audio coming soon