17. svēdavidhiradhyāyaḥ

Adhikarana svedavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2

ಅತಸ್ತತ್ಪರಿಜ್ಞಾನಾರ್ಥೋಽಯಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ - - - - ಅಥಾತಃ ಸ್ವೇದವಿಧಿಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ||೨||

Adhikarana svedasya cAturvidhyam (1) · Śloka 1

ಸ್ವೇದಸ್ಯ ಚಾತುರ್ವಿಧ್ಯಮಾಹ - - - - ಸ್ವೇದಸ್ತಾಪೋಪನಾಹೋಷ್ಮದ್ರವಭೇದಾಚ್ಚತುರ್ವಿಧಃ| |೧|

Adhikarana tApasya lakShaNam (1) · Śloka 1

ತತ್ರ ತಾಪಾದೀನೇವ ಲಕ್ಷಯಿತುಮಾಚಷ್ಟೇ - - - - | ತಾಪೋಽಗ್ನಿತಪ್ತವಸನಫಾಲಹಸ್ತತಲಾದಿಭಿಃ||೧||

Adhikarana upanAhasya lakShaNam (2-4) · Śloka 4

ಉಪನಾಹೋ ವಚಾಕಿಣ್ವಶತಾಹ್ವಾದೇವದಾರುಭಿಃ| ಧಾನ್ಯೈಃ ಸಮಸ್ತೈರ್ಗನ್ಧೈಶ್ಚ ರಾಸ್ನೈರಣ್ಡಜಟಾಮಿಷೈಃ||೨|| ಉದ್ರಿಕ್ತಲವಣೈಃ ಸ್ನೇಹಚುಕ್ರತಕ್ರಪಯಃಪ್ಲುತೈಃ| ಕೇವಲೇ ಪವನೇ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಸಂಸೃಷ್ಟೇ ಸುರಸಾದಿಭಿಃ||೩|| ಪಿತ್ತೇನ ಪದ್ಮಕಾದ್ಯೈಸ್ತು ಸಾಲ್ವಣಾಖ್ಯೈಃ ಪುನಃಪುನಃ| |೪|

Adhikarana bandhanavidhiH (4-5) · Śloka 5

ಬನ್ಧಾತ್ಮಕಶ್ಚಾಯಂ ಸ್ವೇದ ಇತಿ ಬನ್ಧಾತ್ಮಕಸ್ವೇದೋಪಾಯಭೂತಾನ್ ಚರ್ಮಪಟ್ಟಾದೀನಾಹ - - - - | ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣವೀರ್ಯೈರ್ಮೃದುಭಿಶ್ಚರ್ಮಪಟ್ಟೈರಪೂತಿಭಿಃ||೪|| ಅಲಾಭೇ ವಾತಜಿತ್ಪತ್ರಕೌಶೇಯಾವಿಕಶಾಟಕೈಃ| ಬದ್ಧಂ ರಾತ್ರೌ ದಿವಾ ಮುಞ್ಚೇನ್ಮುಞ್ಚೇದ್ರಾತ್ರೌ ದಿವಾಕೃತಮ್||೫||

Adhikarana UShmasvedasya lakShaNam (6-7) · Śloka 7

ಊಷ್ಮಾ ತೂತ್ಕಾರಿಕಾಲೋಷ್ಟಕಪಾಲೋಪಲಪಾಂಸುಭಿಃ| ಪತ್ರಭಙ್ಗೇನ ಧಾನ್ಯೇನ ಕರೀಷಸಿಕತಾತುಷೈಃ||೬|| ಅನೇಕೋಪಾಯಸನ್ತಪ್ತೈಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯೋ ದೇಶಕಾಲತಃ| |೭|

Adhikarana dravasvedaH (7-10) · Śloka 10

ಅಥ ದ್ರವಸ್ವೇದಮಾಹ - - - - | ಶಿಗ್ರುವಾರಣಕೈರಣ್ಡಕರಞ್ಜಸುರಸಾರ್ಜಕಾತ್||೭|| ಶಿರೀಷವಾಸಾವಂಶಾರ್ಕಮಾಲತೀದೀರ್ಘವೃನ್ತತಃ| ಪತ್ರಭಙ್ಗೈರ್ವಚಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಮಾಂಸೈಶ್ಚಾನೂಪವಾರಿಜೈಃ||೮|| ದಶಮೂಲೇನ ಚ ಪೃಥಕ್ ಸಹಿತೈರ್ವಾ ಯಥಾಮಲಮ್| ಸ್ನೇಹವದ್ಭಿಃ ಸುರಾಶುಕ್ತಾವಾರಿಕ್ಷೀರಾದಿಸಾಧಿತೈಃ||೯|| ಕುಮ್ಭೀರ್ಗಲನ್ತೀರ್ನಾಡೀರ್ವಾ ಪೂರಯಿತ್ವಾ ರುಜಾರ್ದಿತಮ್| ವಾಸಸಾಽಽಚ್ಛಾದಿತಂ ಗಾತ್ರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸಿಞ್ಚೇದ್ಯಥಾಸುಖಮ್||೧೦||

Adhikarana avagAhasvedaH (11) · Śloka 11

ಇತಿ ದೋಷಪೀಡಾವಶಾತ್ ಪರಿಷೇಕಸ್ವೇದಮಾಖ್ಯಾಯಾವಗಾಹಸ್ವೇದಂ ದ್ರವಭೇದಮಾಹ - - - - ತೈರೇವ ವಾ ದ್ರವೈಃ ಪೂರ್ಣಂ ಕುಣ್ಡಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಗೇಽನಿಲೇ| ಅವಗಾಹ್ಯಾತುರಸ್ತಿಷ್ಠೇದರ್ಶಃಕೃಚ್ಛ್ರಾದಿರುಕ್ಷು ಚ||೧೧||

Adhikarana svedavidhiH (12) · Śloka 12

ನಿವಾತೇಽನ್ತರ್ಬಹಿಃಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಜೀರ್ಣಾನ್ನಃ ಸ್ವೇದಮಾಚರೇತ್| |೧೨|

Adhikarana vyAdhyAdyapekShayA svedaprakAraH (12) · Śloka 12

ಕೀದೃಶಂ ಸ್ವೇದಮಾಚರೇತ್ ? ಇತ್ಯಾಹ - - - - | ವ್ಯಾಧಿವ್ಯಾಧಿತದೇಶರ್ತುವಶಾನ್ಮಧ್ಯವರಾವರಮ್||೧೨||

Adhikarana kaphe svedavisheShaH, kaphAnile visheShaH (13) · Śloka 13

ಕಫಾರ್ತೋ ರೂಕ್ಷಣಂ ರೂಕ್ಷೋ, ರೂಕ್ಷಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಕಫಾನಿಲೇ| |೧೩|

Adhikarana sthAnabhedena visheShaH (13-14) · Śloka 14

| ಆಮಾಶಯಗತೇ ವಾಯೌ ಕಫೇ ಪಕ್ವಾಶಯಾಶ್ರಿತೇ||೧೩|| ರೂಕ್ಷಪೂರ್ವಂ ತಥಾ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ವಂ ಸ್ಥಾನಾನುರೋಧತಃ| |೧೪|

Adhikarana avayavabhedena visheShaH (14) · Śloka 14

| ಅಲ್ಪಂ ವಙ್ಕ್ಷಣಯೋಃ, ಸ್ವಲ್ಪಂ ದೃಙ್ಮುಷ್ಕಹೃದಯೇ ನ ವಾ||೧೪||

Adhikarana samyaksvinnalakShaNamsvinnasya kRutyam (15) · Śloka 15

ಶೀತಶೂಲಕ್ಷಯೇ ಸ್ವಿನ್ನೋ ಜಾತೇಽಙ್ಗಾನಾಂ ಚ ಮಾರ್ದವೇ| ಸ್ಯಾಚ್ಛನೈರ್ಮೃದಿತಃ ಸ್ನಾತಸ್ತತಃ ಸ್ನೇಹವಿಧಿಂ ಭಜೇತ್||೧೫||

Adhikarana atisvinnalakShaNam, atisvinnasyauShadham, viShAdiShvapi stambhanamauShadham (16-17) · Śloka 17

ಇತಿ ಸ್ವೇದಸ್ಯ ಸಮ್ಯಗ್ಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತ್ವಾಽತಿಯೋಗಲಕ್ಷಣಮಾಹ - - - - ಪಿತ್ತಾಸ್ರಕೋಪತೃಣ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾಸ್ವರಾಙ್ಗಸದನಭ್ರಮಾಃ| ಸನ್ಧಿಪೀಡಾ ಜ್ವರಃ ಶ್ಯಾವರಕ್ತಮಣ್ಡಲದರ್ಶನಮ್||೧೬|| ಸ್ವೇದಾತಿಯೋಗಾಚ್ಛರ್ದಿಶ್ಚ, ತತ್ರ ಸ್ತಮ್ಭನಮೌಷಧಮ್| ವಿಷಕ್ಷಾರಾಗ್ನ್ಯತೀಸಾರಚ್ಛರ್ದಿಮೋಹಾತುರೇಷು ಚ||೧೭||

Adhikarana svedanadravyam, stambhana dravyam (18-19) · Śloka 19

ಸ್ವೇದನಂ ಗುರು ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಂ ಪ್ರಾಯಃ, ಸ್ತಮ್ಭನಮನ್ಯಥಾ| ದ್ರವಸ್ಥಿರಸರಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಚ ಭೇಷಜಮ್||೧೮|| ಸ್ವೇದನಂ, ಸ್ತಮ್ಭನಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ರೂಕ್ಷಸೂಕ್ಷ್ಮಸರದ್ರವಮ್| ಪ್ರಾಯಾಸ್ತಿಕ್ತಂ ಕಷಾಯಂ ಚ ಮಧುರಂ ಚ ಸಮಾಸತಃ||೧೯||

Adhikarana stambhitasya lakShaNam (20) · Śloka 20

ಸ್ತಮ್ಭಿತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ - - - - ಸ್ತಮ್ಭಿತಃ ಸ್ಯಾದ್ಬಲೇ ಲಬ್ಧೇ ಯಥೋಕ್ತಾಮಯಸಙ್ಕ್ಷಯಾತ್| |೨೦|

Adhikarana atistambhitalakShaNam (20-21) · Śloka 21

ಅತಿಸ್ತಮ್ಭಿತಂ ಸಮ್ಪ್ರತಿ ಲಕ್ಷಯತಿ - - - - | ಸ್ತಮ್ಭತ್ವಕ್ಸ್ನಾಯುಸಙ್ಕೋಚಕಮ್ಪಹೃದ್ವಾಗ್ಧನುಗ್ರಹೈಃ||೨೦|| ಪಾದೌಷ್ಠತ್ವಕ್ಕರೈಃ ಶ್ಯಾವೈರತಿಸ್ತಮ್ಭಿತಮಾದಿಶೇತ್| |೨೧|

Adhikarana atisthUlAdInAM svedaniShedhaH, Atyayike gade mRudusvedaH (21-24) · Śloka 24

| ನ ಸ್ವೇದಯೇದತಿಸ್ಥೂಲರೂಕ್ಷದುರ್ಬಲಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾನ್||೨೧|| ಸ್ತಮ್ಭನೀಯಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಕ್ಷಾಮಮದ್ಯವಿಕಾರಿಣಃ| ತಿಮಿರೋದರವೀಸರ್ಪಕುಷ್ಠಶೋಷಾಢ್ಯರೋಗಿಣಃ||೨೨|| ಪೀತದುಗ್ಧದಧಿಸ್ನೇಹಮಧೂನ್ ಕೃತವಿರೇಚನಾನ್| ಭ್ರಷ್ಟದಗ್ಧಗುದಗ್ಲಾನಿಕ್ರೋಧಶೋಕಭಯಾರ್ದಿತಾನ್||೨೩|| ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣಾಕಾಮಲಾಪಾಣ್ಡುಮೇಹಿನಃ ಪಿತ್ತಪೀಡಿತಾನ್| ಗರ್ಭಿಣೀಂ ಪುಷ್ಪಿತಾಂ ಸೂತಾಂ, ಮೃದು ಚಾತ್ಯಯಿಕೇ ಗದೇ||೨೪||

Adhikarana svedasAdhyA rOgAH (25-27) · Śloka 27

ಶ್ವಾಸಕಾಸಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಹಿಧ್ಮಾಧ್ಮಾನವಿಬನ್ಧಿಷು| ಸ್ವರಭೇದಾನಿಲವ್ಯಾಧಿಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಸ್ತಮ್ಭಗೌರವೇ||೨೫|| ಅಙ್ಗಮರ್ದಕಟೀಪಾರ್ಶ್ವಪೃಷ್ಠಕುಕ್ಷಿಹನುಗ್ರಹೇ| ಮಹತ್ವೇ ಮುಷ್ಕಯೋಃ ಖಲ್ಯಾಮಾಯಾಮೇ ವಾತಕಣ್ಟಕೇ||೨೬|| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಾರ್ಬುದಗ್ರನ್ಥಿಶುಕ್ರಘಾತಾಢ್ಯಮಾರುತೇ| ಸ್ವೇದಂ ಯಥಾಯಥಂ ಕುರ್ಯಾತ್ತದೌಷಧವಿಭಾಗತಃ||೨೭||

Adhikarana anAgneyasvedasya viShayaH (28) · Śloka 28

ಸ್ವೇದೋ ಹಿತಸ್ತ್ವನಾಗ್ನೇಯೋ ವಾತೇ ಮೇದಃಕಫಾವೃತೇ| |೨೮|

Adhikarana anAgneyasvedasya bhedAH (28-30) · Śloka 30

ಕೋಽಸಾವನಾಗ್ನೇಯಃ ? ಇತ್ಯಾಹ - - - - | ನಿವಾತಂ ಗೃಹಮಾಯಾಸೋ ಗುರುಪ್ರಾವರಣಂ ಭಯಮ್||೨೮|| ಉಪನಾಹಾಹವಕ್ರೋಧಾ ಭೂರಿಪಾನಂ ಕ್ಷುಧಾಽಽತಪಃ| ೨೮ ೧/೨||೩೦||

Adhikarana svedanasya shodhanA~ggatvam (17) · Śloka 17

ಸ್ನೇಹಕ್ಲಿನ್ನಾಃ ಕೋಷ್ಠಗಾ ಧಾತುಗಾ ವಾ ಸ್ರೋತೋಲೀನಾ ಯೇ ಚ ಶಾಖಾಸ್ಥಿಸಂಸ್ಥಾಃ| ದೋಷಾಃ ಸ್ವೇದೈಸ್ತೇ ದ್ರವೀಕೃತ್ಯ ಕೋಷ್ಠಂ ನೀತಾಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಶುದ್ಧಿಭಿರ್ನಿರ್ಹ್ರಿಯನ್ತೇ| ೨೯ ೧/೨| ಇತಿ ಶ್ರೀ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಸ್ವೇದವಿಧಿರ್ನಾಮ ಸಪ್ತದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೭||