Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

34. guhyarōgapratiṣēdhādhyayaḥ

Adhikarana guhyarogapratiShedhAdhyAyaH --------- upadaMshe nave meDhramadhye sirAvyadhAdi (2) · Śloka 2

অথৈতচ্চিকিত্সাং ব্রূতে অথাতো গুহ্যরোগপ্রতিষেধং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| (গদ্যসূত্রে)|২| মেঢ্রমধ্যে সিরাং বিধ্যেদুপংদশে নবোত্থিতে| শীতাং কুর্যাত্ ক্রিযাং শুদ্ধিং বিরেকেণ বিশেষতঃ||১|| তিলকল্কঘৃতক্ষৌদ্রৈর্লেপঃ পক্বে তু পাটিতে| |২|

View original

अथैतच्चिकित्सां ब्रूते अथातो गुह्यरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)|२| मेढ्रमध्ये सिरां विध्येदुपंदशे नवोत्थिते| शीतां कुर्यात् क्रियां शुद्धिं विरेकेण विशेषतः||१|| तिलकल्कघृतक्षौद्रैर्लेपः पक्वे तु पाटिते| |२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana upadaMshe jambvAdikvAthena kShAlanam, upadaMshe jambvAditailena ropaNam (2-4) · Śloka 4

| জম্ব্বাম্রসুমনোনীপশ্বেতকাম্বোজিকাঙ্কুরান্||২|| শল্লকীবদরীবিল্বপলাশতিনিশোদ্ভবাঃ| ত্বচঃ ক্ষীরিদ্রুমাণাং চ ত্রিফলাং চ পচেজ্জলে||৩|| স ক্বাথঃ ক্ষালনং, তেন পক্বং তৈলং চ রোপণম্| |৪|

View original

| जम्ब्वाम्रसुमनोनीपश्वेतकाम्बोजिकाङ्कुरान्||२|| शल्लकीबदरीबिल्वपलाशतिनिशोद्भवाः| त्वचः क्षीरिद्रुमाणां च त्रिफलां च पचेज्जले||३|| स क्वाथः क्षालनं, तेन पक्वं तैलं च रोपणम्| |४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana upadaMshe tutthAdilepo vraNaharaH (4-5) · Śloka 5

| তুত্থগৈরিকলোধ্রৈলামনোহ্বালরসাঞ্জনৈঃ||৪|| হরেণুপুষ্পকাসীসসৌরাষ্ট্রীলবণোত্তমৈঃ| লেপঃ ক্ষৌদ্রযুতৈঃ সক্ষ্মৈরুপদংশব্রণাপহঃ||৫||

View original

| तुत्थगैरिकलोध्रैलामनोह्वालरसाञ्जनैः||४|| हरेणुपुष्पकासीससौराष्ट्रीलवणोत्तमैः| लेपः क्षौद्रयुतैः सक्ष्मैरुपदंशव्रणापहः||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana upadaMshe triphalAmaShIleporopaNam (6) · Śloka 6

কপালে ত্রিফলা দগ্ধা সঘৃতা রোপণং পরম্| |৬|

View original

कपाले त्रिफला दग्धा सघृता रोपणं परम्| |६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana upadaMshe pratidoShaM shoPavat cikitsitam (6) · Śloka 6

| সামান্যং সাধনমিদং প্রতিদোষং তু শোফবত্||৬||

View original

| सामान्यं साधनमिदं प्रतिदोषं तु शोफवत्||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana upadaMshe pAkaM yathAna yAti tathA~atiyatnaH kAryaH (7) · Śloka 7

ন চ যাতি যথা পাকং প্রযতেত তথা ভৃশম্| পক্বৈঃ স্নাযুসিরামাংসৈঃ প্রাযো নশ্যতি হি ধ্বজঃ||৭||

View original

न च याति यथा पाकं प्रयतेत तथा भृशम्| पक्वैः स्नायुसिरामांसैः प्रायो नश्यति हि ध्वजः||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana arshaHsu CinnadagdheShu upadaMSavat kriyA (8) · Śloka 8

অর্শসাং ছিন্নদগ্ধানাং ক্রিযা কার্যোপদংশবত্| |৮|

View original

अर्शसां छिन्नदग्धानां क्रिया कार्योपदंशवत्| |८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarShapikAsu leKanaM kaShAyairavacUrNanAdi (8-9) · Śloka 9

| সর্ষপা লিখিতাঃ সূক্ষ্মৈঃ কষাযৈরবচূর্ণযেত্||৮|| তৈরেবাভ্যঞ্জনং তৈলং সাধযেত্ ব্রণরোপণম্| |৯|

View original

| सर्षपा लिखिताः सूक्ष्मैः कषायैरवचूर्णयेत्||८|| तैरेवाभ्यञ्जनं तैलं साधयेत् व्रणरोपणम्| |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana avamanthe~apIyaM kriyA (9) · Śloka 9

| ক্রিযেযমবমন্থেঽপি রক্তং স্রাব্যং তথোভযোঃ||৯||

View original

| क्रियेयमवमन्थेऽपि रक्तं स्राव्यं तथोभयोः||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kumbhIkAyAM raktamokShaNaM tinukAdibhirlepastailaM ca (10) · Śloka 10

কুম্ভীকাযাং হরেদ্রক্তং পক্বাযাং শোধিতে ব্রণে| তিন্দুকত্রিফলারোধ্রৈলেপস্তৈলং চ রোপণম্||১০||

View original

कुम्भीकायां हरेद्रक्तं पक्वायां शोधिते व्रणे| तिन्दुकत्रिफलारोध्रैलेपस्तैलं च रोपणम्||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana alajyAmayameva kriyAkramaH (11) · Śloka 11

অলজ্যাং স্রুতরক্তাযামযমেব ক্রিযাক্রমঃ| |১১|

View original

अलज्यां स्रुतरक्तायामयमेव क्रियाक्रमः| |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana uttamAyAM chedanaM kaShAyakalkacUrNairUpakramashca (11-12) · Śloka 12

| উত্তমাখ্যাং তু পিটিকাং সঞ্চ্ছিদ্য বডিশোদ্ধৃতাম্||১১|| কল্কৈশ্চূর্ণৈঃ কষাযাণাং ক্ষৌদ্রযুক্তৈরুপাচরেত্| |১২|

View original

| उत्तमाख्यां तु पिटिकां सञ्च्छिद्य बडिशोद्धृताम्||११|| कल्कैश्चूर्णैः कषायाणां क्षौद्रयुक्तैरुपाचरेत्| |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShkarikAsaMvyUDhayostvakpAke sparshahAnyAM ca pittavisarpoktaH kramaH (12-13) · Śloka 13

| ক্রমঃ পিত্তবিসর্পোক্তঃ পুষ্করব্যূঢযোর্হিতঃ||১২|| ত্বক্পাকে স্পর্শহান্যাং চ সেচযেদ্| |১৩|

View original

| क्रमः पित्तविसर्पोक्तः पुष्करव्यूढयोर्हितः||१२|| त्वक्पाके स्पर्शहान्यां च सेचयेद्| |१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mRudite balAtailena secanaM madhurairupanAhanaM ca (13) · Śloka 13

মৃদিতং পুনঃ| বলাতৈলেন কোষ্ণেন মধুরশ্চোপনাহযেত্||১৩||

View original

मृदितं पुनः| बलातैलेन कोष्णेन मधुरश्चोपनाहयेत्||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana aShThIlikAyAM rakte hRute shleShmagranthivadupakramaH (14) · Śloka 14

অষ্ঠীলিকাং হৃতে রক্তে শ্লেষ্মগ্রন্থিবদাচরেত্| |১৪|

View original

अष्ठीलिकां हृते रक्ते श्लेष्मग्रन्थिवदाचरेत्| |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana nivRutte dhRutAbhya~jjanAdi (14-16) · Śloka 16

| নিবৃত্তং সর্পিষাঽভ্যজ্য স্বেদযিত্বোপনাহযেত্||১৪|| ত্রিরাত্রং পঞ্চরাত্রং বা সুস্নিগ্ধৈঃ শাল্বলাদিভিঃ| স্বেদযিত্বা ততো ভূযঃ স্নিগ্ধং চর্ম সমানযেত্||১৫|| মণিং প্রপীড্য শনকৈঃ প্রবিষ্টে চোপনাহনম্| মণৌ পুনঃপুনঃ স্নিগ্ধং ভোজনং চাত্র শস্যতে||১৬||

View original

| निवृत्तं सर्पिषाऽभ्यज्य स्वेदयित्वोपनाहयेत्||१४|| त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा सुस्निग्धैः शाल्वलादिभिः| स्वेदयित्वा ततो भूयः स्निग्धं चर्म समानयेत्||१५|| मणिं प्रपीड्य शनकैः प्रविष्टे चोपनाहनम्| मणौ पुनःपुनः स्निग्धं भोजनं चात्र शस्यते||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana avapATyAmapyayameva kramaH (17) · Śloka 17

অযমেব প্রযোজ্যঃ স্যাদবপাট্যামপি ক্রমঃ| |১৭|

View original

अयमेव प्रयोज्यः स्यादवपाट्यामपि क्रमः| |१७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana niruddhamaNau nADyA snehasi~jcanAdi,niruddhamaNau evamasiddhau shastreNa pATanAdi (17-19) · Śloka 19

| নাডীমুভযতোদ্বারাং নিরুদ্ধে জতুনা সৃতাম্||১৭|| স্নেহাক্তাং স্রোতসি ন্যস্য সিঞ্চেত্স্নেহৈশ্চলাপহৈঃ| ত্র্যহাত্ত্র্যহাত্স্থূলতরাং ন্যস্য নাডীং বিবর্ধযেত্||১৮|| স্রোতোদ্বারমসিদ্ধৌ তু বিদ্বান্ শস্ত্রেণ পাটযেত্| সেবনীং বর্জযন্ যুঞ্জ্যাত্ সদ্যঃক্ষতবিধিং ততঃ||১৯||

View original

| नाडीमुभयतोद्वारां निरुद्धे जतुना सृताम्||१७|| स्नेहाक्तां स्रोतसि न्यस्य सिञ्चेत्स्नेहैश्चलापहैः| त्र्यहात्त्र्यहात्स्थूलतरां न्यस्य नाडीं विवर्धयेत्||१८|| स्रोतोद्वारमसिद्धौ तु विद्वान् शस्त्रेण पाटयेत्| सेवनीं वर्जयन् युञ्ज्यात् सद्यःक्षतविधिं ततः||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana grathite svedanamupanAhashca (20) · Śloka 20

গ্রন্থিতং স্বেদিতং নাড্যা স্নিগ্ধোষ্ণৈরুপনাহযেত্| |২০|

View original

ग्रन्थितं स्वेदितं नाड्या स्निग्धोष्णैरुपनाहयेत्| |२०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana Sataponake lekhanaM kaShAyairlepaSca (20) · Śloka 20

| লিম্পেত্কষাযৈঃ সক্ষৌদ্রৈর্লিখিত্বা শতপোনকম্||২০||

View original

| लिम्पेत्कषायैः सक्षौद्रैर्लिख़ित्वा शतपोनकम्||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana raktArbude raktavidradhivat (21) · Śloka 21

রক্তবিদ্রধিবত্কার্যা চিকিত্সা শোণিতার্বুদে| |২১|

View original

रक्तविद्रधिवत्कार्या चिकित्सा शोणितार्बुदे| |२१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sarveShu yathAvasthaM vraNopacAraH (21) · Śloka 21

| ব্রণোপচারং সর্বেষু যথাবস্থং প্রযোজযেত্||২১||

View original

| व्रणोपचारं सर्वेषु यथावस्थं प्रयोजयेत्||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana yonivyApaccikitsA ------- yonivyApatsu BUyiShThaM vAtajit karma, tatra hetuSca,vAtajAsu visheShataH snehanAdi (22-23) · Śloka 23

যোনিব্যাপত্সু ভূযিষ্ঠং শস্যতে কর্ম বাতজিত্| স্নেহনস্বেদবস্ত্যাদি বাতজাসু বিশেষতঃ||২২|| ন হি বাতাদৃতে যোনির্বনিতানাং প্রদুষ্যতি| অতো জিত্বা তমন্যস্য কুর্যাদ্দোষস্য ভেষজম্||২৩||

View original

योनिव्यापत्सु भूयिष्ठं शस्यते कर्म वातजित्| स्नेहनस्वेदबस्त्यादि वातजासु विशेषतः||२२|| न हि वातादृते योनिर्वनितानां प्रदुष्यति| अतो जित्वा तमन्यस्य कुर्याद्दोषस्य भेषजम्||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtajAsu balAtailAdipAnam, duHsthitAdiyoneH samatvAdikaraNam, tatra hetushca (24-26) · Śloka 26

পাযযেত(ত্তাং) বলাতৈলং মিশ্রকং সুকুমারকম্| স্নিগ্ধস্বিন্নাং তথা যোনিং দুঃস্থিতাং স্থাপযেত্সমাম্||২৪|| পাণিনা নমযেজ্জিহ্যাং সংবৃতাং ব্যধযেত্ পুনঃ| প্রবেশযেন্নিঃসৃতাং চ বিবৃতাং পরিবর্তযেত্||২৫|| স্থানাপবৃত্তা যোনির্হি শল্যভূতা স্ত্রিযো মতা| |২৬|

View original

पाययेत(त्तां) बलातैलं मिश्रकं सुकुमारकम्| स्निग्धस्विन्नां तथा योनिं दुःस्थितां स्थापयेत्समाम्||२४|| पाणिना नमयेज्जिह्यां संवृतां व्यधयेत् पुनः| प्रवेशयेन्निःसृतां च विवृतां परिवर्तयेत्||२५|| स्थानापवृत्ता योनिर्हि शल्यभूता स्त्रियो मता| |२६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtajAsu strIShu mRudUni vamanAdikarmANi, strIShu shuddhAsu bastyAdi karma (26-27) · Śloka 27

| কর্মভির্বমনাদ্যৈশ্চ মৃদুভির্যোজযেত্স্ত্রিযম্||২৬|| সর্বতঃ সুবিশুদ্ধাযাঃ শেষং কর্ম বিধীযতে| বস্ত্যভ্যঙ্গপরীষেকপ্রলেপপিচুধারণম্||২৭||

View original

| कर्मभिर्वमनाद्यैश्च मृदुभिर्योजयेत्स्त्रियम्||२६|| सर्वतः सुविशुद्धायाः शेषं कर्म विधीयते| बस्त्यभ्यङ्गपरीषेकप्रलेपपिचुधारणम्||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtajAsu kAshmaryAdighRutaM paraM garbhadam (28-29) · Śloka 29

কাশ্মর্যত্রিফলাদ্রাক্ষাকাসমর্দনিশাদ্বযৈঃ| গুডূচীসৈর্যকাভীরুশুকনাসাপুনর্নবৈঃ||২৮|| পরূষকৈশ্চ বিপচেত্প্রস্থমক্ষসমৈর্ঘৃতাত্| যোনিবাতবিকারঘ্নং তত্পীতং গর্ভদং পরম্||২৯||

View original

काश्मर्यत्रिफलाद्राक्षाकासमर्दनिशाद्वयैः| गुडूचीसैर्यकाभीरुशुकनासापुनर्नवैः||२८|| परूषकैश्च विपचेत्प्रस्थमक्षसमैर्घृतात्| योनिवातविकारघ्नं तत्पीतं गर्भदं परम्||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtajAsu vacAdicUrNaM yonipArshvArtyAdinAshakam (30-31) · Śloka 31

বচোপকুঞ্চিকাজাজীকৃষ্ণাবৃষকসৈন্ধবম্| অজমোদাযবক্ষারশর্করাচিত্রকান্বিতম্||৩০|| পিষ্ট্বা প্রসন্নযাঽঽলোড্য খাদেত্তদ্ঘৃতভর্জিতম্| যোনিপার্শ্বার্তিহৃদ্রোগগুল্মার্শোবিনিবৃত্তযে||৩১||

View original

वचोपकुञ्चिकाजाजीकृष्णावृषकसैन्धवम्| अजमोदायवक्षारशर्कराचित्रकान्वितम्||३०|| पिष्ट्वा प्रसन्नयाऽऽलोड्य खादेत्तद्घृतभर्जितम्| योनिपार्श्वार्तिहृद्रोगगुल्मार्शोविनिवृत्तये||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtajAsu vRuShakAdicUrNaM tathaiva (32) · Śloka 32

বৃষকং মাতুলুঙ্গস্য মূলানি মদযন্তিকাম্| পিবেন্মদ্যৈঃ সলবণৈস্তথা কৃষ্ণোপকুঞ্চিকে||৩২||

View original

वृषकं मातुलुङ्गस्य मूलानि मदयन्तिकाम्| पिबेन्मद्यैः सलवणैस्तथा कृष्णोपकुञ्चिके||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtajAsu rAsnAdishRutaM payaH shUlaharam (33) · Śloka 33

রাস্নাশ্বদংষ্ট্রাবৃষকৈঃ শৃতং শূলহরং পযঃ| |৩৩|

View original

रास्नाश्वदंष्ट्रावृषकैः शृतं शूलहरं पयः| |३३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtajAsu guDUcyAdikvAthaiH secanam (33) · Śloka 33

| গুডূচীত্রিফলাদন্তীক্বাথৈশ্চ পরিষেচনম্||৩৩||

View original

| गुडूचीत्रिफलादन्तीक्वाथैश्च परिषेचनम्||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtajAsu natAdisAdhitatailapicuH shUlaghnaH (34) · Śloka 34

নতবার্তাকিনীকুষ্ঠসৈন্ধবামরদারুভিঃ| তৈলাত্প্রসাধিতাদ্ধার্যঃ পিচুর্যোনৌ রুজাপহঃ||৩৪||

View original

नतवार्ताकिनीकुष्ठसैन्धवामरदारुभिः| तैलात्प्रसाधिताद्धार्यः पिचुर्योनौ रुजापहः||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittalAsu shItAH yonisekAdayaH (35) · Śloka 35

পিত্তলানাং তু যোনীনাং সেকাভ্যঙ্গপিচুক্রিযাঃ| শীতাঃ পিত্তজিতঃ কার্যাঃ স্নেহনার্থং ঘৃতানি চ||৩৫||

View original

पित्तलानां तु योनीनां सेकाभ्यङ्गपिचुक्रियाः| शीताः पित्तजितः कार्याः स्नेहनार्थं घृतानि च||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittalAsu shatAvaryAdilehaH (36-40) · Śloka 40

শতাবরীমূলতুলাচতুষ্কাত্ ক্ষুণ্ণপীডিতাত্| রসেন ক্ষীরতুল্যেন পাচযেত ঘৃতাঢকম্||৩৬|| জীবনীযৈঃ শতাবর্যা মৃদ্বীকাভিঃ পরূষকৈঃ| পিষ্টৈঃ প্রিযালৈশ্চাক্ষাংশৌর্দ্বিবলামধুকান্বিতৈঃ||৩৭|| সিদ্ধশীতে তু মধুনঃ পিপ্পল্যাশ্চ পলাষ্টকম্| শর্করাযা দশপলং ক্ষিপেল্লিহ্যাত্পিচুং ততঃ||৩৮|| যোন্যসৃক্শুক্রদোষঘ্নং বৃষ্যং পুংসবনং পরম্| ক্ষতং ক্ষযমসৃক্পিত্তং কাসং শ্বাসং হলীমকম্||৩৯|| কামলাং বাতরুধিরং বিসর্পং হৃচ্ছিরোগ্রহম্| অপস্মারার্দিতাযামমদোন্মাদাংশ্চ নাশযেত্||৪০||

View original

शतावरीमूलतुलाचतुष्कात् क्षुण्णपीडितात्| रसेन क्षीरतुल्येन पाचयेत घृताढकम्||३६|| जीवनीयैः शतावर्या मृद्वीकाभिः परूषकैः| पिष्टैः प्रियालैश्चाक्षांशौर्द्विबलामधुकान्वितैः||३७|| सिद्धशीते तु मधुनः पिप्पल्याश्च पलाष्टकम्| शर्कराया दशपलं क्षिपेल्लिह्यात्पिचुं ततः||३८|| योन्यसृक्शुक्रदोषघ्नं वृष्यं पुंसवनं परम्| क्षतं क्षयमसृक्पित्तं कासं श्वासं हलीमकम्||३९|| कामलां वातरुधिरं विसर्पं हृच्छिरोग्रहम्| अपस्मारार्दितायाममदोन्मादांश्च नाशयेत्||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittalAsu evameva payaH sarpiH (41) · Śloka 41

এবমেব পযঃ সর্পির্জীবনীযোপসাধিতম্| গর্ভদং পিত্তজানাং চ রোগাণাং পরমং হিতম্||৪১||

View original

एवमेव पयः सर्पिर्जीवनीयोपसाधितम्| गर्भदं पित्तजानां च रोगाणां परमं हितम्||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pitta balAdighRutatailaM garbhadam (42-44) · Śloka 44

বলাদ্রোণদ্বযক্বাথে ঘৃততৈলাঢকং পচেত্| ক্ষীরে চতুর্গুণে কৃষ্ণাকাকনাসাসিতান্বিতৈঃ||৪২|| জীবন্তীক্ষীরকাকোলীস্থিরাবীরর্ধিজীবকৈঃ| পযস্যাশ্রাবণীমুদ্গপীলুমাষাখ্যপর্ণিভিঃ||৪৩|| বাতপিত্তামযান্ হত্বা পানাদ্ গর্ভং দধাতি তত্| |৪৪|

View original

बलाद्रोणद्वयक्वाथे घृततैलाढकं पचेत्| क्षीरे चतुर्गुणे कृष्णाकाकनासासितान्वितैः||४२|| जीवन्तीक्षीरकाकोलीस्थिरावीरर्धिजीवकैः| पयस्याश्रावणीमुद्गपीलुमाषाख्यपर्णिभिः||४३|| वातपित्तामयान् हत्वा पानाद् गर्भं दधाति तत्| |४४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana raktayonyAM yathAdoShaM raktasthApanamauShadham (44-45) · Śloka 45

| রক্তযোন্যামসৃগ্বর্ণৈরনুবন্ধমবেক্ষ্য চ||৪৪|| যথাদোষোদযং যুঞ্জ্যাদ্ রক্তস্থাপনমৌষধম্| |৪৫|

View original

| रक्तयोन्यामसृग्वर्णैरनुबन्धमवेक्ष्य च||४४|| यथादोषोदयं युञ्ज्याद् रक्तस्थापनमौषधम्| |४५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana raktayonyAM puShyAnugaM cUrNam, shlaiShmikyAM sarvaM rukShoShNamauShadham (45-50) · Śloka 50

| পাঠাং জম্ব্বাম্রযোরস্থি শিলোদ্ভেদং রসাঞ্জনম্||৪৫|| অম্বষ্ঠাং শাল্মলীপিচ্ছাং সমঙ্গাং বত্সকত্বচম্| বাহ্লীকবিল্বাতিবিষারোধ্রতোযদগৈরিকম্||৪৬|| শুণ্ঠীমধূকমাচীকরক্তচন্দনকটূফলম্| কট্বঙ্গবত্সকানন্তাধাতকীমধুকার্জুনম্||৪৭|| পুষ্যে গৃহীত্বা সঞ্চূর্ণ্য সক্ষৌদ্রং তন্দুলাম্ভসা| পিবেদর্শঃস্বতীসারে রক্তং যশ্চোপবেশ্যতে||৪৮|| দোষা জন্তুকৃতা যে চ বালানাং তাংশ্চ নাশযেত্| যোনিদোষং রজোদোষং শ্যাবশ্বেতারুণাসিতম্||৪৯|| চূর্ণং পুষ্যানুগং নাম হিতমাত্রেযপূজিতম্| যোন্যাং বলাসদুষ্টাযাং সর্বং রূক্ষোষ্ণমৌষধম্||৫০||

View original

| पाठां जम्ब्वाम्रयोरस्थि शिलोद्भेदं रसाञ्जनम्||४५|| अम्बष्ठां शाल्मलीपिच्छां समङ्गां वत्सकत्वचम्| बाह्लीकबिल्वातिविषारोध्रतोयदगैरिकम्||४६|| शुण्ठीमधूकमाचीकरक्तचन्दनकटूफलम्| कट्वङ्गवत्सकानन्ताधातकीमधुकार्जुनम्||४७|| पुष्ये गृहीत्वा सञ्चूर्ण्य सक्षौद्रं तन्दुलाम्भसा| पिबेदर्शःस्वतीसारे रक्तं यश्चोपवेश्यते||४८|| दोषा जन्तुकृता ये च बालानां तांश्च नाशयेत्| योनिदोषं रजोदोषं श्यावश्वेतारुणासितम्||४९|| चूर्णं पुष्यानुगं नाम हितमात्रेयपूजितम्| योन्यां बलासदुष्टायां सर्वं रूक्षोष्णमौषधम्||५०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shUnonnatAstabdhApicchilAsrAviNIviplutopaplutAdyAsu yoniShu dhAtakyAditailenAbhya~ggAdikam (51-54) · Śloka 54

ধাতক্যামলকীপত্রস্রোতোজমধুকোত্পলৈঃ| জম্ব্বাম্রসারকাসীসরোধ্রকট্ফলতিন্দুকৈঃ||৫১|| সৌরাষ্ট্রিকাদাডিমত্বগুদুম্বরশলাটুভিঃ| অক্ষমাত্রৈরজামূত্রে ক্ষীরে চ দ্বিগুণে পচেত্||৫২|| তৈলপ্রস্থং তদভ্যঙ্গপিচুবস্তিষু যোজযেত্| তেন শূনোন্নতা স্তব্ধা পিচ্ছিলা স্রাবিণী তথা||৫৩|| বিপ্লুতোপপ্লুতা যোনিঃ সিদ্ধ্যেতত্স্ফোটশূলিনী| |৫৪|

View original

धातक्यामलकीपत्रस्रोतोजमधुकोत्पलैः| जम्ब्वाम्रसारकासीसरोध्रकट्फलतिन्दुकैः||५१|| सौराष्ट्रिकादाडिमत्वगुदुम्बरशलाटुभिः| अक्षमात्रैरजामूत्रे क्षीरे च द्विगुणे पचेत्||५२|| तैलप्रस्थं तदभ्यङ्गपिचुबस्तिषु योजयेत्| तेन शूनोन्नता स्तब्धा पिच्छिला स्राविणी तथा||५३|| विप्लुतोपप्लुता योनिः सिद्ध्येतत्स्फोटशूलिनी| |५४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shUnonnatAstabdhApicchilAsrAviNIviplutopaplutAdyAsu yoniShu yavAnnAdishIlanam (54-55) · Śloka 55

| যবান্নমভযারিষ্টং সীধু তৈলং চ শীলযেত্||৫৪|| পিপ্পল্যযোরজঃ পথ্যাপ্রযোগাংশ্চ সমাক্ষিকান্| |৫৫|

View original

| यवान्नमभयारिष्टं सीधु तैलं च शीलयेत्||५४|| पिप्पल्ययोरजः पथ्याप्रयोगांश्च समाक्षिकान्| |५५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana paicchilye kAsIsAdicUrNo vaishadyakArakaH (55-56) · Śloka 56

| কাসীসং ত্রিফলা কাঙ্ক্ষী সাম্রজম্ব্বস্থি ধাতুকী||৫৫|| পৈচ্ছিল্যে ক্ষৌদ্রসংযুক্তশ্চূর্ণো বৈশদ্যকারকঃ| |৫৬|

View original

| कासीसं त्रिफला काङ्क्षी साम्रजम्ब्वस्थि धातुकी||५५|| पैच्छिल्ये क्षौद्रसंयुक्तश्चूर्णो वैशद्यकारकः| |५६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana paicchilye durgandhe palAshAdicUrNaH, AragvadhAdikvAthena secanam (56-57) · Śloka 57

| পলাশধাতকীজম্বূসমঙ্গামোচসর্জজঃ||৫৬|| দুর্গন্ধে পিচ্ছিলে ক্লেদে স্তম্ভনশ্চূর্ণ ইষ্যতে| আরগ্বধাদিবর্গস্য কষাযঃ পরিষেচনম্||৫৭||

View original

| पलाशधातकीजम्बूसमङ्गामोचसर्जजः||५६|| दुर्गन्धे पिच्छिले क्लेदे स्तम्भनश्चूर्ण इष्यते| आरग्वधादिवर्गस्य कषायः परिषेचनम्||५७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana stabdhAsu karkashAsu mArdavakaraM vesavArAdi dhAraNam (58) · Śloka 58

স্তম্ব্ধানাং কর্কশানাং চ কার্যং মার্দবকারকম্| ধারণং বেসবারস্য কৃসরাপাযসস্য চ||৫৮||

View original

स्तम्ब्धानां कर्कशानां च कार्यं मार्दवकारकम्| धारणं वेसवारस्य कृसरापायसस्य च||५८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana durgandhAsu yoniShu sarvagandhAnAM kaShAyAdi (59) · Śloka 59

দুর্গন্ধানাং কষাযঃ স্যাত্তৈলং বা কল্ক এব বা| চূর্ণে বা সর্বগন্ধানাং পূতিগন্ধা(ন্ধ্য)পকর্ষণঃ||৫৯||

View original

दुर्गन्धानां कषायः स्यात्तैलं वा कल्क एव वा| चूर्णे वा सर्वगन्धानां पूतिगन्धा(न्ध्य)पकर्षणः||५९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shleShmalAsu kaTuprAyA bastayaH, pitte samadhukakShIrAH bastayaH, vAte tailAmlayutAH bastayaH (60) · Śloka 60

শ্লেষ্মলানাং কটুপ্রাযাঃ সমূত্রা বস্তযো হিতাঃ| পিত্তে সমধুকক্ষীরা বাতে তৈলাম্লসংযুতাঃ||৬০||

View original

श्लेष्मलानां कटुप्रायाः समूत्रा बस्तयो हिताः| पित्ते समधुकक्षीरा वाते तैलाम्लसंयुताः||६०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sannipAtajAyAM sAdhAraNaM karma (61) · Śloka 61

সন্নিপাতসমুত্থাযাঃ কর্ম সাধারণং হিতম্| |৬১|

View original

सन्निपातसमुत्थायाः कर्म साधारणं हितम्| |६१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana evaM yoniShu shuddhAsu garbhadhAraNam (61-62) · Śloka 62

| এবং যোনিষু শুদ্ধাসু গর্ভং বিন্দন্তি যোষিতঃ||৬১|| অদুষ্টে প্রাকৃতে বীজে জীবোপক্রমণে সতি| |৬২|

View original

| एवं योनिषु शुद्धासु गर्भं विन्दन्ति योषितः||६१|| अदुष्टे प्राकृते बीजे जीवोपक्रमणे सति| |६२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puruShasyApi duShTaM shukraM parIkShyopakramaH (62-63) · Śloka 63

| পঞ্চকর্মবিশুদ্ধস্য পুরুষস্যাপি চেন্দ্রিযম্||৬২|| পরীক্ষ্য বর্ণৈর্দোষাণাং দুষ্টং তদ্ঘ্নৈরুপাচরেত্| |৬৩|

View original

| पञ्चकर्मविशुद्धस्य पुरुषस्यापि चेन्द्रियम्||६२|| परीक्ष्य वर्णैर्दोषाणां दुष्टं तद्घ्नैरुपाचरेत्| |६३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana phalasarpiH yonishukradoSheShu shastamAyuShyAdikaraM ca (63-34) · Śloka 34

| মঞ্জিষ্ঠাকুষ্ঠতগরত্রিফলাশর্করাবচাঃ||৬৩|| দ্বে নিশে মধুকং মেদাং দীপ্যকং কটুরোহিণীম্| পযস্যাহিঙ্গুকাকোলীবাজিগন্ধাশতাবরীঃ||৬৪|| পিষ্ট্বাঽক্ষাংশা ঘৃতপ্রস্থং পচেত্ক্ষীরচতুর্গুণম্| যোনিশুক্রপ্রদোষেষু তত্সর্বেষু প্রশস্যতে||৬৫|| আযুষ্যং পৌষ্টিকং মেধ্যং ধন্যং পুংসবনং পরম্| ফলসর্পিরিতি খ্যাতং পুষ্পে পীতং ফলায যত্||৬৬|| ম্রিযমাণপ্রজানাং চ গর্ভিণীনাং চ পূজিতম্| এতত্পরং চ বালানাং গ্রহঘ্নং দেহবর্ধনম্||৬৭|| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবিরচিতাযামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং ষষ্ঠে উত্তরস্থানে গুহ্যরোগপ্রতিষেধো নাম চতুস্ত্রিংশোঽধ্যাযঃ||৩৪||

View original

| मञ्जिष्ठाकुष्ठतगरत्रिफलाशर्करावचाः||६३|| द्वे निशे मधुकं मेदां दीप्यकं कटुरोहिणीम्| पयस्याहिङ्गुकाकोलीवाजिगन्धाशतावरीः||६४|| पिष्ट्वाऽक्षांशा घृतप्रस्थं पचेत्क्षीरचतुर्गुणम्| योनिशुक्रप्रदोषेषु तत्सर्वेषु प्रशस्यते||६५|| आयुष्यं पौष्टिकं मेध्यं धन्यं पुंसवनं परम्| फलसर्पिरिति ख्यातं पुष्पे पीतं फलाय यत्||६६|| म्रियमाणप्रजानां च गर्भिणीनां च पूजितम्| एतत्परं च बालानां ग्रहघ्नं देहवर्धनम्||६७|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने गुह्यरोगप्रतिषेधो नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः||३४||

🔊 Audio coming soon