Adhikarana atha shvitrakRumicikitsitannAma dvAviMsho~adhyAyaH | adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತಃ ಶ್ವಿತ್ರಕೃಮಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातः श्वित्रकृमिचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitre shIghrakriyAkartavyatA (2) · Śloka 2
ಕುಷ್ಠಾದಪಿ ಬೀಭತ್ಸಂ ಯಚ್ಛೀಘ್ರತರಞ್ಚ ಯಾತ್ಯಸಾಧ್ಯತ್ವಮ್| ಶ್ವಿತ್ರಮತಸ್ತಚ್ಛಾನ್ತ್ಯೈ ಯತೇತ ದೀಪ್ತೇ ಯಥಾ ಭವನೇ||೨||
कुष्ठादपि बीभत्सं यच्छीघ्रतरञ्च यात्यसाध्यत्वम्| श्वित्रमतस्तच्छान्त्यै यतेत दीप्ते यथा भवने||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAnIlaM ghRutam (3) · Śloka 3
ಮದಯನ್ತ್ಯಾಃ ಸವಾಯಸ್ಯಾಃ ಸುರಭ್ಯಾರಗ್ವಧಸ್ಯ ಚ| ಶತಂ ಪಲಾನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ವರಾಯಾಸ್ತ್ವಾಢಕತ್ರಯಮ್| ವ್ಯಾಘ್ರೀವಹ್ನಿಕಪೋತಾವತ್ಸಕಖದಿರಾರ್ಕಮೂಲದನ್ತ್ಯೈನ್ದ್ರ್ಯ| ಸನಿಶಾದ್ವಯಾ ದಶಪಲಾ ಕ್ವಾಥೇಽಮೀಷಾಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್ಪಿಷ್ಟ್ವಾ| ಬೀಜಂ ಕರಞ್ಜೇಙ್ಗುದಶಿಗ್ರುನಿಮ್ಬಾ- ನ್ನೀಲೀಂ ಸನೀಲೋತ್ಪಲಚನ್ದ್ರಲೇಖಾಮ್| ಶ್ಯಾಮಾಂ ಕಿರಾತಂ ಕಟುಕತ್ರಯಂ ಚ ಪಞ್ಚಾಢಕಂ ತತ್ರ ಚ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಾತ್| ಶಮಯತ್ಯಚಿರೇಣ ಘೃತಂ ಮೃದುಹುತವಹಸಾಧಿತಂ ಮಹಾನೀಲಮ್| ನ ಕಿಲಾಸಮೇವ ಕೇವಲಮಪಚೀಕೃಮಿಕಾಸಕುಷ್ಠಮಭ್ಯಸ್ತಮ್| ಉನ್ಮಾದಾಪಸ್ಮಾರಾವರ್ಶೋವಿದ್ರಧಿಶಿರೋರೋಗಾನ್| ಸವಿಸರ್ಪಶೋಷಪವನವ್ಯಾಧೀನ್ವಿಷಮಜ್ವರಾನ್ಹನ್ಯಾತ್||೩||
मदयन्त्याः सवायस्याः सुरभ्यारग्वधस्य च| शतं पलानां प्रत्येकं वरायास्त्वाढकत्रयम्| व्याघ्रीवह्निकपोतावत्सकखदिरार्कमूलदन्त्यैन्द्र्य| सनिशाद्वया दशपला क्वाथेऽमीषां क्षिपेत्पिष्ट्वा| बीजं करञ्जेङ्गुदशिग्रुनिम्बा- न्नीलीं सनीलोत्पलचन्द्रलेखाम्| श्यामां किरातं कटुकत्रयं च पञ्चाढकं तत्र च पञ्चगव्यात्| शमयत्यचिरेण घृतं मृदुहुतवहसाधितं महानीलम्| न किलासमेव केवलमपचीकृमिकासकुष्ठमभ्यस्तम्| उन्मादापस्मारावर्शोविद्रधिशिरोरोगान्| सविसर्पशोषपवनव्याधीन्विषमज्वरान्हन्यात्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMshodhanam (4) · Śloka 4
ಸಂಶೋಧನಂ ವಿಶೇಷಾತ್ ಪೀತಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಯೋಜಯದೇನು ಚ| ಶ್ವಿತ್ರಂ ಸ್ರಂಸನಮಗ್ರ್ಯಂ ಮಲಯೂರಸ ಇಷ್ಯತೇ ಸಗುಡಃ| ತಂ ಪೀತ್ವಾಽಭ್ಯಕ್ತತನುರ್ಯಥಾಬಲಂ ಸೂರ್ಯಪಾದಸನ್ತಾಪಮ್| ಸೇವೇತ ವಿರಿಕ್ತಶ್ಚ ತ್ರ್ಯಹಂ ತ್ರ್ಯಹಂ ಪಿಪಾಸುಃ ಪಿಬೇತ್ಪೇಯಾಮ್||೪||
संशोधनं विशेषात् पीतस्नेहस्य योजयदेनु च| श्वित्रं स्रंसनमग्र्यं मलयूरस इष्यते सगुडः| तं पीत्वाऽभ्यक्ततनुर्यथाबलं सूर्यपादसन्तापम्| सेवेत विरिक्तश्च त्र्यहं त्र्यहं पिपासुः पिबेत्पेयाम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitrasphoTAnAM cikitsA (5) · Śloka 5
ಶ್ವಿತ್ರೇಽಙ್ಗೇ ಯೇ ಸ್ಫೋಟಾ ಜಾಯನ್ತೇ ಕಣ್ಟಕೇನ ತಾನ್ ಭಿನ್ದ್ಯಾತ್| ಸ್ಫೋಟೇಷು ನಿಸ್ಸೃತೇಷು ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾತಃ ಪಿಬೇತ್ ಪಕ್ಷಮ್| ಮಲಯೂಮಶನಂ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಂ ಶತಪುಷ್ಪಾಂ ಚಾಮ್ಭಸಾ ಸಮುತ್ಕ್ವಾಥ್ಯ| ಪಾಲಾಶಂ ವಾ ಕ್ಷಾರಂ ಯಥಾಬಲಂ ಫಾಣಿತೋಪೇತಮ್||೫||
श्वित्रेऽङ्गे ये स्फोटा जायन्ते कण्टकेन तान् भिन्द्यात्| स्फोटेषु निस्सृतेषु प्रातः प्रातः पिबेत् पक्षम्| मलयूमशनं प्रियङ्गुं शतपुष्पां चाम्भसा समुत्क्वाथ्य| पालाशं वा क्षारं यथाबलं फाणितोपेतम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sphoTodbhavAya vidhiH (6) · Śloka 6
ವಿತುಷಾವಲ್ಗುಜಬೀಜಾಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಗೋವಾರಿಭಾವಿತಾದ್ಬಹುಶಃ| ಮೂಲಕ್ವಾಥೇನ ಪಿಬೇತ್ಕಲಿತರುಕೃತಮಾಲಮದನಫಲ್ಗೂನಾಮ್| ಪೀತೇ ಕಿಲಾಸೀ ತಿಲತೈಲದಿಗ್ಧೋ ದಿನೇ ದಿನೇ ಸ್ಯಾದ್ರವಿಪಾದಸೇವೀ| ಜೀರ್ಣೇ ಚ ತಕ್ರಾಪ್ಲುತಕೋದ್ರವಾಶೀ ಸ್ಫೋಟೋದ್ಭವಾಯೈಷ ವಿಧಿಸ್ತ್ರಿರಾತ್ರಮ್||೬||
वितुषावल्गुजबीजाच्चूर्णं गोवारिभाविताद्बहुशः| मूलक्वाथेन पिबेत्कलितरुकृतमालमदनफल्गूनाम्| पीते किलासी तिलतैलदिग्धो दिने दिने स्याद्रविपादसेवी| जीर्णे च तक्राप्लुतकोद्रवाशी स्फोटोद्भवायैष विधिस्त्रिरात्रम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sphoTAnAM bhedanAdi (7) · Śloka 7
ವಿದ್ಧ್ವಾಽನ್ಯೇದ್ಯುಃ ಸ್ಫೋಟಕಾನ್ ಕಣ್ಟಕೈಸ್ತಾನ್ ಬಸ್ತಾಮ್ಭೋಭಿರ್ಘೃಷ್ಟಯಾ ಶುಕ್ತವರ್ತ್ತ್ಯಾ| ಲಿಮ್ಪೇತ್ ಕಾಮಂ ಲೇಪನಾದ್ವೇದನಾಯಾಂ ಲೇಪೋ ಯೋಜ್ಯಃ ಶಙ್ಖನಾಭಿರ್ಜಲೇನ||೭||
विद्ध्वाऽन्येद्युः स्फोटकान् कण्टकैस्तान् बस्ताम्भोभिर्घृष्टया शुक्तवर्त्त्या| लिम्पेत् कामं लेपनाद्वेदनायां लेपो योज्यः शङ्खनाभिर्जलेन||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyoShAdivaralepaH (8) · Śloka 8
ವ್ಯೋಷಸರ್ಷಪನಿಶಾಗೃಹಧೂಮೈಃ ಯವಶೂಕಪಟುಚಿತ್ರಯುಕ್ತೈಃ| ಕೋಲತುಲ್ಯಗುಲಿಕಾರ್ಧವಿಷಾಂಶಾ ಶ್ವಿತ್ರಕುಷ್ಠಶಮನೋ ವರಲೇಪಃ||೮||
व्योषसर्षपनिशागृहधूमैः यवशूकपटुचित्रयुक्तैः| कोलतुल्यगुलिकार्धविषांशा श्वित्रकुष्ठशमनो वरलेपः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gomUtrapAnavidhAnam (9) · Śloka 9
ಗವ್ಯಂ ಮೂತ್ರಂ ಚಿತ್ರಕವ್ಯೋಷಯುಕ್ತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಕುಮ್ಭೇ ಸಂಸ್ಥಿತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಮಿಶ್ರಮ್| ಪಕ್ಷಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಶ್ವಿತ್ರಿಣಾ| ಪೇಯಮೇತತ್ ಕಾರ್ಯಂ ಚಾಸ್ಮೈ ಕುಷ್ಠದೃಷ್ಟಂ ವಿಧಾನಮ್||೯||
गव्यं मूत्रं चित्रकव्योषयुक्तं सर्पिः कुम्भे संस्थितं क्षौद्रमिश्रम्| पक्षादूर्ध्वं श्वित्रिणा| पेयमेतत् कार्यं चास्मै कुष्ठदृष्टं विधानम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mArkavabhakShaNavidhiH (10) · Śloka 10
ಮಾರ್ಕವಮಥವಾ ಖಾದೇದ್ಭೃಷ್ಟಂ ತೈಲೇನ ಲೋಹಪಾತ್ರಸ್ಥಮ್| ಬೀಜಕಶೃತಂ ಚ ದುಗ್ಧಂ ತದನು ಪಿಬೇಚ್ಛಿವತ್ರನಾಶಾಯ||೧೦||
मार्कवमथवा खादेद्भृष्टं तैलेन लोहपात्रस्थम्| बीजकशृतं च दुग्धं तदनु पिबेच्छिवत्रनाशाय||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtIkAdipallavalepaH (11) · Śloka 11
ಪೂತೀಕಾರ್ಕವ್ಯಾಧಿಘಾತಸ್ನುಹೀನಾಂ ಮೂತ್ರೈಃ ಪಿಷ್ಟಾಃ ಪಲ್ಲವಾ ಜಾತಿಜಾಶ್ಚ| ಘ್ನನ್ತ್ಯಾಲೇಪಾಚ್ಛಿವತ್ರದುರ್ನಾಮದದ್ರೂನ್ ಪಾಮಾಕೋಠಾನ್ ದುಷ್ಟನಾಡೀವ್ರಣಾಂಶ್ಚ||೧೧||
पूतीकार्कव्याधिघातस्नुहीनां मूत्रैः पिष्टाः पल्लवा जातिजाश्च| घ्नन्त्यालेपाच्छिवत्रदुर्नामदद्रून् पामाकोठान् दुष्टनाडीव्रणांश्च||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jA~ggamalepAH (12) · Śloka 12
ದ್ವೈಪ್ಯಂ ದಗ್ಧಂ ಚರ್ಮ ಮಾತಙ್ಗಜಂ ವಾ| ಶ್ವಿತ್ರೇ ಲೇಪಸ್ತೈಲಯುಕ್ತೋ ವರಿಷ್ಠಃ| ಪೂತೀಕೀಟೋ ರಾಜವೃಕ್ಷೋದ್ಭವೇನ ಕ್ಷಾರೇಣಾಕ್ತಃ ಶ್ವಿತ್ರಮೇಕೋಽಪಿ ಹನ್ತಿ||೧೨||
द्वैप्यं दग्धं चर्म मातङ्गजं वा| श्वित्रे लेपस्तैलयुक्तो वरिष्ठः| पूतीकीटो राजवृक्षोद्भवेन क्षारेणाक्तः श्वित्रमेकोऽपि हन्ति||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhallAtakAdInAM lepaH (13) · Śloka 13
ರಾತ್ರೌ ಗೋಮೂತ್ರೇ ವಾಸಿತಾನ್ ಜರ್ಜರಾಙ್ಗಾ ನಹ್ನಿಚ್ಛಾಯಾಂ ಶೋಷಯೇತ್ ಸ್ಫೋಟಹೇತೂನ್| ಏವಂ ವಾರಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಭಾವಯೇಚ್ಛ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟೈಃ ಸ್ನುಹ್ಯಾಃ ಕ್ಷೀರೇಣ ಶ್ವಿತ್ರನಾಶಾಯ ಲೇಪಃ| ಅಕ್ಷತೈಲದ್ರುತಾಲೇಪಃ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪೋದ್ಭವಾ ಮಷೀ| ಶಿಖಿಪಿತ್ತಂ ತಥಾ ದಗ್ಧಂ ಹ್ರೀಬೇರಂ ವಾ ತದಾಪ್ಲುತಮ್||೧೩||
रात्रौ गोमूत्रे वासितान् जर्जराङ्गा नह्निच्छायां शोषयेत् स्फोटहेतून्| एवं वारांस्त्रीन् भावयेच्छ्लक्ष्णपिष्टैः स्नुह्याः क्षीरेण श्वित्रनाशाय लेपः| अक्षतैलद्रुतालेपः कृष्णसर्पोद्भवा मषी| शिखिपित्तं तथा दग्धं ह्रीबेरं वा तदाप्लुतम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvetakukkuTapurIShalepaH (14) · Śloka 14
ಉಪೋಷಿತಾಯಾನ್ನಕಾಲಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಶ್ವೇತಕೃಕವಾಕವೇ| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಕುಷ್ಠೈಡಗಜಬೀಜಚೂರ್ಣಂ ಘೃತಾನ್ವಿತಮ್| ದದ್ಯಾತ್ತಸ್ಯ ಪುರೀಷೇಣ ಶ್ವಿತ್ರಮುದ್ದಾಲ್ಯ ಲೇಪಯೇತ್| ಮಾಸಂ ಹನ್ತ್ಯಾಶು ತಚ್ಛ್ರಿತ್ರಂ ವಿಶೇಷಾದ್ಗುಹ್ಯಸಂಶ್ರಯಮ್||೧೪||
उपोषितायान्नकालांस्त्रीन् श्वेतकृकवाकवे| यष्ट्याह्वकुष्ठैडगजबीजचूर्णं घृतान्वितम्| दद्यात्तस्य पुरीषेण श्वित्रमुद्दाल्य लेपयेत्| मासं हन्त्याशु तच्छ्रित्रं विशेषाद्गुह्यसंश्रयम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTvAdilepaH (15) · Śloka 15
ಲೇಪಃ ಪಟುವೇಲ್ಲಶಿಲಾ ಕಾಸೀಸಂ ರೋಚನಾ ಕನಕಪುಷ್ಪೀ| ಗೋಪಿತ್ತಯುಕ್ತಮಥವಾ ಚಪಲಾಞ್ಜನಯುಗ್ಮಲೋಹರಜಃ||೧೫||
लेपः पटुवेल्लशिला कासीसं रोचना कनकपुष्पी| गोपित्तयुक्तमथवा चपलाञ्जनयुग्मलोहरजः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAkodumbarikAlepaH (16) · Śloka 16
ಕಾಕೋದುಮ್ಬರಿಕಾ ವಾ ಸಾವಲ್ಗುಜಚಿತ್ರಕಾ ಸಗೋಮೂತ್ರಾ| ಕದಲೀಕ್ಷಾರಯುತಂ ವಾ ಖರಾಸ್ಥಿ ದಗ್ಧಂ ಸಗೋರುಧಿರಮ್||೧೬||
काकोदुम्बरिका वा सावल्गुजचित्रका सगोमूत्रा| कदलीक्षारयुतं वा खरास्थि दग्धं सगोरुधिरम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nIlotpalAdilepAH (17) · Śloka 17
ನೀಲೋತ್ಪಲಂ ಸಕುಷ್ಠಂ ಸಸೈನ್ಧವಂ ಹಸ್ತಿಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟಂ ವಾ| ಹಸ್ತಿಮದಾಧ್ಯುಷಿತೋ ವಾ ಮಾಲತ್ಯಾಃ ಕ್ಷಾರಕಕ್ಷಾರಃ||೧೭||
नीलोत्पलं सकुष्ठं ससैन्धवं हस्तिमूत्रपिष्टं वा| हस्तिमदाध्युषितो वा मालत्याः क्षारकक्षारः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrikA rasakriyA (18) · Śloka 18
ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಬೃಹತ್ಯೌ ಕರಞ್ಜಕೋಶಾತಕೀಫಲಂ ಗುಞ್ಜಾ| ಶೌಕನಾಸಾ ಸಗವಾಕ್ಷೀ ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ ನಿಕುಮ್ಭಶ್ಚ| ಲಾಙ್ಗಲಿಕೀ ಹಯಮಾರಸ್ತಿಲ್ವಕಭಲ್ಲಾತಕಾಶ್ವಮೂತ್ರೀ ಚ| ಮುಸ್ತಾಸ್ನುಹೀ ಸಹಿಂಸ್ರಾ ಸುವರ್ಣಶಕಲಾ ಫಲೋಪೇತಾ| ಮೂಲಕಬೀಜಂ ವ್ಯೋಷಂ ಪೀಲುವಿಡಙ್ಗಾನಿ ಕರ್ಣಿಕಾರಶ್ಚ| ಪಿಚುಮನ್ದಜಾತೀಕಿಸಲಯಬಾಕುಚಿಕಾತುತ್ಥಕುಷ್ಠಾನಿ| ಕಟುರೋಹಿಣೀಮನೋಹ್ವಾತ್ರಿಫಲಾ ಚ ಸುಕಲ್ಕಿತಾ ಗವಾಂ ಮೂತ್ರೇ| ಗಜಹಯಖರಮೂತ್ರಾಣಾಂ ಪಾತ್ರತ್ರಿತಯಂ ಸ್ನುಗರ್ಕದುಗ್ಧಾಭ್ಯಾಮ್| ದ್ವೌ ಕುಡವಾವಿಹ ದದ್ಯಾತ್ ಸರ್ಷಪತೈಲಾಚ್ಚ ಚಾತುರ್ಥ್ಯಾಮ್| ದರ್ವೀಲೇಪಂ ಸಿದ್ಧಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ ಮೂತ್ರಿಕಾ ನಾಮ| ಶ್ವಿತ್ರಂ ಘೃಷ್ಟಂ ಲಿಪ್ತಂ ತ್ರೀನಾಲೇಪಾಂಸ್ತಯಾ ನ ಲಙ್ಹ್ಘಯತಿ| ಮಶತಿಲಕಚರ್ಮಕೀಲಗ್ರನ್ಥಾರ್ಬುದಸರ್ವಕುಷ್ಠಘ್ನೀ||೧೮||
सिद्धार्थकबृहत्यौ करञ्जकोशातकीफलं गुञ्जा| शौकनासा सगवाक्षी स्वर्णक्षीरी निकुम्भश्च| लाङ्गलिकी हयमारस्तिल्वकभल्लातकाश्वमूत्री च| मुस्तास्नुही सहिंस्रा सुवर्णशकला फलोपेता| मूलकबीजं व्योषं पीलुविडङ्गानि कर्णिकारश्च| पिचुमन्दजातीकिसलयबाकुचिकातुत्थकुष्ठानि| कटुरोहिणीमनोह्वात्रिफला च सुकल्किता गवां मूत्रे| गजहयखरमूत्राणां पात्रत्रितयं स्नुगर्कदुग्धाभ्याम्| द्वौ कुडवाविह दद्यात् सर्षपतैलाच्च चातुर्थ्याम्| दर्वीलेपं सिद्धा रसक्रिया मूत्रिका नाम| श्वित्रं घृष्टं लिप्तं त्रीनालेपांस्तया न लङ्ह्घयति| मशतिलकचर्मकीलग्रन्थार्बुदसर्वकुष्ठघ्नी||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana savarNakaraNo lepaH (19) · Śloka 19
ಕುಡವೋಽವಲ್ಗುಜಬೀಜಾದ್ಧರಿತಾಲಚತುರ್ಥಭಾಗಸಮ್ಮಿಶ್ರಃ| ಮೂತ್ರೇಣ ಗವಾಂ ಪಿಷ್ಟಃ ಸವರ್ಣಕರಣಃ ಪರಂ ಶ್ವಿತ್ರೇ||೧೯||
कुडवोऽवल्गुजबीजाद्धरितालचतुर्थभागसम्मिश्रः| मूत्रेण गवां पिष्टः सवर्णकरणः परं श्वित्रे||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avalgujalepaH (20) · Śloka 20
ಕ್ಷಾರೇ ಸುದಗ್ಧೇ ಗಜಲಣ್ಡಜೇ ವಾ ಗಜಸ್ಯ ಮೂತ್ರೇಣ ಪರಿಸ್ರುತೇ ಚ| ದ್ರೋಣಪ್ರಮಾಣೇ ದಶಭಾಗಯುಕ್ತಂ ದತ್ವಾ ಪಚೇದ್ಬೀಜಮವಲ್ಗುಜಾನಾಮ್| ಶ್ವಿತ್ರಂ ಜಯೇಚ್ಚಿಕ್ಕಣತಾಂ ಗತೇನ ತೇನ ಪ್ರಲಿಪ್ತಂ ಬಹುಶಃ ಪ್ರಘೃಷ್ಟಮ್| ಕುಷ್ಠಂ ಕಿಲಾಶಂ ತಿಲಕಾಲಕಂ ವಾ ಯದ್ವಾ ವ್ರಣೇ ಸ್ಯಾದಧಿಮಾಂಸಜಾತಮ್||೨೦||
क्षारे सुदग्धे गजलण्डजे वा गजस्य मूत्रेण परिस्रुते च| द्रोणप्रमाणे दशभागयुक्तं दत्वा पचेद्बीजमवल्गुजानाम्| श्वित्रं जयेच्चिक्कणतां गतेन तेन प्रलिप्तं बहुशः प्रघृष्टम्| कुष्ठं किलाशं तिलकालकं वा यद्वा व्रणे स्यादधिमांसजातम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhallAtakAdilepaH (21) · Śloka 21
ಭಲ್ಲಾತಕದ್ವೀಪಿಸುಧಾರ್ಕಮೂಲ ಗುಞ್ಜಾಫಲತ್ರ್ಯೂಷಣಶಙ್ಖಚೂರ್ಣಮ್| ತುತ್ಥಂ ಸಕುಷ್ಠಂ ಲವಣಾನಿ ಪಞ್ಚ ಕ್ಷಾರದ್ವಯಂ ಲಾಙ್ಗಲಿಕಾಂ ಚ ಪಕ್ತ್ವಾ| ಸ್ನುಗರ್ಕದುಗ್ಧೇ ಘನಮಾಯಸಸ್ಥಂ ಶಲಾಕಯಾ ತದ್ವಿದಧೀತ ಲೇಪಮ್| ಕುಷ್ಠೇ ಕಿಲಾಸೇ ತಿಲಕಾಲಕೇಷು ಮಶೇಷು ದುರ್ನಾಮಸು ಚರ್ಮಕೀಲೇ||೨೧||
भल्लातकद्वीपिसुधार्कमूल गुञ्जाफलत्र्यूषणशङ्खचूर्णम्| तुत्थं सकुष्ठं लवणानि पञ्च क्षारद्वयं लाङ्गलिकां च पक्त्वा| स्नुगर्कदुग्धे घनमायसस्थं शलाकया तद्विदधीत लेपम्| कुष्ठे किलासे तिलकालकेषु मशेषु दुर्नामसु चर्मकीले||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvitrasya kAdAcitkI siddhiH (22) · Śloka 22
ಶುದ್ಧ್ಯಾ ಶೋಣಿತಮೋಕ್ಷೈರ್ವಿರೂಕ್ಷಣೈರ್ಭಕ್ಷಣೈಶ್ಚ ಸಕ್ತೂನಾಮ್| ಶ್ವಿತ್ರಂ ಕಸ್ಯಚಿದೇವ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ ಕ್ಷೀಣಪಾಪಸ್ಯ||೨೨||
शुद्ध्या शोणितमोक्षैर्विरूक्षणैर्भक्षणैश्च सक्तूनाम्| श्वित्रं कस्यचिदेव प्रशाम्यति क्षीणपापस्य||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atha kRumicikitsitam - niruhaH (23) · Śloka 23
ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೇ ಗುಡಕ್ಷೀರಮತ್ಸ್ಯಾದ್ಯೈಃ ಕೃಮಿಣೋದರೇ| ಉತ್ಕ್ಲೇಶಿತಕ್ರಿಮಿಕಫೇ ಶರ್ವರೀಂ ತಾಂ ಸುಖೋಷಿತೇ| ಸುರಸಾದಿಗಣಂ ಮೂತ್ರೇ ಕ್ವಾಥಯಿತ್ವಾಽರ್ಧವಾರಿಣಿ| ತಂ ಕಷಾಯಂ ಕಣಾಗಾಲಾಕೃಮಿಜಿತ್ಕಲ್ಕಯೋಜಿತಮ್| ಸತೈಲಸ್ವರ್ಜಿಕಾಕ್ಷಾರಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ಬಸ್ತಿಂ ತತೋಽಹನಿ||೨೩||
स्निग्धस्विन्ने गुडक्षीरमत्स्याद्यैः कृमिणोदरे| उत्क्लेशितक्रिमिकफे शर्वरीं तां सुखोषिते| सुरसादिगणं मूत्रे क्वाथयित्वाऽर्धवारिणि| तं कषायं कणागालाकृमिजित्कल्कयोजितम्| सतैलस्वर्जिकाक्षारं युञ्ज्याद्बस्तिं ततोऽहनि||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanam (24) · Śloka 24
ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ನಿರೂಢಂ ತಂ ಪಾಯಯೇತ ವಿರೇಚನಮ್| ತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಕಂ ಫಣಕಣಾಕಷಾಯಾಲುಡಿತಂ ತತಃ| ಊರ್ಧ್ವಾಧಃ ಶೋಧಿತೇ ಕುರ್ಯಾತ್ಪಞ್ಚಕೋಲಯುತಂ ಕ್ರಮಮ್||೨೪||
तस्मिन्नेव निरूढं तं पाययेत विरेचनम्| त्रिवृत्कल्कं फणकणाकषायालुडितं ततः| ऊर्ध्वाधः शोधिते कुर्यात्पञ्चकोलयुतं क्रमम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuvAsanam (25) · Śloka 25
ಕಟುತಿಕ್ತಕಷಾಯಾಣಾಂ ಕಷಾಯೈಃ ಪರಿಷೇಚನಮ್| ಕಾಲೇ ವಿಡಙ್ಗತೈಲೇನ ತತಸ್ತಮನುವಾಸಯೇತ್||೨೫||
कटुतिक्तकषायाणां कषायैः परिषेचनम्| काले विडङ्गतैलेन ततस्तमनुवासयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrdhajeShu krimiShu (26) · Śloka 26
ಶಿರೋರೋಗನಿಷೇಧೋಕ್ತಮಾಚರೇನ್ಮೂರ್ಧಕೇಷ್ವನು| ಉದ್ರಿಕ್ತತಿಕ್ತಕಟುಕಮಲ್ಪಸ್ನೇಹಞ್ಚ ಭೋಜನಮ್||೨೬||
शिरोरोगनिषेधोक्तमाचरेन्मूर्धकेष्वनु| उद्रिक्ततिक्तकटुकमल्पस्नेहञ्च भोजनम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyabhojanam (27) · Śloka 27
ವಿಡಙ್ಗಕೃಷ್ಣಾಮರಿಚಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಶಿಗ್ರುಭಿಃ| ಪಿಬೇತ್ಸಸ್ವರ್ಜಿಕಾಕ್ಷಾರೈರ್ಯವಾಗೂಂ ತಕ್ರಸಾಧಿತಾಮ್| ರಸಂ ಶಿರೀಷಕಿಣಿಹೀಪಾರಿಭದ್ರಕಕೇಬುಕಾತ್| ಪಲಾಶಬೀಜಪತ್ತೂರಪೂತೀಕಾದ್ವಾ ಪೃಥಕ್ ಪಿಬೇತ್| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಸುರಸಾದೀನ್ ವಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾನ್ ಪೃಥಕ್||೨೭||
विडङ्गकृष्णामरिचपिप्पलीमूलशिग्रुभिः| पिबेत्सस्वर्जिकाक्षारैर्यवागूं तक्रसाधिताम्| रसं शिरीषकिणिहीपारिभद्रककेबुकात्| पलाशबीजपत्तूरपूतीकाद्वा पृथक् पिबेत्| सक्षौद्रं सुरसादीन् वा लिह्यात्क्षौद्रयुतान् पृथक्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashvaviTcUrNam (28) · Śloka 28
ಶತಕೃತ್ವೋಽಶ್ವವಿಟ್ಚೂರ್ಣಂ ವಿಡಙ್ಗಕ್ವಾಥಭಾವಿತಮ್| ಕೃಮಿಮಾನ್ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಭಾವಿತಂ ವಾ ವರಾರಸೈಃ| ಶಿರೋಗತೇಷು ಕ್ರಿಮಿಷು ಚೂರ್ಣಂ ಪ್ರಧಮನಂ ಚ ತತ್||೨೮||
शतकृत्वोऽश्वविट्चूर्णं विडङ्गक्वाथभावितम्| कृमिमान्मधुना लिह्यात् भावितं वा वरारसैः| शिरोगतेषु क्रिमिषु चूर्णं प्रधमनं च तत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUpalikAyogAH (29) · Śloka 29
ಆಖುಕರ್ಣೀಕಿಸಲಯೈಃ ಸುಪಿಷ್ಟೈಃ ಪಿಷ್ಟಮಾಶ್ರಿತೈಃ| ಪಕ್ತ್ವಾ ಪೂಪಲಿಕಾಂ ಖಾದೇದ್ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಂ ಚ ಪಿಬೇದನು| ಸಪಞ್ಚಕೋಲಲವಣಮಸಾನ್ದ್ರಂ ತಕ್ರಮೇವ ವಾ| ನೀಪಮಾರ್ಕವನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಪಲ್ಲವೇಷ್ವಪ್ಯಯಂ ವಿಧಿಃ||೨೯||
आखुकर्णीकिसलयैः सुपिष्टैः पिष्टमाश्रितैः| पक्त्वा पूपलिकां खादेद्धान्याम्लं च पिबेदनु| सपञ्चकोललवणमसान्द्रं तक्रमेव वा| नीपमार्कवनिर्गुण्डीपल्लवेष्वप्ययं विधिः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhakShyapAneShvauShadhopayogaH (30) · Śloka 30
ವಿಡಙ್ಗಚೂರ್ಣಮಿಶ್ರೈರ್ವಾ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಭಕ್ಷ್ಯಾನ್ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ವಿಡಙ್ಗತಣ್ಡುಲೈರ್ಯುಕ್ತಮರ್ಧಾಂಶೈರಾತಪಿ ಸ್ಥಿತಮ್| ದಿನಮಾರುಷ್ಕರಂ ತೈಲಂ ಪಾನೇ ಬಸ್ತೌ ಚ ಯೋಜಯೇತ್| ಸುರಾಹ್ವಸರಲಸ್ನೇಹಂ ಪೃಥಗೇವಂ ಚ ಕಲ್ಪಯೇತ್||೩೦||
विडङ्गचूर्णमिश्रैर्वा पिष्टैर्भक्ष्यान् प्रकल्पयेत्| विडङ्गतण्डुलैर्युक्तमर्धांशैरातपि स्थितम्| दिनमारुष्करं तैलं पाने बस्तौ च योजयेत्| सुराह्वसरलस्नेहं पृथगेवं च कल्पयेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilvakAdishodhanatailam (31) · Śloka 31
ತಿಲ್ವಕೋದ್ದಾಲಕಪಲೇ ತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮೇ ತದರ್ಧತಃ| ದನ್ತೀದ್ರವನ್ತ್ಯಾವರ್ಧೇನ ತದರ್ಧೇ ಚವ್ಯಚಿತ್ರಕೌ| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ವಿಡಙ್ಗಯೂಷೇಣ ತೇನ ಭಾವಿತಪೀಡಿತಾನ್| ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ತಿಲಾತ್ಸಾಧ್ಯಂ ಕ್ರಿಮಿಘ್ನದ್ವಿಗುಣೇ ರಸೇ| ತಚ್ಛೋಧನಂ ಪಿಬೇತ್ಕಾಲೇ ವಿದಧ್ಯಾಚ್ಚಾನುವಾಸನಮ್||೩೧||
तिल्वकोद्दालकपले त्रिवृच्छ्यामे तदर्धतः| दन्तीद्रवन्त्यावर्धेन तदर्धे चव्यचित्रकौ| पिष्ट्वा विडङ्गयूषेण तेन भावितपीडितान्| तैलप्रस्थं तिलात्साध्यं क्रिमिघ्नद्विगुणे रसे| तच्छोधनं पिबेत्काले विदध्याच्चानुवासनम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koshAtakyAdIni tailAni (32) · Śloka 32
ಕೋಶಾತಕೀಕರಞ್ಜೋಮಾಸರ್ಷಪಸ್ನೇಹಕಲ್ಪನಮ್| ಕೃತ್ವ ತೇನೈವ ವಿಧಿನಾ ಪಾಯಯೇದುದರಕ್ರಿಮಿಮ್||೩೨||
कोशातकीकरञ्जोमासर्षपस्नेहकल्पनम्| कृत्व तेनैव विधिना पाययेदुदरक्रिमिम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samAsena krimicikitsAkramabhedaH (33) · Śloka 33
ಪುರೀಷಜೇಷು ಸುತರಾಂ ದದ್ಯಾದ್ಬಸ್ತಿವಿರೇಚನೇ| ಶಿರೋವಿರೇಕಂ ವಮನಂ ಶಮನಂ ಕಫಜನ್ಮಸು| ರಕ್ತಜಾನಾಂ ಪ್ರತೀಕಾರಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಕುಷ್ಠಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಇನ್ದ್ರಲುಪ್ತವಿಧಿಶ್ಚಾತ್ರ ವಿಧೇಯೋ ರೋಮಭೋಜಿಷು||೩೩||
पुरीषजेषु सुतरां दद्याद्बस्तिविरेचने| शिरोविरेकं वमनं शमनं कफजन्मसु| रक्तजानां प्रतीकारं कुर्यात्कुष्ठचिकित्सितम्| इन्द्रलुप्तविधिश्चात्र विधेयो रोमभोजिषु||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apathyanirdeshaH (34-22) · Śloka 22
ಕ್ಷೀರಾಣಿ ಮಾಂಸಾನಿ ಘೃತಂ ಗುಡಂ ಚ ದಧೀನಿ ಶಾಕಾನಿ ಚ ಪರ್ಣವನ್ತಿ| ಸಮಾಸತೋಽಮ್ಲಾನ್ ಮಧುರಾನ್ ರಸಾಂಶ್ಚ ಕ್ರಿಮೀನ್ ಜಿಘಾಂಸುಃ ಪರಿವರ್ಜಯೇಚ್ಚ||೩೪|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಶ್ವಿತ್ರಕೃಮಿಚಿಕಿತ್ಸಿತನ್ನಾಮ ದ್ವಾವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೨||
क्षीराणि मांसानि घृतं गुडं च दधीनि शाकानि च पर्णवन्ति| समासतोऽम्लान् मधुरान् रसांश्च क्रिमीन् जिघांसुः परिवर्जयेच्च||३४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने श्वित्रकृमिचिकित्सितन्नाम द्वाविंशोऽध्यायः||२२||
🔊 Audio coming soon