Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਬਸ੍ਤਿਕਲ੍ਪਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
View original
अथातो बस्तिकल्पं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुराऽऽत्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
4. bastikalpaḥ
Adhikarana bastikalpastasya mahattva~jca (2) · Śloka 2
ਬਲਾਂ ਗੁਡੂਚੀਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਸਰਾਸ੍ਨਾਂ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਚ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਨਿ| ਅਸ੍ਟੌ ਫਲਾਨ੍ਯਰ੍ਧਤੁਲਾਂ ਚ ਮਾਂਸਾਤ੍ ਛਾਗਾਤ੍ ਪਚੇਦਪ੍ਸੁ ਚਤੁਰ੍ਥਸ਼ੇਸਮ੍| ਪੂਤੋ ਯਵਾਨੀਫਲਬਿਲ੍ਵਕੁਸ੍ਠ- ਵਚਾਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਘਨਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਮ੍| ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਗੁਡਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤੈਃ ਸਤੈਲੈ- ਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣੋ ਲਵਣਾਨ੍ਵਿਤਸ਼੍ਚ| ਬਸ੍ਤਿਃ ਪਰਂ ਸਰ੍ਵਗਦਪ੍ਰਮਾਥੀ ਸ੍ਵਸ੍ਥੇ ਹਿਤੋ ਜੀਵਨਬਂਹਣਸ਼੍ਚ| ਬਸ੍ਤੌ ਚ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਠਿਤੋ ਨ ਕਲ੍ਕਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਦਦ੍ਯਾਦਮੁਮੇਵ ਤਤ੍ਰ||੨||
View original
बलां गुडूचीं त्रिफलां सरास्नां द्विपञ्चमूलं च पलोन्मितानि| अष्टौ फलान्यर्धतुलां च मांसात् छागात् पचेदप्सु चतुर्थशेषम्| पूतो यवानीफलबिल्वकुष्ठ- वचाशताह्वाघनपिप्पलीनाम्| कल्कैर्गुडक्षौद्रघृतैः सतैलै- र्युक्तः सुखोष्णो लवणान्वितश्च| बस्तिः परं सर्वगदप्रमाथी स्वस्थे हितो जीवनबृंहणश्च| बस्तौ च यस्मिन् पठितो न कल्कः सर्वत्र दद्यादमुमेव तत्र||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhAH bastikalpAH sarvA~anilA~a~amayaghno nirUhaH (3) · Śloka 3
ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਰਸੋਮ੍ਲਯੁਕ੍ਤਃ ਸਚ੍ਛਾਗਮਾਂਸਸ੍ਯ ਸਪੂਰ੍ਵਪੇਸ੍ਯਃ| ਤ੍ਰਿਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਵਰੋ ਨਿਰੂਹਃ ਸਰ੍ਵਾਨਿਲਵ੍ਯਾਧਿਹਰਃ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਃ||੩||
View original
द्विपञ्चमूलस्य रसोऽम्लयुक्तः सच्छागमांसस्य सपूर्वपेष्यः| त्रिस्नेहयुक्तः प्रवरो निरूहः सर्वाऽनिलव्याधिहरः प्रदिष्टः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dIpanAdiguNo bastiH (4) · Śloka 4
ਬਲਾਪਟੋਲੀਲਘੁਪਞ੍ਚਮੂਲ- ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤਿਕੈਰਣ੍ਡਯਵਾਤ੍ ਸੁਸਿਦ੍ਧਾਤ੍| ਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਰਸਾਚ੍ਛਾਗਰਸਾਰ੍ਧਯੁਕ੍ਤਃ ਸਾਧ੍ਯਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਸਮਃ ਸ ਯਾਵਤ੍| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਸ੍ਣਾਘਨਕਲ੍ਕਯੁਕ੍ਤਃ ਸਤੈਲਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਸੈਨ੍ਧਵਸ਼੍ਚ| ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੀਪਨੋ ਮਾਂਸਬਲਪ੍ਰਦਸ਼੍ਚ ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਬਲਂ ਚੋਪਦਧਾਤਿ ਸਦ੍ਯਃ|੪|
View original
बलापटोलीलघुपञ्चमूल- त्रायन्तिकैरण्डयवात् सुसिद्धात्| प्रस्थो रसाच्छागरसाऽर्धयुक्तः साध्यः पुनः प्रस्थसमः स यावत्| प्रियङ्गुकृष्णाघनकल्कयुक्तः सतैलसर्पिर्मधुसैन्धवश्च| स्याद्दीपनो मांसबलप्रदश्च चक्षुर्बलं चोपदधाति सद्यः|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dIpanAdiguNo bastiH (4) · Śloka 4
ਬਲਾਪਟੋਲੀਲਘੁਪਞ੍ਚਮੂਲ- ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤਿਕੈਰਣ੍ਡਯਵਾਤ੍ ਸੁਸਿਦ੍ਧਾਤ੍| ਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਰਸਾਚ੍ਛਾਗਰਸਾਰ੍ਧਯੁਕ੍ਤਃ ਸਾਧ੍ਯਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਸਮਃ ਸ ਯਾਵਤ੍| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਸ੍ਣਾਘਨਕਲ੍ਕਯੁਕ੍ਤਃ ਸਤੈਲਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਸੈਨ੍ਧਵਸ਼੍ਚ| ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੀਪਨੋ ਮਾਂਸਬਲਪ੍ਰਦਸ਼੍ਚ ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਬਲਂ ਚੋਪਦਧਾਤਿ ਸਦ੍ਯਃ||੪||
View original
बलापटोलीलघुपञ्चमूल- त्रायन्तिकैरण्डयवात् सुसिद्धात्| प्रस्थो रसाच्छागरसाऽर्धयुक्तः साध्यः पुनः प्रस्थसमः स यावत्| प्रियङ्गुकृष्णाघनकल्कयुक्तः सतैलसर्पिर्मधुसैन्धवश्च| स्याद्दीपनो मांसबलप्रदश्च चक्षुर्बलं चोपदधाति सद्यः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphavAtA~a~amayaghnAH bastayaH (5) · Śloka 5
ਏਰਣ੍ਡਮੂਲਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਪਲਂ ਪਲਾਸ਼ਾਤ੍ ਤਥਾ ਪਲਾਂਸ਼ਂ ਲਘੁਪਞ੍ਚਮੂਲਮ੍| ਰਾਸ੍ਨਾਬਲਾਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰੁਹਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ- ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਰਗ੍ਵਧਦੇਵਦਾਰੁ| ਫਲਾਨਿ ਚਾਸ੍ਟੌ ਸਲਿਲਾਢਕਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਪਾਚਯੇਦਸ੍ਟਮਸ਼ੇਸਿਤੇਸ੍ਮਿਨ੍| ਵਚਾਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਹਪੁਸਾਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁ- ਯਸ੍ਟੀਕਣਾਵਤ੍ਸਕਬੀਜਮੁਸ੍ਤਮ੍| ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸੁਪਿਸ੍ਟਂ ਸਹਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਸ਼ੈਲ- ਮਕ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣਂ ਲਵਣਾਂਸ਼ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਸ੍ਤੈਲਯੁਤਃ ਸਮੂਤ੍ਰੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਜਯੇਲ੍ਲੇਖਨਦੀਪਨੋਸੌ| ਜਙ੍ਘੋਰੁਪਾਦਤ੍ਰਿਕਪਸ੍ਠਕੋਸ੍ਠ- ਹਦ੍ਗੁਹ੍ਯਸ਼ੂਲਂ ਗੁਰੁਤਾਂ ਵਿਬਨ੍ਧਮ੍| ਗੁਲ੍ਮਾਸ਼੍ਮਵਰ੍ਧ੍ਮਗ੍ਰਹਣੀਗੁਦੋਤ੍ਥਾਂ- ਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਰੋਗਾਨ੍ ਕਫਾਵਾਤਜਾਤਾਨ੍||੫||
View original
एरण्डमूलात् त्रिपलं पलाशात् तथा पलांशं लघुपञ्चमूलम्| रास्नाबलाच्छिन्नरुहाऽश्वगन्धा- पुनर्नवाऽऽरग्वधदेवदारु| फलानि चाऽष्टौ सलिलाऽऽढकाभ्यां विपाचयेदष्टमशेषितेऽस्मिन्| वचाशताह्वाहपुषाप्रियङ्गु- यष्टीकणावत्सकबीजमुस्तम्| दद्यात् सुपिष्टं सहतार्क्ष्यशैल- मक्षप्रमाणं लवणांशयुक्तम्| समाक्षिकस्तैलयुतः समूत्रो बस्तिर्जयेल्लेखनदीपनोऽसौ| जङ्घोरुपादत्रिकपृष्ठकोष्ठ- हृद्गुह्यशूलं गुरुतां विबन्धम्| गुल्माऽश्मवर्ध्मग्रहणीगुदोत्थां- स्तांस्तांश्च रोगान् कफावातजातान्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balyAdiguNo bastiH (5) · Śloka 2
ਚਤੁਸ੍ਪਲੇ ਤੈਲਘਤਸ੍ਯ ਭਸ੍ਟਃ ਛਾਗਾਚ੍ਛਤਾਰ੍ਧੋ ਦਧਿਦਾਡਿਮਾਮ੍ਲਃ| ਰਸਃ ਸਪੇਸ੍ਯੋ ਬਲਵਰ੍ਣਮਾਂਸਰੇਤੋਗ੍ਨਿਤੈਮਿਰ੍ਯਸ਼ਿਰੋਰੁਜੀਸ੍ਟਃ||੨||
View original
चतुष्पले तैलघृतस्य भृष्टः छागाच्छतार्धो दधिदाडिमाम्लः| रसः सपेष्यो बलवर्णमांसरेतोऽग्नितैमिर्यशिरोरुजीष्टः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaraktAdihito nirUhaH (6) · Śloka 6
ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਯਸ੍ਯਾਸ੍ਟਪਲੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਯਃ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਭਿਃ| ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਸਰ੍ਪਿਮਧੁਵਾਤਰਕ੍ਤ- ਵਿਸਰ੍ਪਵੈਸ੍ਵਰ੍ਯਹਿਤੋ ਨਿਰੂਹਃ| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਲੋਧ੍ਰਾਭਯਚਨ੍ਦਨੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਂ ਪਯੋਗ੍ਰ੍ਯਂ ਕਮਲੋਤ੍ਪਲੈਸ਼੍ਚ| ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਂ ਸੁਸ਼ੀਤਂ ਪਿਤ੍ਤਾਮਯਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ ਸਜੀਵਨੀਯਮ੍|੬|
View original
यष्ट्याह्वयस्याष्टपलेन सिद्धं पयः शताह्वाफलपिप्पलीभिः| युक्तं ससर्पिमधुवातरक्त- विसर्पवैस्वर्यहितो निरूहः| यष्ट्याह्वलोध्राभयचन्दनैश्च शृतं पयोऽग्र्यं कमलोत्पलैश्च| सशर्कराक्षौद्रघृतं सुशीतं पित्ताऽऽमयान् हन्ति सजीवनीयम्|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gulmAdihito bastiH (7) · Śloka 6
ਗੋਪਾਙ੍ਗਨਾਚਨ੍ਦਨਸ਼ੀਤਪਾਕੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਰ੍ਧਿਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਮਧੂਕਸੇਵ੍ਯੈਃ| ਪਯਃ ਸ਼ਤਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣਿਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣੀਬਲਾਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਲ੍ਕੈਃ| ਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਪਿਚੁਪ੍ਰਮਾਣੈਰਿਕ੍ਸੋਰ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰਸੇਨ ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਤੈਲੇਨ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਸਾਧਿਤੇਨ ਸਿਤੋਪਲਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਤਃ| ਬਸ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਃ ਸਸਮਸ੍ਤਦੇਹਦਾਹੇ ਸਸ਼ੂਲੇਵਯਵਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਵਾ| ਗੁਲ੍ਮਾਤਿਸਾਰਭ੍ਰਮਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਕ੍ਸੀਣੇ ਕ੍ਸਤੌਜੋਬਲਸਂਕ੍ਸਯੇ ਚ||੬||
View original
गोपाङ्गनाचन्दनशीतपाकीद्राक्षर्धिकाश्मर्यमधूकसेव्यैः| पयः शृतं श्रावणिमुद्गपर्णीबलास्वगुप्तामधुयष्टिकल्कैः| गोधूमचूर्णैश्च पिचुप्रमाणैरिक्षोर्विदार्याश्च रसेन युक्तम्| तैलेन यष्टीमधुसाधितेन सितोपलाक्षौद्रघृतैश्च शीतः| बस्तिः प्रशस्तः ससमस्तदेहदाहे सशूलेऽवयवाऽश्रिते वा| गुल्माऽतिसारभ्रममूत्रकृच्छ्रक्षीणे क्षतौजोबलसंक्षये च||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphAmayaghno nirUhaH (8) · Śloka 8
ਕੋਸ਼ਾਤਕਾਰਗ੍ਵਧਦੇਵਦਾਰੁ- ਮੂਰ੍ਵਾਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਕੁਟਜਾਰ੍ਕਪਾਠਾਃ| ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ ਬਹਤੀ ਚ ਤੋਯੇ ਰਸਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਤਾ ਦਸ਼ ਸ੍ਯੁਃ| ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਸਪੈਲਾਮਦਨੈਃ ਸਕੁਸ੍ਠੈ- ਰਕ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣੈਃ ਪ੍ਰਸਤੈਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ ਫਲਾਹ੍ਵਯਸ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰਸ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ ਚ ਸਾਰ੍ਸਪਸ੍ਯ| ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰੂਹਂ ਕਫਰੋਗਿਤਾਯ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਯੇ ਚਾਸ਼ਨਵਿਦ੍ਵਿਸੇ ਚ||੮||
View original
कोशातकाऽऽरग्वधदेवदारु- मूर्वाश्वदंष्ट्राकुटजार्कपाठाः| पक्त्वा कुलत्थान् बृहती च तोये रसस्य तस्य प्रसृता दश स्युः| तान् सर्षपैलामदनैः सकुष्ठै- रक्षप्रमाणैः प्रसृतैश्च युक्तान्| क्षौद्रस्य तैलस्य फलाह्वयस्य क्षारस्य तैलस्य च सार्षपस्य| दद्यान्निरूहं कफरोगिताय मन्दाग्नये चाऽशनविद्विषे च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvasaMsargA~a~amayaghno nirUhaH (9) · Śloka 9
ਪੁਨਰ੍ਨਵੈਰਣ੍ਡਵਸਾਸ਼੍ਮਭੇਦ- ਵਸ਼੍ਚੀਵਭੂਤੀਕਬਲਾਪਲਾਸ਼ਾਨ੍| ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਚ ਪਲਾਂਸ਼ਕਾਨਿ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਨਿ ਧੌਤਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਚਾਸ੍ਟੌ| ਬਿਲ੍ਵਂ ਯਵਾਙ੍ਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਧਾਨ੍ਯ- ਫਲਾਨਿ ਚ ਸ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਸਤੋਨ੍ਮਿਤਾਨਿ| ਪਯੋ ਜਲਦ੍ਵਯਢਕਸਾਧਿਤਂ ਤਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਾਵਿਸ੍ਟਂ ਸ਼ੁਚਿਵਸ੍ਤ੍ਰਪੂਤਮ੍| ਵਚਾਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਮਰਦਾਰੁਕੁਸ੍ਠ- ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਮ੍| ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਯਵਾਨ੍ਯਾ ਮਦਨੈਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤਂ ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤਂ ਗੁਡਸੈਨ੍ਧਵਾਕ੍ਤਮ੍| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ ਚ ਸਰ੍ਪਿਸਸ਼੍ਚ ਨਵਸ੍ਯ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸਤਿਤ੍ਰਯੇਣ| ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰੂਹਂ ਵਿਧਿਨਾ ਵਿਧਿਜ੍ਞਃ ਸ ਸਰ੍ਵਸਂਸਰ੍ਗਕਤਾਮਯਘ੍ਨਃ||੯||
View original
पुनर्नवैरण्डवृषाश्मभेद- वृश्चीवभूतीकबलापलाशान्| द्विपञ्चमूलं च पलांशकानि क्षुण्णानि धौतानि फलानि चाऽष्टौ| बिल्वं यवाङ्कोलकुलत्थधान्य- फलानि च स्युः प्रसृतोन्मितानि| पयो जलद्वयढकसाधितं तत् क्षीराऽविष्टं शुचिवस्त्रपूतम्| वचाशताह्वाऽमरदारुकुष्ठ- यष्ट्याह्वसिद्धार्थकपिप्पलीनाम्| कल्कैर्यवान्या मदनैश्च युक्तं नाऽऽत्युष्णशीतं गुडसैन्धवाऽऽक्तम्| क्षौद्रस्य तैलस्य च सर्पिषश्च नवस्य युक्तं प्रसृतित्रयेण| दद्यान्निरूहं विधिना विधिज्ञः स सर्वसंसर्गकृताऽऽमयघ्नः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ardhashlokasamApanA bastayaH (10) · Śloka 10
ਅਰ੍ਧਾਰ੍ਧਵਿਹਿਤਾਨ੍ ਬਸ੍ਤੀਨਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਕੋਸ਼ਾਤਕੀਦ੍ਵਯੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਫਲਜੀਮੂਤਵਤ੍ਸਕਾਃ| ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤਯੋਰ੍ਮੂਲਂ ਤਥ ਦਨ੍ਤੀਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿਜਮ੍| ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਯਾ ਚੋਦਕੀਰ੍ਯਾ ਚ ਕ੍ਸੀਰਿਣੀ ਨੀਲਿਨੀਫਲਮ੍| ਸਪ੍ਤਲਾਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਲੋਧ੍ਰਂ ਫਲਂ ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕਸ੍ਯ ਚ| ਸ੍ਵਕਲ੍ਕਸੈਨ੍ਧਵਯੁਤਾਃ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਵਿਸ਼ੋਧਨਾਃ| ਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਤਰ੍ਕਾਰੀਜੀਵਨ੍ਤੀਮੂਲਵਤ੍ਸਕਾਃ| ਪ੍ਰਗ੍ਰਹਃ ਖਦਿਰਃ ਕੁਸ੍ਠਂਸ਼ਮੀਪਿਣ੍ਡੀਤਕੋ ਯਵਾਃ| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਰਰ੍ਕਮੂਲੀ ਚ ਤਰੁਣੀ ਜਾਤਿਯੁਥਿਕਾਃ| ਵਟਾਦ੍ਯਾਃ ਕਿਂਸ਼ੁਕਂ ਲੋਧ੍ਰਮਿਤਿ ਸਂਗ੍ਰਾਹਿਕਾ ਮਤਾਃ| ਗ੍ਰਾਹੀ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਮ੍ਬਸ੍ਠਾਦਿਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕੈਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ| ਊਸਕਾਦਿਪ੍ਰਤੀਵਾਪੋ ਲੇਖਨਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸਃ| ਮਧੁਰਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕੇਨ ਸਰਸਾਜ੍ਯੇਨ ਬਂਹਣਃ||੧੦||
View original
अर्धाऽर्धविहितान् बस्तीनतश्चित्रान् प्रवक्ष्यते| कोशातकीद्वयेक्ष्वाकुफलजीमूतवत्सकाः| श्यामात्रिवृतयोर्मूलं तथ दन्तीद्रवन्तिजम्| प्रकीर्या चोदकीर्या च क्षीरिणी नीलिनीफलम्| सप्तलाशङ्खिनीलोध्रं फलं कम्पिल्लकस्य च| स्वकल्कसैन्धवयुताः पक्वाशयविशोधनाः| धातकीपुष्पतर्कारीजीवन्तीमूलवत्सकाः| प्रग्रहः खदिरः कुष्ठंशमीपिण्डीतको यवाः| प्रियङ्गुरर्कमूली च तरुणी जातियुथिकाः| वटाद्याः किंशुकं लोध्रमिति संग्राहिका मताः| ग्राही प्रियङ्ग्वम्बष्ठादिक्वाथकल्कैः क्रमेण च| ऊषकादिप्रतीवापो लेखनस्त्रिफलारसः| मधुरक्वाथकल्केन सरसाज्येन बृंहणः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana picCilAH bastayaH (11) · Śloka 11
ਬਦਰ੍ਯੈਰਾਵਣੀਸ਼ੇਲੁਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਧਨ੍ਵਨਾਙ੍ਕੁਰਾਃ| ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾਃ ਕ੍ਸੀਰਯੁਤਾਃ ਸਾਸਜਃ ਪਿਚ੍ਛਿਲਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ||੧੧||
View original
बदर्यैरावणीशेलुशाल्मलीधन्वनाऽङ्कुराः| समाक्षिकाः क्षीरयुताः सासृजः पिच्छिलाः स्मृताः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhaghno bastiH (12) · Śloka 12
ਕੋਲਙ੍ਕਤਕਕਾਣ੍ਡੇਕ੍ਸੁਦਰ੍ਭਪੋਟੇਕ੍ਸੁਪਾਲਿਭਿਃ| ਦਾਹਘ੍ਨਃ ਸਘਤਕ੍ਸੀਰੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਭਿਃ||੧੨||
View original
कोलङ्कतककाण्डेक्षुदर्भपोटेक्षुपालिभिः| दाहघ्नः सघृतक्षीरो द्वितीयश्चन्दनादिभिः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pravAhaNe hito bastiH (13) · Śloka 13
ਮੁਸ੍ਟਿਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਪਤ੍ਰਾਣਾਂ ਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧੋ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਹਿਤਃ ਪ੍ਰਵਾਹਣੇ ਤਦ੍ਵਦ੍ਰੁਨ੍ਤੈਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਕਸ੍ਯ ਚ||੧੩||
View original
मुष्टिः शाल्मलीपत्राणां क्षीरसिद्धो घृतान्वितः| हितः प्रवाहणे तद्वद्रुन्तैः शाल्मलकस्य च||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parikarttaharo bastiH (14) · Śloka 14
ਕਰ੍ਬੁਦਾਰਾਢਕੀਨੀਪਵਿਦੁਲੈਃ ਕ੍ਸੀਰਸਾਧਿਤੈਃ| ਪਰਿਕਰ੍ਤ੍ਤੇ ਤਥਾ ਵਨ੍ਤੈਃ ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀਕੋਵਿਦਾਰਜੈਃ||੧੪||
View original
कर्बुदाराऽऽढकीनीपविदुलैः क्षीरसाधितैः| परिकर्त्ते तथा वृन्तैः श्रीपर्णीकोविदारजैः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudaparisrAve hito bastiH (15) · Śloka 15
ਪਰਿਸ੍ਰਾਵੇ ਪਯਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਵਸ਼੍ਚੀਵਪੁਨਰ੍ਨਵਮ੍| ਆਖੁਕਰ੍ਣਿਕਯਾ ਤਦ੍ਵਤ੍ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਯੁਕ੍ਤਯਾ||੧੫||
View original
परिस्रावे पयः सिद्धं सवृश्चीवपुनर्नवम्| आखुकर्णिकया तद्वत्तण्डुलीयकयुक्तया||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanA~atiyoge bastiH (16) · Śloka 16
ਅਸ਼੍ਵਾਵਰੋਹਕਃ ਕਾਕਨਾਸਾਰਾਜਕਸ਼ੇਰੁਕਾਃ| ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਕ੍ਸੀਰੇਤਿਯੋਗੇ ਸ੍ਯੁਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਞ੍ਜਨਘਤੈਰ੍ਯੁਤਾਃ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਤੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾਪਰਃ||੧੬||
View original
अश्वावरोहकः काकनासाराजकशेरुकाः| सिद्धाः क्षीरेऽतियोगे स्युः क्षौद्राञ्जनघृतैर्युताः| न्यग्रोधाद्यैश्चतुर्भिश्च तेनैव विधिनाऽपरः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvAdAne bastyantaram (17) · Śloka 17
ਬਹਤੀਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ ਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਬਦਰੀਮੂਰ੍ਵਾਸ੍ਤਥੋਸ਼ੀਰਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵਃ| ਜੀਵਾਦਾਨੇ ਸ਼ਤੌ ਕ੍ਸੀਰੇ ਦ੍ਵੌ ਗ਼ਤਾਞ੍ਜਨਸਂਯੁਤੌ| ਬਸ੍ਤੀ ਪ੍ਰਦੇਯੌ ਭਿਸਜਾ ਸ਼ੀਤੌ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰੌ| ਗੋਵ੍ਯਜਾਮਹਿਸੀਕ੍ਸੀਰੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯਯੁਤੈਰਪਿ| ਸ਼ਸ਼ੈਣਦਕ੍ਸਮਾਰ੍ਜਾਰਮਹਿਸਾਵ੍ਯਜਸ਼ੋਣਿਤੈਃ| ਸਦ੍ਯਸ੍ਕੈਰ੍ਮਦਿਤੈਰ੍ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਜੀਵਾਦਾਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੭||
View original
बृहतीक्षीरकाकोली पृश्निपर्णी शतावरी| काश्मर्यबदरीमूर्वास्तथोशीरप्रियङ्गवः| जीवादाने शृतौ क्षीरे द्वौ ग़ृताञ्जनसंयुतौ| बस्ती प्रदेयौ भिषजा शीतौ समधुशर्करौ| गोऽव्यजामहिषीक्षीरैर्जीवनीययुतैरपि| शशैणदक्षमार्जारमहिषाव्यजशोणितैः| सद्यस्कैर्मृदितैर्बस्तिर्जीवादाने प्रशस्यते||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukumArAdInAM hitAH bastayaH (18) · Śloka 18
ਅਥੇਮਾਨ੍ ਸੁਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਨਿਰੂਹਾਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਾਨਾਨ੍ ਮਦੂਨ੍| ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਿਪ੍ਲੁਤਾਨਾਂ ਚ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਸਤੈਃ ਪਥਕ੍| ਕ੍ਸੀਰਾਦ੍ ਦ੍ਵੌ ਪ੍ਰਸਤੌ ਕਾਰ੍ਯੌ ਮਧੁਤੈਲਘਤਾਤ੍ ਤ੍ਰਯਃ| ਖਜੇਨ ਮਥਿਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਾਤਘ੍ਨੋ ਬਲਵਰ੍ਣਕਤ੍||੧੮||
View original
अथेमान् सुकुमाराणां निरूहान् स्नेहानान् मृदून्| कर्मणा विप्लुतानां च वक्ष्यामि प्रसृतैः पृथक्| क्षीराद् द्वौ प्रसृतौ कार्यौ मधुतैलघृतात् त्रयः| खजेन मथितो बस्तिर्वातघ्नो बलवर्णकृत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaghno bastiH (19) · Śloka 19
ਏਕੈਕਃ ਪ੍ਰਸਤਸ੍ਤੈਲਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾਮ੍| ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਮੂਲਕ੍ਵਾਥਾਦ੍ਦ੍ਬੌ ਕੌਲਤ੍ਥਾਦ੍ਦ੍ਵੌ ਸ ਵਾਤਜਿਤ੍||੧੯||
View original
एकैकः प्रसृतस्तैलप्रसन्नाक्षौद्रसर्पिषाम्| बिल्वादिमूलक्वाथाद्द्बौ कौलत्थाद्द्वौ स वातजित्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aBiShyandAdiharo bastiH (20) · Śloka 20
ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਪੂਤੀਕਰਾਸ੍ਨਾਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਾਮ੍ਭਸਃ| ਪ੍ਰਸਤਃ ਪਥਗਾਜ੍ਯਾਚ੍ਚ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਸਪਕਲ੍ਕਵਾਨ੍| ਸਪਞ੍ਚਤਿਕ੍ਤੋਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਕਮਿਕੁਸ੍ਠਪ੍ਰਮੇਹਹਾ||੨੦||
View original
पटोलनिम्बपूतीकरास्नासप्तच्छदाऽम्भसः| प्रसृतः पृथगाज्याच्च बस्तिः सर्षपकल्कवान्| सपञ्चतिक्तोऽभिष्यन्दकृमिकुष्ठप्रमेहहा||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumihA nirUhaH (21) · Śloka 21
ਵਿਡਙ੍ਗਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼ਿਗ੍ਰੁਫਲਮੁਸ੍ਤਾਖੁਕਰ੍ਣਿਜਾਤ੍| ਕਸਾਯਾਤ੍ਪ੍ਰਸਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਤੈਲਾਦੇਕੋ ਵਿਮਥ੍ਯ ਤਾਨ੍| ਨਿਰੂਹਃ ਕਮਿਹਾ ਵੇਲ੍ਲਪਿਪ੍ਪਲੀਕਲ੍ਕਯੋਜਿਤਃ||੨੧||
View original
विडङ्गत्रिफलाशिग्रुफलमुस्ताऽऽखुकर्णिजात्| कषायात्प्रसृताः पञ्च तैलादेको विमथ्य तान्| निरूहः कृमिहा वेल्लपिप्पलीकल्कयोजितः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShatvakRudbastiH (22) · Śloka 22
ਪਯਸ੍ਯੇਕ੍ਸੁਸ੍ਥਿਰਾਰਾਸ੍ਨਾਬਿਦਾਰੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾਮ੍| ਏਕੈਕਃ ਪ੍ਰਸਤੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਕਸ੍ਣਾਕਲ੍ਕੋ ਵਸਤ੍ਵਕਤ੍||੨੨||
View original
पयस्येक्षुस्थिरारास्नाबिदारीक्षौद्रसर्पिषाम्| एकैकः प्रसृतो बस्तिः कृष्णाकल्को वृषत्वकृत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viTsa~ggA~a~anAhabhedano bastiH (23) · Śloka 23
ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੈਲਗੋਮੂਤ੍ਰਦਧਿਮਣ੍ਡਾਮ੍ਲਕਾਞ੍ਜਿਕਾਤ੍| ਪ੍ਰਸਤਾਃ ਸਰ੍ਸਪੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਿਟ੍ਸਙ੍ਗਾਨਾਹਭੇਦਨਃ||੨੩||
View original
चत्वारस्तैलगोमूत्रदधिमण्डाम्लकाञ्जिकात्| प्रसृताः सर्षपैः पिष्टैर्विट्सङ्गानाहभेदनः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sA~a~anAhe samUtrakRucchre bastiH (24) · Śloka 24
ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਸ਼੍ਮਭਿਦੇਰਣ੍ਡਕ੍ਵਾਥਤੈਲਸੁਰਾਸਵਾਤ੍| ਪ੍ਰਸਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਚਪਲਾਕੌਨ੍ਤੀਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਕਲ੍ਕਵਾਨ੍| ਬਸ੍ਤਿਃ ਕਵੋਸ੍ਣਃ ਸਾਨਾਹੇ ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰੇ ਵਰੋ ਮਤਃ||੨੪||
View original
श्वदंष्ट्राश्मभिदेरण्डक्वाथतैलसुरासवात्| प्रसृताः पञ्च चपलाकौन्तीयष्ट्याह्वकल्कवान्| बस्तिः कवोष्णः सानाहे मूत्रकृच्छ्रे वरो मतः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRudubastijaDIbhUte bastiH (25) · Śloka 25
ਮਦੁਬਸ੍ਤਿਜਡੀਭੂਤੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਨ੍ਯੋ ਬਸ੍ਤਿਰਿਸ੍ਯਤੇ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਵਿਕਰ੍ਸਿਤੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਮਧੁਰਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੋ ਮਦੁਃ||੨੫||
View original
मृदुबस्तिजडीभूते तीक्ष्णोऽन्यो बस्तिरिष्यते| तीक्ष्णैर्विकर्षिते स्निग्धो मधुरः शिशिरो मृदुः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRudutIkShNayoH parasparaM sambandhaH (26) · Śloka 26
ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤ੍ਵਂ ਮੂਤ੍ਰਬਿਲ੍ਵਾਗ੍ਨਿਲਵਣਕ੍ਸਾਰਸਰ੍ਸਪੈਃ| ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਂ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸੀਰਾਜ੍ਯਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤੁ ਮਾਰ੍ਦਵਮ੍||੨੬||
View original
तीक्ष्णत्वं मूत्रबिल्वाग्निलवणक्षारसर्षपैः| प्राप्तकालं विधातव्यं क्षीराज्याद्यैस्तु मार्दवम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAdiBedena bastiyojanA vidheyA (27) · Śloka 27
ਬਲਕਾਲਦੋਸਰੋਗਪ੍ਰਕਤੀਃ ਪ੍ਰਵਿਭਜ੍ਯ ਯੋਜਿਤੋ ਬਸ੍ਤਿਃ| ਸ੍ਵੈਃ ਸ੍ਵੈਰੌਸਧਵਰ੍ਗੈਃ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਯਤਿ||੨੭||
View original
बलकालदोषरोगप्रकृतीः प्रविभज्य योजितो बस्तिः| स्वैः स्वैरौषधवर्गैः स्वान् स्वान् रोगान् निवर्त्तयति||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNashItakrameNa bastiyojanA (28) · Śloka 28
ਉਸ੍ਣਾਰ੍ਤ੍ਤਾਨਾਂ ਸ਼ੀਤਾਚ੍ਛੀਤਾਰ੍ਤ੍ਤਾਨਾਂ ਤਥਾ ਸੁਖੋਸ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ| ਤਦ੍ਯੋਗ੍ਯੌਸਧਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਬਸ੍ਤੀਨ੍ ਸਨ੍ਤਰ੍ਕ੍ਯ ਯੁਞ੍ਜੀਤ||੨੮||
View original
उष्णार्त्तानां शीताच्छीतार्त्तानां तथा सुखोष्णांश्च| तद्योग्यौषधयुक्तान् बस्तीन् सन्तर्क्य युञ्जीत||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vishodhanIyAnnopabRuMhayet (29) · Śloka 29
ਬਸ੍ਤੀਨ੍ਨ ਬਂਹਣੀਯਾਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਵਿਸ਼ੋਧਨੀਯੇਸੁ| ਮੇਦਾਸ੍ਵਿਨੋ ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯਾ ਯੇ ਚ ਨਰਾਃ ਕੁਸ੍ਠਮੇਹਾਰ੍ਤ੍ਤਾਃ||੨੯||
View original
बस्तीन्न बृंहणीयान् दद्याद्व्याधिषु विशोधनीयेषु| मेदास्विनो विशोध्या ये च नराः कुष्ठमेहार्त्ताः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShINakShatAdayashcA~avishodhyAH (30-31) · Śloka 31
ਨ ਕ੍ਸੀਣਕ੍ਸਤਦੁਰ੍ਬਲਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਕਸ਼ਸ਼ੁਸ੍ਕਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਾਨਾਮ੍| ਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਵਿਸ਼ੋਧਨੀਯਾਨ੍ ਦੋਸਨਿਬਦ੍ਧਾਯੁਸੇ ਯੇ ਚ||੩੦|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਬਸ੍ਤਿਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੧||
View original
न क्षीणक्षतदुर्बलमूर्च्छितकृशशुष्कशुद्धदेहानाम्| दद्याद् विशोधनीयान् दोषनिबद्धाऽऽयुषे ये च||३०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां कल्पस्थाने बस्तिकल्पो नाम चतुर्थोऽध्यायः||३१||
🔊 Audio coming soon