Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ ബസ്തികല്പം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാऽऽത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
View original
अथातो बस्तिकल्पं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुराऽऽत्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
4. bastikalpaḥ
Adhikarana bastikalpastasya mahattva~jca (2) · Śloka 2
ബലാം ഗുഡൂചീം ത്രിഫലാം സരാസ്നാം ദ്വിപഞ്ചമൂലം ച പലോന്മിതാനി| അഷ്ടൌ ഫലാന്യര്ധതുലാം ച മാംസാത് ഛാഗാത് പചേദപ്സു ചതുര്ഥശേഷമ്| പൂതോ യവാനീഫലബില്വകുഷ്ഠ- വചാശതാഹ്വാഘനപിപ്പലീനാമ്| കല്കൈര്ഗുഡക്ഷൌദ്രഘൃതൈഃ സതൈലൈ- ര്യുക്തഃ സുഖോഷ്ണോ ലവണാന്വിതശ്ച| ബസ്തിഃ പരം സര്വഗദപ്രമാഥീ സ്വസ്ഥേ ഹിതോ ജീവനബൃംഹണശ്ച| ബസ്തൌ ച യസ്മിന് പഠിതോ ന കല്കഃ സര്വത്ര ദദ്യാദമുമേവ തത്ര||൨||
View original
बलां गुडूचीं त्रिफलां सरास्नां द्विपञ्चमूलं च पलोन्मितानि| अष्टौ फलान्यर्धतुलां च मांसात् छागात् पचेदप्सु चतुर्थशेषम्| पूतो यवानीफलबिल्वकुष्ठ- वचाशताह्वाघनपिप्पलीनाम्| कल्कैर्गुडक्षौद्रघृतैः सतैलै- र्युक्तः सुखोष्णो लवणान्वितश्च| बस्तिः परं सर्वगदप्रमाथी स्वस्थे हितो जीवनबृंहणश्च| बस्तौ च यस्मिन् पठितो न कल्कः सर्वत्र दद्यादमुमेव तत्र||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhAH bastikalpAH sarvA~anilA~a~amayaghno nirUhaH (3) · Śloka 3
ദ്വിപഞ്ചമൂലസ്യ രസോऽമ്ലയുക്തഃ സച്ഛാഗമാംസസ്യ സപൂര്വപേഷ്യഃ| ത്രിസ്നേഹയുക്തഃ പ്രവരോ നിരൂഹഃ സര്വാऽനിലവ്യാധിഹരഃ പ്രദിഷ്ടഃ||൩||
View original
द्विपञ्चमूलस्य रसोऽम्लयुक्तः सच्छागमांसस्य सपूर्वपेष्यः| त्रिस्नेहयुक्तः प्रवरो निरूहः सर्वाऽनिलव्याधिहरः प्रदिष्टः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dIpanAdiguNo bastiH (4) · Śloka 4
ബലാപടോലീലഘുപഞ്ചമൂല- ത്രായന്തികൈരണ്ഡയവാത് സുസിദ്ധാത്| പ്രസ്ഥോ രസാച്ഛാഗരസാऽര്ധയുക്തഃ സാധ്യഃ പുനഃ പ്രസ്ഥസമഃ സ യാവത്| പ്രിയങ്ഗുകൃഷ്ണാഘനകല്കയുക്തഃ സതൈലസര്പിര്മധുസൈന്ധവശ്ച| സ്യാദ്ദീപനോ മാംസബലപ്രദശ്ച ചക്ഷുര്ബലം ചോപദധാതി സദ്യഃ|൪|
View original
बलापटोलीलघुपञ्चमूल- त्रायन्तिकैरण्डयवात् सुसिद्धात्| प्रस्थो रसाच्छागरसाऽर्धयुक्तः साध्यः पुनः प्रस्थसमः स यावत्| प्रियङ्गुकृष्णाघनकल्कयुक्तः सतैलसर्पिर्मधुसैन्धवश्च| स्याद्दीपनो मांसबलप्रदश्च चक्षुर्बलं चोपदधाति सद्यः|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dIpanAdiguNo bastiH (4) · Śloka 4
ബലാപടോലീലഘുപഞ്ചമൂല- ത്രായന്തികൈരണ്ഡയവാത് സുസിദ്ധാത്| പ്രസ്ഥോ രസാച്ഛാഗരസാऽര്ധയുക്തഃ സാധ്യഃ പുനഃ പ്രസ്ഥസമഃ സ യാവത്| പ്രിയങ്ഗുകൃഷ്ണാഘനകല്കയുക്തഃ സതൈലസര്പിര്മധുസൈന്ധവശ്ച| സ്യാദ്ദീപനോ മാംസബലപ്രദശ്ച ചക്ഷുര്ബലം ചോപദധാതി സദ്യഃ||൪||
View original
बलापटोलीलघुपञ्चमूल- त्रायन्तिकैरण्डयवात् सुसिद्धात्| प्रस्थो रसाच्छागरसाऽर्धयुक्तः साध्यः पुनः प्रस्थसमः स यावत्| प्रियङ्गुकृष्णाघनकल्कयुक्तः सतैलसर्पिर्मधुसैन्धवश्च| स्याद्दीपनो मांसबलप्रदश्च चक्षुर्बलं चोपदधाति सद्यः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphavAtA~a~amayaghnAH bastayaH (5) · Śloka 5
ഏരണ്ഡമൂലാത് ത്രിപലം പലാശാത് തഥാ പലാംശം ലഘുപഞ്ചമൂലമ്| രാസ്നാബലാച്ഛിന്നരുഹാऽശ്വഗന്ധാ- പുനര്നവാऽऽരഗ്വധദേവദാരു| ഫലാനി ചാऽഷ്ടൌ സലിലാऽऽഢകാഭ്യാം വിപാചയേദഷ്ടമശേഷിതേऽസ്മിന്| വചാശതാഹ്വാഹപുഷാപ്രിയങ്ഗു- യഷ്ടീകണാവത്സകബീജമുസ്തമ്| ദദ്യാത് സുപിഷ്ടം സഹതാര്ക്ഷ്യശൈല- മക്ഷപ്രമാണം ലവണാംശയുക്തമ്| സമാക്ഷികസ്തൈലയുതഃ സമൂത്രോ ബസ്തിര്ജയേല്ലേഖനദീപനോऽസൌ| ജങ്ഘോരുപാദത്രികപൃഷ്ഠകോഷ്ഠ- ഹൃദ്ഗുഹ്യശൂലം ഗുരുതാം വിബന്ധമ്| ഗുല്മാऽശ്മവര്ധ്മഗ്രഹണീഗുദോത്ഥാം- സ്താംസ്താംശ്ച രോഗാന് കഫാവാതജാതാന്||൫||
View original
एरण्डमूलात् त्रिपलं पलाशात् तथा पलांशं लघुपञ्चमूलम्| रास्नाबलाच्छिन्नरुहाऽश्वगन्धा- पुनर्नवाऽऽरग्वधदेवदारु| फलानि चाऽष्टौ सलिलाऽऽढकाभ्यां विपाचयेदष्टमशेषितेऽस्मिन्| वचाशताह्वाहपुषाप्रियङ्गु- यष्टीकणावत्सकबीजमुस्तम्| दद्यात् सुपिष्टं सहतार्क्ष्यशैल- मक्षप्रमाणं लवणांशयुक्तम्| समाक्षिकस्तैलयुतः समूत्रो बस्तिर्जयेल्लेखनदीपनोऽसौ| जङ्घोरुपादत्रिकपृष्ठकोष्ठ- हृद्गुह्यशूलं गुरुतां विबन्धम्| गुल्माऽश्मवर्ध्मग्रहणीगुदोत्थां- स्तांस्तांश्च रोगान् कफावातजातान्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balyAdiguNo bastiH (5) · Śloka 2
ചതുഷ്പലേ തൈലഘൃതസ്യ ഭൃഷ്ടഃ ഛാഗാച്ഛതാര്ധോ ദധിദാഡിമാമ്ലഃ| രസഃ സപേഷ്യോ ബലവര്ണമാംസരേതോऽഗ്നിതൈമിര്യശിരോരുജീഷ്ടഃ||൨||
View original
चतुष्पले तैलघृतस्य भृष्टः छागाच्छतार्धो दधिदाडिमाम्लः| रसः सपेष्यो बलवर्णमांसरेतोऽग्नितैमिर्यशिरोरुजीष्टः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaraktAdihito nirUhaH (6) · Śloka 6
യഷ്ട്യാഹ്വയസ്യാഷ്ടപലേന സിദ്ധം പയഃ ശതാഹ്വാഫലപിപ്പലീഭിഃ| യുക്തം സസര്പിമധുവാതരക്ത- വിസര്പവൈസ്വര്യഹിതോ നിരൂഹഃ| യഷ്ട്യാഹ്വലോധ്രാഭയചന്ദനൈശ്ച ശൃതം പയോऽഗ്ര്യം കമലോത്പലൈശ്ച| സശര്കരാക്ഷൌദ്രഘൃതം സുശീതം പിത്താऽऽമയാന് ഹന്തി സജീവനീയമ്|൬|
View original
यष्ट्याह्वयस्याष्टपलेन सिद्धं पयः शताह्वाफलपिप्पलीभिः| युक्तं ससर्पिमधुवातरक्त- विसर्पवैस्वर्यहितो निरूहः| यष्ट्याह्वलोध्राभयचन्दनैश्च शृतं पयोऽग्र्यं कमलोत्पलैश्च| सशर्कराक्षौद्रघृतं सुशीतं पित्ताऽऽमयान् हन्ति सजीवनीयम्|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gulmAdihito bastiH (7) · Śloka 6
ഗോപാങ്ഗനാചന്ദനശീതപാകീദ്രാക്ഷര്ധികാശ്മര്യമധൂകസേവ്യൈഃ| പയഃ ശൃതം ശ്രാവണിമുദ്ഗപര്ണീബലാസ്വഗുപ്താമധുയഷ്ടികല്കൈഃ| ഗോധൂമചൂര്ണൈശ്ച പിചുപ്രമാണൈരിക്ഷോര്വിദാര്യാശ്ച രസേന യുക്തമ്| തൈലേന യഷ്ടീമധുസാധിതേന സിതോപലാക്ഷൌദ്രഘൃതൈശ്ച ശീതഃ| ബസ്തിഃ പ്രശസ്തഃ സസമസ്തദേഹദാഹേ സശൂലേऽവയവാऽശ്രിതേ വാ| ഗുല്മാऽതിസാരഭ്രമമൂത്രകൃച്ഛ്രക്ഷീണേ ക്ഷതൌജോബലസംക്ഷയേ ച||൬||
View original
गोपाङ्गनाचन्दनशीतपाकीद्राक्षर्धिकाश्मर्यमधूकसेव्यैः| पयः शृतं श्रावणिमुद्गपर्णीबलास्वगुप्तामधुयष्टिकल्कैः| गोधूमचूर्णैश्च पिचुप्रमाणैरिक्षोर्विदार्याश्च रसेन युक्तम्| तैलेन यष्टीमधुसाधितेन सितोपलाक्षौद्रघृतैश्च शीतः| बस्तिः प्रशस्तः ससमस्तदेहदाहे सशूलेऽवयवाऽश्रिते वा| गुल्माऽतिसारभ्रममूत्रकृच्छ्रक्षीणे क्षतौजोबलसंक्षये च||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphAmayaghno nirUhaH (8) · Śloka 8
കോശാതകാऽऽരഗ്വധദേവദാരു- മൂര്വാശ്വദംഷ്ട്രാകുടജാര്കപാഠാഃ| പക്ത്വാ കുലത്ഥാന് ബൃഹതീ ച തോയേ രസസ്യ തസ്യ പ്രസൃതാ ദശ സ്യുഃ| താന് സര്ഷപൈലാമദനൈഃ സകുഷ്ഠൈ- രക്ഷപ്രമാണൈഃ പ്രസൃതൈശ്ച യുക്താന്| ക്ഷൌദ്രസ്യ തൈലസ്യ ഫലാഹ്വയസ്യ ക്ഷാരസ്യ തൈലസ്യ ച സാര്ഷപസ്യ| ദദ്യാന്നിരൂഹം കഫരോഗിതായ മന്ദാഗ്നയേ ചാऽശനവിദ്വിഷേ ച||൮||
View original
कोशातकाऽऽरग्वधदेवदारु- मूर्वाश्वदंष्ट्राकुटजार्कपाठाः| पक्त्वा कुलत्थान् बृहती च तोये रसस्य तस्य प्रसृता दश स्युः| तान् सर्षपैलामदनैः सकुष्ठै- रक्षप्रमाणैः प्रसृतैश्च युक्तान्| क्षौद्रस्य तैलस्य फलाह्वयस्य क्षारस्य तैलस्य च सार्षपस्य| दद्यान्निरूहं कफरोगिताय मन्दाग्नये चाऽशनविद्विषे च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvasaMsargA~a~amayaghno nirUhaH (9) · Śloka 9
പുനര്നവൈരണ്ഡവൃഷാശ്മഭേദ- വൃശ്ചീവഭൂതീകബലാപലാശാന്| ദ്വിപഞ്ചമൂലം ച പലാംശകാനി ക്ഷുണ്ണാനി ധൌതാനി ഫലാനി ചാऽഷ്ടൌ| ബില്വം യവാങ്കോലകുലത്ഥധാന്യ- ഫലാനി ച സ്യുഃ പ്രസൃതോന്മിതാനി| പയോ ജലദ്വയഢകസാധിതം തത് ക്ഷീരാऽവിഷ്ടം ശുചിവസ്ത്രപൂതമ്| വചാശതാഹ്വാऽമരദാരുകുഷ്ഠ- യഷ്ട്യാഹ്വസിദ്ധാര്ഥകപിപ്പലീനാമ്| കല്കൈര്യവാന്യാ മദനൈശ്ച യുക്തം നാऽऽത്യുഷ്ണശീതം ഗുഡസൈന്ധവാऽऽക്തമ്| ക്ഷൌദ്രസ്യ തൈലസ്യ ച സര്പിഷശ്ച നവസ്യ യുക്തം പ്രസൃതിത്രയേണ| ദദ്യാന്നിരൂഹം വിധിനാ വിധിജ്ഞഃ സ സര്വസംസര്ഗകൃതാऽऽമയഘ്നഃ||൯||
View original
पुनर्नवैरण्डवृषाश्मभेद- वृश्चीवभूतीकबलापलाशान्| द्विपञ्चमूलं च पलांशकानि क्षुण्णानि धौतानि फलानि चाऽष्टौ| बिल्वं यवाङ्कोलकुलत्थधान्य- फलानि च स्युः प्रसृतोन्मितानि| पयो जलद्वयढकसाधितं तत् क्षीराऽविष्टं शुचिवस्त्रपूतम्| वचाशताह्वाऽमरदारुकुष्ठ- यष्ट्याह्वसिद्धार्थकपिप्पलीनाम्| कल्कैर्यवान्या मदनैश्च युक्तं नाऽऽत्युष्णशीतं गुडसैन्धवाऽऽक्तम्| क्षौद्रस्य तैलस्य च सर्पिषश्च नवस्य युक्तं प्रसृतित्रयेण| दद्यान्निरूहं विधिना विधिज्ञः स सर्वसंसर्गकृताऽऽमयघ्नः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ardhashlokasamApanA bastayaH (10) · Śloka 10
അര്ധാऽര്ധവിഹിതാന് ബസ്തീനതശ്ചിത്രാന് പ്രവക്ഷ്യതേ| കോശാതകീദ്വയേക്ഷ്വാകുഫലജീമൂതവത്സകാഃ| ശ്യാമാത്രിവൃതയോര്മൂലം തഥ ദന്തീദ്രവന്തിജമ്| പ്രകീര്യാ ചോദകീര്യാ ച ക്ഷീരിണീ നീലിനീഫലമ്| സപ്തലാശങ്ഖിനീലോധ്രം ഫലം കമ്പില്ലകസ്യ ച| സ്വകല്കസൈന്ധവയുതാഃ പക്വാശയവിശോധനാഃ| ധാതകീപുഷ്പതര്കാരീജീവന്തീമൂലവത്സകാഃ| പ്രഗ്രഹഃ ഖദിരഃ കുഷ്ഠംശമീപിണ്ഡീതകോ യവാഃ| പ്രിയങ്ഗുരര്കമൂലീ ച തരുണീ ജാതിയുഥികാഃ| വടാദ്യാഃ കിംശുകം ലോധ്രമിതി സംഗ്രാഹികാ മതാഃ| ഗ്രാഹീ പ്രിയങ്ഗ്വമ്ബഷ്ഠാദിക്വാഥകല്കൈഃ ക്രമേണ ച| ഊഷകാദിപ്രതീവാപോ ലേഖനസ്ത്രിഫലാരസഃ| മധുരക്വാഥകല്കേന സരസാജ്യേന ബൃംഹണഃ||൧൦||
View original
अर्धाऽर्धविहितान् बस्तीनतश्चित्रान् प्रवक्ष्यते| कोशातकीद्वयेक्ष्वाकुफलजीमूतवत्सकाः| श्यामात्रिवृतयोर्मूलं तथ दन्तीद्रवन्तिजम्| प्रकीर्या चोदकीर्या च क्षीरिणी नीलिनीफलम्| सप्तलाशङ्खिनीलोध्रं फलं कम्पिल्लकस्य च| स्वकल्कसैन्धवयुताः पक्वाशयविशोधनाः| धातकीपुष्पतर्कारीजीवन्तीमूलवत्सकाः| प्रग्रहः खदिरः कुष्ठंशमीपिण्डीतको यवाः| प्रियङ्गुरर्कमूली च तरुणी जातियुथिकाः| वटाद्याः किंशुकं लोध्रमिति संग्राहिका मताः| ग्राही प्रियङ्ग्वम्बष्ठादिक्वाथकल्कैः क्रमेण च| ऊषकादिप्रतीवापो लेखनस्त्रिफलारसः| मधुरक्वाथकल्केन सरसाज्येन बृंहणः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana picCilAH bastayaH (11) · Śloka 11
ബദര്യൈരാവണീശേലുശാല്മലീധന്വനാऽങ്കുരാഃ| സമാക്ഷികാഃ ക്ഷീരയുതാഃ സാസൃജഃ പിച്ഛിലാഃ സ്മൃതാഃ||൧൧||
View original
बदर्यैरावणीशेलुशाल्मलीधन्वनाऽङ्कुराः| समाक्षिकाः क्षीरयुताः सासृजः पिच्छिलाः स्मृताः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhaghno bastiH (12) · Śloka 12
കോലങ്കതകകാണ്ഡേക്ഷുദര്ഭപോടേക്ഷുപാലിഭിഃ| ദാഹഘ്നഃ സഘൃതക്ഷീരോ ദ്വിതീയശ്ചന്ദനാദിഭിഃ||൧൨||
View original
कोलङ्कतककाण्डेक्षुदर्भपोटेक्षुपालिभिः| दाहघ्नः सघृतक्षीरो द्वितीयश्चन्दनादिभिः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pravAhaNe hito bastiH (13) · Śloka 13
മുഷ്ടിഃ ശാല്മലീപത്രാണാം ക്ഷീരസിദ്ധോ ഘൃതാന്വിതഃ| ഹിതഃ പ്രവാഹണേ തദ്വദ്രുന്തൈഃ ശാല്മലകസ്യ ച||൧൩||
View original
मुष्टिः शाल्मलीपत्राणां क्षीरसिद्धो घृतान्वितः| हितः प्रवाहणे तद्वद्रुन्तैः शाल्मलकस्य च||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parikarttaharo bastiH (14) · Śloka 14
കര്ബുദാരാऽऽഢകീനീപവിദുലൈഃ ക്ഷീരസാധിതൈഃ| പരികര്ത്തേ തഥാ വൃന്തൈഃ ശ്രീപര്ണീകോവിദാരജൈഃ||൧൪||
View original
कर्बुदाराऽऽढकीनीपविदुलैः क्षीरसाधितैः| परिकर्त्ते तथा वृन्तैः श्रीपर्णीकोविदारजैः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudaparisrAve hito bastiH (15) · Śloka 15
പരിസ്രാവേ പയഃ സിദ്ധം സവൃശ്ചീവപുനര്നവമ്| ആഖുകര്ണികയാ തദ്വത്തണ്ഡുലീയകയുക്തയാ||൧൫||
View original
परिस्रावे पयः सिद्धं सवृश्चीवपुनर्नवम्| आखुकर्णिकया तद्वत्तण्डुलीयकयुक्तया||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanA~atiyoge bastiH (16) · Śloka 16
അശ്വാവരോഹകഃ കാകനാസാരാജകശേരുകാഃ| സിദ്ധാഃ ക്ഷീരേऽതിയോഗേ സ്യുഃ ക്ഷൌദ്രാഞ്ജനഘൃതൈര്യുതാഃ| ന്യഗ്രോധാദ്യൈശ്ചതുര്ഭിശ്ച തേനൈവ വിധിനാऽപരഃ||൧൬||
View original
अश्वावरोहकः काकनासाराजकशेरुकाः| सिद्धाः क्षीरेऽतियोगे स्युः क्षौद्राञ्जनघृतैर्युताः| न्यग्रोधाद्यैश्चतुर्भिश्च तेनैव विधिनाऽपरः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvAdAne bastyantaram (17) · Śloka 17
ബൃഹതീക്ഷീരകാകോലീ പൃശ്നിപര്ണീ ശതാവരീ| കാശ്മര്യബദരീമൂര്വാസ്തഥോശീരപ്രിയങ്ഗവഃ| ജീവാദാനേ ശൃതൌ ക്ഷീരേ ദ്വൌ ഘൃതാഞ്ജനസംയുതൌ| ബസ്തീ പ്രദേയൌ ഭിഷജാ ശീതൌ സമധുശര്കരൌ| ഗോऽവ്യജാമഹിഷീക്ഷീരൈര്ജീവനീയയുതൈരപി| ശശൈണദക്ഷമാര്ജാരമഹിഷാവ്യജശോണിതൈഃ| സദ്യസ്കൈര്മൃദിതൈര്ബസ്തിര്ജീവാദാനേ പ്രശസ്യതേ||൧൭||
View original
बृहतीक्षीरकाकोली पृश्निपर्णी शतावरी| काश्मर्यबदरीमूर्वास्तथोशीरप्रियङ्गवः| जीवादाने शृतौ क्षीरे द्वौ ग़ृताञ्जनसंयुतौ| बस्ती प्रदेयौ भिषजा शीतौ समधुशर्करौ| गोऽव्यजामहिषीक्षीरैर्जीवनीययुतैरपि| शशैणदक्षमार्जारमहिषाव्यजशोणितैः| सद्यस्कैर्मृदितैर्बस्तिर्जीवादाने प्रशस्यते||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukumArAdInAM hitAH bastayaH (18) · Śloka 18
അഥേമാന് സുകുമാരാണാം നിരൂഹാന് സ്നേഹാനാന് മൃദൂന്| കര്മണാ വിപ്ലുതാനാം ച വക്ഷ്യാമി പ്രസൃതൈഃ പൃഥക്| ക്ഷീരാദ് ദ്വൌ പ്രസൃതൌ കാര്യൌ മധുതൈലഘൃതാത് ത്രയഃ| ഖജേന മഥിതോ ബസ്തിര്വാതഘ്നോ ബലവര്ണകൃത്||൧൮||
View original
अथेमान् सुकुमाराणां निरूहान् स्नेहानान् मृदून्| कर्मणा विप्लुतानां च वक्ष्यामि प्रसृतैः पृथक्| क्षीराद् द्वौ प्रसृतौ कार्यौ मधुतैलघृतात् त्रयः| खजेन मथितो बस्तिर्वातघ्नो बलवर्णकृत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaghno bastiH (19) · Śloka 19
ഏകൈകഃ പ്രസൃതസ്തൈലപ്രസന്നാക്ഷൌദ്രസര്പിഷാമ്| ബില്വാദിമൂലക്വാഥാദ്ദ്ബൌ കൌലത്ഥാദ്ദ്വൌ സ വാതജിത്||൧൯||
View original
एकैकः प्रसृतस्तैलप्रसन्नाक्षौद्रसर्पिषाम्| बिल्वादिमूलक्वाथाद्द्बौ कौलत्थाद्द्वौ स वातजित्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aBiShyandAdiharo bastiH (20) · Śloka 20
പടോലനിമ്ബപൂതീകരാസ്നാസപ്തച്ഛദാऽമ്ഭസഃ| പ്രസൃതഃ പൃഥഗാജ്യാച്ച ബസ്തിഃ സര്ഷപകല്കവാന്| സപഞ്ചതിക്തോऽഭിഷ്യന്ദകൃമികുഷ്ഠപ്രമേഹഹാ||൨൦||
View original
पटोलनिम्बपूतीकरास्नासप्तच्छदाऽम्भसः| प्रसृतः पृथगाज्याच्च बस्तिः सर्षपकल्कवान्| सपञ्चतिक्तोऽभिष्यन्दकृमिकुष्ठप्रमेहहा||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumihA nirUhaH (21) · Śloka 21
വിഡങ്ഗത്രിഫലാശിഗ്രുഫലമുസ്താऽऽഖുകര്ണിജാത്| കഷായാത്പ്രസൃതാഃ പഞ്ച തൈലാദേകോ വിമഥ്യ താന്| നിരൂഹഃ കൃമിഹാ വേല്ലപിപ്പലീകല്കയോജിതഃ||൨൧||
View original
विडङ्गत्रिफलाशिग्रुफलमुस्ताऽऽखुकर्णिजात्| कषायात्प्रसृताः पञ्च तैलादेको विमथ्य तान्| निरूहः कृमिहा वेल्लपिप्पलीकल्कयोजितः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShatvakRudbastiH (22) · Śloka 22
പയസ്യേക്ഷുസ്ഥിരാരാസ്നാബിദാരീക്ഷൌദ്രസര്പിഷാമ്| ഏകൈകഃ പ്രസൃതോ ബസ്തിഃ കൃഷ്ണാകല്കോ വൃഷത്വകൃത്||൨൨||
View original
पयस्येक्षुस्थिरारास्नाबिदारीक्षौद्रसर्पिषाम्| एकैकः प्रसृतो बस्तिः कृष्णाकल्को वृषत्वकृत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viTsa~ggA~a~anAhabhedano bastiH (23) · Śloka 23
ചത്വാരസ്തൈലഗോമൂത്രദധിമണ്ഡാമ്ലകാഞ്ജികാത്| പ്രസൃതാഃ സര്ഷപൈഃ പിഷ്ടൈര്വിട്സങ്ഗാനാഹഭേദനഃ||൨൩||
View original
चत्वारस्तैलगोमूत्रदधिमण्डाम्लकाञ्जिकात्| प्रसृताः सर्षपैः पिष्टैर्विट्सङ्गानाहभेदनः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sA~a~anAhe samUtrakRucchre bastiH (24) · Śloka 24
ശ്വദംഷ്ട്രാശ്മഭിദേരണ്ഡക്വാഥതൈലസുരാസവാത്| പ്രസൃതാഃ പഞ്ച ചപലാകൌന്തീയഷ്ട്യാഹ്വകല്കവാന്| ബസ്തിഃ കവോഷ്ണഃ സാനാഹേ മൂത്രകൃച്ഛ്രേ വരോ മതഃ||൨൪||
View original
श्वदंष्ट्राश्मभिदेरण्डक्वाथतैलसुरासवात्| प्रसृताः पञ्च चपलाकौन्तीयष्ट्याह्वकल्कवान्| बस्तिः कवोष्णः सानाहे मूत्रकृच्छ्रे वरो मतः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRudubastijaDIbhUte bastiH (25) · Śloka 25
മൃദുബസ്തിജഡീഭൂതേ തീക്ഷ്ണോऽന്യോ ബസ്തിരിഷ്യതേ| തീക്ഷ്ണൈര്വികര്ഷിതേ സ്നിഗ്ധോ മധുരഃ ശിശിരോ മൃദുഃ||൨൫||
View original
मृदुबस्तिजडीभूते तीक्ष्णोऽन्यो बस्तिरिष्यते| तीक्ष्णैर्विकर्षिते स्निग्धो मधुरः शिशिरो मृदुः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRudutIkShNayoH parasparaM sambandhaH (26) · Śloka 26
തീക്ഷ്ണത്വം മൂത്രബില്വാഗ്നിലവണക്ഷാരസര്ഷപൈഃ| പ്രാപ്തകാലം വിധാതവ്യം ക്ഷീരാജ്യാദ്യൈസ്തു മാര്ദവമ്||൨൬||
View original
तीक्ष्णत्वं मूत्रबिल्वाग्निलवणक्षारसर्षपैः| प्राप्तकालं विधातव्यं क्षीराज्याद्यैस्तु मार्दवम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAdiBedena bastiyojanA vidheyA (27) · Śloka 27
ബലകാലദോഷരോഗപ്രകൃതീഃ പ്രവിഭജ്യ യോജിതോ ബസ്തിഃ| സ്വൈഃ സ്വൈരൌഷധവര്ഗൈഃ സ്വാന് സ്വാന് രോഗാന് നിവര്ത്തയതി||൨൭||
View original
बलकालदोषरोगप्रकृतीः प्रविभज्य योजितो बस्तिः| स्वैः स्वैरौषधवर्गैः स्वान् स्वान् रोगान् निवर्त्तयति||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNashItakrameNa bastiyojanA (28) · Śloka 28
ഉഷ്ണാര്ത്താനാം ശീതാച്ഛീതാര്ത്താനാം തഥാ സുഖോഷ്ണാംശ്ച| തദ്യോഗ്യൌഷധയുക്താന് ബസ്തീന് സന്തര്ക്യ യുഞ്ജീത||൨൮||
View original
उष्णार्त्तानां शीताच्छीतार्त्तानां तथा सुखोष्णांश्च| तद्योग्यौषधयुक्तान् बस्तीन् सन्तर्क्य युञ्जीत||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vishodhanIyAnnopabRuMhayet (29) · Śloka 29
ബസ്തീന്ന ബൃംഹണീയാന് ദദ്യാദ്വ്യാധിഷു വിശോധനീയേഷു| മേദാസ്വിനോ വിശോധ്യാ യേ ച നരാഃ കുഷ്ഠമേഹാര്ത്താഃ||൨൯||
View original
बस्तीन्न बृंहणीयान् दद्याद्व्याधिषु विशोधनीयेषु| मेदास्विनो विशोध्या ये च नराः कुष्ठमेहार्त्ताः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShINakShatAdayashcA~avishodhyAH (30-31) · Śloka 31
ന ക്ഷീണക്ഷതദുര്ബലമൂര്ച്ഛിതകൃശശുഷ്കശുദ്ധദേഹാനാമ്| ദദ്യാദ് വിശോധനീയാന് ദോഷനിബദ്ധാऽऽയുഷേ യേ ച||൩൦|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം കല്പസ്ഥാനേ ബസ്തികല്പോ നാമ ചതുര്ഥോऽധ്യായഃ||൩൧||
View original
न क्षीणक्षतदुर्बलमूर्च्छितकृशशुष्कशुद्धदेहानाम्| दद्याद् विशोधनीयान् दोषनिबद्धाऽऽयुषे ये च||३०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां कल्पस्थाने बस्तिकल्पो नाम चतुर्थोऽध्यायः||३१||
🔊 Audio coming soon