Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো বস্তিকল্পং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাঽঽত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
View original
अथातो बस्तिकल्पं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुराऽऽत्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
4. bastikalpaḥ
Adhikarana bastikalpastasya mahattva~jca (2) · Śloka 2
বলাং গুডূচীং ত্রিফলাং সরাস্নাং দ্বিপঞ্চমূলং চ পলোন্মিতানি| অষ্টৌ ফলান্যর্ধতুলাং চ মাংসাত্ ছাগাত্ পচেদপ্সু চতুর্থশেষম্| পূতো যবানীফলবিল্বকুষ্ঠ- বচাশতাহ্বাঘনপিপ্পলীনাম্| কল্কৈর্গুডক্ষৌদ্রঘৃতৈঃ সতৈলৈ- র্যুক্তঃ সুখোষ্ণো লবণান্বিতশ্চ| বস্তিঃ পরং সর্বগদপ্রমাথী স্বস্থে হিতো জীবনবৃংহণশ্চ| বস্তৌ চ যস্মিন্ পঠিতো ন কল্কঃ সর্বত্র দদ্যাদমুমেব তত্র||২||
View original
बलां गुडूचीं त्रिफलां सरास्नां द्विपञ्चमूलं च पलोन्मितानि| अष्टौ फलान्यर्धतुलां च मांसात् छागात् पचेदप्सु चतुर्थशेषम्| पूतो यवानीफलबिल्वकुष्ठ- वचाशताह्वाघनपिप्पलीनाम्| कल्कैर्गुडक्षौद्रघृतैः सतैलै- र्युक्तः सुखोष्णो लवणान्वितश्च| बस्तिः परं सर्वगदप्रमाथी स्वस्थे हितो जीवनबृंहणश्च| बस्तौ च यस्मिन् पठितो न कल्कः सर्वत्र दद्यादमुमेव तत्र||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhAH bastikalpAH sarvA~anilA~a~amayaghno nirUhaH (3) · Śloka 3
দ্বিপঞ্চমূলস্য রসোঽম্লযুক্তঃ সচ্ছাগমাংসস্য সপূর্বপেষ্যঃ| ত্রিস্নেহযুক্তঃ প্রবরো নিরূহঃ সর্বাঽনিলব্যাধিহরঃ প্রদিষ্টঃ||৩||
View original
द्विपञ्चमूलस्य रसोऽम्लयुक्तः सच्छागमांसस्य सपूर्वपेष्यः| त्रिस्नेहयुक्तः प्रवरो निरूहः सर्वाऽनिलव्याधिहरः प्रदिष्टः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dIpanAdiguNo bastiH (4) · Śloka 4
বলাপটোলীলঘুপঞ্চমূল- ত্রাযন্তিকৈরণ্ডযবাত্ সুসিদ্ধাত্| প্রস্থো রসাচ্ছাগরসাঽর্ধযুক্তঃ সাধ্যঃ পুনঃ প্রস্থসমঃ স যাবত্| প্রিযঙ্গুকৃষ্ণাঘনকল্কযুক্তঃ সতৈলসর্পির্মধুসৈন্ধবশ্চ| স্যাদ্দীপনো মাংসবলপ্রদশ্চ চক্ষুর্বলং চোপদধাতি সদ্যঃ|৪|
View original
बलापटोलीलघुपञ्चमूल- त्रायन्तिकैरण्डयवात् सुसिद्धात्| प्रस्थो रसाच्छागरसाऽर्धयुक्तः साध्यः पुनः प्रस्थसमः स यावत्| प्रियङ्गुकृष्णाघनकल्कयुक्तः सतैलसर्पिर्मधुसैन्धवश्च| स्याद्दीपनो मांसबलप्रदश्च चक्षुर्बलं चोपदधाति सद्यः|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dIpanAdiguNo bastiH (4) · Śloka 4
বলাপটোলীলঘুপঞ্চমূল- ত্রাযন্তিকৈরণ্ডযবাত্ সুসিদ্ধাত্| প্রস্থো রসাচ্ছাগরসাঽর্ধযুক্তঃ সাধ্যঃ পুনঃ প্রস্থসমঃ স যাবত্| প্রিযঙ্গুকৃষ্ণাঘনকল্কযুক্তঃ সতৈলসর্পির্মধুসৈন্ধবশ্চ| স্যাদ্দীপনো মাংসবলপ্রদশ্চ চক্ষুর্বলং চোপদধাতি সদ্যঃ||৪||
View original
बलापटोलीलघुपञ्चमूल- त्रायन्तिकैरण्डयवात् सुसिद्धात्| प्रस्थो रसाच्छागरसाऽर्धयुक्तः साध्यः पुनः प्रस्थसमः स यावत्| प्रियङ्गुकृष्णाघनकल्कयुक्तः सतैलसर्पिर्मधुसैन्धवश्च| स्याद्दीपनो मांसबलप्रदश्च चक्षुर्बलं चोपदधाति सद्यः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphavAtA~a~amayaghnAH bastayaH (5) · Śloka 5
এরণ্ডমূলাত্ ত্রিপলং পলাশাত্ তথা পলাংশং লঘুপঞ্চমূলম্| রাস্নাবলাচ্ছিন্নরুহাঽশ্বগন্ধা- পুনর্নবাঽঽরগ্বধদেবদারু| ফলানি চাঽষ্টৌ সলিলাঽঽঢকাভ্যাং বিপাচযেদষ্টমশেষিতেঽস্মিন্| বচাশতাহ্বাহপুষাপ্রিযঙ্গু- যষ্টীকণাবত্সকবীজমুস্তম্| দদ্যাত্ সুপিষ্টং সহতার্ক্ষ্যশৈল- মক্ষপ্রমাণং লবণাংশযুক্তম্| সমাক্ষিকস্তৈলযুতঃ সমূত্রো বস্তির্জযেল্লেখনদীপনোঽসৌ| জঙ্ঘোরুপাদত্রিকপৃষ্ঠকোষ্ঠ- হৃদ্গুহ্যশূলং গুরুতাং বিবন্ধম্| গুল্মাঽশ্মবর্ধ্মগ্রহণীগুদোত্থাং- স্তাংস্তাংশ্চ রোগান্ কফাবাতজাতান্||৫||
View original
एरण्डमूलात् त्रिपलं पलाशात् तथा पलांशं लघुपञ्चमूलम्| रास्नाबलाच्छिन्नरुहाऽश्वगन्धा- पुनर्नवाऽऽरग्वधदेवदारु| फलानि चाऽष्टौ सलिलाऽऽढकाभ्यां विपाचयेदष्टमशेषितेऽस्मिन्| वचाशताह्वाहपुषाप्रियङ्गु- यष्टीकणावत्सकबीजमुस्तम्| दद्यात् सुपिष्टं सहतार्क्ष्यशैल- मक्षप्रमाणं लवणांशयुक्तम्| समाक्षिकस्तैलयुतः समूत्रो बस्तिर्जयेल्लेखनदीपनोऽसौ| जङ्घोरुपादत्रिकपृष्ठकोष्ठ- हृद्गुह्यशूलं गुरुतां विबन्धम्| गुल्माऽश्मवर्ध्मग्रहणीगुदोत्थां- स्तांस्तांश्च रोगान् कफावातजातान्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balyAdiguNo bastiH (5) · Śloka 2
চতুষ্পলে তৈলঘৃতস্য ভৃষ্টঃ ছাগাচ্ছতার্ধো দধিদাডিমাম্লঃ| রসঃ সপেষ্যো বলবর্ণমাংসরেতোঽগ্নিতৈমির্যশিরোরুজীষ্টঃ||২||
View original
चतुष्पले तैलघृतस्य भृष्टः छागाच्छतार्धो दधिदाडिमाम्लः| रसः सपेष्यो बलवर्णमांसरेतोऽग्नितैमिर्यशिरोरुजीष्टः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaraktAdihito nirUhaH (6) · Śloka 6
যষ্ট্যাহ্বযস্যাষ্টপলেন সিদ্ধং পযঃ শতাহ্বাফলপিপ্পলীভিঃ| যুক্তং সসর্পিমধুবাতরক্ত- বিসর্পবৈস্বর্যহিতো নিরূহঃ| যষ্ট্যাহ্বলোধ্রাভযচন্দনৈশ্চ শৃতং পযোঽগ্র্যং কমলোত্পলৈশ্চ| সশর্করাক্ষৌদ্রঘৃতং সুশীতং পিত্তাঽঽমযান্ হন্তি সজীবনীযম্|৬|
View original
यष्ट्याह्वयस्याष्टपलेन सिद्धं पयः शताह्वाफलपिप्पलीभिः| युक्तं ससर्पिमधुवातरक्त- विसर्पवैस्वर्यहितो निरूहः| यष्ट्याह्वलोध्राभयचन्दनैश्च शृतं पयोऽग्र्यं कमलोत्पलैश्च| सशर्कराक्षौद्रघृतं सुशीतं पित्ताऽऽमयान् हन्ति सजीवनीयम्|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gulmAdihito bastiH (7) · Śloka 6
গোপাঙ্গনাচন্দনশীতপাকীদ্রাক্ষর্ধিকাশ্মর্যমধূকসেব্যৈঃ| পযঃ শৃতং শ্রাবণিমুদ্গপর্ণীবলাস্বগুপ্তামধুযষ্টিকল্কৈঃ| গোধূমচূর্ণৈশ্চ পিচুপ্রমাণৈরিক্ষোর্বিদার্যাশ্চ রসেন যুক্তম্| তৈলেন যষ্টীমধুসাধিতেন সিতোপলাক্ষৌদ্রঘৃতৈশ্চ শীতঃ| বস্তিঃ প্রশস্তঃ সসমস্তদেহদাহে সশূলেঽবযবাঽশ্রিতে বা| গুল্মাঽতিসারভ্রমমূত্রকৃচ্ছ্রক্ষীণে ক্ষতৌজোবলসংক্ষযে চ||৬||
View original
गोपाङ्गनाचन्दनशीतपाकीद्राक्षर्धिकाश्मर्यमधूकसेव्यैः| पयः शृतं श्रावणिमुद्गपर्णीबलास्वगुप्तामधुयष्टिकल्कैः| गोधूमचूर्णैश्च पिचुप्रमाणैरिक्षोर्विदार्याश्च रसेन युक्तम्| तैलेन यष्टीमधुसाधितेन सितोपलाक्षौद्रघृतैश्च शीतः| बस्तिः प्रशस्तः ससमस्तदेहदाहे सशूलेऽवयवाऽश्रिते वा| गुल्माऽतिसारभ्रममूत्रकृच्छ्रक्षीणे क्षतौजोबलसंक्षये च||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphAmayaghno nirUhaH (8) · Śloka 8
কোশাতকাঽঽরগ্বধদেবদারু- মূর্বাশ্বদংষ্ট্রাকুটজার্কপাঠাঃ| পক্ত্বা কুলত্থান্ বৃহতী চ তোযে রসস্য তস্য প্রসৃতা দশ স্যুঃ| তান্ সর্ষপৈলামদনৈঃ সকুষ্ঠৈ- রক্ষপ্রমাণৈঃ প্রসৃতৈশ্চ যুক্তান্| ক্ষৌদ্রস্য তৈলস্য ফলাহ্বযস্য ক্ষারস্য তৈলস্য চ সার্ষপস্য| দদ্যান্নিরূহং কফরোগিতায মন্দাগ্নযে চাঽশনবিদ্বিষে চ||৮||
View original
कोशातकाऽऽरग्वधदेवदारु- मूर्वाश्वदंष्ट्राकुटजार्कपाठाः| पक्त्वा कुलत्थान् बृहती च तोये रसस्य तस्य प्रसृता दश स्युः| तान् सर्षपैलामदनैः सकुष्ठै- रक्षप्रमाणैः प्रसृतैश्च युक्तान्| क्षौद्रस्य तैलस्य फलाह्वयस्य क्षारस्य तैलस्य च सार्षपस्य| दद्यान्निरूहं कफरोगिताय मन्दाग्नये चाऽशनविद्विषे च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvasaMsargA~a~amayaghno nirUhaH (9) · Śloka 9
পুনর্নবৈরণ্ডবৃষাশ্মভেদ- বৃশ্চীবভূতীকবলাপলাশান্| দ্বিপঞ্চমূলং চ পলাংশকানি ক্ষুণ্ণানি ধৌতানি ফলানি চাঽষ্টৌ| বিল্বং যবাঙ্কোলকুলত্থধান্য- ফলানি চ স্যুঃ প্রসৃতোন্মিতানি| পযো জলদ্বযঢকসাধিতং তত্ ক্ষীরাঽবিষ্টং শুচিবস্ত্রপূতম্| বচাশতাহ্বাঽমরদারুকুষ্ঠ- যষ্ট্যাহ্বসিদ্ধার্থকপিপ্পলীনাম্| কল্কৈর্যবান্যা মদনৈশ্চ যুক্তং নাঽঽত্যুষ্ণশীতং গুডসৈন্ধবাঽঽক্তম্| ক্ষৌদ্রস্য তৈলস্য চ সর্পিষশ্চ নবস্য যুক্তং প্রসৃতিত্রযেণ| দদ্যান্নিরূহং বিধিনা বিধিজ্ঞঃ স সর্বসংসর্গকৃতাঽঽমযঘ্নঃ||৯||
View original
पुनर्नवैरण्डवृषाश्मभेद- वृश्चीवभूतीकबलापलाशान्| द्विपञ्चमूलं च पलांशकानि क्षुण्णानि धौतानि फलानि चाऽष्टौ| बिल्वं यवाङ्कोलकुलत्थधान्य- फलानि च स्युः प्रसृतोन्मितानि| पयो जलद्वयढकसाधितं तत् क्षीराऽविष्टं शुचिवस्त्रपूतम्| वचाशताह्वाऽमरदारुकुष्ठ- यष्ट्याह्वसिद्धार्थकपिप्पलीनाम्| कल्कैर्यवान्या मदनैश्च युक्तं नाऽऽत्युष्णशीतं गुडसैन्धवाऽऽक्तम्| क्षौद्रस्य तैलस्य च सर्पिषश्च नवस्य युक्तं प्रसृतित्रयेण| दद्यान्निरूहं विधिना विधिज्ञः स सर्वसंसर्गकृताऽऽमयघ्नः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ardhashlokasamApanA bastayaH (10) · Śloka 10
অর্ধাঽর্ধবিহিতান্ বস্তীনতশ্চিত্রান্ প্রবক্ষ্যতে| কোশাতকীদ্বযেক্ষ্বাকুফলজীমূতবত্সকাঃ| শ্যামাত্রিবৃতযোর্মূলং তথ দন্তীদ্রবন্তিজম্| প্রকীর্যা চোদকীর্যা চ ক্ষীরিণী নীলিনীফলম্| সপ্তলাশঙ্খিনীলোধ্রং ফলং কম্পিল্লকস্য চ| স্বকল্কসৈন্ধবযুতাঃ পক্বাশযবিশোধনাঃ| ধাতকীপুষ্পতর্কারীজীবন্তীমূলবত্সকাঃ| প্রগ্রহঃ খদিরঃ কুষ্ঠংশমীপিণ্ডীতকো যবাঃ| প্রিযঙ্গুরর্কমূলী চ তরুণী জাতিযুথিকাঃ| বটাদ্যাঃ কিংশুকং লোধ্রমিতি সংগ্রাহিকা মতাঃ| গ্রাহী প্রিযঙ্গ্বম্বষ্ঠাদিক্বাথকল্কৈঃ ক্রমেণ চ| ঊষকাদিপ্রতীবাপো লেখনস্ত্রিফলারসঃ| মধুরক্বাথকল্কেন সরসাজ্যেন বৃংহণঃ||১০||
View original
अर्धाऽर्धविहितान् बस्तीनतश्चित्रान् प्रवक्ष्यते| कोशातकीद्वयेक्ष्वाकुफलजीमूतवत्सकाः| श्यामात्रिवृतयोर्मूलं तथ दन्तीद्रवन्तिजम्| प्रकीर्या चोदकीर्या च क्षीरिणी नीलिनीफलम्| सप्तलाशङ्खिनीलोध्रं फलं कम्पिल्लकस्य च| स्वकल्कसैन्धवयुताः पक्वाशयविशोधनाः| धातकीपुष्पतर्कारीजीवन्तीमूलवत्सकाः| प्रग्रहः खदिरः कुष्ठंशमीपिण्डीतको यवाः| प्रियङ्गुरर्कमूली च तरुणी जातियुथिकाः| वटाद्याः किंशुकं लोध्रमिति संग्राहिका मताः| ग्राही प्रियङ्ग्वम्बष्ठादिक्वाथकल्कैः क्रमेण च| ऊषकादिप्रतीवापो लेखनस्त्रिफलारसः| मधुरक्वाथकल्केन सरसाज्येन बृंहणः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana picCilAH bastayaH (11) · Śloka 11
বদর্যৈরাবণীশেলুশাল্মলীধন্বনাঽঙ্কুরাঃ| সমাক্ষিকাঃ ক্ষীরযুতাঃ সাসৃজঃ পিচ্ছিলাঃ স্মৃতাঃ||১১||
View original
बदर्यैरावणीशेलुशाल्मलीधन्वनाऽङ्कुराः| समाक्षिकाः क्षीरयुताः सासृजः पिच्छिलाः स्मृताः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhaghno bastiH (12) · Śloka 12
কোলঙ্কতককাণ্ডেক্ষুদর্ভপোটেক্ষুপালিভিঃ| দাহঘ্নঃ সঘৃতক্ষীরো দ্বিতীযশ্চন্দনাদিভিঃ||১২||
View original
कोलङ्कतककाण्डेक्षुदर्भपोटेक्षुपालिभिः| दाहघ्नः सघृतक्षीरो द्वितीयश्चन्दनादिभिः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pravAhaNe hito bastiH (13) · Śloka 13
মুষ্টিঃ শাল্মলীপত্রাণাং ক্ষীরসিদ্ধো ঘৃতান্বিতঃ| হিতঃ প্রবাহণে তদ্বদ্রুন্তৈঃ শাল্মলকস্য চ||১৩||
View original
मुष्टिः शाल्मलीपत्राणां क्षीरसिद्धो घृतान्वितः| हितः प्रवाहणे तद्वद्रुन्तैः शाल्मलकस्य च||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parikarttaharo bastiH (14) · Śloka 14
কর্বুদারাঽঽঢকীনীপবিদুলৈঃ ক্ষীরসাধিতৈঃ| পরিকর্ত্তে তথা বৃন্তৈঃ শ্রীপর্ণীকোবিদারজৈঃ||১৪||
View original
कर्बुदाराऽऽढकीनीपविदुलैः क्षीरसाधितैः| परिकर्त्ते तथा वृन्तैः श्रीपर्णीकोविदारजैः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudaparisrAve hito bastiH (15) · Śloka 15
পরিস্রাবে পযঃ সিদ্ধং সবৃশ্চীবপুনর্নবম্| আখুকর্ণিকযা তদ্বত্তণ্ডুলীযকযুক্তযা||১৫||
View original
परिस्रावे पयः सिद्धं सवृश्चीवपुनर्नवम्| आखुकर्णिकया तद्वत्तण्डुलीयकयुक्तया||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanA~atiyoge bastiH (16) · Śloka 16
অশ্বাবরোহকঃ কাকনাসারাজকশেরুকাঃ| সিদ্ধাঃ ক্ষীরেঽতিযোগে স্যুঃ ক্ষৌদ্রাঞ্জনঘৃতৈর্যুতাঃ| ন্যগ্রোধাদ্যৈশ্চতুর্ভিশ্চ তেনৈব বিধিনাঽপরঃ||১৬||
View original
अश्वावरोहकः काकनासाराजकशेरुकाः| सिद्धाः क्षीरेऽतियोगे स्युः क्षौद्राञ्जनघृतैर्युताः| न्यग्रोधाद्यैश्चतुर्भिश्च तेनैव विधिनाऽपरः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvAdAne bastyantaram (17) · Śloka 17
বৃহতীক্ষীরকাকোলী পৃশ্নিপর্ণী শতাবরী| কাশ্মর্যবদরীমূর্বাস্তথোশীরপ্রিযঙ্গবঃ| জীবাদানে শৃতৌ ক্ষীরে দ্বৌ ঘৃতাঞ্জনসংযুতৌ| বস্তী প্রদেযৌ ভিষজা শীতৌ সমধুশর্করৌ| গোঽব্যজামহিষীক্ষীরৈর্জীবনীযযুতৈরপি| শশৈণদক্ষমার্জারমহিষাব্যজশোণিতৈঃ| সদ্যস্কৈর্মৃদিতৈর্বস্তির্জীবাদানে প্রশস্যতে||১৭||
View original
बृहतीक्षीरकाकोली पृश्निपर्णी शतावरी| काश्मर्यबदरीमूर्वास्तथोशीरप्रियङ्गवः| जीवादाने शृतौ क्षीरे द्वौ ग़ृताञ्जनसंयुतौ| बस्ती प्रदेयौ भिषजा शीतौ समधुशर्करौ| गोऽव्यजामहिषीक्षीरैर्जीवनीययुतैरपि| शशैणदक्षमार्जारमहिषाव्यजशोणितैः| सद्यस्कैर्मृदितैर्बस्तिर्जीवादाने प्रशस्यते||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukumArAdInAM hitAH bastayaH (18) · Śloka 18
অথেমান্ সুকুমারাণাং নিরূহান্ স্নেহানান্ মৃদূন্| কর্মণা বিপ্লুতানাং চ বক্ষ্যামি প্রসৃতৈঃ পৃথক্| ক্ষীরাদ্ দ্বৌ প্রসৃতৌ কার্যৌ মধুতৈলঘৃতাত্ ত্রযঃ| খজেন মথিতো বস্তির্বাতঘ্নো বলবর্ণকৃত্||১৮||
View original
अथेमान् सुकुमाराणां निरूहान् स्नेहानान् मृदून्| कर्मणा विप्लुतानां च वक्ष्यामि प्रसृतैः पृथक्| क्षीराद् द्वौ प्रसृतौ कार्यौ मधुतैलघृतात् त्रयः| खजेन मथितो बस्तिर्वातघ्नो बलवर्णकृत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaghno bastiH (19) · Śloka 19
একৈকঃ প্রসৃতস্তৈলপ্রসন্নাক্ষৌদ্রসর্পিষাম্| বিল্বাদিমূলক্বাথাদ্দ্বৌ কৌলত্থাদ্দ্বৌ স বাতজিত্||১৯||
View original
एकैकः प्रसृतस्तैलप्रसन्नाक्षौद्रसर्पिषाम्| बिल्वादिमूलक्वाथाद्द्बौ कौलत्थाद्द्वौ स वातजित्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aBiShyandAdiharo bastiH (20) · Śloka 20
পটোলনিম্বপূতীকরাস্নাসপ্তচ্ছদাঽম্ভসঃ| প্রসৃতঃ পৃথগাজ্যাচ্চ বস্তিঃ সর্ষপকল্কবান্| সপঞ্চতিক্তোঽভিষ্যন্দকৃমিকুষ্ঠপ্রমেহহা||২০||
View original
पटोलनिम्बपूतीकरास्नासप्तच्छदाऽम्भसः| प्रसृतः पृथगाज्याच्च बस्तिः सर्षपकल्कवान्| सपञ्चतिक्तोऽभिष्यन्दकृमिकुष्ठप्रमेहहा||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumihA nirUhaH (21) · Śloka 21
বিডঙ্গত্রিফলাশিগ্রুফলমুস্তাঽঽখুকর্ণিজাত্| কষাযাত্প্রসৃতাঃ পঞ্চ তৈলাদেকো বিমথ্য তান্| নিরূহঃ কৃমিহা বেল্লপিপ্পলীকল্কযোজিতঃ||২১||
View original
विडङ्गत्रिफलाशिग्रुफलमुस्ताऽऽखुकर्णिजात्| कषायात्प्रसृताः पञ्च तैलादेको विमथ्य तान्| निरूहः कृमिहा वेल्लपिप्पलीकल्कयोजितः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShatvakRudbastiH (22) · Śloka 22
পযস্যেক্ষুস্থিরারাস্নাবিদারীক্ষৌদ্রসর্পিষাম্| একৈকঃ প্রসৃতো বস্তিঃ কৃষ্ণাকল্কো বৃষত্বকৃত্||২২||
View original
पयस्येक्षुस्थिरारास्नाबिदारीक्षौद्रसर्पिषाम्| एकैकः प्रसृतो बस्तिः कृष्णाकल्को वृषत्वकृत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viTsa~ggA~a~anAhabhedano bastiH (23) · Śloka 23
চত্বারস্তৈলগোমূত্রদধিমণ্ডাম্লকাঞ্জিকাত্| প্রসৃতাঃ সর্ষপৈঃ পিষ্টৈর্বিট্সঙ্গানাহভেদনঃ||২৩||
View original
चत्वारस्तैलगोमूत्रदधिमण्डाम्लकाञ्जिकात्| प्रसृताः सर्षपैः पिष्टैर्विट्सङ्गानाहभेदनः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sA~a~anAhe samUtrakRucchre bastiH (24) · Śloka 24
শ্বদংষ্ট্রাশ্মভিদেরণ্ডক্বাথতৈলসুরাসবাত্| প্রসৃতাঃ পঞ্চ চপলাকৌন্তীযষ্ট্যাহ্বকল্কবান্| বস্তিঃ কবোষ্ণঃ সানাহে মূত্রকৃচ্ছ্রে বরো মতঃ||২৪||
View original
श्वदंष्ट्राश्मभिदेरण्डक्वाथतैलसुरासवात्| प्रसृताः पञ्च चपलाकौन्तीयष्ट्याह्वकल्कवान्| बस्तिः कवोष्णः सानाहे मूत्रकृच्छ्रे वरो मतः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRudubastijaDIbhUte bastiH (25) · Śloka 25
মৃদুবস্তিজডীভূতে তীক্ষ্ণোঽন্যো বস্তিরিষ্যতে| তীক্ষ্ণৈর্বিকর্ষিতে স্নিগ্ধো মধুরঃ শিশিরো মৃদুঃ||২৫||
View original
मृदुबस्तिजडीभूते तीक्ष्णोऽन्यो बस्तिरिष्यते| तीक्ष्णैर्विकर्षिते स्निग्धो मधुरः शिशिरो मृदुः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRudutIkShNayoH parasparaM sambandhaH (26) · Śloka 26
তীক্ষ্ণত্বং মূত্রবিল্বাগ্নিলবণক্ষারসর্ষপৈঃ| প্রাপ্তকালং বিধাতব্যং ক্ষীরাজ্যাদ্যৈস্তু মার্দবম্||২৬||
View original
तीक्ष्णत्वं मूत्रबिल्वाग्निलवणक्षारसर्षपैः| प्राप्तकालं विधातव्यं क्षीराज्याद्यैस्तु मार्दवम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAdiBedena bastiyojanA vidheyA (27) · Śloka 27
বলকালদোষরোগপ্রকৃতীঃ প্রবিভজ্য যোজিতো বস্তিঃ| স্বৈঃ স্বৈরৌষধবর্গৈঃ স্বান্ স্বান্ রোগান্ নিবর্ত্তযতি||২৭||
View original
बलकालदोषरोगप्रकृतीः प्रविभज्य योजितो बस्तिः| स्वैः स्वैरौषधवर्गैः स्वान् स्वान् रोगान् निवर्त्तयति||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNashItakrameNa bastiyojanA (28) · Śloka 28
উষ্ণার্ত্তানাং শীতাচ্ছীতার্ত্তানাং তথা সুখোষ্ণাংশ্চ| তদ্যোগ্যৌষধযুক্তান্ বস্তীন্ সন্তর্ক্য যুঞ্জীত||২৮||
View original
उष्णार्त्तानां शीताच्छीतार्त्तानां तथा सुखोष्णांश्च| तद्योग्यौषधयुक्तान् बस्तीन् सन्तर्क्य युञ्जीत||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vishodhanIyAnnopabRuMhayet (29) · Śloka 29
বস্তীন্ন বৃংহণীযান্ দদ্যাদ্ব্যাধিষু বিশোধনীযেষু| মেদাস্বিনো বিশোধ্যা যে চ নরাঃ কুষ্ঠমেহার্ত্তাঃ||২৯||
View original
बस्तीन्न बृंहणीयान् दद्याद्व्याधिषु विशोधनीयेषु| मेदास्विनो विशोध्या ये च नराः कुष्ठमेहार्त्ताः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShINakShatAdayashcA~avishodhyAH (30-31) · Śloka 31
ন ক্ষীণক্ষতদুর্বলমূর্চ্ছিতকৃশশুষ্কশুদ্ধদেহানাম্| দদ্যাদ্ বিশোধনীযান্ দোষনিবদ্ধাঽঽযুষে যে চ||৩০|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযাং কল্পস্থানে বস্তিকল্পো নাম চতুর্থোঽধ্যাযঃ||৩১||
View original
न क्षीणक्षतदुर्बलमूर्च्छितकृशशुष्कशुद्धदेहानाम्| दद्याद् विशोधनीयान् दोषनिबद्धाऽऽयुषे ये च||३०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां कल्पस्थाने बस्तिकल्पो नाम चतुर्थोऽध्यायः||३१||
🔊 Audio coming soon