Adhikarana atha BeShajakalpo nAmA~aShTamo~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతో భేషజకల్పం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాఽఽత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातो भेषजकल्पं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुराऽऽत्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyato BUmiparIkShA (2) · Śloka 2
జాంగలే సాధారణే వా దేశే యథాకాలం శిశిరాతపపవన- సలిలసేవితే సమే శుచౌ ప్రదక్షిణోదకే శ్మశానచైత్య- దేవయజనాఽఽగారసభాశ్వభ్రాఽఽరామవల్మీకోషరవిరహితే కుశరోహిషాస్తీర్ణే స్నిగ్ధకృష్ణసువర్ణమధురసురభిమృత్తికే- మృదావఫాలకృష్టేఽనుపహతేఽన్యైర్బలవత్తరైర్ద్రుమైర్భేషజాని ప్రశ- స్యంత ఇతి సామాన్యతో భూమిపరీక్షా||2||
जाङ्गले साधारणे वा देशे यथाकालं शिशिरातपपवन- सलिलसेविते समे शुचौ प्रदक्षिणोदके श्मशानचैत्य- देवयजनाऽऽगारसभाश्वभ्राऽऽरामवल्मीकोषरविरहिते कुशरोहिषास्तीर्णे स्निग्धकृष्णसुवर्णमधुरसुरभिमृत्तिके- मृदावफालकृष्टेऽनुपहतेऽन्यैर्बलवत्तरैर्द्रुमैर्भेषजानि प्रश- स्यन्त इति सामान्यतो भूमिपरीक्षा||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visheSheNa BUmiparIkShA (3) · Śloka 3
విశేషతస్త్వశ్మవతీ స్థిరో గుర్వీ శ్యామా కృష్ణా స్థూల- తృణవృక్షసస్యప్రాయా స్వగుణభూయిష్ఠా| స్నిగ్ధాశీతలాఽఽ- సన్నోదకా స్నిగ్ధతృణసస్యకోమలవృక్షప్రాయా శుక్లా చా- ంబుగుణభూయిష్ఠా| నానావర్ణలఘ్వల్పపుష్పవతీ ప్రవిరలా పాండు- వృక్షప్రరోహాగ్నిగుణభూయిష్ఠా| రూక్షా రాసభభస్మవర్ణా రూక్ష- తనుకోటరవృక్షప్రాయాఽల్పరసప్రరోహాఽనిలగుణభూయిష్ఠా| మృద్వీ- సమా శ్వభ్రవత్యవ్యక్తరసజలా మహాపర్వతవృక్షా శ్యామా చా- కాశగుణభూయిష్ఠా| తత్రాఽంబుపృథివీగుణభూయిష్ఠాసు భూమిషు జాతాని విరేచనాని బృంహణాని చ శస్యంతే| అనలాఽ- నిలాఽఽకాశగుణభూయిష్ఠాసు వమనాని| సర్వగుణయుక్తా- సూభయతోభాగాని| ఆకాశగుణభూయిష్ఠాసు శమనాని| ఏవం బలవత్తమాని భవంతి||3||
विशेषतस्त्वश्मवती स्थिरो गुर्वी श्यामा कृष्णा स्थूल- तृणवृक्षसस्यप्राया स्वगुणभूयिष्ठा| स्निग्धाशीतलाऽऽ- सन्नोदका स्निग्धतृणसस्यकोमलवृक्षप्राया शुक्ला चा- म्बुगुणभूयिष्ठा| नानावर्णलघ्वल्पपुष्पवती प्रविरला पाण्डु- वृक्षप्ररोहाग्निगुणभूयिष्ठा| रूक्षा रासभभस्मवर्णा रूक्ष- तनुकोटरवृक्षप्रायाऽल्परसप्ररोहाऽनिलगुणभूयिष्ठा| मृद्वी- समा श्वभ्रवत्यव्यक्तरसजला महापर्वतवृक्षा श्यामा चा- काशगुणभूयिष्ठा| तत्राऽम्बुपृथिवीगुणभूयिष्ठासु भूमिषु जातानि विरेचनानि बृंहणानि च शस्यन्ते| अनलाऽ- निलाऽऽकाशगुणभूयिष्ठासु वमनानि| सर्वगुणयुक्ता- सूभयतोभागानि| आकाशगुणभूयिष्ठासु शमनानि| एवं बलवत्तमानि भवन्ति||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana RutvanusAraM bheShajasvarUpam (4) · Śloka 4
తత్ర యాని కాలజాన్యుపగతసంపూర్ణప్రమాణరసవీర్యగంధ- నికాలాతపాగ్నిసలిలపవనశస్త్రజంతుభిరనుపహతగంధవ- ర్ణరసస్పర్శప్రభావాన్యవగాఢమూలాన్యుదీచ్యాం దిశి స్థితాని| తేషాం శాఖాపలాశమచిరప్రరూఢం వర్షావసంతయోర్గ్రహ్యం| గ్రీష్మే మూలాని శిశిరే వా శీర్ణప్రరూఢపర్ణానాం| శరది త్వక్క- ందక్షీరాణి| హేమంతే సారాణి| యథర్తు పుష్పఫలం| అన్యే పునరాహుః సౌమ్యాన్యౌషధాని సౌమ్యేష్వృతుష్వాగ్నేయాన్య- గ్నేయేషు| ఏవమవ్యాపన్నాన్యాపూర్ణతరరసవీర్యాణి చ భవంతి||4||
तत्र यानि कालजान्युपगतसम्पूर्णप्रमाणरसवीर्यगन्ध- निकालातपाग्निसलिलपवनशस्त्रजन्तुभिरनुपहतगन्धव- र्णरसस्पर्शप्रभावान्यवगाढमूलान्युदीच्यां दिशि स्थितानि| तेषां शाखापलाशमचिरप्ररूढं वर्षावसन्तयोर्ग्रह्यम्| ग्रीष्मे मूलानि शिशिरे वा शीर्णप्ररूढपर्णानाम्| शरदि त्वक्क- न्दक्षीराणि| हेमन्ते साराणि| यथर्तु पुष्पफलम्| अन्ये पुनराहुः सौम्यान्यौषधानि सौम्येष्वृतुष्वाग्नेयान्य- ग्नेयेषु| एवमव्यापन्नान्यापूर्णतररसवीर्याणि च भवन्ति||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BeShajagrahaNavidhiH (5) · Śloka 5
అథ మంగలాచారః కల్యాణవృత్తః శుచిః శుక్లవాసాః సంపూజ్య చ దేవతామశ్వినౌ గోబ్రాహ్మణాంశ్చ కృతోపవాసః ప్రాఙ్ముఖ ఉదఙ్ముఖో వా గృహ్ణీయాత్| గృహీత్వా చాఽనురూప- గుణవద్భాజనసంస్థాన్యాగారేషు పూర్వోత్తరద్వారేషు నివాతప్రవా- తైకదేశేషు నిత్యపుష్పోపహారబలికర్మవత్స్వగ్నిసలిలోప- స్వేదధూమరజోమూషికచతుష్పదామనభిగమనీయాని స్వవచ్ఛ- న్నాని శిక్యేష్వాసజ్య స్థాపయేత్| తాని సక్షీరాణ్యుపకల్పయేత్| తదసంపత్తావనతిక్రంత- వత్సరాణి| పురాణాని తు పిప్పలీవిడంగగుడమధుఘృతాని| అపి చ క్షీరం బాష్కయణం గ్రాహ్యం విణ్మూత్రం తచ్చ నీరుజాం| వయోబలవతాం ధాతుపిచ్ఛశృంగఖురాదికం||5||
अथ मङ्गलाचारः कल्याणवृत्तः शुचिः शुक्लवासाः सम्पूज्य च देवतामश्विनौ गोब्राह्मणांश्च कृतोपवासः प्राङ्मुख उदङ्मुखो वा गृह्णीयात्| गृहीत्वा चाऽनुरूप- गुणवद्भाजनसंस्थान्यागारेषु पूर्वोत्तरद्वारेषु निवातप्रवा- तैकदेशेषु नित्यपुष्पोपहारबलिकर्मवत्स्वग्निसलिलोप- स्वेदधूमरजोमूषिकचतुष्पदामनभिगमनीयानि स्ववच्छ- न्नानि शिक्येष्वासज्य स्थापयेत्| तानि सक्षीराण्युपकल्पयेत्| तदसम्पत्तावनतिक्रन्त- वत्सराणि| पुराणानि तु पिप्पलीविडङ्गगुडमधुघृतानि| अपि च क्षीरं बाष्कयणं ग्राह्यं विण्मूत्रं तच्च नीरुजाम्| वयोबलवतां धातुपिच्छशृङ्गखुरादिकम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BeShajAnAM pa~jcavidhaH kalpaH (6) · Śloka 6
పంచవిధస్తు భేషజానాం కషాయ కల్పః| నిర్యాసః కల్కో నిర్యూహః శీతః ఫాంటశ్చ| తే యథాపూర్వం బలినః||6||
पञ्चविधस्तु भेषजानां कषाय कल्पः| निर्यासः कल्को निर्यूहः शीतः फाण्टश्च| ते यथापूर्वं बलिनः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niryAsalakShaNam (7) · Śloka 7
తత్ర సద్యః సముద్ధతప్రక్షాలితక్షుణ్ణస్య తాంతవనిష్పీడి- తస్య స్వరసో నిర్యాసః||7||
तत्र सद्यः समुद्धतप्रक्षालितक्षुण्णस्य तान्तवनिष्पीडि- तस्य स्वरसो निर्यासः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalkalakShaNaM cUrNAdyaBede yuktishca (8) · Śloka 8
ఉపలదశనాదిపిష్టస్తు కల్కః| శుష్కపిష్టః సూక్ష్మతాంత- వపటచ్యుతశ్చూర్ణః| తస్య సమస్తద్రవ్యాఽపరిత్యాగాదాఽఽప్లు- తోపయోగాచ్చ కల్కాదభేదః||8||
उपलदशनादिपिष्टस्तु कल्कः| शुष्कपिष्टः सूक्ष्मतान्त- वपटच्युतश्चूर्णः| तस्य समस्तद्रव्याऽपरित्यागादाऽऽप्लु- तोपयोगाच्च कल्कादभेदः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niryUhalakShaNaM vidhishca (9) · Śloka 9
క్వాథో నిర్యూహః| తత్ర భేద్యాన్యౌషధాన్యణుశో భేదయిత్వా ఛేద- యిత్వా ఛేద్యాని ప్రక్షాల్యోదకేన శుచౌ రూక్షాయామధః ప్రలి- ప్తాయాం తామ్రాఽయోమృన్మయాన్యతమాయాం స్థాల్యాం సమావాప్య బహ్వల్పపానీయగ్రాహితానామౌషధానామాకలయ్య యావతా ముక్త రసతా స్యాత్ తావదుదకమాసేచయేచ్ఛోషయేచ్చ| అథాఽగ్నా- వధిశ్రిత్య మహత్యాసనే సుఖోపవిష్టః సర్వతః సతతమవ- లోకయన్ దర్వ్యావఘట్టయన్ మృదునా పరితః సముపగచ్ఛతాఽనలేన సాధయేత్| అవతార్య చ పరిస్రుతం యథార్హస్పర్శం ప్రయుంజీత| క్షీరాదిసహితంచ ద్రవ్యం న సమ్యఙ్ముక్తరసం భవతీతి వారి- క్వాథపూర్వకం క్షీరాద్యైస్తదుపదేశే అనుపదగ్ధం క్వాథయేత్||9||
क्वाथो निर्यूहः| तत्र भेद्यान्यौषधान्यणुशो भेदयित्वा छेद- यित्वा छेद्यानि प्रक्षाल्योदकेन शुचौ रूक्षायामधः प्रलि- प्तायां ताम्राऽयोमृन्मयान्यतमायां स्थाल्यां समावाप्य बह्वल्पपानीयग्राहितानामौषधानामाकलय्य यावता मुक्त रसता स्यात् तावदुदकमासेचयेच्छोषयेच्च| अथाऽग्ना- वधिश्रित्य महत्यासने सुखोपविष्टः सर्वतः सततमव- लोकयन् दर्व्यावघट्टयन् मृदुना परितः समुपगच्छताऽनलेन साधयेत्| अवतार्य च परिस्रुतं यथार्हस्पर्शं प्रयुञ्जीत| क्षीरादिसहितञ्च द्रव्यं न सम्यङ्मुक्तरसं भवतीति वारि- क्वाथपूर्वकं क्षीराद्यैस्तदुपदेशे अनुपदग्धं क्वाथयेत्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItaphANTayorlakShaNam (10) · Śloka 10
శీతసలిలాప్లుతస్తు నిశాపర్యుషితపూతః శీతః| ఉష్ణా- ంభసి క్షుణ్ణాభిషుతపూతః ఫాంటః||10||
शीतसलिलाप्लुतस्तु निशापर्युषितपूतः शीतः| उष्णा- म्भसि क्षुण्णाभिषुतपूतः फाण्टः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaShAyeShvauShadhAnAM mAtrAvicAraH (11) · Śloka 11
తత్ర సమ్యగ్రసవీర్యాదీన్యౌషధస్య సమీక్ష్య వ్యాధ్యాఽఽతు- రాదిబలతశ్చ నిర్యాసాదీనాం కల్పనాం మాత్రాంచ సంశ్రయేత్||11||
तत्र सम्यग्रसवीर्यादीन्यौषधस्य समीक्ष्य व्याध्याऽऽतु- रादिबलतश्च निर्यासादीनां कल्पनां मात्राञ्च संश्रयेत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra ekIyamatam (12) · Śloka 12
తథా చ కేచిదాహుః- మాత్రాయా న వ్యవస్థాఽస్తి వ్యాధిం కోష్ఠం బలం వయః| ఆలోచ్య దేశకాలౌ చ యోజ్యా తద్వచ్చ కల్పనా||12||
तथा च केचिदाहुः- मात्राया न व्यवस्थाऽस्ति व्याधिं कोष्ठं बलं वयः| आलोच्य देशकालौ च योज्या तद्वच्च कल्पना||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niryAsAdInAM mAtrAnirdeshaH (13) · Śloka 13
ఇత్యలమేతదుపదిష్టం బుద్ధిమతాం జ్ఞానప్రబోధాయ| యథా తు సర్వే భిషజో విజ్ఞాస్యంతి తథోపదేక్ష్యతే| నిర్యాసస్య మధ్యమా మాత్రా చతుష్పలం| కల్కచూర్ణయోః కర్షః| పలత్రయం తదా- ఽఽలోడనే||13||
इत्यलमेतदुपदिष्टं बुद्धिमतां ज्ञानप्रबोधाय| यथा तु सर्वे भिषजो विज्ञास्यन्ति तथोपदेक्ष्यते| निर्यासस्य मध्यमा मात्रा चतुष्पलम्| कल्कचूर्णयोः कर्षः| पलत्रयं तदा- ऽऽलोडने||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niryUhakalpanAparibhAShA (14) · Śloka 14
నిర్యూహే భేషజపలముదకార్ధప్రస్థేఽధిశ్రిత్య పాదశేషితమవ- తారయేత్||14||
निर्यूहे भेषजपलमुदकार्धप्रस्थेऽधिश्रित्य पादशेषितमव- तारयेत्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItaphANTayoH kalpanAparibhAShA (15) · Śloka 15
శీతఫాంటయోరౌషధపలం షట్చతుర్భిరంబుపలైరాసుతమితి||15||
शीतफाण्टयोरौषधपलं षट्चतुर्भिरम्बुपलैरासुतमिति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehapAkaparibhAShA (16) · Śloka 16
స్నేహపాకే త్వనిర్దిష్టప్రమాణే సముదితస్య ద్రవస్య పాదేన స్నేహో యోజ్యస్తత్ పాదేన కల్కః| అన్యే పునః పఠంతి- స్నేహపాకే త్వమానోక్తౌచతుర్గుణవివర్ద్ధితం| కల్కస్నేహద్రవం యోజ్యమధీతే శౌనకః పునః| స్నేహే సిధ్యతి శుద్ధాంబునిష్క్వాథస్వరసైః క్రమాత్| కల్కస్య యోజయేదంశం చతుర్థం షష్ఠమష్టమం| పంచప్రభృతి తు ద్రవం పృథక్స్నేహసమమేవావపేత్| అనిరుపిత- కల్పనం చ భైషజ్యం కల్కీకుర్యాత్| అథైకధ్యం ప్రతిసం- సృజ్యా-ధిశ్రిత్య చ నిర్యూహవత్ సాధయేత్| తత్ర యదా విరమతి శబ్దః ప్రసాదమాపద్యతే స్నేహో యథాస్వం వర్ణగంధరసోత్పత్తిర్భైషజ్యమంగులీభ్యాం మృద్యమానామనతిమృద్వ- నతిదారుణమనంగులిగ్రాహి చ స్యాత్| స కాలస్తస్యాఽ- వతరణాయ| అపి చ- ఘృతస్య ఫేనోపశమస్తైలస్య తు తదుద్భవః| లేహస్య తంతుమత్తాప్సు మజ్జనం సరణం న చ| అథాఽవతార్య శీతీభూతమహతేన వాససా పరిపూయ శుచౌ దృఢే కలశే సమాసిచ్య పిధానేన పిధాయ శుక్లేన వస్త్ర- పట్టేనాచ్ఛాద్య సూత్రేణ సుబద్ధం స్వనుగుప్తం శుచౌ దేశే సుస్థితం స్థాపయేత్||16||
स्नेहपाके त्वनिर्दिष्टप्रमाणे समुदितस्य द्रवस्य पादेन स्नेहो योज्यस्तत् पादेन कल्कः| अन्ये पुनः पठन्ति- स्नेहपाके त्वमानोक्तौचतुर्गुणविवर्द्धितम्| कल्कस्नेहद्रवं योज्यमधीते शौनकः पुनः| स्नेहे सिध्यति शुद्धाम्बुनिष्क्वाथस्वरसैः क्रमात्| कल्कस्य योजयेदंशं चतुर्थं षष्ठमष्टमम्| पञ्चप्रभृति तु द्रवं पृथक्स्नेहसममेवावपेत्| अनिरुपित- कल्पनं च भैषज्यं कल्कीकुर्यात्| अथैकध्यं प्रतिसं- सृज्या-धिश्रित्य च निर्यूहवत् साधयेत्| तत्र यदा विरमति शब्दः प्रसादमापद्यते स्नेहो यथास्वं वर्णगन्धरसोत्पत्तिर्भैषज्यमङ्गुलीभ्यां मृद्यमानामनतिमृद्व- नतिदारुणमनङ्गुलिग्राहि च स्यात्| स कालस्तस्याऽ- वतरणाय| अपि च- घृतस्य फेनोपशमस्तैलस्य तु तदुद्भवः| लेहस्य तन्तुमत्ताप्सु मज्जनं सरणं न च| अथाऽवतार्य शीतीभूतमहतेन वाससा परिपूय शुचौ दृढे कलशे समासिच्य पिधानेन पिधाय शुक्लेन वस्त्र- पट्टेनाच्छाद्य सूत्रेण सुबद्धं स्वनुगुप्तं शुचौ देशे सुस्थितं स्थापयेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana patimANanirdeshaH (17) · Śloka 17
పరిమాణం పునః షడ్వంశ్యో మరీచిః| తాః షట్సర్షపః| తేఽష్టౌ తండులః| తౌ ధాన్యమాషః| తౌ యవః| అతః పరం చతుర్గుణవృద్ధ్యాఽండికామాషకశాణకర్షపలకుడవప్రస్థా- ఽఽఢకద్రోణవహాః కల్ప్యంతే| ధరణం తు పలస్య దశమో భాగః| మాషకస్య పర్యాయో హేమో ధానకశ్చ| శాణద్వయస్య పర్యాయో ద్రంక్షణః కోలో వటకశ్చ| కర్షస్య సువర్ణమక్షం పిచుర్బిడాలపదకం పాణితలం తిందుకం కవలగ్రహః షోడ- శికా చ| కర్షద్వయస్య శుక్తిరష్టమికా చ| పలస్య ముష్టిః ప్రకుంచశ్చతుర్థికాబిల్వమాత్రంచ| పలద్వయస్య ప్రసృతో- ఽష్టమానం చ| కుడవస్యాఽంజలిః| కుడవద్వయస్య మానికా| ఆఢకస్య పాత్రం కంసశ్చ| దోణస్య నల్వణార్మణోన్మానఘట- కుంభకలశాః| ద్రోణద్వయస్య శూర్పః| తులా పునః పల- శతం| తాని వింశతిర్భార ఇతి| భవతి చాత్ర- శుష్కమేయేష్విదం మానం ద్విగుణం తు ద్రవాఽఽర్ద్రయోః||17||
परिमाणं पुनः षड्वंश्यो मरीचिः| ताः षट्सर्षपः| तेऽष्टौ तण्डुलः| तौ धान्यमाषः| तौ यवः| अतः परं चतुर्गुणवृद्ध्याऽण्डिकामाषकशाणकर्षपलकुडवप्रस्था- ऽऽढकद्रोणवहाः कल्प्यन्ते| धरणं तु पलस्य दशमो भागः| माषकस्य पर्यायो हेमो धानकश्च| शाणद्वयस्य पर्यायो द्रङ्क्षणः कोलो वटकश्च| कर्षस्य सुवर्णमक्षं पिचुर्बिडालपदकं पाणितलं तिन्दुकं कवलग्रहः षोड- शिका च| कर्षद्वयस्य शुक्तिरष्टमिका च| पलस्य मुष्टिः प्रकुञ्चश्चतुर्थिकाबिल्वमात्रञ्च| पलद्वयस्य प्रसृतो- ऽष्टमानं च| कुडवस्याऽञ्जलिः| कुडवद्वयस्य मानिका| आढकस्य पात्रं कंसश्च| दोणस्य नल्वणार्मणोन्मानघट- कुम्भकलशाः| द्रोणद्वयस्य शूर्पः| तुला पुनः पल- शतम्| तानि विंशतिर्भार इति| भवति चात्र- शुष्कमेयेष्विदं मानं द्विगुणं तु द्रवाऽऽर्द्रयोः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paribhAShAsaMgrahaH (18-19) · Śloka 19
పేషణాఽఽలోడనే వారి స్నేహపాకే చ నిర్ద్రవే| కల్పయేత్సదృశాన్ భాగాన్ ప్రమాణం యత్ర నోదితం| అనిర్దిష్టాఽప్రసిద్ధేషు మూలం గ్రాహ్యం త్వగాదిషు| స్నేహపాకస్త్రిధా మంధశ్చిక్కణః ఖరచిక్కణః| మందః కల్కసమే కిట్టే చిక్కణో మదనోపమే| కించిత్ సీదతి కృష్ణే చ వర్త్తమానే తు పశ్చిమః| దగ్ధోఽత ఊర్ధ్వం నిష్కార్యః స్యాదామస్త్వగ్నిసాదకృత్| మృదుర్నస్యే ఖరోఽభ్యంగే పానే బస్తౌ చ చిక్కణః| హిమవద్వంధ్యశైలాభ్యాం ప్రాయో వ్యాప్తా వసుంధరా| సౌమ్యం పథ్యం చ తత్రాద్యమాఽఽగ్నేయం వైంధ్యమౌషధం||18|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతావష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాం కల్పస్థానే భేషజకల్పో నామ అష్టమోఽధ్యాయః||19||
पेषणाऽऽलोडने वारि स्नेहपाके च निर्द्रवे| कल्पयेत्सदृशान् भागान् प्रमाणं यत्र नोदितम्| अनिर्दिष्टाऽप्रसिद्धेषु मूलं ग्राह्यं त्वगादिषु| स्नेहपाकस्त्रिधा मन्धश्चिक्कणः खरचिक्कणः| मन्दः कल्कसमे किट्टे चिक्कणो मदनोपमे| किञ्चित् सीदति कृष्णे च वर्त्तमाने तु पश्चिमः| दग्धोऽत ऊर्ध्वं निष्कार्यः स्यादामस्त्वग्निसादकृत्| मृदुर्नस्ये खरोऽभ्यङ्गे पाने बस्तौ च चिक्कणः| हिमवद्वन्ध्यशैलाभ्यां प्रायो व्याप्ता वसुन्धरा| सौम्यं पथ्यं च तत्राद्यमाऽऽग्नेयं वैन्ध्यमौषधम्||१८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां कल्पस्थाने भेषजकल्पो नाम अष्टमोऽध्यायः||१९||
🔊 Audio coming soon