Adhikarana atha mUtrAghAtanidAnaM nAma navamo~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋ ಮೂತ್ರಾಘಾತನಿದಾನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातो मूत्राघातनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरत्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrAghAtaprabhedAH (2) · Śloka 2
ವಿಂಶತಿರ್ಮೂತ್ರಾಘಾತಾ ಭವನ್ತಿ| ತದ್ಯಥಾ ವಾತಾಪಿತ್ತಕಫಸನ್ನಿ- ಪಾತಕೃಚ್ಛ್ರಾಣಿ| ವಾತಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಶುಕ್ರಾಶ್ಮರ್ಯ್ಯಃ| ವಾತ- ಬಸ್ತ್ಯಷ್ಠೀಲಾಕುಣ್ಡಲಿಕಾಮೂತ್ರಾತೀತಜಠರೋತ್ಸಙ್ಗಗ್ರನ್ಥಿಶುಕ್ರ- ವಿಡ್ವಿಘಾತೋಷ್ಣವಾತಮೂತ್ರಕ್ಷಯಾವಸಾದಾಶ್ಚೇತಿ||೨||
विंशतिर्मूत्राघाता भवन्ति| तद्यथा वातापित्तकफ़सन्नि- पातकृच्छ्राणि| वातपित्तश्लेष्मशुक्राश्मर्य्यः| वात- बस्त्यष्ठीलाकुण्डलिकामूत्रातीतजठरोत्सङ्गग्रन्थिशुक्र- विड्विघातोष्णवातमूत्रक्षयावसादाश्चेति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtottarA mUtrAghAtAH (3) · Śloka 3
ತತ್ರ ವಾತಬಸ್ತ್ಯಾದಯೋ ನವ ವಾತೋಲ್ಬಣಾಃ||೩||
तत्र वातबस्त्यादयो नव वातोल्बणाः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittolbaNAvuShNavAtamUtrakShayau (4) · Śloka 4
ತತೋ ದ್ವೌ ವಾತಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣೌ||೪||
ततो द्वौ वातपित्तोल्बणौ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapittolbaNo mUtrAvasAdaH (5) · Śloka 5
ಅನ್ತ್ಯಃ ಕಫಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣಃ||೫||
अन्त्यः कफपित्तोल्बणः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrarogA~adhiShThAnasya basteH rogajananaprakriyA (6) · Śloka 6
ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪುನರ್ಮೂತ್ರರೋಗಾಣಾಮಧಿಷ್ಠಿನಂ ಬಸ್ತಿಃ| ಸ ಮರ್ಮಸ್ವಭಿಹಿತಃ ಪ್ರಾಕ್| ಸ ಚಾಽಧೋಮುಖೋಽಪಿ ಮೂತ್ರವಹಾಸು ನಾಡೀಷು ಸೂಕ್ಷ್ಮಮುಖಸಹಸ್ರನಿಷ್ಯನ್ದೇನ ಮೂತ್ರಾಖ್ಯೇನಾವಿರತಂ ನವೋ ಘಟ ಇವಾಪ್ಸು ನಿಮಗ್ನಮುಖೋಽಪಿ ಪಾರ್ಶ್ವೇಭ್ಯೋಽಮ್ಭಸಾ ಪೂರ್ಯ್ಯತೇ| ತೈರೇವ ಚ ಸ್ತ್ರೋತೋಭಿರ್ವಾತಾದಯೋಽಪಿ ದುಷ್ಟಾಃ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಬಸ್ತಿಂ ಯಥಾ- ಸ್ವಮಾಘಾತಾನ್ ಪ್ರಮೇಹಾ~ಂಶ್ಚ ಜನಯನ್ತಿ||೬||
सर्वेषां पुनर्मूत्ररोगाणामधिष्ठिनं बस्तिः| स मर्मस्वभिहितः प्राक्| स चाऽधोमुखोऽपि मूत्रवहासु नाडीषु सूक्ष्ममुख़सहस्रनिष्यन्देन मूत्राख़्येनाविरतं नवो ग़ट इवाप्सु निमग्नमुखोऽपि पार्श्वेभ्योऽम्भसा पूर्य्यते| तैरेव च स्त्रोतोभिर्वातादयोऽपि दुष्टाः प्रविश्य बस्तिं यथा- स्वमाघातान् प्रमेहा~ंश्च जनयन्ति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrakRucchranidAnam, vAtajamUtrakRucchralakShaNam (7) · Śloka 7
ತತ್ರಾಲ್ಪಶೋ ಮುಹುರ್ಮುಹುರ್ಬಸ್ತಿಮೇಢ್ರವಂಕ್ಷಣೇಷು ತೀವ್ರಶೂಲಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾ- ನ್ಮೂತ್ರಯತಿ ವಾತಕೃಚ್ಛ್ರೇ||೭||
तत्राल्पशो मुहुर्मुहुर्बस्तिमेढ्रवंक्षणेषु तीव्रशूलः कृच्छ्रा- न्मूत्रयति वातकृच्छ्रे||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajamUtrakRucchralakShaNam (8) · Śloka 8
ಸದಾಹಂ ಸರುಜಂ ರಕ್ತಂ ಪೀತಂ ಕೃಷ್ಣಂ ವಾ ಪಿತ್ತಕೃಚ್ಛ್ರೇ||೮||
सदाहं सरुजं रक्तं पीतं कृष्णं वा पित्तकृच्छ्रे||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphamUtrakRucchralakShaNam (9) · Śloka 9
ಬಸ್ತಿಮೇಢ್ರಯೋರ್ಗೌರವಂ ಶೋಫೋ ಮೂತ್ರಂ ಚ ಸಪಿಚ್ಛಂ ಮೇಹತಿ ಕಫಕೃಚ್ಛ್ರೇ||೯||
बस्तिमेढ्रयोर्गौरवं शोफो मूत्रं च सपिच्छं मेहति कफकृच्छ्रे||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajamUtrakRucchralakShaNam, tasya kRucchratamatva~jca (10) · Śloka 10
ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ಸನ್ನಿಪಾತಕೃಚ್ಛ್ರೇ| ಸ ಚ ಕೃಚ್ಛ್ರತಮಃ||೧೦||
सर्वलक्षणं सन्निपातेन सन्निपातकृच्छ्रे| स च कृच्छ्रतमः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashmarInidAnam, ashmaryyAH nidAnasamprAptyAdi (11) · Śloka 11
ಯದಾ ತು ವಾಯುರ್ಬಸ್ತಿಮುಖಮಾವೃತ್ಯ ಸಪಿತ್ತಂ ಸಕಫಂ ಸಶಕ್ರಂ ವಾ ಮೂತ್ರಂ ಪರಿಶೋಷಯತಿ ತದಾ ಕ್ರಮೇಣ ಗೋರಿವ ಪಿತ್ತಾದ್ರೋಚನಾ ಮಣೀಕಸ್ಯೇವ ಸ್ವಛಾದಪಿ ಜಲಾತ್ ಪಙ್ಕಸ್ತದ್ವದಶ್ಮರ್ಯ್ಯಭಿನಿರ್ವರ್ತ್ತತೇ| ಸರ್ವಾ ಚ ಸಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಶ್ರಯಾ||೧೧||
यदा तु वायुर्बस्तिमुखमावृत्य सपित्तं सकफ़ं सशक्रं वा मूत्रं परिशोषयति तदा क्रमेण गोरिव पित्ताद्रोचना मणीकस्येव स्वछादपि जलात् पङ्कस्तद्वदश्मर्य्यभिनिर्वर्त्तते| सर्वा च सा श्लेष्माश्रया||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashmarIpUrvarUpam (12) · Śloka 12
ಅಥಾಽಸ್ಯಾಃ ಪೂರ್ವರೂಪಾಣಿ ಜ್ವರೋ ಬಸ್ತ್ಯಾಽಧ್ಮಾನಮರುಚಿರ್ಮೂತ್ರ- ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಬಸ್ತಿಶಿರೋಮುಷ್ಕಶೇಫಸಾಂ ವೇದನಾ ಬಸ್ತಗನ್ಧಿತ್ವಂ ಮೂತ್ರಸ್ಯೇತಿ||೧೨||
अथाऽस्याः पूर्वरूपाणि ज्वरो बस्त्याऽध्मानमरुचिर्मूत्र- कृच्छ्रं बस्तिशिरोमुष्कशेफ़सां वेदना बस्तगन्धित्वं मूत्रस्येति||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashmarIsAmAnyalakShaNam (13) · Śloka 13
ಸಾಮಾನ್ಯಲಿಙ್ಗಾನಿ ತು ನಾಭಿಬಸ್ತಿಸೇವನೀಷುಮೇಹತಸ್ತಯಾ ಮಾರ್ಗ- ನಿರೋಧನೇ ವೇದನಾ ಮೂತ್ರಾಧಾರಾಸಙ್ಗಸ್ತದ್ವಯಾಪಾಯೇ ಚ ಗೋಮೇದಕ- ಪ್ರಕಾಶಮನಾವಿಲಮಸಿಕ್ತಂ ಸುಸುಖಂ ಮೂತ್ರಂ ವಿಸೃಜತಿ| ತತ್ಸಂಕ್ಷೋ- ಭಣಾಚ್ಚ ಸರುಧಿರಮ್| ಧಾವನಲಙ್ಘನಾದಿಭಿಶ್ಚಾಸ್ಯ ವಿವಿಧಾ ವೇದನಾ ಭವನ್ತಿ| ಯಥೈವ ಚ ಪಕ್ವಾಶಯಾತ್ಸ್ತ್ರಸ್ತೇನ ಶಕೃತಾ- ಧಿಷ್ಠಿತೇಬಸ್ತೌ ಮೂತ್ರಂ ನ ಪ್ರವರ್ತೇತೇ ತಥಾಽಶ್ಮರ್ಯ್ಯಾಽಪಿ||೧೩||
सामान्यलिङ्गानि तु नाभिबस्तिसेवनीषुमेहतस्तया मार्ग- निरोधने वेदना मूत्राधारासङ्गस्तद्वयापाये च गोमेदक- प्रकाशमनाविलमसिक्तं सुसुखं मूत्रं विसृजति| तत्संक्षो- भणाच्च सरुधिरम्| धावनलङ्घनादिभिश्चास्य विविधा वेदना भवन्ति| यथैव च पक्वाशयात्स्त्रस्तेन शकृता- धिष्ठितेबस्तौ मूत्रं न प्रवर्तेते तथाऽश्मर्य्याऽपि||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajA~ashmarIlakShaNam (14) · Śloka 14
ತತ್ರ ವಾಯುನಾ ಬಸ್ತಿಸೇವನೀಮೇಹನೇಷು ತೀವ್ರವೇದನಾರ್ದಿತೋದನ್ತಾನ್ ಖಾದತಿ| ನಾಭಿಂ ಪ್ರಪೀಡಯತಿ| ಮೇಢ್ರಂ ಮೃದ್ನಾತಿ| ಮುಹುರ್ಮುಹುವೇಪಥು- ಮಾನ್ಕೃಚ್ಛ್ರಾತ್ ಸವಾತಂ ಶಕೃದ್ ವಿಮುಞ್ಚತಿ| ವಿಶೀರ್ಣಧಾರಂ ಚ ಮೂತ್ರಯತ್ಯಶ್ಮರೀ ಚಾಸ್ಯ ಶ್ಯಾವಾ ಪರುಷಾ ವಿಷಮಾ ಕದಮ್ಬಪುಷ್ಪವತ್ ಕಣ್ಟಕಾಚಿತಾ ಭವತಿ||೧೪||
तत्र वायुना बस्तिसेवनीमेहनेषु तीव्रवेदनार्दितोदन्तान् खादति| नाभिं प्रपीडयति| मेढ्रं मृद्नाति| मुहुर्मुहुवेपथु- मान्कृच्छ्रात् सवातं शकृद् विमुञ्चति| विशीर्णधारं च मूत्रयत्यश्मरी चास्य श्यावा परुषा विषमा कदम्बपुष्पवत् कण्टकाचिता भवति||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajAshmarIlakShaNam (15) · Śloka 15
ಪಿತ್ತೇನ ಪಚ್ಯಮಾನ ಇವ ದಹ್ಯತೇ ಬಸ್ತಿಃ| ಅಶ್ಮರೀ ಚ ರಕ್ತಾ ಪೀತಾವಭಾಸಾ ಕೃಷ್ಣಾ ಭಲ್ಲಾತಕಾಸ್ಥಿಸಂಸ್ಥಾನಾ||೧೫||
पित्तेन पच्यमान इव दह्यते बस्तिः| अश्मरी च रक्ता पीतावभासा कृष्णा भल्लातकास्थिसंस्थाना||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajAshmarIlakShaNam (16) · Śloka 16
ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಭಿದ್ಯತೇ ನಿಸ್ತುದ್ಯತ ಇವ ಗುರುಃ ಶೀತಶ್ಚ ಬಸ್ತಿರಶ್ಮರೀ ಚ ಶ್ವೇತಾ ಮಹತೀ ಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡಪ್ರತಿಮಾ ಮಧುವರ್ಣಾ ವಾ ಭವತಿ||೧೬||
श्लेष्मणा भिद्यते निस्तुद्यत इव गुरुः शीतश्च बस्तिरश्मरी च श्वेता महती कुक्कुटाण्डप्रतिमा मधुवर्णा वा भवति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashmarINAM bAlasulabhatvaM, sukhasAdhyatva~jca (17) · Śloka 17
ಪ್ರಾಯೇಣೈತಾಸ್ತಿಸ್ತ್ರೋಽಶ್ಮರ್ಯ್ಯೋ ಬಾಲಾನಾಂ ಜಾಯನ್ತೇ| ತೇಷಾಮೇವ ಚಾಽಲ್ಪಬಸ್ತಿತ್ವಾದಲ್ಪಮಾಂಸೋಪಚಯತ್ವಾಚ್ಚ ಸುಖಗ್ರಹಣಾಹರಣಾ ಭವನ್ತಿ||೧೭||
प्रायेणैतास्तिस्त्रोऽश्मर्य्यो बालानां जायन्ते| तेषामेव चाऽल्पबस्तित्वादल्पमांसोपचयत्वाच्च सुखग्रहणाहरणा भवन्ति||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrAshmarInidAnAdi (18) · Śloka 18
ಮಹತಾಂ ತು ಶುಕ್ರಾಶ್ಮರೀಕ್ರನಿಮಿತ್ತಾ ಭವತಿ| ಮೈಥುನವಿಘಾ- ತಾಚ್ಛುಕ್ರಮುಪಸ್ಥಿತಮನಿರಸ್ಯಮಾನಂ ವಿಮಾರ್ಗಗಮನಿಲೋ ವಿಗೃಹ್ಯ ವೃಷಣತೋರನ್ತರೇ ಸಂಹರತಿ| ಸಂಹೃತ್ಯೋಪಶೋಷಯತಿ| ತತಃ ಶುಷ್ಕ- ಮಶ್ಮರೀ ಭವತಿ| ಸಾ ಶುಕ್ರಮಾರ್ಗಮಾವೃಣೋತಿ| ಮುತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಬಸ್ತಿವೇದನಾಂ ವೃಷಣಯೋಶ್ಚ ಶ್ವಯಥುಮಾಪಾದಯತಿ| ಉತ್ಪನ್ನಮಾ- ತ್ರಾಯ ಚ ಶುಕ್ರಂ ನಿರೋತಿ| ಪ್ರಪೀಡಿತಮಾತ್ರೇ ಚ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವಾವಕಾಶೇ ವಿಲೀಯತ ಇತಿ||೧೮||
महतां तु शुक्राश्मरीक्रनिमित्ता भवति| मैथुनविघा- ताच्छुक्रमुपस्थितमनिरस्यमानं विमार्गगमनिलो विगृह्य वृषणतोरन्तरे संहरति| संहृत्योपशोषयति| ततः शुष्क- मश्मरी भवति| सा शुक्रमार्गमावृणोति| मुत्रकृच्छ्रं बस्तिवेदनां वृषणयोश्च श्वयथुमापादयति| उत्पन्नमा- त्राय च शुक्रं निरोति| प्रपीडितमात्रे च तस्मिन्नेवावकाशे विलीयत इति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sharkarAnidAnam, sharkarAlakShaNam (19) · Śloka 19
ಅಶ್ಮರ್ಯ್ಯೇವ ತು ವಾಯುನಾಽಣುಶೋ ವಿಭಿನ್ನಾ ಶರ್ಕರೇತ್ಯುಚ್ಯತೇ| ಅನುಲೋಮೇಚ ಮಾರುತೇ ಸಾ ಸಿಕತೇವ ಮೂತ್ರೇಣ ಸಹ ಚ್ಯವತೇ||೧೯||
अश्मर्य्येव तु वायुनाऽणुशो विभिन्ना शर्करेत्युच्यते| अनुलोमेच मारुते सा सिकतेव मूत्रेण सह च्यवते||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtabastilakShaNam (20) · Śloka 20
ವಾಯುಸ್ತು ನೂತ್ರವೇಗರೋಧಾದ್ಬಸ್ತಿಮುಖಮಾವೃಣೋತಿ| ತತೋ ಮೂತ್ರಸಙ್ಗಂ ವೇದನಾಂ ಕಣ್ಡೂಂ ಚ ಕರೋತಿ||೨೦||
वायुस्तु नूत्रवेगरोधाद्बस्तिमुखमावृणोति| ततो मूत्रसङ्गं वेदनां कण्डूं च करोति||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhikavAyukopajanyavAtabastilakShaNam (21) · Śloka 21
ಕದಾಚಿಚ್ಚ ಬಸ್ತಿಂ ಸ್ವಸ್ಥಾನಾತ್ ಪ್ರಚ್ಯಾವ್ಯ ಗರ್ಭಮಿವೋದ್ವೃನ್ತಂ ಸ್ಥಲಂ ಪರಿಪ್ಲುತಂ ಚ ಕುರುತೇ| ತತ್ರ ಶೂಲಸ್ಪನ್ದನದಾಹೋದ್ವೇಷ್ಟನಾನಿ ಬಿನ್ದುಶಶ್ಚ ಮೂತ್ರಸ್ತ್ರಾವಣಮ್| ಪೀಡಿತೇ ಚ ಬಸ್ತೌ ಧಾರಾಯಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ||೨೧||
कदाचिच्च बस्तिं स्वस्थानात् प्रच्याव्य गर्भमिवोद्वृन्तं स्थलं परिप्लुतं च कुरुते| तत्र शूलस्पन्दनदाहोद्वेष्टनानि बिन्दुशश्च मूत्रस्त्रावणम्| पीडिते च बस्तौ धाराया प्रवृत्तिः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtabastilakShaNam, vAtabasteH kRucchrasAdhyatvam (22) · Śloka 22
ಅಯಂ ದ್ವಿವಿಧೋಽಪಿ ವಾತಬಸ್ತಿಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಃ| ತಯೋರಪಿ ದ್ವಿತೀಯೋಽನಿಲಪ್ರಬಲಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯತರಃ||೨೨||
अयं द्विविधोऽपि वातबस्तिः कृच्छ्रसाध्यः| तयोरपि द्वितीयोऽनिलप्रबलः कृच्छ्रसाध्यतरः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAShThIlAnidAnAdi, vAtAShThIlAnidAnAdisamprAptirlakShaNa~jca (23) · Śloka 23
ಬಸ್ತಿವಿಣ್ಮಾರ್ಗಾನ್ತರೇ ವಾಯುರ್ಘನೋನ್ನತಂ ತೀವ್ರರುಜಮಚಲಮಷ್ಠೀ- ಲಾಭಂ ಗ್ರನ್ಥಿಂ ಕರೋತಿ| ತೇನಾಽನಿಲವಿಣ್ಮೂತ್ರಸಙ್ಗೋ ಭವತ್ಯಾ- ಽಽಧ್ಮಾನಞ್ಚ| ಸಾ ವಾತಾಷ್ಠೀಲಾ||೨೩||
बस्तिविण्मार्गान्तरे वायुर्घनोन्नतं तीव्ररुजमचलमष्ठी- लाभं ग्रन्थिं करोति| तेनाऽनिलविण्मूत्रसङ्गो भवत्या- ऽऽध्मानञ्च| सा वाताष्ठीला||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtakuNDalikAnidAnam, vAtakuNDalikAnidAnAdi (24) · Śloka 24
ವಿಗುಣೋ ವಾಯುರ್ಬಸ್ತೌ ಕುಣ್ಡಲೀಭೂತಸ್ತೀವ್ರಶೂಲಸ್ತಮ್ಭಗೌರವಾ- ನ್ವಿತೋ ಮೂತ್ರಮಾವಿಧ್ಯಾಽಲ್ಪಶೋ ವಾ ಪ್ರವರ್ತ್ತಯನ್ ಭ್ರಮತಿ| ಸಾ ವಾತಕುಣ್ಡಲಿಕಾ||೨೪||
विगुणो वायुर्बस्तौ कुण्डलीभूतस्तीव्रशूलस्तम्भगौरवा- न्वितो मूत्रमाविध्याऽल्पशो वा प्रवर्त्तयन् भ्रमति| सा वातकुण्डलिका||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrAtItanidAnAdi (25) · Śloka 25
ಮೂತ್ರಮತಿವೇಲಂ ವಿಧಾರ್ಯ್ಯವಿಮುಚ್ಯಮಾನಂ ನ ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ| ವಾಹಮಾನಸ್ಯ ತು ಕೃಚ್ಛ್ರಾದಲ್ಪಂ ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ| ತನ್ಮೂತ್ರಾತೀತಮ್||೨೫||
मूत्रमतिवेलं विधार्य्यविमुच्यमानं न प्रवर्त्तते| वाहमानस्य तु कृच्छ्रादल्पं प्रवर्त्तते| तन्मूत्रातीतम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrajaTharanidAnam, mUtrajaTharanidAnAdi (26) · Śloka 26
ಮೂತ್ರರೋಧಪಾನೋ ವಾಯುರ್ನಾಭೇರಧಸ್ತಾತ್ ತೀವ್ರರುಜಾಮಾಧ್ಮಾನಂ ಮಲ- ಸಙ್ಗಞ್ಚ ಕುರ್ವನ್ನುದರಮಭಿಪೂರಯೇತ್| ತನ್ಮೂತ್ರಜಠರಮ್||೨೬||
मूत्ररोधपानो वायुर्नाभेरधस्तात् तीव्ररुजामाध्मानं मल- सङ्गञ्च कुर्वन्नुदरमभिपूरयेत्| तन्मूत्रजठरम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrotsa~gganidAnAdi (27) · Śloka 17
ಮಾರುತೇನಾಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಛಿದ್ರವೈಗುಣ್ಯೇನ ವಾ ಮೂತ್ರಯತೋ ಮೂತ್ರಮಲ್ಪಂ ಬಸ್ತೌ ನಾಲೇ ಮಣೌ ವಾ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ತಚ್ಛೇಷಗುರುಮೇಢ್ರಸ್ಯ ಸರುಜಮರುಜಂ ವಾ ಶನೈಃ ಸ್ತ್ರವೇತ್| ಸ ಮೂತ್ರೋತ್ಸಙ್ಗಃ||೧೭||
मारुतेनाक्षिप्तं छिद्रवैगुण्येन वा मूत्रयतो मूत्रमल्पं बस्तौ नाले मणौ वा स्थित्वा तच्छेषगुरुमेढ्रस्य सरुजमरुजं वा शनैः स्त्रवेत्| स मूत्रोत्सङ्गः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mutragranthiH (28) · Śloka 28
ಬಸ್ತಿದ್ವಾರೇಽಲ್ಪೋ ವೃತ್ತಃ ಶೀಘ್ರಸಮ್ಭವೋಽಶ್ಮರೀತುಲ್ಯಲಿಙ್ಗೋ ಮೂತ್ರ- ಗ್ರನ್ಥಿಃ||೨೮||
बस्तिद्वारेऽल्पो वृत्तः शीघ्रसम्भवोऽश्मरीतुल्यलिङ्गो मूत्र- ग्रन्थिः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrashukranidAnAdi (29) · Śloka 29
ಮೂತ್ರಿತಸ್ಯ ವ್ಯವಾಯಗಮನಾದ್ವಾತೋದ್ಭತಂ ಸ್ವಸ್ಥಾನಾಚ್ಚ್ಯುತಂ ಶುಕ್ರಂ ಮೇಹತೋ ಮೂತ್ರಸ್ಯ ಪ್ರಾಕ್ಪಶ್ಚಾದ್ವಾ ಭಸ್ಮೋದಕಸಙ್ಕಾಶಂ ಪ್ರವೃರ್ತ್ತತೇ| ತನ್ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಮ್||೨೯||
मूत्रितस्य व्यवायगमनाद्वातोद्भतं स्वस्थानाच्च्युतं शुक्रं मेहतो मूत्रस्य प्राक्पश्चाद्वा भस्मोदकसङ्काशं प्रवृर्त्तते| तन्मूत्रशुक्रम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDvighAtanidAnAdi (30) · Śloka 30
ವಾಯುನಾ ಪೀಡಿತಂ ಶಕೃನ್ಮೂತ್ರಸ್ತ್ರೋತಃ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ| ತತೋ ವಿಡ್ಗನ್ಧಿ- ವಿಟ್ಸಂಸೃಷ್ಟಞ್ಚ ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ಮೂತ್ರಯತಿ| ಸ ವಿಡ್ವಿಧಾತಃ||೩೦||
वायुना पीडितं शकृन्मूत्रस्त्रोतः प्रपद्यते| ततो विड्गन्धि- विट्संसृष्टञ्च कृच्छ्रान्मूत्रयति| स विड्विधातः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNavAtanidAnAdi (31) · Śloka 31
ಅತ್ಯಧ್ವಾ ಽಽ ತಪೋಷ್ಣಭೋಜನಾದಿಭಿಃ ಪಿತ್ತಂ ಪ್ರವೃದ್ಧಮನಿಲೇರಿತಂ ಬಸ್ತಿಮೇಢ್ರಗುದದಾಹಂ ಕುರ್ವದ್ಧರಿತಹಾರಿದ್ರರಕ್ತಂ ಸರಸ್ತಂ ವಾ ಮೂತ್ರಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಾತ್ಪ್ರವರ್ತ್ತಯೇತ್ಸ ತೂಷ್ಣವಾತಃ||೩೧||
अत्यध्वा ऽऽ तपोष्णभोजनादिभिः पित्तं प्रवृद्धमनिलेरितं बस्तिमेढ्रगुददाहं कुर्वद्धरितहारिद्ररक्तं सरस्तं वा मूत्रं कृच्छ्रात्प्रवर्त्तयेत्स तूष्णवातः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrakShayanidAnAdi samprAptirlakShaNa~jca (32) · Śloka 32
ವಾತಪಿತ್ತಂ ಬಸ್ತಿಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಮೂತ್ರಂ ಸಶೂಲದಾಹಂ ಕ್ಷಪಯತಿ| ಸ ಮೂತ್ರಕ್ಷಯಃ||೩೨||
वातपित्तं बस्तिमाश्रित्य मूत्रं सशूलदाहं क्षपयति| स मूत्रक्षयः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrAvasAdanidAnAdi (33) · Śloka 33
ಪಿತ್ತಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮೋಭಯಮಪಿ ವಾ ವಾತೇನ ಬಸ್ತೌ ಸಂಹನ್ಯತೇ| ತತೋ ಮೂತ್ರಂ ಸದಾಹಂ ಸರಕ್ತಂ ಪೀತಂ ಶ್ವೇತಂ ಸಾನ್ದ್ರಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ಶುಷ್ಕಂ ಚ ಶಙ್ಕರೋಚನನಾನ್ಯತರಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಸರ್ವವರ್ಣಯುಕ್ತಂ ವಾ ಭವತಿ||೩೩||
पित्तं श्लेष्मोभयमपि वा वातेन बस्तौ संहन्यते| ततो मूत्रं सदाहं सरक्तं पीतं श्वेतं सान्द्रं कृच्छ्रप्रवृत्तिः शुष्कं च शङ्करोचननान्यतरचूर्णं वा सर्ववर्णयुक्तं वा भवति||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prakaraNopasaMhAraH prakaraNAntaraprastAvashca (34-9) · Śloka 9
ಇತಿ ವಿಸ್ತರತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ರೋಗಾ ಮೂತ್ರಾಪ್ರವೃತ್ತಿಜಾಃ| ನಿದಾನಲಕ್ಷಣೈರೂರ್ಧ್ವಂ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇಽತಿಪ್ರವೃತ್ತಿಜಾಃ||೩೪|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ನವಮೋಧ್ಯಾಯಃ||೯||
इति विस्तरतः प्रोक्ता रोगा मूत्राप्रवृत्तिजाः| निदानलक्षणैरूर्ध्वं वक्ष्यन्तेऽतिप्रवृत्तिजाः||३४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां निदानस्थाने नवमोध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon