Adhikarana aShTA~ggasaMgraha-shArIrasthAne-pa~jcamo~adhyAyaH athA~ggavibhAgo nAma pa~jcamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋਙ੍ਗਵਿਭਾਗਂ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातोऽङ्गविभागं शारीरं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~gga-pratya~ggAni (2) · Śloka 2
ਸਕਲਮਪਿ ਸ਼ਰੀਰਮਙ੍ਗਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਪੁਨਃ ਸਡਙ੍ਗਮ੍| ਸ਼ਿਰੇਨ੍ਤਰਾਧਿਰ੍ਦ੍ਵੌ ਬਾਹੂ ਸਕ੍ਥਿਨੀ ਚ| ਨੇਤ੍ਰਨਾਭਿਪਾਣਿਪਾਦਾ ਦੀਨਿ ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਾਨਿ||੨||
सकलमपि शरीरमङ्गमित्युच्यते| तत्र पुनः षडङ्गम्| शिरेऽन्तराधिर्द्वौ बाहू सक्थिनी च| नेत्रनाभिपाणिपादा दीनि त्वस्य प्रत्यङ्गानि||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAbhUtebhyo~a~gganirvRuttiH (3) · Śloka 3
ਮਹਾਗੁਣਮਯੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਖਪਵਨਤੇਜੋਜਲਭੂਮ੍ਯਾਖ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਮਹਾ ਭੂਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚੇਤਨਾਧਿਸ੍ਠਿਤੇਭ੍ਯੋਭਿਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤਿਰਙ੍ਗਸ੍ਯ||੩||
महागुणमयेभ्यश्च खपवनतेजोजलभूम्याख्येभ्यो महा भूतेभ्यश्चेतनाधिष्ठितेभ्योऽभिनिर्वृत्तिरङ्गस्य||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANinAM sArupyAsArUpya tvasya kAraNam (4) · Śloka 4
ਭੂਤਾਨਾਮੇਵ ਚ ਦਸ੍ਟਾਦਸ੍ਟਵਿਵਿਧਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾਦਨੇਕਰੂਪਾਤ੍ ਸਨ੍ਨਿ ਵੇਸ਼ਸਦਾਕਤਿਪ੍ਰਮਾਣਸ੍ਨੇਹਦੀਪ੍ਤਿਸ੍ਵਰਾਦੀਨਾਂ ਸਾਰੁਪ੍ਯਮਸਾ ਰੂਪ੍ਯਂ ਵਾ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਸ੍ਥੂਲਤਾਰਤਮ੍ਯਭੇਦਭਿਨ੍ਨਮਤਿਬਹੁਪ੍ਰਕਾਰਂ ਨਿਸ੍ਪ ਦ੍ਯਤੇ||੪||
भूतानामेव च दृष्टादृष्टविविधकर्मवशादनेकरूपात् सन्नि वेशषदाकृतिप्रमाणस्नेहदीप्तिस्वरादीनां सारुप्यमसा रूप्यं वा सूक्ष्मस्थूलतारतम्यभेदभिन्नमतिबहुप्रकारं निष्प द्यते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshalakShaNam (5) · Śloka 5
ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤ੍ਬਹੁਲਮਾਕਸ਼ਮ੍||੫||
तत्र सत्त्बहुलमाकशम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyorlakShaNam (1) · Śloka 1
ਰਜੋਬਹੁਲੋ ਵਾਯੁਃ|੧|
रजोबहुलो वायुः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnilakShaNam (1) · Śloka 1
ਉਭਯਬਹੁਲੋਗ੍ਨਿਃ|੧|
उभयबहुलोऽग्निः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalalakShaNam (1) · Śloka 1
ਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋਬਹੁਲਮਮ੍ਬੁ|੧|
सत्त्वतमोबहुलमम्बु|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pRuthivyA lakShaNam (1) · Śloka 1
ਤਮੋਬਹੁਲਾ ਭੂਃ||੧||
तमोबहुला भूः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshAdInAM li~ggAni (6) · Śloka 6
ਤੇਸਾਮਪ੍ਰਤਿਘਾਤਸ਼੍ਚਲਤ੍ਵਮੌਸ੍ਣ੍ਯਂ ਦ੍ਰਵਤਾ ਕਾਠਿਨ੍ਯਮਿਤਿ ਕ੍ਰਮਾ ਲ੍ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ||੬||
तेषामप्रतिघातश्चलत्वमौष्ण्यं द्रवता काठिन्यमिति क्रमा ल्लिङ्गानि||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshAdInAM visheShAdhiShThAnam (7) · Śloka 7
ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਦਿਸ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸ੍ਵਵਸ੍ਥਾਨਮ੍||੭||
विशेषतश्च श्रोत्रादिष्विन्द्रियेष्ववस्थानम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshAdInAM guNAH (8) · Śloka 8
ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੂਪਰਸਗਨ੍ਧੈਰੇਕੈਕਪ੍ਰਵਦ੍ਧੈਰਨ੍ਵਯਃ||੮||
शब्दस्पर्शरूपरसगन्धैरेकैकप्रवृद्धैरन्वयः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshajA bhAvAH (9) · Śloka 9
ਤਤ੍ਰਾਕਾਸ਼ਜਾਨਿ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਵਿਵਿ ਕ੍ਤਤਾ||੯||
तत्राऽऽकाशजानि श्रोत्रं शब्दः सर्वस्त्रोतांसि विवि क्तता||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyavIyA bhAvAH (10) · Śloka 10
ਵਾਯਵੀਯਾਨਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਵਾਸੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਾਦਿਪਰਿ ਸ੍ਪਨ੍ਦਨਾਨਿ ਲਾਘਵਂ ਚ||੧੦||
वायवीयानि स्पर्शनं स्पर्शः प्रश्वासोच्छ्वासादिपरि स्पन्दनानि लाघवं च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AgneyA bhAvAH (11) · Śloka 11
ਆਗ੍ਨੇਯਾਨਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਰੂਪਂ ਪਿਤ੍ਤਮੂਸ੍ਮਾ ਪਕ੍ਤਿਃ ਸਨ੍ਤਾਪੋ ਮੇਧਾ ਵਰ੍ਣੋ ਭਾਸ੍ਤੇਜਃ ਸ਼ੌਰ੍ਯ੍ਯਞ੍ਚ||੧੧||
आग्नेयानि दर्शनं रूपं पित्तमूष्मा पक्तिः सन्तापो मेधा वर्णो भास्तेजः शौर्य्यञ्च||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmbhasA bhAvAH (12) · Śloka 12
ਆਮ੍ਭਸਾਨਿ ਰਸਨਂ ਰਸਃ ਸ੍ਵੇਦਕ੍ਲੇਦਵਸਾਸਕਸ਼ੁਕ੍ਰ ਮੂਤ੍ਰਾਦਿਦ੍ਰਵਸਮੂਹਃ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਸ੍ਨੇਹਸ਼੍ਚ||੧੨||
आम्भसानि रसनं रसः स्वेदक्लेदवसाऽसृकशुक्र मूत्रादिद्रवसमूहः शैत्यं स्नेहश्च||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pArthIvA bhAvAH (13) · Śloka 13
ਪਾਰ੍ਥੀਵਾਨਿ ਘ੍ਰਾਣਂ ਗਨ੍ਧਃ ਕੇਸ਼ਨਖਾਸ੍ਥ੍ਯਾਦਿਮੂਰ੍ਤਸਮੂਹੋ ਧੈਰ੍ਯ੍ਯ- ਸ੍ਥੈਰ੍ਯ੍ਯਞ੍ਚ||੧੩||
पार्थीवानि घ्राणं गन्धः केशनखास्थ्यादिमूर्तसमूहो धैर्य्य- स्थैर्य्यञ्च||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtRujAH bhAvAH (14) · Śloka 14
ਤੇਸ਼ੁ ਮਾਤਜਾਨਿ ਮਦੂਨਿ ਤ੍ਵਗ੍ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਮੇਦੋਮਜ੍ਜਨਾਭਿਹਦਯਾਮਾ ਸ਼ਯਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹਾਕ੍ਲੋਮਾਨ੍ਤ੍ਰਗੁਦਾਦੀਨਿ||੧੪||
तेशु मातृजानि मृदूनि त्वग्रक्तमांसमेदोमज्जनाभिहृदयामा शयगर्भाशययकृत्प्लीहाक्लोमान्त्रगुदादीनि||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pitRujAH bhAvAH (15) · Śloka 15
ਪਿਤਜਾਨਿ ਸ੍ਥਿਰਾਣਿ ਕੇਸ਼ਨਖਾਸ੍ਥਿਸ਼ੁਕ੍ਰਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯ੍ਵਾ ਦੀਨਿ||੧੫||
पितृजानि स्थिराणि केशनखास्थिशुक्रसिरास्नाय्वा दीनि||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AtmajAH bhAvAH (16) · Śloka 16
ਆਤ੍ਮਜਾਨਿ ਨਾਨਾਯੋਨਿਸੂਤ੍ਪਿਤ੍ਤਿਰ੍ਮਨਸ਼੍ਚੇਤਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪ੍ਰਾਣਾ ਪਾਨੌ ਧਾਰਣਮਾਕਤਿਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਵਿਸ਼ੇਸਾਃ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਲੋਭ ਭਯਹਰ੍ਸਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਤਾਸ੍ਮਤਿਬੁਦ੍ਧੀਚ੍ਛਾਦ੍ਵੇਸਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਹਙ੍ਕਾਰ ਸੁਖਦੁਃਖਾਯੁਰਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਨਿ ਚ||੧੬||
आत्मजानि नानायोनिषूत्पित्तिर्मनश्चेतनेन्द्रियाणि प्राणा पानौ धारणमाकृतिस्वरवर्णविशेषाः कामक्रोधलोभ भयहर्षधर्मशीलतास्मृतिबुद्धीच्छाद्वेषप्रयत्नाहङ्कार सुखदुःखायुरात्मज्ञानानि च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAtmyajA bhAvAH (17) · Śloka 17
ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜਾਨ੍ਯਾਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਮਨਾਲਾਸ੍ਯਲੋਲੁਪਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਰਸਾ ਦਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣੌਜਃ ਸਮ੍ਪਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਤਾ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮੇਧਾਬਲਂ ਚ||੧੭||
सात्म्यजान्यायुरारोग्यमनालास्यलोलुपत्वमिन्द्रियप्रसा दस्वरवर्णौजः सम्पत्प्रशस्तता प्रहर्षभूयस्त्वं मेधाबलं च||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasajA bhAvAH (18) · Śloka 18
ਰਸਜਾਨਿ ਕਤ੍ਸ੍ਨਸ੍ਯ ਦੇਹਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭਵੋ ਵਤ੍ਤਿਰ੍ਵਦ੍ਧਿਸ੍ਤਪ੍ਤਿ- ਰਲੌਲ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਟਿਰੁਤ੍ਸਾਹਸ਼੍ਚ||੧੮||
रसजानि कृत्स्नस्य देहस्य सम्भवो वृत्तिर्वृद्धिस्तृप्ति- रलौल्यं पुष्टिरुत्साहश्च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhasattvajA bhAvAH (19) · Śloka 19
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਜਾਨਿ ਸ਼ੌਚਮਾਸ੍ਤਿਕਤ੍ਵਂ, ਕਤਜ੍ਞਤਾ, ਦਾਕ੍ਸਿਣ੍ਯਂ, ਵ੍ਯਵਸਾਯਃ, ਸ਼ੌਰ੍ਯ੍ਯਂ, ਗਾਮ੍ਭਿਰ੍ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮੇਧਾ, ਸ੍ਮਤਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲ ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੁਚਿਰ੍ਭਕ੍ਤਿਰਭਿਸਙ੍ਗਾਭਾਵਸ੍ਤਮੋਗੁਣੋ ਵਿਪਰ੍ਯਯਸ਼੍ਚ||੧੯||
शुद्धसत्त्वजानि शौचमास्तिकत्वं, कृतज्ञता, दाक्षिण्यं, व्यवसायः, शौर्य्यं, गाम्भिर्यं बुद्धिर्मेधा, स्मृतिः शुक्ल वर्त्मरुचिर्भक्तिरभिषङ्गाभावस्तमोगुणो विपर्ययश्च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjasA bhAvAH (20) · Śloka 20
ਰਾਜਸਾਨਿ ਦੁਰੁਪਚਾਰਤਾਨਾਰ੍ਯਂ ਸ਼ੌਰ੍ਯ੍ਯਂ ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਮਮਿਤ ਭਾਸਿਤ੍ਵਮਹਙ੍ਕਾਰੋ ਲੋਲੁਪਤ੍ਵਂ ਦਮ੍ਭੋ ਮਾਨਃ ਕ੍ਰੋਧੋ ਹਰ੍ਸਃ ਕਾਮਸ਼੍ਚ||੨੦||
राजसानि दुरुपचारताऽनार्यं शौर्य्यं मात्सर्यममित भाषित्वमहङ्कारो लोलुपत्वं दम्भो मानः क्रोधो हर्षः कामश्च||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmasA bhAvAH (21) · Śloka 21
ਤਾਮਸਾਨ੍ਯਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਸਾਦਃ ਪ੍ਰਮਾਦੋ ਨਿਦ੍ਰਾਲਸ੍ਯਂ ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਣਾ ਸ਼ੋਕੋ ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਂ ਵਿਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਃ ਪਰਾਤਿਸਨ੍ਧਾਨਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਗੁਣ- ਵੈਪਰੀਤ੍ਯਂ ਚ||੨੧||
तामसान्यज्ञानं विषादः प्रमादो निद्राऽऽलस्यं क्षुत्तृष्णा शोको मात्सर्यं विप्रतिपत्तिः परातिसन्धानं सत्त्वगुण- वैपरीत्यं च||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manasaH upaplavau dehasya bhUtAtmakatAbhisandhishca (22) · Śloka 22
ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਪ੍ਲਵੋ ਰਜਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚ ਇਤ੍ਯੇਵਮ੍ਭੂਤਾਤ੍ਮਕਂ ਦੇਹਮਾਹੁਃ||੨੨||
तत्र सत्त्वं मनस्तस्योपप्लवो रजस्तमश्च इत्येवम्भूतात्मकं देहमाहुः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dehasya pravibhAgaH (23) · Śloka 23
ਤਸ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਃ-ਤ੍ਵਚਃ ਕਲਾ ਦੋਸਾ ਧਾਤਵੋ ਮਲਾ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤਦਧਿਸ੍ਠਿਤਾਨਿ ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਤੀ ਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਾਸ਼ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਣਾਯਤਨਾਨਿ ਕਣ੍ਡਰਾਜਾਲਾਨਿ ਕੂਰ੍ਚਾਰ ਜ੍ਜ੍ਵਸ੍ਸੀਵਨ੍ਯੋਸ੍ਥਿਸਙ੍ਘਾਤਾਃ ਸੀਮਨ੍ਤਾ ਅਸ੍ਥੀਨ੍ਯਸ੍ਥਿ ਸਨ੍ਧਯਃ ਸ੍ਨਾਯੂਨਿ ਪੇਸ਼੍ਯਃ ਸਿਰਾ ਧਮਨ੍ਯਃ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸ੍ਯੂਸ੍ਮਾਣੋ ਮਰ੍ਮਣਿ ਕੇਸ਼ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਲੋਮਾਨਿ ਪ੍ਰਕਤਿਵਿਕਤਿਭੇਦਾਸ਼੍ਚ||੨੩||
तस्य पुनः प्रविभागः-त्वचः कला दोषा धातवो मला बुद्धीन्द्रियाणि तदधिष्ठितानि कर्मेन्द्रियाण्यती न्द्रियमाशयाः प्राणायतनानि कण्डराजालानि कूर्चार ज्ज्वस्सीवन्योऽस्थिसङ्घाताः सीमन्ता अस्थीन्यस्थि सन्धयः स्नायूनि पेश्यः सिरा धमन्यः स्रोतांस्यूष्माणो मर्मणि केशश्मश्रुलोमानि प्रकृतिविकृतिभेदाश्च||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvacolakShaNaM sa~gkhyA ca (24) · Śloka 24
ਤਤ੍ਰਾਸਜਃ ਪਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯੇਵ ਸਨ੍ਤਾਨਿਕਾਃ ਸਟ੍ ਤ੍ਵਚੋ ਭਵਨ੍ਤਿ||੨੪||
तत्राऽसृजः पच्यमानस्य क्षीरस्येव सन्तानिकाः षट् त्वचो भवन्ति||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvakprasAdaphalam (1) · Śloka 1
ਤ੍ਵਕ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਃ||੧||
त्वक्प्रसादाद्रक्तस्य प्रसादः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakadharA tvak (25) · Śloka 25
ਤਾਸਾਮੁਦਕਧਰਾ ਚਾਦ੍ਯਾ||੨੫||
तासामुदकधरा चाद्या||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asRugdharA tvak (26) · Śloka 26
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਸਗ੍ਧਰਾ||੨੬||
द्वितीयाऽसृग्धरा||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sidhmakilAsAdhiShThAnA tvak (27) · Śloka 27
ਤਤੀਯਾ ਸਿਧ੍ਮਕਿਲਾਸਾਧਿਸ੍ਠਾਨਾ||੨੭||
तृतीया सिध्मकिलासाधिष्ठाना||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvakuShThAdhiShThAnA tvak (1) · Śloka 1
ਪਞ੍ਚਮੀ ਪੁਨਰਲਜੀਵਿਦ੍ਰਧ੍ਯਧਿਸ੍ਠਾਨਾ||੧||
पञ्चमी पुनरलजीविद्रध्यधिष्ठाना||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANadharA tvak (28) · Śloka 28
ਸਸ੍ਠੀ ਤੁ ਪ੍ਰਾਣਧਰ| ਯਸ੍ਯਾਂ ਛਿਨ੍ਨਾਯਾਂ ਤਾਮ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਧਮਿਵ ਚ ਤਮਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਿ ਯਾਂ ਚਾਧਿਸ੍ਠਾਯਾਰੂਂਸਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ| ਪਰ੍ਵਸੁ ਕਸ੍ਣਰਕ੍ਤਾਨਿ ਸ੍ਥੂਲਮੂਲਾਨਿ ਦੁਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਤਮਾਨਿ||੨੮||
षष्ठी तु प्राणधर| यस्यां छिन्नायां ताम्यत्यन्धमिव च तमः प्रविशति यां चाधिष्ठायारूंषि जायन्ते| पर्वसु कृष्णरक्तानि स्थूलमूलानि दुश्चिकित्स्यतमानि||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matAntareNa tvacAM saptavidhatvam (1) · Śloka 1
ਅਨ੍ਯੇ ਸਪ੍ਤ ਤ੍ਵਚੋ ਵਦਨ੍ਤਿ||੧||
अन्ये सप्त त्वचो वदन्ति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BAsinI tvak (29) · Śloka 29
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮਾ ਭਾਸਿਨੀ ਨਾਮ ਯਾ ਵਰ੍ਣਾਨਾਮਵਭਾਸਿਨੀ ਖਾਦੀਨਾਂ ਚ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਛਾਯਾਨਾਂ ਸਾ ਵ੍ਰੀਹੇਰਸ੍ਟਾਦਸ਼ਭਾਗਪ੍ਰਮਾਣਾ||੨੯||
तत्र प्रथमा भासिनी नाम या वर्णानामवभासिनी खादीनां च पञ्चानां छायानां सा व्रीहेरष्टादशभागप्रमाणा||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lohinI tvak (1) · Śloka 1
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਲੋਹਿਨੀ ਨਾਮ ਸੋਡਸ਼ਭਾਗਪ੍ਰਮਾਣਾ|੧|
द्वितीया लोहिनी नाम षोडशभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvetA tvak (1) · Śloka 1
ਤਤੀਯਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਾਗਪ੍ਰਮਾਣਾ|੧|
तृतीया श्वेता नाम द्वादशभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmrA tvak (1) · Śloka 1
ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਤਾਮ੍ਰਾ ਨਾਮਾਸ੍ਟਭਾਗਪ੍ਰਮਾਣਾ|੧|
चतुर्थी ताम्रा नामाऽष्टभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vedinI tvak (1) · Śloka 1
ਪਞ੍ਚਮੀ ਵੇਦਿਨੀ ਨਾਮ ਪਾਞ੍ਚਭਾਗਪ੍ਰਮਾਣਾ|੧|
पञ्चमी वेदिनी नाम पाञ्चभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohiNI tvak (1) · Śloka 1
ਸਸ੍ਠੀ ਰੋਹਿਣੀ ਨਾਮ ਵ੍ਰੀਹਿਪ੍ਰਮਾਣਾ|੧|
षष्ठी रोहिणी नाम व्रीहिप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsadharA tvak (1) · Śloka 1
ਸਪ੍ਤਮੀ ਮਾਂਸਧਰਾ ਨਾਮ ਵ੍ਰੀਹਿਦ੍ਵਯਪ੍ਰਮਾਣਾ||੧||
सप्तमी मांसधरा नाम व्रीहिद्वयप्रमाणा||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalAlakShaNam (30) · Śloka 30
ਯਸ੍ਤੁ ਧਾਤ੍ਵਾਸ਼ਯਾਨ੍ਤਰੇਸੁ ਕ੍ਲੇਦੋਵਤਿਸ੍ਠਤੇ ਸ ਯਥਾ ਸ੍ਵ ਮੂਸ੍ਮਭਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਃ ਸ੍ਨਾਯੁਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜਰਾਯੁਚ੍ਛਨ੍ਨਃ ਕਾਸ੍ਠ ਇਵ ਸਾਰੋ ਧਾਤੁਸਾਰਸ਼ੇਸੋ ਰਸਸ਼ੇਸੋਲ੍ਪਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਲਾਸਂਜ੍ਞਃ||੩੦||
यस्तु धात्वाशयान्तरेषु क्लेदोऽवतिष्ठते स यथा स्व मूष्मभिर्विपक्वः स्नायुश्लेष्मजरायुच्छन्नः काष्ठ इव सारो धातुसारशेषो रसशेषोल्पत्वात् कलासंज्ञः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptakalAH (1) · Śloka 1
ਤਾ ਧਾਤ੍ਵਾਸ਼ਯਨ੍ਤਰਮਰ੍ਯਾਦਾਃ ਸਪ੍ਤ ਕਲਾਃ||੧||
ता धात्वाशयन्तरमर्यादाः सप्त कलाः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsadhara kalA (31) · Śloka 31
ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਥਮਾ ਮਾਂਸਧਰਾ ਨਾਮ| ਯਸ੍ਯਾਂ ਮਾਂਸੇ ਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁ ਧਮਨੀਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਭੂਮਾਵਿਵ ਪਙ੍ਕੋਦਕੇਨ ਬਿਸਮਣਾਲਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਾ ਨਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ||੩੧||
तासां प्रथमा मांसधरा नाम| यस्यां मांसे सिरास्नायु धमनीस्रोतसां भूमाविव पङ्कोदकेन बिसमृणालानां प्रता नानि भवन्ति||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktadharA kalA (32) · Śloka 32
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਰਕ੍ਤਧਰ ਨਾਮ ਮਾਂਸਸ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ਼੍ਚ ਸਿਰਾਪ੍ਲੀਹਯਕਤ੍ਸੁ ਭਵਤਿ| ਮਾਂਸਾਚ੍ਚ ਕ੍ਸਤਾਤ੍ ਕ੍ਸਤਜਂ ਵਕ੍ਸਾਦਿਵ ਕ੍ਸੀਰਿਣਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ||੩੨||
द्वितीया रक्तधर नाम मांसस्याभ्यन्तरतस्तस्यां शोणितं विशेषतश्च सिराप्लीहयकृत्सु भवति| मांसाच्च क्षतात् क्षतजं वृक्षादिव क्षीरिणः क्षीरं प्रवर्त्तते||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medodharA kalA (33) · Śloka 33
ਤਤੀਯਾ ਮੇਦੋਧਰਾ ਨਾਮ| ਮੇਦੋ ਹਿ ਤਸ੍ਯਾਮੁਦਰੇਣ੍ਵਸ੍ਥਿਸੁ ਚ ਸਰਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ| ਤਦੇਵ ਚ ਸ਼ਿਰਸਿ ਕਪਾਲਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਮਸ੍ਤਿਸ੍ਕਾਖ੍ਯਂ ਮਸ੍ਤੁਲੁਙ੍ਗਾਖ੍ਯਂ ਚ ਸ੍ਥੂਲਾਸ੍ਥਿਸੁ ਚ ਮਜ੍ਜਾ||੩੩||
तृतीया मेदोधरा नाम| मेदो हि तस्यामुदरेऽण्वस्थिषु च सरक्तं भवति| तदेव च शिरसि कपालप्रतिच्छन्नं मस्तिष्काख्यं मस्तुलुङ्गाख्यं च स्थूलास्थिषु च मज्जा||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmadhara kalA (34) · Śloka 34
ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਧਰਾ ਨਾਮ| ਤਤ੍ਸ੍ਥੇਨ ਹਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਸ਼੍ਲੇਸਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਸਨ੍ਧਯੋ ਦਢਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸੋਪਾਙ੍ਗਾ ਸਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾ||੩੪||
चतुर्थी श्लेष्मधरा नाम| तत्स्थेन हि श्लेष्मणा श्लेषिताः सर्वसन्धयो दृढा भवन्ति सोपाङ्गा साभ्यङ्गा||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShadhara kalA (35) · Śloka 35
ਪਞ੍ਚਮੀ ਪੁਰੀਸਧਰਾ ਨਾਮ| ਸਾ ਹ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਮਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਕੋਸ੍ਠਾਨ੍ਤਰੁਣ੍ਡੁਕਸ੍ਥਂ ਮਲਂ ਵਿਭਜਤਿ||੩੫||
पञ्चमी पुरीषधरा नाम| सा ह्यन्त्रामपक्वाशयाश्रिता कोष्ठान्तरुण्डुकस्थं मलं विभजति||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittadharA kalA (grahaNI) (36) · Śloka 36
ਸਸ੍ਠੀ ਪਿਤ੍ਤਧਰ ਨਾਮ ਪਕ੍ਵਾਮਾਸ਼ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾ| ਸਾ ਹ੍ਯਨ੍ਤ ਰਗ੍ਨੇਰਧਿਸ੍ਠਾਨਤਯਾਮਾਸ਼ਯਾਤ੍ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯੋਨ੍ਮੁਖਮਨ੍ਨਂ ਬਲੇਨ ਵਿਧਾਰ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤਤੇਜਸ ਸ਼ੋਸਯਤਿ ਪਚਤਿ ਪਕ੍ਵਞ੍ਚ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ| ਦੋਸਾਧਿਸ੍ਠਿਤਾ ਤੁ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਾਦਾਮਮੇਵਾਤਤੋਸਾਵਨ੍ਨਸ੍ਯ ਗ੍ਰਹ ਣਾਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਗ੍ਰਹਣੀਸਂਜ੍ਞਾ| ਬਲਂ ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਿਤ੍ਤਮੇਵਾਗ੍ਨ੍ਯਭਿ ਧਾਨਮਤਃ ਸਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤਬ੍ਧੋਪਬਂਹਿਤੈਕਯੋਗਕ੍ਸੇਮਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਵਰ੍ਤ ਯਤਿ||੩੬||
षष्ठी पित्तधर नाम पक्वामाशमध्यस्था| सा ह्यन्त रग्नेरधिष्ठानतयाऽऽमाशयात् पक्वाशयोन्मुखमन्नं बलेन विधार्य पित्ततेजस शोषयति पचति पक्वञ्च विमुञ्चति| दोषाधिष्ठिता तु दौर्बल्यादाममेवाततोऽसावन्नस्य ग्रह णात् पुनर्ग्रहणीसंज्ञा| बलं च तस्याः पित्तमेवाग्न्यभि धानमतः साऽग्निस्तब्धोपबृंहितैकयोगक्षेमा शरीरं वर्त यति||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukradhara kalA (37) · Śloka 37
ਸਪ੍ਤਮੀ ਸ਼ੁਕ੍ਰਧਰਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਦਕ੍ਸਿਣੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਬਸ੍ਤਿ- ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਯਾਧੋ ਮੂਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਸਕਲਸ਼ਰੀਰਵ੍ਯਾਪਿਨੀ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯਤਿ||੩੭||
सप्तमी शुक्रधरा नाम द्व्यङ्गुले दक्षिणे पार्श्वे बस्ति- द्वारस्याधो मूत्रमार्गमाश्रिता सकलशरीरव्यापिनी शुक्रं प्रवर्तयति||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShadhAtumalAtideshaH (38) · Śloka 38
ਦੋਸਾ ਧਾਤਵੋ ਮਲਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਗੁਦਿਤਾਃ||੩੮||
दोषा धातवो मलाश्च प्रागुदिताः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana buddhIndriyANi (39) · Śloka 39
ਪਞ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ-ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਰਸਨਂ ਘ੍ਰਾਣਞ੍ਚ||੩੯||
पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि-श्रोत्रं स्पर्शनं दर्शनं रसनं घ्राणञ्च||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana buddhIndriyANAM viShayAH (40) · Śloka 40
ਤੇਸਾਂ ਸਭਾਗਤਯਾ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵਿਸਯਃ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੂਪਰਸਗਨ੍ਧਾਃ||੪੦||
तेषां सभागतया क्रमाद्विषयः शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana buddhIndriyANAmadhiShThAnAni (41) · Śloka 41
ਪਞ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਧਿਸ੍ਠਾਨਾਨਿ-ਕਰ੍ਣੌ ਤ੍ਵਗਕ੍ਸਿਣੀ ਜਿਹ੍ਵਾ ਨਾਸਿਕੇ ਚ||੪੧||
पञ्च बुद्धीन्द्रियाधिष्ठानानि-कर्णौ त्वगक्षिणी जिह्वा नासिके च||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karmedriyANi teShAM kAryAni ca (42) · Śloka 42
ਪਞ੍ਚ ਕਰ੍ਮੇਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਵਾਕ੍ਪਾਯੂਪਸ੍ਥਪਾਣਿਪਾਦਸਂਜ੍ਞਕਾਨਿ||੪੨||
पञ्च कर्मेद्रियाणि वाक्पायूपस्थपाणिपादसंज्ञकानि||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karmendriyANAM karmANi (43) · Śloka 43
ਤਾਨ੍ਯਪਿ ਚ ਵਚਨੋਤ੍ਸਰ੍ਗਹਰ੍ਸਾਦਾਨਗਮਨਾਰ੍ਥਾਨਿ||੪੩||
तान्यपि च वचनोत्सर्गहर्षादानगमनार्थानि||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manasaH atIndriyatvam (44) · Śloka 44
ਅਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤੁ ਮਨਃ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥੈਰਨ੍ਵਯਾਤ੍ ਤਦ੍ਯੋਗੇਨ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਣਾਮਰ੍ਥਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇਃ| ਬੁਦ੍ਧਿਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਭਯਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਚ੍ਚ||੪੪||
अतीन्द्रियन्तु मनः सर्वार्थैरन्वयात् तद्योगेन पञ्चेन्द्रिया णामर्थप्रवृत्तेः| बुद्धिकर्मेन्द्रियोभयात्मकत्वाच्च||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sapta AshayAH strINAmaShTamashca (45) · Śloka 45
ਸਪ੍ਤਾਸ਼ਯਾਃ ਕ੍ਰਮਾਦਸਕ੍ਕਫਾਮਪਿਤ੍ਤਪਕ੍ਵਵਾਯੁਮੂਤ੍ਰਾਧਾਰਾਃ| ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪਿਤ੍ਤਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯੋਸ੍ਟਮਃ||੪੫||
सप्ताशयाः क्रमादसृक्कफामपित्तपक्ववायुमूत्राधाराः| स्त्रीणां पित्तपक्वाशययोर्मध्ये गर्भाशयोऽष्टमः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshayoShvantarbhUtA avayavAH (46) · Śloka 46
ਤੇਸੁ ਸਪ੍ਤਸੁ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾਨਿ ਕੋਸ੍ਠਾਙ੍ਗਾਨਿ ਹਦਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹਫੁਪ੍ਫੁ ਸੋਣ੍ਡੁਕਵਕ੍ਕਾਨ੍ਤ੍ਰਾਦੀਨਿ||੪੬||
तेषु सप्तसु प्रतिबद्धानि कोष्ठाङ्गानि हृदयकृत्प्लीहफुप्फु सोण्डुकवृक्कान्त्रादीनि||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yakRutplIhayorupattiH (1) · Śloka 1
ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਨੇਨਾਧ੍ਮਾਯਮਾਨਸ੍ਯ ਦੇਹੋਸ੍ਮਣਾ ਪਚ੍ਯਮਾਮਾਨਸ੍ਯ ਸ਼ੋਣਿਤਸ੍ਯਾਚ੍ਛਤੋ ਜਾਯਤੇ ਯਕਤ੍ ਪ੍ਲੀਹਾ ਚ|੧|
तत्र समानेनाध्मायमानस्य देहोष्मणा पच्यमामानस्य शोणितस्याच्छतो जायते यकृत् प्लीहा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana phupphusasyotpattiH (1) · Śloka 1
ਰਕ੍ਤਫੇਨਾਤ੍ ਫੁਪ੍ਫੁਸਮ੍|੧|
रक्तफेनात् फुप्फुसम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uNDukasyotpattiH (1) · Śloka 1
ਰਕ੍ਤਕਿਟ੍ਟਾਦੁਣ੍ਡੁਕਃ|੧|
रक्तकिट्टादुण्डुकः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRukkayorutpattiH (1) · Śloka 1
ਰਕ੍ਤਮੇਦਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ ਵਕ੍ਕੌ|੧|
रक्तमेदः प्रसादाद् वृक्कौ|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antrANAmutpattiH (1) · Śloka 1
ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਪ੍ਰਸਾਦਾਦਾਪ੍ਰਮਾਣਂ||੧||
रक्तमांसप्रसादादाप्रमाणं||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strIpuMsayorAntrapramANamatAni (2) · Śloka 2
ਸਾਰ੍ਧਤ੍ਰਿਵ੍ਯਾਮਾਨਿ ਪੁਂਸਾਮ੍| ਤ੍ਰਿਵ੍ਯਾਮਾਨਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮ੍||੨||
सार्धत्रिव्यामानि पुंसाम्| त्रिव्यामानि स्त्रीणाम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlIyasyotpattiH (1) · Śloka 1
ਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਨਿਲਯੋਗਾਤ੍ ਕਾਲੀਯਮ੍||੧||
रक्तस्यानिलयोगात् कालीयम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRudayasyotpattiH svarUpa~jca (47) · Śloka 47
ਹਦਯਂ ਪੁਨਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਰਕ੍ਤਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ ਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਸੁਸਿਰਮਧੋਮੁਖਮ੍| ਤਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਚੇਤਨਾਯਾਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨਾਂ ਚ ਚੇਤਨਾਨੁਗਤਾਨਾਮ੍| ਤਸ੍ਯ ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਪ੍ਲੀਹਾ ਫੁਪ੍ਫੁਸਸ਼੍ਚ੍| ਦਕ੍ਸਿਣਤੋ ਯਕਤ੍ ਕ੍ਲੋਮ ਚ||੪੭||
हृदयं पुनः श्लेष्मरक्तप्रसादात् सम्भवति पद्मकोश सङ्काशं सुषिरमधोमुखम्| तद्विशेषेण चेतनायाः स्थानं सर्वभावानां च चेतनानुगतानाम्| तस्य वामपार्श्वे प्लीहा फुप्फुसश्च्| दक्षिणतो यकृत् क्लोम च||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana indriyasAmAnyotpattiH (48) · Śloka 48
ਤਥਾ ਕਫਰਕ੍ਤਵਾਹਿਨਾਂ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਸਾਦਾ- ਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ||੪੮||
तथा कफरक्तवाहिनां स्रोतसां महाभूतानां च प्रसादा- दिन्द्रियाणि||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netrotpattistatsvarUpa~jca (49) · Śloka 49
ਤੇਸ੍ਵਪਿ ਚ ਨੇਤ੍ਰੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਛੁਕ੍ਲਮਣ੍ਡਲਂ ਤਤ੍ ਪਿਤਜਮ੍| ਅਸਜਃ ਕਸ੍ਣਮਣ੍ਡਲਂ ਤਨ੍ਮਾਤਜਮ੍| ਮਧ੍ਯੇ ਦਸ੍ਟਿ ਮਣ੍ਡਲਂ ਤਦੁਭਯਾਤ੍ਮਕਮ੍||੪੯||
तेष्वपि च नेत्रे श्लेष्मणः प्रसादाच्छुक्लमण्डलं तत् पितृजम्| असृजः कृष्णमण्डलं तन्मातृजम्| मध्ये दृष्टि मण्डलं तदुभयात्मकम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netramaNDalAni paTalAni ca (50) · Śloka 50
ਪਕ੍ਸ੍ਮਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼ੁਕ੍ਲਕਸ੍ਣਦਸ੍ਟ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ| ਤਤ੍ਸਨ੍ਧਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ| ਦ੍ਵੌ ਚਾਪਾਙ੍ਗਕਨੀਨਯੋਃ ਇਤਿ ਤੇ ਸਟ੍| ਸਟ੍ ਚ ਪਟਲਾਨਿ| ਦ੍ਵੇ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨੀ| ਬਾਹ੍ਯਂ ਚਾਸ਼੍ਰਿਤਮਗ੍ਨ੍ਯਮ੍ਭਸੀ| ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਮਾਂਸਂ ਤਤੀਯਂ ਮੇਦਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਮਸ੍ਥਿ| ਤੇਸ਼ਾਂ ਬਹਲਤ ਦਸ੍ਟੇਃ ਪਞ੍ਚਮਾਂਸ਼ੇਨ||੫੦||
पक्ष्मवर्त्मशुक्लकृष्णदृष्ट्याख्यानि पञ्च मण्डलानि| तत्सन्धयश्चत्वारः| द्वौ चापाङ्गकनीनयोः इति ते षट्| षट् च पटलानि| द्वे वर्त्मनी| बाह्यं चाश्रितमग्न्यम्भसी| द्वितीयं मांसं तृतीयं मेदश्चतुर्थमस्थि| तेशां बहलत दृष्टेः पञ्चमांशेन||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana catasro bandhanarajjavaH (51) · Śloka 51
ਬਨ੍ਧਨਗੁਣਾਸ੍ਤੁ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸਿਰਾਕਣ੍ਡਰਾਮੇਦਃਕਫਾਤ੍ਮਕਾਃ||੫੧||
बन्धनगुणास्तु चत्वारः सिराकण्डरामेदःकफात्मकाः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmaNaH sarvasandhibandhana- tvAtideshaH (1) · Śloka 1
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਤੁ ਪਰਂ ਸਰ੍ਵਸਨ੍ਧਿਬਨ੍ਧਨਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਕ੍||੧||
श्लेष्मा तु परं सर्वसन्धिबन्धनमित्युक्तं प्राक्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netratejasaH karmaNyata upaghAte ca hetuH (2) · Śloka 2
ਨੇਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਤੁ ਤੇਜੋ ਬਾਹ੍ਯਤੇਜਸਾ ਸ੍ਵਯੋਨਿਨਾ ਯੋਗਾਚ੍ਛ- ਸ੍ਰਮਿਵਾਸ਼੍ਮਨਾ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਂ ਭਵਤਿ| ਅਤਿਯੋਗਾਦੁਪਹਨ੍ਯਤੇ||੨||
नेत्राश्रितं तु तेजो बाह्यतेजसा स्वयोनिना योगाच्छ- स्रमिवाश्मना कर्मण्यं भवति| अतियोगादुपहन्यते||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ambhomadhyagasyApi netratejasaH na tejastvahAniH (1) · Śloka 1
ਤਚ੍ਚ ਵੈਦ੍ਯੁਤਵਦ੍ਬਡਵਾਮੁਖਵਚ੍ਚਾਮ੍ਭੋਮਧ੍ਯਗਮਪਿ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯੋ- ਤ੍ਕਰ੍ਸਾਤ੍ਤੇਜਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਜਹਾਤਿ|੧|
तच्च वैद्युतवद्बडवामुखवच्चाम्भोमध्यगमपि वीर्य्यो- त्कर्षात्तेजस्त्वं न जहाति|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvotpattiH (1) · Śloka 1
ਮਾਂਸਾਸਕ੍ਕਫਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਤੁ ਜਿਹ੍ਵਾ ਜਾਯਤੇ||੧||
मांसासृक्कफप्रसादात्तु जिह्वा जायते||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShaNotpattiH (52) · Śloka 52
ਮਾਂਸਾਸਕ੍ਕਫਮੇਦਃਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ ਵਸਣਾਵਿਤਿ||੫੨||
मांसासृक्कफमेदःप्रसादाद् वृषणाविति||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dasha prANAyatanAni mahAmarmasaMj~jA ca (53) · Śloka 53
ਦਸ਼ ਪ੍ਰਾਣਾਯਤਨਾਨਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਜਿਹ੍ਵਾਬਨ੍ਧਨਂ ਕਣ੍ਠੋ ਹਦਯਂ ਨਾਭਿਰ੍ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਗੁਦਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮੋਜੋ ਰਕ੍ਤਞ੍ਚ| ਤੇਸਾਮਾਦ੍ਯਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ਪੁਨਰ੍ਮਹਾਮਰ੍ਮਸਂਜ੍ਞਾਨਿ||੫੩||
दश प्राणायतनानि मूर्धा जिह्वाबन्धनं कण्ठो हृदयं नाभिर्बस्तिर्गुदः शुक्रमोजो रक्तञ्च| तेषामाद्यानि सप्त पुनर्महामर्मसंज्ञानि||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShoDasha kaNDarAH teshAM sthAnAni ca (54) · Śloka 54
ਸੋਡਸ਼ ਕਣ੍ਡਰਾਃ| ਤਾਸਾਂ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਕਰਚਰਣੇਸੁਚਤਸ੍ਰਃ ਪਥ- ਗ੍ਗ੍ਰੀਵਾਪਸ੍ਠਯੋਃ||੫੪||
षोडश कण्डराः| तासां द्वे द्वे करचरणेषुचतस्रः पृथ- ग्ग्रीवापृष्ठयोः||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShoDasha jAlakAni teShAM sthAnAni ca (55) · Śloka 55
ਸੋਡਸ਼ ਜਾਲਾਨਿ, ਤੇਸਾਂ ਮਾਂਸਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯ੍ਵਸ੍ਥਿਜਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾ ਰ੍ਯ੍ਯੈਕੈਕਤ੍ਰ ਗੁਲ੍ਫੇ ਮਣਿਬਨ੍ਧੇ ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਗਵਾਕ੍ਸਿਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸ੍ਥਿਤਾਨਿ||੫੫||
षोडश जालानि, तेषां मांससिरास्नाय्वस्थिजानि चत्वा र्य्यैकैकत्र गुल्फे मणिबन्धे च परस्परगवाक्षितानि तानि स्थितानि||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaT kUrcAsteShAM sthAnAni ca (56) · Śloka 56
ਸਟ੍ ਕੂਰ੍ਚਾਃ ਹਸ੍ਤਪਾਦਗ੍ਰੀਵਾਮੇਢ੍ਰੇਸੁ||੫੬||
षट् कूर्चाः हस्तपादग्रीवामेढ्रेषु||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana catasro mAMsarajjavaH teShAM sthAnAni ca (57) · Śloka 57
ਚਤਸ੍ਰੋ ਮਾਂਸਰਜ੍ਜਵਃ ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਮੁਭਯਤਃ ਪੇਸ਼ੀਨਿਬਨ੍ਧਨਾਰ੍ਥਂ ਤਾਸਾਂ ਦ੍ਵੇ ਬਾਹ੍ਯੇ| ਦ੍ਵੇ ਚਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਸ੍ਥਿਤੇ||੫੭||
चतस्रो मांसरज्जवः पृष्ठवंशमुभयतः पेशीनिबन्धनार्थं तासां द्वे बाह्ये| द्वे चाभ्यन्तरस्थिते||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sapta sIvanyasteShAM sthAnAni ca (58) · Śloka 58
ਸਪ੍ਤ ਸੀਵਨ੍ਯਃ| ਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਿਰਸਿ ਜਿਹ੍ਵਾਮੇਹਨਯੋਰੇਕੈਕਾ| ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ||੫੮||
सप्त सीवन्यः| ताः पञ्च शिरसि जिह्वामेहनयोरेकैका| परिहार्याश्च शस्त्रेण||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturdashAsthisa~gghAtAH (59) · Śloka 59
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਸ੍ਥਿਸਙ੍ਘਾਤਾਃ| ਤੇਸਾਮੇਕੈਕੋ ਗੁਲ੍ਫਜਾਨੁਵਙ੍ਕ੍ਸਣ ਮਣਿਬਨ੍ਧਕਰ੍ਪੂਰਕਕ੍ਸ੍ਯਾਸੁ ਤ੍ਰਿਕਸ਼ਿਰਸੋਸ਼੍ਚ||੫੯||
चतुर्दशास्थिसङ्घाताः| तेषामेकैको गुल्फजानुवङ्क्षण मणिबन्धकर्पूरकक्ष्यासु त्रिकशिरसोश्च||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTAdasha sImantAH (60) · Śloka 60
ਤਦ੍ਵਤ੍ਸੀਮਨ੍ਤਾਃ, ਤੇ ਤੁ ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਿਰਸੀਤ੍ਯਸ੍ਟਾਦਸ਼||੬੦||
तद्वत्सीमन्ताः, ते तु पञ्च शिरसीत्यष्टादश||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthIni teShAM sthAnAni ca (61) · Śloka 61
ਤ੍ਰੀਣਿ ਸਸ੍ਟ੍ਯਧਿਕਾਨ੍ਯਸ੍ਥਿਸ਼ਤਾਨਿ| ਤੇਸਾਂ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਤਂ ਸ਼ਾਖਾਸੁ| ਸਵਿਂਸ਼ਂ ਸ਼ਤਮਨ੍ਤਰਾਧੌ| ਸ਼ਤਮੁਰ੍ਧ੍ਵਮਿਤਿ||੬੧||
त्रीणि षष्ट्यऽधिकान्यस्थिशतानि| तेषां च चत्वारिंशच्छतं शाखासु| सविंशं शतमन्तराधौ| शतमुर्ध्वमिति||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAsthIni (62) · Śloka 62
ਤਤ੍ਰੈਕੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਕ੍ਥ੍ਨਿ ਪਞ੍ਚ ਪਾਦਨਖਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਸ੍ਥੀਨਿ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਦਸ਼| ਪਞ੍ਚ ਪਾਦਸ਼ਲਾਕਾਃ| ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿ ਬਨ੍ਧਕਮੇਕਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਕੂਰ੍ਚਗੁਲ੍ਫਜਙ੍ਘਾਸ੍ਵੇਕੈਕਂ ਪਾਰ੍ਸ੍ਣਜਾਨ੍ ਰੁਸੁ| ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚ ਨਖਾਸ੍ਥ੍ਯਾਦੀਨਿ ਸਕ੍ਥਿਵਦ੍ ਬਾਹ੍ਵੋਸ਼੍ਚ||੬੨||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पञ्च पादनखाः प्रत्येकमङ्गुल्यां त्रीण्यस्थीनि तानि पञ्चदश| पञ्च पादशलाकाः| तत्प्रति बन्धकमेकम्| द्वे द्वे कूर्चगुल्फजङ्घास्वेकैकं पार्ष्णजान् रुषु| सर्वाणि च नखास्थ्यादीनि सक्थिवद् बाह्वोश्च||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhyasthIni (63) · Śloka 63
ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਪਰਸ਼ੁਕਾਃ| ਤਾਵਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸ੍ਥਾਲਕਾਨ੍ਯਰ੍ਬੁਦਾਨਿ ਚ| ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਪਸ੍ਠੇ| ਅਸ੍ਟਾਵੁਰਸਿ ਏਕੈਕਂ ਭਾਗੇ ਤ੍ਰਿਕੇ| ਨਿਤਮ੍ਬਯੋਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵੇ| ਤਦ੍ਵਦਕ੍ਸਕਾਂਸਾਂਸਫਲਕੇਸੁ||੬੩||
चतुर्विंशतिः परशुकाः| तावन्त्येव स्थालकान्यर्बुदानि च| त्रिंशत् पृष्ठे| अष्टावुरसि एकैकं भागे त्रिके| नितम्बयोश्च द्वे| तद्वदक्षकांसांसफलकेषु||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhAsthIni (64) · Śloka 64
ਤਥਾ ਗਣ੍ਡਕਰ੍ਣਸ਼ਙ੍ਖੇਸੁ ਜਤ੍ਰੁਤਾਲੁਨੋਸ਼੍ਚ| ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਮ੍| ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕਣ੍ਠਨਾਡ੍ਯਾਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਹਨੁਬਨ੍ਧਨੇ| ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਨ੍ਤਾਃ| ਤਦ੍ਵਦੁਲੂਖਲਾਨਿ ਚ| ਤ੍ਰੀਣਿ ਨਾਸਾਯਾਮ੍| ਸਟ੍ ਸ਼ਿਰਸਿ||੬੪||
तथा गण्डकर्णशङ्खेषु जत्रुतालुनोश्च| त्रयोदश ग्रीवायाम्| चत्वारि कण्ठनाड्याम्| द्वे हनुबन्धने| द्वात्रिंशद्दन्ताः| तद्वदुलूखलानि च| त्रीणि नासायाम्| षट् शिरसि||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcavidhAnyasthIni (65) · Śloka 65
ਤਾਨਿ ਜਾਨੁਨਿਤਮ੍ਬਾਂਸਗਣ੍ਡਤਾਲੁਸ਼ਙ੍ਖਵਙ੍ਕ੍ਸਣਮਧ੍ਯਸ਼ਿਰਸ੍ਸੁ ਕਪਾਲਸਂਜ੍ਞਾਨਿ| ਦਸ਼ਨਾਸ੍ਤੁ ਰੁਚਕਾਃ| ਘ੍ਰਾਣਕਰ੍ਣਗ੍ਰੀਵਾ ਕ੍ਸਿਕੋਸ਼ੇਸੁ ਤਰੁਣਾਨਿ| ਪਾਣਿਪਾਦਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠੇਸੁ ਬਲਯਾਨਿ| ਸ਼ੇਸਾਣਿ ਨਲਕਾਨੀਤਿ| ਨਾਮਾਨੁਗਤਾਕਤੀਨਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾਨ੍ਯ ਸ੍ਥੀਨਿ| ਤੇਸੁ ਹਿ ਸਿਰਾਭਿਃ ਸ੍ਨਾਯੁਭਿਸ਼੍ਚ ਨਿਬਦ੍ਧਾਨਿ ਮਾਂਸਾਨਿ||੬੫||
तानि जानुनितम्बांसगण्डतालुशङ्खवङ्क्षणमध्यशिरस्सु कपालसंज्ञानि| दशनास्तु रुचकाः| घ्राणकर्णग्रीवा क्षिकोशेषु तरुणानि| पाणिपादपार्श्वपृष्ठेषु बलयानि| शेषाणि नलकानीति| नामानुगताकृतीनि पञ्चविधान्य स्थीनि| तेषु हि सिराभिः स्नायुभिश्च निबद्धानि मांसानि||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhyastAsAM sthAnAni ca (66) · Śloka 66
ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਂ ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧੀਨਾਮ੍| ਤੇਸ਼ਾਮਸ੍ਟਸਸ੍ਟਿਃ ਸ਼ਾਖਾਸੁ| ਏਕੋਨਸਸ੍ਟਿਰਨ੍ਤਰਾਧੌ| ਤ੍ਰ੍ਯਸ਼ੀਤਿਰੁਰ੍ਧ੍ਵਮ੍||੬੬||
दशोत्तरं शतद्वयमस्थिसन्धीनाम्| तेशामष्टषष्टिः शाखासु| एकोनषष्टिरन्तराधौ| त्र्यशीतिरुर्ध्वम्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAgatAH sandhayaH (67) · Śloka 67
ਤਤ੍ਰੈਕੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਕ੍ਥ੍ਨਿ ਪਾਦਾਙ੍ਗੁਲੌ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਤ੍ਰਯਃ| ਦ੍ਵਾਵ ਙ੍ਗੁਸ੍ਠੇ| ਤੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼| ਏਕੈਕੋ ਗੁਲ੍ਫਜਾਨੁਵਙ੍ਕ੍ਸਣੇਸੁ||੬੭||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पादाङ्गुलौ प्रत्येकं त्रयः| द्वाव ङ्गुष्ठे| ते चतुर्दश| एकैको गुल्फजानुवङ्क्षणेषु||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH sandhayaH (68) · Śloka 68
ਤ੍ਰਯਃ ਕਟਿਕਪਾਲੇਸੁ| ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ੇ| ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ| ਅਸ੍ਟਾਵੁਰਸਿ||੬੮||
त्रयः कटिकपालेषु| चतुर्विंशतिः पृष्ठवंशे| तद्वत् पार्श्वयोः| अष्टावुरसि||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH sandhayaH (69) · Śloka 69
ਅਸ੍ਟੌ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਮ੍| ਤ੍ਰਯਃ ਕਣ੍ਠਨਾਡ੍ਯਾਮ੍| ਅਸ੍ਟਾਦਸ਼ ਕਣ੍ਠ ਨਾਡੀਨਿਬਦ੍ਧਾ ਹਦਯਯਕਤ੍ਕ੍ਲੋਮਨਾਡੀਸੁ| ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਨ੍ਤਮੂਲੇਸੁ| ਏਕੈਕਃ ਕਾਕਲਨਾਸਾਮੂਰ੍ਦ੍ਧਸੁ| ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਗਣ੍ਡਕਰ੍ਣਸ਼ਙ੍ਖ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨੇਤ੍ਰਹਨੁਸਨ੍ਧਿਸੁ| ਦ੍ਵਾਵੁਪਰਿਸ੍ਟਾਤ੍ ਭ੍ਰੁਵੋਃ| ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਿਰਃ ਕਪਾਲੇਸੁ||੬੯||
अष्टौ ग्रीवायाम्| त्रयः कण्ठनाड्याम्| अष्टादश कण्ठ नाडीनिबद्धा हृदययकृत्क्लोमनाडीषु| द्वात्रिंशद्दन्तमूलेषु| एकैकः काकलनासामूर्द्धसु| द्वौ द्वौ गण्डकर्णशङ्ख वर्त्मनेत्रहनुसन्धिषु| द्वावुपरिष्टात् भ्रुवोः| पञ्च शिरः कपालेषु||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhInAmaShTavidhatvam (70) · Śloka 70
ਤੇਙ੍ਗੁਲਿਗੁਲ੍ਫਲਜਾਨੁਮਣਿਬਨ੍ਧਕੂਰ੍ਪਰੇਸੁ ਕੋਰਸਂਜ੍ਞਾਃ| ਕਕ੍ਸਾ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਦਨ੍ਤਮੂਲੇਸੂਲੂਖਸਂਜ੍ਞਾਃ| ਅਂਸਪੀਠਗੁਦਭਗਨਿਤਮ੍ਬੇਸੁ ਸਾਮੁਦ੍ਗਾਃ| ਗੀਵਾਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਯੋਃ ਪ੍ਰਤਰਾਃ| ਸ਼ਿਰਃਕਟੀਕਪਾਲੇਸੁ ਤੁਨ੍ਨਸੇਵਨੀਸਂਜ੍ਞਾਃ| ਹਨੂਭਯਤੋ ਵਾਯਸਤੁਣ੍ਡਾਃ| ਕਣ੍ਠਨੇਤ੍ਰ- ਹਦਯਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹਕ੍ਲੋਮਨਾਡੀਸੁ ਮਣ੍ਡਲਸਂਜ੍ਞਾਃ| ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸ਼ਙ੍ਗਾ ਟਕੇਸੁ ਸ਼ਙ੍ਖਾਵਰ੍ਤਾਃ| ਇਤ੍ਯਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧਯੋਸ੍ਟਵਿਧਾਃ||੭੦||
तेऽङ्गुलिगुल्फलजानुमणिबन्धकूर्परेषु कोरसंज्ञाः| कक्षा वङ्क्षणदन्तमूलेषूलूखसंज्ञाः| अंसपीठगुदभगनितम्बेषु सामुद्गाः| गीवापृष्ठवंशयोः प्रतराः| शिरःकटीकपालेषु तुन्नसेवनीसंज्ञाः| हनूभयतो वायसतुण्डाः| कण्ठनेत्र- हृदययकृत्प्लीहक्लोमनाडीषु मण्डलसंज्ञाः| श्रोत्रशृङ्गा टकेषु शङ्खावर्ताः| इत्यस्थिसन्धयोऽष्टविधाः||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyupeshIsirAshritAH sandhayaH (71) · Śloka 71
ਸ੍ਨਾਯੁਪੇਸ਼ੀਸਿਰਾਸ਼੍ਰਿਤੈਸ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਨ ਪੁਨਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਣਿਧਾਨੇ ਤੇਸੁ ਵਾਚ੍ਯਮਸ੍ਤੀਤਿ ਪਥਙ੍ਨੋਚ੍ਯਤੇ||੭੧||
स्नायुपेशीसिराश्रितैस्तु सहस्रद्वयं न पुनः शस्त्रप्रणिधाने तेषु वाच्यमस्तीति पृथङ्नोच्यते||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyavasteShAM sthAnAni ca (72) · Śloka 72
ਨਵ ਸ੍ਨਾਯੁਸ਼ਤਾਨਿ| ਤੇਸਾਂ ਸਟ੍ ਸ਼ਤਾਨਿ ਸ਼ਾਖਾਸੁ| ਤ੍ਰਿਂਸ਼ ਚ੍ਛਤਦ੍ਵਯਮਨ੍ਤਰਾਧੌ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਪ੍ਤਤਿਃ||੭੨||
नव स्नायुशतानि| तेषां षट् शतानि शाखासु| त्रिंश च्छतद्वयमन्तराधौ| ऊर्ध्वं सप्ततिः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAgatAH snAyavaH (73) · Śloka 73
ਤਤ੍ਰੈਕੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਕ੍ਥ੍ਨਿ ਪਾਦਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਟ੍ਸਟ੍| ਤਾਨਿ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍| ਦਸ਼ ਦਸ਼ ਪਾਦਤਲਕੂਰ੍ਚਗੁਲ੍ਫੇਸੁ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ ਜ੍ਜਙ੍ਘਾਯਾਮ੍| ਦਸ਼ ਜਾਨੁਨਿ| ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਦੂਰੌ| ਦਸ਼ ਵਙ੍ ਕ੍ਸਣੇ||੭੩||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पादाङ्गुल्यां प्रत्येकं षट्षट्| तानि त्रिंशत्| दश दश पादतलकूर्चगुल्फेषु त्रिंश ज्जङ्घायाम्| दश जानुनि| चत्वारिंदूरौ| दश वङ् क्षणे||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH snAyavaH (74) · Śloka 74
ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਕਟ੍ਯਾਮ੍| ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਮੁਸ੍ਕਮੇਢ੍ਰਬਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਸੁ| ਅਸ਼ੀਤਿਃ ਪਸ੍ਠੇ| ਸਸ੍ਟਿਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ| ਅਸ੍ਟਾਦਸ਼ੋਰਸਿ| ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਕ੍ਸਕਯੋਃ| ਅਸ੍ਟਾਵਂਸਯੋਃ||੭੪||
चत्वारिंशत् कट्याम्| विंशतिर्मुष्कमेढ्रबस्त्यन्त्रेषु| अशीतिः पृष्ठे| षष्टिः पार्श्वयोः| अष्टादशोरसि| चत्वार्यक्षकयोः| अष्टावंसयोः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH snAyavaH (75) · Śloka 75
ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਮਨ੍ਯਾਵਟੁਨੇਤ੍ਰੌਸ੍ਠਤਾਲੁਸੁ| ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਮ੍| ਤ੍ਰੀਣਿ ਜਤ੍ਰੁਣਿ| ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਹਨ੍ਵੋਃ| ਪਞ੍ਚ ਜਿਹ੍ਵਾਯਾਮ੍| ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਾਧ- ਰੇਸ਼ੁ ਦਨ੍ਤਮਾਂਸੇਸੁ| ਸਣ੍ਮੂਰ੍ਧਨਿ||੭੫||
द्वे द्वे मन्यावटुनेत्रौष्ठतालुषु| त्रिंशद् ग्रीवायाम्| त्रीणि जत्रुणि| चत्वारि हन्वोः| पञ्च जिह्वायाम्| द्वादशोत्तराध- रेशु दन्तमांसेषु| षण्मूर्धनि||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyUnAM prakAshavisheShAH (76) · Śloka 76
ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਾਖਾਸੁ ਸਨ੍ਧਿਸੁ ਚ ਪ੍ਰਤਾਨਵਨ੍ਤਿ| ਮਹਾਸ੍ਨਾਯ੍ਵਾਨਿ ਤੁ ਵਤ੍ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕਣ੍ਡਰਾਸਂਜ੍ਞਾਨਿ| ਬਸ੍ਤ੍ਯਾਮਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਨ੍ਤ੍ਰੇਸੁ ਸੁਸਿਰਾਣਿ| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠੋਰਸ਼ਿਸ਼ਰਸ੍ਤੁ ਪਥੂਨਿ||੭੬||
तत्र शाखासु सन्धिषु च प्रतानवन्ति| महास्नाय्वानि तु वृत्तानि तानि कण्डरासंज्ञानि| बस्त्यामपक्वाशयान्त्रेषु सुषिराणि| पार्श्वपृष्ठोरशिशरस्तु पृथूनि||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyUnAM rakShaNam (77) · Śloka 77
ਸ੍ਨਾਯੁਬਨ੍ਧਨੈਰ੍ਹਿ ਸਨ੍ਧਿਸੁ ਸੁਬਦ੍ਧਾ ਤਨੁਰ੍ਨੌਰਿਵ ਸਮ੍ਯਗੀਹਤੇ| ਤਸ੍ਮਾਦਸ੍ਥਿਸਿਰਾਦਿਭ੍ਯੋਪਿ ਤਾਨਿ ਯਤ੍ਨਤੋ ਰਕ੍ਸੇਤ੍||੭੭||
स्नायुबन्धनैर्हि सन्धिषु सुबद्धा तनुर्नौरिव सम्यगीहते| तस्मादस्थिसिरादिभ्योऽपि तानि यत्नतो रक्षेत्||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gUDhashalyoddharaNe snAyUnAM samya- gj~jAnasyAvanivAryatvam (78) · Śloka 78
ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨਾਯ੍ਵਾਨਿ ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ਯਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਣਿ ਚ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਜਾਨਾਤਿ ਸ ਗੂਢਮਪਿ ਸ਼ਲ੍ਯਮਾਹਰ੍ਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥੋ ਭਵਤਿ||੭੮||
यश्च स्नाय्वानि बाह्यान्यभ्यन्तराणि च सम्यग् जानाति स गूढमपि शल्यमाहर्तुं समर्थो भवति||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peshyastAsAM sthAnAni ca (79) · Śloka 79
ਪਞ੍ਚ ਪੇਸ਼ੀਸ਼ਤਾਨਿ| ਤਾਸਾਂ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਸ਼ਾਖਾਸੁ ਸਸ੍ਟਿਰਨ੍ਤਰਾਧੌ| ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮ੍||੭੯||
पञ्च पेशीशतानि| तासां चत्वारि शतानि शाखासु षष्टिरन्तराधौ| चत्वारिंशदूर्ध्वम्||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAgatAH peshyaH (80) · Śloka 80
ਤਤ੍ਰੈਕੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਕ੍ਥ੍ਨਿ ਪਾਦਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਤਿਸ੍ਰਃ| ਤਾਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼| ਦਸ਼ ਦਸ਼ ਪ੍ਰਪਦੇ ਪਾਦਤਲੇ ਗੁਲ੍ਫੇ ਚ, ਤਥਾ ਪਾਦਸ੍ਯੋਪਰਿ ਕੂਰ੍ਚੇ ਸਨ੍ਨਿਵਿਸ੍ਟਾਃ| ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਜਙ੍ਘਾਯਾਮ੍| ਪਞ੍ਚ ਜਾਨੁਨਿ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰੂਰੌ||੮੦||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पादाङ्गुल्यां प्रत्येकं तिस्रः| ताः पञ्चदश| दश दश प्रपदे पादतले गुल्फे च, तथा पादस्योपरि कूर्चे सन्निविष्टाः| विंशतिर्जङ्घायाम्| पञ्च जानुनि विंशतिरूरौ||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH peshyaH (81) · Śloka 81
ਏਕੈਕਾ ਮੇਢ੍ਰਸੇਵਨ੍ਯੋਃ| ਦ੍ਵੇ ਵਸਣਯੋਃ| ਦਸ਼ ਸ੍ਫਿਜੋਃ| ਤਿਸ੍ਰੋ ਗੁਦੇ, ਤਾਸ੍ਤੁ ਵਲੀਸਂਜ੍ਞਾਃ| ਦ੍ਵੇ ਬਸ੍ਤਿਸ਼ਿਰਸਿ| ਚਤਸ੍ਰ ਉਦਰੇ| ਨਾਭ੍ਯਾਮੇਕਾ| ਹਦ੍ਯਾਮਾਸ਼ਯੇ ਚ| ਸਟ੍ ਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹੋਣ੍ਡੁ ਕੇਸੁ| ਪਸ੍ਠੇ ਪਞ੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਸਨ੍ਨਿਵਿਸ੍ਟਾਃ| ਦਸ਼ ਦੀਰ੍ਘਾਃ ਪਾੜ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ| ਦਸ਼ ਵਕ੍ਸਸਿ| ਤਿਸ੍ਰੋਂਸਾਕ੍ਸਕੋਪਰਿਤਃ||੮੧||
एकैका मेढ्रसेवन्योः| द्वे वृषणयोः| दश स्फिजोः| तिस्रो गुदे, तास्तु वलीसंज्ञाः| द्वे बस्तिशिरसि| चतस्र उदरे| नाभ्यामेका| हृद्यामाशये च| षट् यकृत्प्लीहोण्डु केषु| पृष्ठे पञ्चोर्ध्वसन्निविष्टाः| दश दीर्घाः पाऱ्श्वयोः| दश वक्षसि| तिस्रोंऽसाक्षकोपरितः||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH peshyaH (82) · Śloka 82
ਦਸ਼ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਮ੍| ਅਸ੍ਟੌ ਗਣ੍ਡਯੋਃ| ਅਸ੍ਟੌ ਹਨ੍ਵੋਃ| ਏਕੈਕਾ ਗਲਕਾਕਲਜਿਹ੍ਵਾਮੂਰ੍ਧਸੁ| ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਤਾਲੁਲਲਾਟਯੋਃ| ਨਾਸੌਸ੍ਠ- ਕਰ੍ਣੇਸੁ ਚ||੮੨||
दश ग्रीवायाम्| अष्टौ गण्डयोः| अष्टौ हन्वोः| एकैका गलकाकलजिह्वामूर्धसु| द्वे द्वे तालुललाटयोः| नासौष्ठ- कर्णेषु च||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strINAmadhikAH peshyastAsAM sthAnAni ca (83) · Śloka 83
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਤੁ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰਧਿਕ| ਤਤ੍ਰ ਦਸ਼ ਸ੍ਤਨਯੋਃ| ਤਾਸਾਂ ਯੌਵਨੇ ਪਰਿਵਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਤਿ| ਦਸ਼ ਯੋਨੌ||੮੩||
स्त्रीणां तु विंशतिरधिक| तत्र दश स्तनयोः| तासां यौवने परिवृद्धिर्भवति| दश योनौ||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yonigarbhAshayasvarUpaM tadgatAH peshyashca (84) · Śloka 84
ਤਾਸਾਮਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਦ੍ਵੇ| ਮੁਖਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਵਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵੇ| ਤਿਸ੍ਰੋ ਗਰ੍ਭ ਮਾਰ੍ਗਾਸ਼੍ਰਯਾਃ| ਯਸ੍ਯਾਂ ਗਰ੍ਭਸ੍ਤਿਸ੍ਠਤਿ| ਯੋਨਿਸ੍ਤੁ ਸ਼ਙ੍ਖਨਾ ਭ੍ਯਾਕਤਿਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਾਵਰ੍ਤਾ| ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਤੀਯ ਆਵਰ੍ਤੇ ਪਿਤ੍ਤਪਕ੍ਵਾ ਸ਼ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਰੋਹਿਤਮਤ੍ਸ੍ਯਮੁਖਾਕਾਰਾ ਗਰ੍ਭਸ਼ਯ੍ਯਾ| ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਰ੍ਤ੍ਤਵਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨ੍ਯਸ੍ਤਿਸ੍ਰਃ ਪੇਸ਼੍ਯਃ||੮੪||
तासामभ्यन्तराश्रिते द्वे| मुखाश्रिते वृत्ते द्वे| तिस्रो गर्भ मार्गाश्रयाः| यस्यां गर्भस्तिष्ठति| योनिस्तु शङ्खना भ्याकृतिस्त्र्यावर्ता| तस्यास्तृतीय आवर्ते पित्तपक्वा शयान्तरे रोहितमत्स्यमुखाकारा गर्भशय्या| तस्यां शुक्रार्त्तवप्रदेशिन्यस्तिस्रः पेश्यः||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peshInAM svarUpaM prayojana~jca (85) · Śloka 85
ਤਾਭਿਰ੍ਹਿ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤਨੁਬਹਲਸ੍ਥੂਲਾਣੁਪਥੁਵਤ੍ਤਹ੍ਰਸ੍ਵਦੀਰ੍ਘਸ੍ਥਿਰ ਮਦੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਕਰ੍ਕਸ਼ਾਭਿਃ ਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਥਿਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯ੍ਵਨਿ ਪ੍ਰਚ੍ਛ ਦਿਤਾਨਿ||੮੫||
ताभिर्हि शरीरे तनुबहलस्थूलाणुपृथुवृत्तह्रस्वदीर्घस्थिर मृदुश्लक्ष्णकर्कशाभिः सन्ध्यस्थिसिरास्नाय्वनि प्रच्छ दितानि||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdhamanImukhAnAM keshAdI nA~jca saMkhyAnam (86) · Śloka 86
ਸਿਰਾਧਮਨੀਮੁਖਾਨਾਂ ਤ੍ਵਣੁਸ਼ੇ ਵਿਭਜ੍ਯਮਾਨਾਨਾਮੇਕੋਨ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਤਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਵ ਚ ਸ਼ਤਾਨਿ ਸਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਾਭਿਰਿਦਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਗਵਾਕ੍ਸਿਤਂ ਪਿਨਦ੍ਧਮਾਤਤਞ੍ਚ| ਤਾਵਨ੍ਤਿ ਚ ਕੇਸ਼ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਲੋਮਾਨਿ||੮੬||
सिराधमनीमुखानां त्वणुशे विभज्यमानानामेकोन त्रिंशच्छतसहस्राणि नव च शतानि षट्पञ्चाशतानि भवन्ति| ताभिरिदं शरीरं गवाक्षितं पिनद्धमाततञ्च| तावन्ति च केशश्मश्रुलोमानि||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdhamanInAM karma (87) · Śloka 87
ਤਾਸਾਂ ਹਿ ਮੁਖਾਨਿ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾਨ੍ਯਤਸ੍ਤਾਨਿ ਤਾਭਿਰਾਪ੍ਯਾਯ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤੈਸ਼੍ਚ ਤਾਃ ਸ੍ਵਦੇਮਭਿਵਹਨ੍ਤਿ| ਤਥਾਭ੍ਯਙ੍ਗਲੇਪਾਦਿਵੀਰ੍ਯ੍ਯਂ ਤ੍ਵਚਿ ਵਿਪਕ੍ਵਮਨ੍ਤਰ੍ਨਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਞ੍ਚ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤਿ||੮੭||
तासां हि मुखानि तत्प्रतिबद्धान्यतस्तानि ताभिराप्याय्यन्ते| तैश्च ताः स्वदेमभिवहन्ति| तथाऽभ्यङ्गलेपादिवीर्य्यं त्वचि विपक्वमन्तर्नयन्ति स्पर्शञ्च गृह्णन्ति||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotasAM sa~gkhyeyatvAdi (88) · Śloka 88
ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਪੁਨਰਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਾਨ੍ਯੇਵ| ਤਥਾਪਿ ਤੁ ਸਿਰਾਦੀਨਿ ਯਥਾ- ਸ੍ਥੂਲਂ ਯਥੋਪਯੋਗਂ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਰੋਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ||੮੮||
स्रोतांसि पुनरसङ्ख्येयान्येव| तथापि तु सिरादीनि यथा- स्थूलं यथोपयोगं चान्यत्रोपदेक्ष्यन्ते||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prakaraNopasaMhAraH (89) · Śloka 89
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸ਼ਰੀਰੇ ਮੂਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਰਾ ਭਾਵਾਃ||੮੯||
इत्येवं परिसङ्ख्याताः शरीरे मूर्तिमन्तः स्थिरा भावाः||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sharIre udakAMshAH (90) · Śloka 90
ਦ੍ਰਵਾਸ੍ਤੁ ਯਤ੍ਤਦਤਿਯੋਗੇਨ ਚ੍ਯਵਮਾਨਂ ਪੁਰੀਸਮਨੁਬਧ੍ਨਾਤਿ| ਤਥਾ ਮੂਤ੍ਰਂ ਰੁਧਿਰਮਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰੀਰੇ ਧਾਤੂਨ੍| ਯਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਗਤਂ ਬਾਹ੍ਯਾ ਤ੍ਵਗ੍ਵਿਭਰ੍ਤਿ| ਯਚ੍ਚ ਤ੍ਵਗਨ੍ਤਰੇ ਵ੍ਰਣਗਤਂ ਲਸੀਕਾ ਸ਼ਬ੍ਦਵਾਚ੍ਯਮ੍| ਯਚ੍ਚੋਸ੍ਮਾਨੁਬਦ੍ਧਂ ਰੋਮਕੂਪੇਭ੍ਯੋਭਿਨਿਸ੍ਪ ਤਤ੍ਸ੍ਵੇਦਵਾਚ੍ਯਮ੍| ਤਦੁਦਕਮ੍||੯੦||
द्रवास्तु यत्तदतियोगेन च्यवमानं पुरीषमनुबध्नाति| तथा मूत्रं रुधिरमन्यांश्च शरीरे धातून्| यच्च सर्वशरीरगतं बाह्या त्वग्विभर्ति| यच्च त्वगन्तरे व्रणगतं लसीका शब्दवाच्यम्| यच्चोष्मानुबद्धं रोमकूपेभ्योऽभिनिष्प तत्स्वेदवाच्यम्| तदुदकम्||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svasthasharIre rasAdInAM mAnam (91) · Śloka 91
ਤਸ੍ਯਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਚਾਹਾਰਸਾਰਸ੍ਯ ਰਸਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਕਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਃ ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਸਾਯਾਃ ਮੇਦਸੋ ਮਜ੍ਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵੇਨ ਸ੍ਵੇਨਾਞ੍ਜਲਿਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਮੇਕਾਦਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਪ੍ਰਵਦ੍ਧਿਃ||੯੧||
तस्याद्यस्य चाहारसारस्य रसाख्यस्य रक्तस्य शकृतः श्लेष्मणः पित्तस्य मूत्रस्य वसायाः मेदसो मज्ज्ञश्च स्वेन स्वेनाञ्जलिप्रमाणेन यथापूर्वमेकादिसङ्ख्याप्रवृद्धिः||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrasya parimANamam (1) · Śloka 1
ਅਰ੍ਦ੍ਧਾਞ੍ਜਲਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ||੧||
अर्द्धाञ्जलिः शुक्रस्य||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mastiShkamojasoH parimANam (92) · Śloka 92
ਤਾਵਦੇਵ ਮਸ੍ਤਿਸ੍ਕਮੋਜਸ਼੍ਚ||੯੨||
तावदेव मस्तिष्कमोजश्च||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanyayormAnaM tatsambhavashca (93) · Śloka 93
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਰਜਸੋਞ੍ਜਲਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ| ਸ੍ਤਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦ੍ਵੌ| ਉਭਯਮਪਿ ਚੈਤਦ੍ਰਸਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਮਕਮਿਤਿ| ਸਮਧਾਤੋਃ ਪਰਿਮਾਣਮਿਦਮ੍| ਅਤੋ ਵਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯੌ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਲਕ੍ਸਣੈਰ੍ਵਿਭਾਵਯੇਦਪਰਾਂਸ਼੍ਚਾਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਾਨ੍ਮੂਰ੍ਤੋਮੂਰ੍ਤਾਨ੍ ਭਾਵਾਨ੍| ਤਦ੍ਯਥਾ-ਮਾਂਸਕਰ੍ਣਾਦਿਮਲਾਨ੍ ਵਾਯੁਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਮਤ੍ਯਾਦੀਂਸ਼੍ਚ||੯੩||
स्त्रीणां रजसोऽञ्जलयश्चत्वारः| स्तन्यस्य द्वौ| उभयमपि चैतद्रसप्रसादात्मकमिति| समधातोः परिमाणमिदम्| अतो वृद्धिक्षयौ यथास्वं लक्षणैर्विभावयेदपरांश्चापरिसङ्ख्यातान्मूर्तोमूर्तान् भावान्| तद्यथा-मांसकर्णादिमलान् वायुबुद्धिस्मृत्यादींश्च||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAdInAM mAnaviShaye dhAnvantarI- yANAmmatam (94) · Śloka 94
ਧਾਨ੍ਵਨ੍ਤਰੀਯਾਃ ਪੁਨਃ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਵਿਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ਹਿ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਚ ਚਲਾ ਦੋਸਧਾਤੁਮਲਾਃ| ਤਸ੍ਮਾਦੁਦਕਾਦੀਨਾਮਪਿ ਸਮਤ੍ਵਂ ਮਾਂਸਾਦਿਵਤ੍ ਪਰਿਮਾਣਤੋ ਨਿਰ੍ਦੇਸ੍ਟੁਮਸ਼ਕ੍ਯਮ੍| ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਮਾਤ੍ਰੇਣਾਨੁਮਾਨਤੋ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍ ਇਤਿ||੯੪||
धान्वन्तरीयाः पुनः पठन्ति| विलक्षणानि हि शरीराणि नित्यमेव च चला दोषधातुमलाः| तस्मादुदकादीनामपि समत्वं मांसादिवत् परिमाणतो निर्देष्टुमशक्यम्| केवलं स्वास्थ्यमात्रेणानुमानतो लक्षयेत् इति||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvAvayavAnAM paramANubhede- nAsa~gkhyeyatvam (95) · Śloka 95
ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤ੍ਵਵਯਵਾਃ ਪਰਮਾਣੁਭੇਦੇਨਾਤਿਸੌਕ੍ਸ੍ਮ੍ਯਾਦਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ||੯੫||
सर्व एव त्ववयवाः परमाणुभेदेनातिसौक्ष्म्यादसङ्ख्येयतां यान्ति||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paramANUnAM saMyogavibhAge vAyuH kAraNam (96) · Śloka 96
ਤੇਸਾਂ ਸਂਯੋਗਵਿਭਾਗੇ ਪਰਮਾਣੂਨਾਂ ਕਰ੍ਮਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਵਾਯੁਃ ਕਾਰ ਣਮ੍||੯੬||
तेषां संयोगविभागे परमाणूनां कर्मप्रेरितो वायुः कार णम्||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhedAbhedAbhyAM gRuhItena sharIreNa yathA- kramaM bandhamokShayoH prAptiH (97) · Śloka 97
ਤਦੇਤਦਙ੍ਗਮਭੇਦੇਨ ਭੇਦਤਸ਼੍ਚ ਗਹ੍ਯਮਾਣਂ ਬਨ੍ਧਾਯ ਮੋਕ੍ਸਾਯ ਚ ਭਵਤੀਤਿ||੯੭||
तदेतदङ्गमभेदेन भेदतश्च गृह्यमाणं बन्धाय मोक्षाय च भवतीति||९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avayavashaH yathAvaraM sharIraj~jAnaphalam (98-5) · Śloka 5
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਾਵਯਸ਼ੋ ਯੋ ਜਾਨਾਤਿ ਕਲੇਵਰਮ੍| ਅਹਿਤੇਸੁ ਸ ਮੋਹੇਨ ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ||੯੮|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤੌ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇਙ੍ਗ- ਵਿਭਾਗੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫||
भवति चात्र- इति सर्वावयशो यो जानाति कलेवरम्| अहितेषु स मोहेन न कदाचित् प्रवर्तते||९८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां शारीरस्थानेऽङ्ग- विभागो नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon