Adhikarana aShTA~ggasaMgraha-shArIrasthAne-pa~jcamo~adhyAyaH athA~ggavibhAgo nAma pa~jcamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతోఽంగవిభాగం శారీరం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातोऽङ्गविभागं शारीरं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~gga-pratya~ggAni (2) · Śloka 2
సకలమపి శరీరమంగమిత్యుచ్యతే| తత్ర పునః షడంగం| శిరేఽంతరాధిర్ద్వౌ బాహూ సక్థినీ చ| నేత్రనాభిపాణిపాదా దీని త్వస్య ప్రత్యంగాని||2||
सकलमपि शरीरमङ्गमित्युच्यते| तत्र पुनः षडङ्गम्| शिरेऽन्तराधिर्द्वौ बाहू सक्थिनी च| नेत्रनाभिपाणिपादा दीनि त्वस्य प्रत्यङ्गानि||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAbhUtebhyo~a~gganirvRuttiH (3) · Śloka 3
మహాగుణమయేభ్యశ్చ ఖపవనతేజోజలభూమ్యాఖ్యేభ్యో మహా భూతేభ్యశ్చేతనాధిష్ఠితేభ్యోఽభినిర్వృత్తిరంగస్య||3||
महागुणमयेभ्यश्च खपवनतेजोजलभूम्याख्येभ्यो महा भूतेभ्यश्चेतनाधिष्ठितेभ्योऽभिनिर्वृत्तिरङ्गस्य||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANinAM sArupyAsArUpya tvasya kAraNam (4) · Śloka 4
భూతానామేవ చ దృష్టాదృష్టవివిధకర్మవశాదనేకరూపాత్ సన్ని వేశషదాకృతిప్రమాణస్నేహదీప్తిస్వరాదీనాం సారుప్యమసా రూప్యం వా సూక్ష్మస్థూలతారతమ్యభేదభిన్నమతిబహుప్రకారం నిష్ప ద్యతే||4||
भूतानामेव च दृष्टादृष्टविविधकर्मवशादनेकरूपात् सन्नि वेशषदाकृतिप्रमाणस्नेहदीप्तिस्वरादीनां सारुप्यमसा रूप्यं वा सूक्ष्मस्थूलतारतम्यभेदभिन्नमतिबहुप्रकारं निष्प द्यते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshalakShaNam (5) · Śloka 5
తత్ర సత్త్బహులమాకశం||5||
तत्र सत्त्बहुलमाकशम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyorlakShaNam (1) · Śloka 1
రజోబహులో వాయుః|1|
रजोबहुलो वायुः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnilakShaNam (1) · Śloka 1
ఉభయబహులోఽగ్నిః|1|
उभयबहुलोऽग्निः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalalakShaNam (1) · Śloka 1
సత్త్వతమోబహులమంబు|1|
सत्त्वतमोबहुलमम्बु|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pRuthivyA lakShaNam (1) · Śloka 1
తమోబహులా భూః||1||
तमोबहुला भूः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshAdInAM li~ggAni (6) · Śloka 6
తేషామప్రతిఘాతశ్చలత్వమౌష్ణ్యం ద్రవతా కాఠిన్యమితి క్రమా ల్లింగాని||6||
तेषामप्रतिघातश्चलत्वमौष्ण्यं द्रवता काठिन्यमिति क्रमा ल्लिङ्गानि||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshAdInAM visheShAdhiShThAnam (7) · Śloka 7
విశేషతశ్చ శ్రోత్రాదిష్వింద్రియేష్వవస్థానం||7||
विशेषतश्च श्रोत्रादिष्विन्द्रियेष्ववस्थानम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshAdInAM guNAH (8) · Śloka 8
శబ్దస్పర్శరూపరసగంధైరేకైకప్రవృద్ధైరన్వయః||8||
शब्दस्पर्शरूपरसगन्धैरेकैकप्रवृद्धैरन्वयः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkAshajA bhAvAH (9) · Śloka 9
తత్రాఽఽకాశజాని శ్రోత్రం శబ్దః సర్వస్త్రోతాంసి వివి క్తతా||9||
तत्राऽऽकाशजानि श्रोत्रं शब्दः सर्वस्त्रोतांसि विवि क्तता||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyavIyA bhAvAH (10) · Śloka 10
వాయవీయాని స్పర్శనం స్పర్శః ప్రశ్వాసోచ్ఛ్వాసాదిపరి స్పందనాని లాఘవం చ||10||
वायवीयानि स्पर्शनं स्पर्शः प्रश्वासोच्छ्वासादिपरि स्पन्दनानि लाघवं च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AgneyA bhAvAH (11) · Śloka 11
ఆగ్నేయాని దర్శనం రూపం పిత్తమూష్మా పక్తిః సంతాపో మేధా వర్ణో భాస్తేజః శౌర్య్యంచ||11||
आग्नेयानि दर्शनं रूपं पित्तमूष्मा पक्तिः सन्तापो मेधा वर्णो भास्तेजः शौर्य्यञ्च||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmbhasA bhAvAH (12) · Śloka 12
ఆంభసాని రసనం రసః స్వేదక్లేదవసాఽసృకశుక్ర మూత్రాదిద్రవసమూహః శైత్యం స్నేహశ్చ||12||
आम्भसानि रसनं रसः स्वेदक्लेदवसाऽसृकशुक्र मूत्रादिद्रवसमूहः शैत्यं स्नेहश्च||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pArthIvA bhAvAH (13) · Śloka 13
పార్థీవాని ఘ్రాణం గంధః కేశనఖాస్థ్యాదిమూర్తసమూహో ధైర్య్య- స్థైర్య్యంచ||13||
पार्थीवानि घ्राणं गन्धः केशनखास्थ्यादिमूर्तसमूहो धैर्य्य- स्थैर्य्यञ्च||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtRujAH bhAvAH (14) · Śloka 14
తేశు మాతృజాని మృదూని త్వగ్రక్తమాంసమేదోమజ్జనాభిహృదయామా శయగర్భాశయయకృత్ప్లీహాక్లోమాంత్రగుదాదీని||14||
तेशु मातृजानि मृदूनि त्वग्रक्तमांसमेदोमज्जनाभिहृदयामा शयगर्भाशययकृत्प्लीहाक्लोमान्त्रगुदादीनि||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pitRujAH bhAvAH (15) · Śloka 15
పితృజాని స్థిరాణి కేశనఖాస్థిశుక్రసిరాస్నాయ్వా దీని||15||
पितृजानि स्थिराणि केशनखास्थिशुक्रसिरास्नाय्वा दीनि||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AtmajAH bhAvAH (16) · Śloka 16
ఆత్మజాని నానాయోనిషూత్పిత్తిర్మనశ్చేతనేంద్రియాణి ప్రాణా పానౌ ధారణమాకృతిస్వరవర్ణవిశేషాః కామక్రోధలోభ భయహర్షధర్మశీలతాస్మృతిబుద్ధీచ్ఛాద్వేషప్రయత్నాహంకార సుఖదుఃఖాయురాత్మజ్ఞానాని చ||16||
आत्मजानि नानायोनिषूत्पित्तिर्मनश्चेतनेन्द्रियाणि प्राणा पानौ धारणमाकृतिस्वरवर्णविशेषाः कामक्रोधलोभ भयहर्षधर्मशीलतास्मृतिबुद्धीच्छाद्वेषप्रयत्नाहङ्कार सुखदुःखायुरात्मज्ञानानि च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAtmyajA bhAvAH (17) · Śloka 17
సాత్మ్యజాన్యాయురారోగ్యమనాలాస్యలోలుపత్వమింద్రియప్రసా దస్వరవర్ణౌజః సంపత్ప్రశస్తతా ప్రహర్షభూయస్త్వం మేధాబలం చ||17||
सात्म्यजान्यायुरारोग्यमनालास्यलोलुपत्वमिन्द्रियप्रसा दस्वरवर्णौजः सम्पत्प्रशस्तता प्रहर्षभूयस्त्वं मेधाबलं च||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasajA bhAvAH (18) · Śloka 18
రసజాని కృత్స్నస్య దేహస్య సంభవో వృత్తిర్వృద్ధిస్తృప్తి- రలౌల్యం పుష్టిరుత్సాహశ్చ||18||
रसजानि कृत्स्नस्य देहस्य सम्भवो वृत्तिर्वृद्धिस्तृप्ति- रलौल्यं पुष्टिरुत्साहश्च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhasattvajA bhAvAH (19) · Śloka 19
శుద్ధసత్త్వజాని శౌచమాస్తికత్వం, కృతజ్ఞతా, దాక్షిణ్యం, వ్యవసాయః, శౌర్య్యం, గాంభిర్యం బుద్ధిర్మేధా, స్మృతిః శుక్ల వర్త్మరుచిర్భక్తిరభిషంగాభావస్తమోగుణో విపర్యయశ్చ||19||
शुद्धसत्त्वजानि शौचमास्तिकत्वं, कृतज्ञता, दाक्षिण्यं, व्यवसायः, शौर्य्यं, गाम्भिर्यं बुद्धिर्मेधा, स्मृतिः शुक्ल वर्त्मरुचिर्भक्तिरभिषङ्गाभावस्तमोगुणो विपर्ययश्च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjasA bhAvAH (20) · Śloka 20
రాజసాని దురుపచారతాఽనార్యం శౌర్య్యం మాత్సర్యమమిత భాషిత్వమహంకారో లోలుపత్వం దంభో మానః క్రోధో హర్షః కామశ్చ||20||
राजसानि दुरुपचारताऽनार्यं शौर्य्यं मात्सर्यममित भाषित्वमहङ्कारो लोलुपत्वं दम्भो मानः क्रोधो हर्षः कामश्च||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmasA bhAvAH (21) · Śloka 21
తామసాన్యజ్ఞానం విషాదః ప్రమాదో నిద్రాఽఽలస్యం క్షుత్తృష్ణా శోకో మాత్సర్యం విప్రతిపత్తిః పరాతిసంధానం సత్త్వగుణ- వైపరీత్యం చ||21||
तामसान्यज्ञानं विषादः प्रमादो निद्राऽऽलस्यं क्षुत्तृष्णा शोको मात्सर्यं विप्रतिपत्तिः परातिसन्धानं सत्त्वगुण- वैपरीत्यं च||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manasaH upaplavau dehasya bhUtAtmakatAbhisandhishca (22) · Śloka 22
తత్ర సత్త్వం మనస్తస్యోపప్లవో రజస్తమశ్చ ఇత్యేవంభూతాత్మకం దేహమాహుః||22||
तत्र सत्त्वं मनस्तस्योपप्लवो रजस्तमश्च इत्येवम्भूतात्मकं देहमाहुः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dehasya pravibhAgaH (23) · Śloka 23
తస్య పునః ప్రవిభాగః-త్వచః కలా దోషా ధాతవో మలా బుద్ధీంద్రియాణి తదధిష్ఠితాని కర్మేంద్రియాణ్యతీ ంద్రియమాశయాః ప్రాణాయతనాని కండరాజాలాని కూర్చార జ్జ్వస్సీవన్యోఽస్థిసంఘాతాః సీమంతా అస్థీన్యస్థి సంధయః స్నాయూని పేశ్యః సిరా ధమన్యః స్రోతాంస్యూష్మాణో మర్మణి కేశశ్మశ్రులోమాని ప్రకృతివికృతిభేదాశ్చ||23||
तस्य पुनः प्रविभागः-त्वचः कला दोषा धातवो मला बुद्धीन्द्रियाणि तदधिष्ठितानि कर्मेन्द्रियाण्यती न्द्रियमाशयाः प्राणायतनानि कण्डराजालानि कूर्चार ज्ज्वस्सीवन्योऽस्थिसङ्घाताः सीमन्ता अस्थीन्यस्थि सन्धयः स्नायूनि पेश्यः सिरा धमन्यः स्रोतांस्यूष्माणो मर्मणि केशश्मश्रुलोमानि प्रकृतिविकृतिभेदाश्च||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvacolakShaNaM sa~gkhyA ca (24) · Śloka 24
తత్రాఽసృజః పచ్యమానస్య క్షీరస్యేవ సంతానికాః షట్ త్వచో భవంతి||24||
तत्राऽसृजः पच्यमानस्य क्षीरस्येव सन्तानिकाः षट् त्वचो भवन्ति||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvakprasAdaphalam (1) · Śloka 1
త్వక్ప్రసాదాద్రక్తస్య ప్రసాదః||1||
त्वक्प्रसादाद्रक्तस्य प्रसादः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakadharA tvak (25) · Śloka 25
తాసాముదకధరా చాద్యా||25||
तासामुदकधरा चाद्या||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asRugdharA tvak (26) · Śloka 26
ద్వితీయాఽసృగ్ధరా||26||
द्वितीयाऽसृग्धरा||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sidhmakilAsAdhiShThAnA tvak (27) · Śloka 27
తృతీయా సిధ్మకిలాసాధిష్ఠానా||27||
तृतीया सिध्मकिलासाधिष्ठाना||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvakuShThAdhiShThAnA tvak (1) · Śloka 1
పంచమీ పునరలజీవిద్రధ్యధిష్ఠానా||1||
पञ्चमी पुनरलजीविद्रध्यधिष्ठाना||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANadharA tvak (28) · Śloka 28
షష్ఠీ తు ప్రాణధర| యస్యాం ఛిన్నాయాం తామ్యత్యంధమివ చ తమః ప్రవిశతి యాం చాధిష్ఠాయారూంషి జాయంతే| పర్వసు కృష్ణరక్తాని స్థూలమూలాని దుశ్చికిత్స్యతమాని||28||
षष्ठी तु प्राणधर| यस्यां छिन्नायां ताम्यत्यन्धमिव च तमः प्रविशति यां चाधिष्ठायारूंषि जायन्ते| पर्वसु कृष्णरक्तानि स्थूलमूलानि दुश्चिकित्स्यतमानि||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matAntareNa tvacAM saptavidhatvam (1) · Śloka 1
అన్యే సప్త త్వచో వదంతి||1||
अन्ये सप्त त्वचो वदन्ति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BAsinI tvak (29) · Śloka 29
తత్ర ప్రథమా భాసినీ నామ యా వర్ణానామవభాసినీ ఖాదీనాం చ పంచానాం ఛాయానాం సా వ్రీహేరష్టాదశభాగప్రమాణా||29||
तत्र प्रथमा भासिनी नाम या वर्णानामवभासिनी खादीनां च पञ्चानां छायानां सा व्रीहेरष्टादशभागप्रमाणा||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lohinI tvak (1) · Śloka 1
ద్వితీయా లోహినీ నామ షోడశభాగప్రమాణా|1|
द्वितीया लोहिनी नाम षोडशभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvetA tvak (1) · Śloka 1
తృతీయా శ్వేతా నామ ద్వాదశభాగప్రమాణా|1|
तृतीया श्वेता नाम द्वादशभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmrA tvak (1) · Śloka 1
చతుర్థీ తామ్రా నామాఽష్టభాగప్రమాణా|1|
चतुर्थी ताम्रा नामाऽष्टभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vedinI tvak (1) · Śloka 1
పంచమీ వేదినీ నామ పాంచభాగప్రమాణా|1|
पञ्चमी वेदिनी नाम पाञ्चभागप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohiNI tvak (1) · Śloka 1
షష్ఠీ రోహిణీ నామ వ్రీహిప్రమాణా|1|
षष्ठी रोहिणी नाम व्रीहिप्रमाणा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsadharA tvak (1) · Śloka 1
సప్తమీ మాంసధరా నామ వ్రీహిద్వయప్రమాణా||1||
सप्तमी मांसधरा नाम व्रीहिद्वयप्रमाणा||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalAlakShaNam (30) · Śloka 30
యస్తు ధాత్వాశయాంతరేషు క్లేదోఽవతిష్ఠతే స యథా స్వ మూష్మభిర్విపక్వః స్నాయుశ్లేష్మజరాయుచ్ఛన్నః కాష్ఠ ఇవ సారో ధాతుసారశేషో రసశేషోల్పత్వాత్ కలాసంజ్ఞః||30||
यस्तु धात्वाशयान्तरेषु क्लेदोऽवतिष्ठते स यथा स्व मूष्मभिर्विपक्वः स्नायुश्लेष्मजरायुच्छन्नः काष्ठ इव सारो धातुसारशेषो रसशेषोल्पत्वात् कलासंज्ञः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptakalAH (1) · Śloka 1
తా ధాత్వాశయంతరమర్యాదాః సప్త కలాః||1||
ता धात्वाशयन्तरमर्यादाः सप्त कलाः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsadhara kalA (31) · Śloka 31
తాసాం ప్రథమా మాంసధరా నామ| యస్యాం మాంసే సిరాస్నాయు ధమనీస్రోతసాం భూమావివ పంకోదకేన బిసమృణాలానాం ప్రతా నాని భవంతి||31||
तासां प्रथमा मांसधरा नाम| यस्यां मांसे सिरास्नायु धमनीस्रोतसां भूमाविव पङ्कोदकेन बिसमृणालानां प्रता नानि भवन्ति||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktadharA kalA (32) · Śloka 32
ద్వితీయా రక్తధర నామ మాంసస్యాభ్యంతరతస్తస్యాం శోణితం విశేషతశ్చ సిరాప్లీహయకృత్సు భవతి| మాంసాచ్చ క్షతాత్ క్షతజం వృక్షాదివ క్షీరిణః క్షీరం ప్రవర్త్తతే||32||
द्वितीया रक्तधर नाम मांसस्याभ्यन्तरतस्तस्यां शोणितं विशेषतश्च सिराप्लीहयकृत्सु भवति| मांसाच्च क्षतात् क्षतजं वृक्षादिव क्षीरिणः क्षीरं प्रवर्त्तते||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medodharA kalA (33) · Śloka 33
తృతీయా మేదోధరా నామ| మేదో హి తస్యాముదరేఽణ్వస్థిషు చ సరక్తం భవతి| తదేవ చ శిరసి కపాలప్రతిచ్ఛన్నం మస్తిష్కాఖ్యం మస్తులుంగాఖ్యం చ స్థూలాస్థిషు చ మజ్జా||33||
तृतीया मेदोधरा नाम| मेदो हि तस्यामुदरेऽण्वस्थिषु च सरक्तं भवति| तदेव च शिरसि कपालप्रतिच्छन्नं मस्तिष्काख्यं मस्तुलुङ्गाख्यं च स्थूलास्थिषु च मज्जा||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmadhara kalA (34) · Śloka 34
చతుర్థీ శ్లేష్మధరా నామ| తత్స్థేన హి శ్లేష్మణా శ్లేషితాః సర్వసంధయో దృఢా భవంతి సోపాంగా సాభ్యంగా||34||
चतुर्थी श्लेष्मधरा नाम| तत्स्थेन हि श्लेष्मणा श्लेषिताः सर्वसन्धयो दृढा भवन्ति सोपाङ्गा साभ्यङ्गा||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShadhara kalA (35) · Śloka 35
పంచమీ పురీషధరా నామ| సా హ్యంత్రామపక్వాశయాశ్రితా కోష్ఠాంతరుండుకస్థం మలం విభజతి||35||
पञ्चमी पुरीषधरा नाम| सा ह्यन्त्रामपक्वाशयाश्रिता कोष्ठान्तरुण्डुकस्थं मलं विभजति||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittadharA kalA (grahaNI) (36) · Śloka 36
షష్ఠీ పిత్తధర నామ పక్వామాశమధ్యస్థా| సా హ్యంత రగ్నేరధిష్ఠానతయాఽఽమాశయాత్ పక్వాశయోన్ముఖమన్నం బలేన విధార్య పిత్తతేజస శోషయతి పచతి పక్వంచ విముంచతి| దోషాధిష్ఠితా తు దౌర్బల్యాదామమేవాతతోఽసావన్నస్య గ్రహ ణాత్ పునర్గ్రహణీసంజ్ఞా| బలం చ తస్యాః పిత్తమేవాగ్న్యభి ధానమతః సాఽగ్నిస్తబ్ధోపబృంహితైకయోగక్షేమా శరీరం వర్త యతి||36||
षष्ठी पित्तधर नाम पक्वामाशमध्यस्था| सा ह्यन्त रग्नेरधिष्ठानतयाऽऽमाशयात् पक्वाशयोन्मुखमन्नं बलेन विधार्य पित्ततेजस शोषयति पचति पक्वञ्च विमुञ्चति| दोषाधिष्ठिता तु दौर्बल्यादाममेवाततोऽसावन्नस्य ग्रह णात् पुनर्ग्रहणीसंज्ञा| बलं च तस्याः पित्तमेवाग्न्यभि धानमतः साऽग्निस्तब्धोपबृंहितैकयोगक्षेमा शरीरं वर्त यति||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukradhara kalA (37) · Śloka 37
సప్తమీ శుక్రధరా నామ ద్వ్యంగులే దక్షిణే పార్శ్వే బస్తి- ద్వారస్యాధో మూత్రమార్గమాశ్రితా సకలశరీరవ్యాపినీ శుక్రం ప్రవర్తయతి||37||
सप्तमी शुक्रधरा नाम द्व्यङ्गुले दक्षिणे पार्श्वे बस्ति- द्वारस्याधो मूत्रमार्गमाश्रिता सकलशरीरव्यापिनी शुक्रं प्रवर्तयति||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShadhAtumalAtideshaH (38) · Śloka 38
దోషా ధాతవో మలాశ్చ ప్రాగుదితాః||38||
दोषा धातवो मलाश्च प्रागुदिताः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana buddhIndriyANi (39) · Śloka 39
పంచ బుద్ధీంద్రియాణి-శ్రోత్రం స్పర్శనం దర్శనం రసనం ఘ్రాణంచ||39||
पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि-श्रोत्रं स्पर्शनं दर्शनं रसनं घ्राणञ्च||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana buddhIndriyANAM viShayAH (40) · Śloka 40
తేషాం సభాగతయా క్రమాద్విషయః శబ్దస్పర్శరూపరసగంధాః||40||
तेषां सभागतया क्रमाद्विषयः शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana buddhIndriyANAmadhiShThAnAni (41) · Śloka 41
పంచ బుద్ధీంద్రియాధిష్ఠానాని-కర్ణౌ త్వగక్షిణీ జిహ్వా నాసికే చ||41||
पञ्च बुद्धीन्द्रियाधिष्ठानानि-कर्णौ त्वगक्षिणी जिह्वा नासिके च||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karmedriyANi teShAM kAryAni ca (42) · Śloka 42
పంచ కర్మేద్రియాణి వాక్పాయూపస్థపాణిపాదసంజ్ఞకాని||42||
पञ्च कर्मेद्रियाणि वाक्पायूपस्थपाणिपादसंज्ञकानि||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karmendriyANAM karmANi (43) · Śloka 43
తాన్యపి చ వచనోత్సర్గహర్షాదానగమనార్థాని||43||
तान्यपि च वचनोत्सर्गहर्षादानगमनार्थानि||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manasaH atIndriyatvam (44) · Śloka 44
అతీంద్రియంతు మనః సర్వార్థైరన్వయాత్ తద్యోగేన పంచేంద్రియా ణామర్థప్రవృత్తేః| బుద్ధికర్మేంద్రియోభయాత్మకత్వాచ్చ||44||
अतीन्द्रियन्तु मनः सर्वार्थैरन्वयात् तद्योगेन पञ्चेन्द्रिया णामर्थप्रवृत्तेः| बुद्धिकर्मेन्द्रियोभयात्मकत्वाच्च||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sapta AshayAH strINAmaShTamashca (45) · Śloka 45
సప్తాశయాః క్రమాదసృక్కఫామపిత్తపక్వవాయుమూత్రాధారాః| స్త్రీణాం పిత్తపక్వాశయయోర్మధ్యే గర్భాశయోఽష్టమః||45||
सप्ताशयाः क्रमादसृक्कफामपित्तपक्ववायुमूत्राधाराः| स्त्रीणां पित्तपक्वाशययोर्मध्ये गर्भाशयोऽष्टमः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshayoShvantarbhUtA avayavAH (46) · Śloka 46
తేషు సప్తసు ప్రతిబద్ధాని కోష్ఠాంగాని హృదయకృత్ప్లీహఫుప్ఫు సోండుకవృక్కాంత్రాదీని||46||
तेषु सप्तसु प्रतिबद्धानि कोष्ठाङ्गानि हृदयकृत्प्लीहफुप्फु सोण्डुकवृक्कान्त्रादीनि||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yakRutplIhayorupattiH (1) · Śloka 1
తత్ర సమానేనాధ్మాయమానస్య దేహోష్మణా పచ్యమామానస్య శోణితస్యాచ్ఛతో జాయతే యకృత్ ప్లీహా చ|1|
तत्र समानेनाध्मायमानस्य देहोष्मणा पच्यमामानस्य शोणितस्याच्छतो जायते यकृत् प्लीहा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana phupphusasyotpattiH (1) · Śloka 1
రక్తఫేనాత్ ఫుప్ఫుసం|1|
रक्तफेनात् फुप्फुसम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uNDukasyotpattiH (1) · Śloka 1
రక్తకిట్టాదుండుకః|1|
रक्तकिट्टादुण्डुकः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRukkayorutpattiH (1) · Śloka 1
రక్తమేదః ప్రసాదాద్ వృక్కౌ|1|
रक्तमेदः प्रसादाद् वृक्कौ|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antrANAmutpattiH (1) · Śloka 1
రక్తమాంసప్రసాదాదాప్రమాణం||1||
रक्तमांसप्रसादादाप्रमाणं||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strIpuMsayorAntrapramANamatAni (2) · Śloka 2
సార్ధత్రివ్యామాని పుంసాం| త్రివ్యామాని స్త్రీణాం||2||
सार्धत्रिव्यामानि पुंसाम्| त्रिव्यामानि स्त्रीणाम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlIyasyotpattiH (1) · Śloka 1
రక్తస్యానిలయోగాత్ కాలీయం||1||
रक्तस्यानिलयोगात् कालीयम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRudayasyotpattiH svarUpa~jca (47) · Śloka 47
హృదయం పునః శ్లేష్మరక్తప్రసాదాత్ సంభవతి పద్మకోశ సంకాశం సుషిరమధోముఖం| తద్విశేషేణ చేతనాయాః స్థానం సర్వభావానాం చ చేతనానుగతానాం| తస్య వామపార్శ్వే ప్లీహా ఫుప్ఫుసశ్చ్| దక్షిణతో యకృత్ క్లోమ చ||47||
हृदयं पुनः श्लेष्मरक्तप्रसादात् सम्भवति पद्मकोश सङ्काशं सुषिरमधोमुखम्| तद्विशेषेण चेतनायाः स्थानं सर्वभावानां च चेतनानुगतानाम्| तस्य वामपार्श्वे प्लीहा फुप्फुसश्च्| दक्षिणतो यकृत् क्लोम च||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana indriyasAmAnyotpattiH (48) · Śloka 48
తథా కఫరక్తవాహినాం స్రోతసాం మహాభూతానాం చ ప్రసాదా- దింద్రియాణి||48||
तथा कफरक्तवाहिनां स्रोतसां महाभूतानां च प्रसादा- दिन्द्रियाणि||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netrotpattistatsvarUpa~jca (49) · Śloka 49
తేష్వపి చ నేత్రే శ్లేష్మణః ప్రసాదాచ్ఛుక్లమండలం తత్ పితృజం| అసృజః కృష్ణమండలం తన్మాతృజం| మధ్యే దృష్టి మండలం తదుభయాత్మకం||49||
तेष्वपि च नेत्रे श्लेष्मणः प्रसादाच्छुक्लमण्डलं तत् पितृजम्| असृजः कृष्णमण्डलं तन्मातृजम्| मध्ये दृष्टि मण्डलं तदुभयात्मकम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netramaNDalAni paTalAni ca (50) · Śloka 50
పక్ష్మవర్త్మశుక్లకృష్ణదృష్ట్యాఖ్యాని పంచ మండలాని| తత్సంధయశ్చత్వారః| ద్వౌ చాపాంగకనీనయోః ఇతి తే షట్| షట్ చ పటలాని| ద్వే వర్త్మనీ| బాహ్యం చాశ్రితమగ్న్యంభసీ| ద్వితీయం మాంసం తృతీయం మేదశ్చతుర్థమస్థి| తేశాం బహలత దృష్టేః పంచమాంశేన||50||
पक्ष्मवर्त्मशुक्लकृष्णदृष्ट्याख्यानि पञ्च मण्डलानि| तत्सन्धयश्चत्वारः| द्वौ चापाङ्गकनीनयोः इति ते षट्| षट् च पटलानि| द्वे वर्त्मनी| बाह्यं चाश्रितमग्न्यम्भसी| द्वितीयं मांसं तृतीयं मेदश्चतुर्थमस्थि| तेशां बहलत दृष्टेः पञ्चमांशेन||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana catasro bandhanarajjavaH (51) · Śloka 51
బంధనగుణాస్తు చత్వారః సిరాకండరామేదఃకఫాత్మకాః||51||
बन्धनगुणास्तु चत्वारः सिराकण्डरामेदःकफात्मकाः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmaNaH sarvasandhibandhana- tvAtideshaH (1) · Śloka 1
శ్లేష్మా తు పరం సర్వసంధిబంధనమిత్యుక్తం ప్రాక్||1||
श्लेष्मा तु परं सर्वसन्धिबन्धनमित्युक्तं प्राक्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netratejasaH karmaNyata upaghAte ca hetuH (2) · Śloka 2
నేత్రాశ్రితం తు తేజో బాహ్యతేజసా స్వయోనినా యోగాచ్ఛ- స్రమివాశ్మనా కర్మణ్యం భవతి| అతియోగాదుపహన్యతే||2||
नेत्राश्रितं तु तेजो बाह्यतेजसा स्वयोनिना योगाच्छ- स्रमिवाश्मना कर्मण्यं भवति| अतियोगादुपहन्यते||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ambhomadhyagasyApi netratejasaH na tejastvahAniH (1) · Śloka 1
తచ్చ వైద్యుతవద్బడవాముఖవచ్చాంభోమధ్యగమపి వీర్య్యో- త్కర్షాత్తేజస్త్వం న జహాతి|1|
तच्च वैद्युतवद्बडवामुखवच्चाम्भोमध्यगमपि वीर्य्यो- त्कर्षात्तेजस्त्वं न जहाति|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvotpattiH (1) · Śloka 1
మాంసాసృక్కఫప్రసాదాత్తు జిహ్వా జాయతే||1||
मांसासृक्कफप्रसादात्तु जिह्वा जायते||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShaNotpattiH (52) · Śloka 52
మాంసాసృక్కఫమేదఃప్రసాదాద్ వృషణావితి||52||
मांसासृक्कफमेदःप्रसादाद् वृषणाविति||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dasha prANAyatanAni mahAmarmasaMj~jA ca (53) · Śloka 53
దశ ప్రాణాయతనాని మూర్ధా జిహ్వాబంధనం కంఠో హృదయం నాభిర్బస్తిర్గుదః శుక్రమోజో రక్తంచ| తేషామాద్యాని సప్త పునర్మహామర్మసంజ్ఞాని||53||
दश प्राणायतनानि मूर्धा जिह्वाबन्धनं कण्ठो हृदयं नाभिर्बस्तिर्गुदः शुक्रमोजो रक्तञ्च| तेषामाद्यानि सप्त पुनर्महामर्मसंज्ञानि||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShoDasha kaNDarAH teshAM sthAnAni ca (54) · Śloka 54
షోడశ కండరాః| తాసాం ద్వే ద్వే కరచరణేషుచతస్రః పృథ- గ్గ్రీవాపృష్ఠయోః||54||
षोडश कण्डराः| तासां द्वे द्वे करचरणेषुचतस्रः पृथ- ग्ग्रीवापृष्ठयोः||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShoDasha jAlakAni teShAM sthAnAni ca (55) · Śloka 55
షోడశ జాలాని, తేషాం మాంససిరాస్నాయ్వస్థిజాని చత్వా ర్య్యైకైకత్ర గుల్ఫే మణిబంధే చ పరస్పరగవాక్షితాని తాని స్థితాని||55||
षोडश जालानि, तेषां मांससिरास्नाय्वस्थिजानि चत्वा र्य्यैकैकत्र गुल्फे मणिबन्धे च परस्परगवाक्षितानि तानि स्थितानि||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaT kUrcAsteShAM sthAnAni ca (56) · Śloka 56
షట్ కూర్చాః హస్తపాదగ్రీవామేఢ్రేషు||56||
षट् कूर्चाः हस्तपादग्रीवामेढ्रेषु||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana catasro mAMsarajjavaH teShAM sthAnAni ca (57) · Śloka 57
చతస్రో మాంసరజ్జవః పృష్ఠవంశముభయతః పేశీనిబంధనార్థం తాసాం ద్వే బాహ్యే| ద్వే చాభ్యంతరస్థితే||57||
चतस्रो मांसरज्जवः पृष्ठवंशमुभयतः पेशीनिबन्धनार्थं तासां द्वे बाह्ये| द्वे चाभ्यन्तरस्थिते||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sapta sIvanyasteShAM sthAnAni ca (58) · Śloka 58
సప్త సీవన్యః| తాః పంచ శిరసి జిహ్వామేహనయోరేకైకా| పరిహార్యాశ్చ శస్త్రేణ||58||
सप्त सीवन्यः| ताः पञ्च शिरसि जिह्वामेहनयोरेकैका| परिहार्याश्च शस्त्रेण||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturdashAsthisa~gghAtAH (59) · Śloka 59
చతుర్దశాస్థిసంఘాతాః| తేషామేకైకో గుల్ఫజానువంక్షణ మణిబంధకర్పూరకక్ష్యాసు త్రికశిరసోశ్చ||59||
चतुर्दशास्थिसङ्घाताः| तेषामेकैको गुल्फजानुवङ्क्षण मणिबन्धकर्पूरकक्ष्यासु त्रिकशिरसोश्च||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTAdasha sImantAH (60) · Śloka 60
తద్వత్సీమంతాః, తే తు పంచ శిరసీత్యష్టాదశ||60||
तद्वत्सीमन्ताः, ते तु पञ्च शिरसीत्यष्टादश||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthIni teShAM sthAnAni ca (61) · Śloka 61
త్రీణి షష్ట్యఽధికాన్యస్థిశతాని| తేషాం చ చత్వారింశచ్ఛతం శాఖాసు| సవింశం శతమంతరాధౌ| శతముర్ధ్వమితి||61||
त्रीणि षष्ट्यऽधिकान्यस्थिशतानि| तेषां च चत्वारिंशच्छतं शाखासु| सविंशं शतमन्तराधौ| शतमुर्ध्वमिति||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAsthIni (62) · Śloka 62
తత్రైకైకస్మిన్ సక్థ్ని పంచ పాదనఖాః ప్రత్యేకమంగుల్యాం త్రీణ్యస్థీని తాని పంచదశ| పంచ పాదశలాకాః| తత్ప్రతి బంధకమేకం| ద్వే ద్వే కూర్చగుల్ఫజంఘాస్వేకైకం పార్ష్ణజాన్ రుషు| సర్వాణి చ నఖాస్థ్యాదీని సక్థివద్ బాహ్వోశ్చ||62||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पञ्च पादनखाः प्रत्येकमङ्गुल्यां त्रीण्यस्थीनि तानि पञ्चदश| पञ्च पादशलाकाः| तत्प्रति बन्धकमेकम्| द्वे द्वे कूर्चगुल्फजङ्घास्वेकैकं पार्ष्णजान् रुषु| सर्वाणि च नखास्थ्यादीनि सक्थिवद् बाह्वोश्च||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhyasthIni (63) · Śloka 63
చతుర్వింశతిః పరశుకాః| తావంత్యేవ స్థాలకాన్యర్బుదాని చ| త్రింశత్ పృష్ఠే| అష్టావురసి ఏకైకం భాగే త్రికే| నితంబయోశ్చ ద్వే| తద్వదక్షకాంసాంసఫలకేషు||63||
चतुर्विंशतिः परशुकाः| तावन्त्येव स्थालकान्यर्बुदानि च| त्रिंशत् पृष्ठे| अष्टावुरसि एकैकं भागे त्रिके| नितम्बयोश्च द्वे| तद्वदक्षकांसांसफलकेषु||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhAsthIni (64) · Śloka 64
తథా గండకర్ణశంఖేషు జత్రుతాలునోశ్చ| త్రయోదశ గ్రీవాయాం| చత్వారి కంఠనాడ్యాం| ద్వే హనుబంధనే| ద్వాత్రింశద్దంతాః| తద్వదులూఖలాని చ| త్రీణి నాసాయాం| షట్ శిరసి||64||
तथा गण्डकर्णशङ्खेषु जत्रुतालुनोश्च| त्रयोदश ग्रीवायाम्| चत्वारि कण्ठनाड्याम्| द्वे हनुबन्धने| द्वात्रिंशद्दन्ताः| तद्वदुलूखलानि च| त्रीणि नासायाम्| षट् शिरसि||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcavidhAnyasthIni (65) · Śloka 65
తాని జానునితంబాంసగండతాలుశంఖవంక్షణమధ్యశిరస్సు కపాలసంజ్ఞాని| దశనాస్తు రుచకాః| ఘ్రాణకర్ణగ్రీవా క్షికోశేషు తరుణాని| పాణిపాదపార్శ్వపృష్ఠేషు బలయాని| శేషాణి నలకానీతి| నామానుగతాకృతీని పంచవిధాన్య స్థీని| తేషు హి సిరాభిః స్నాయుభిశ్చ నిబద్ధాని మాంసాని||65||
तानि जानुनितम्बांसगण्डतालुशङ्खवङ्क्षणमध्यशिरस्सु कपालसंज्ञानि| दशनास्तु रुचकाः| घ्राणकर्णग्रीवा क्षिकोशेषु तरुणानि| पाणिपादपार्श्वपृष्ठेषु बलयानि| शेषाणि नलकानीति| नामानुगताकृतीनि पञ्चविधान्य स्थीनि| तेषु हि सिराभिः स्नायुभिश्च निबद्धानि मांसानि||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhyastAsAM sthAnAni ca (66) · Śloka 66
దశోత్తరం శతద్వయమస్థిసంధీనాం| తేశామష్టషష్టిః శాఖాసు| ఏకోనషష్టిరంతరాధౌ| త్ర్యశీతిరుర్ధ్వం||66||
दशोत्तरं शतद्वयमस्थिसन्धीनाम्| तेशामष्टषष्टिः शाखासु| एकोनषष्टिरन्तराधौ| त्र्यशीतिरुर्ध्वम्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAgatAH sandhayaH (67) · Śloka 67
తత్రైకైకస్మిన్ సక్థ్ని పాదాంగులౌ ప్రత్యేకం త్రయః| ద్వావ ంగుష్ఠే| తే చతుర్దశ| ఏకైకో గుల్ఫజానువంక్షణేషు||67||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पादाङ्गुलौ प्रत्येकं त्रयः| द्वाव ङ्गुष्ठे| ते चतुर्दश| एकैको गुल्फजानुवङ्क्षणेषु||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH sandhayaH (68) · Śloka 68
త్రయః కటికపాలేషు| చతుర్వింశతిః పృష్ఠవంశే| తద్వత్ పార్శ్వయోః| అష్టావురసి||68||
त्रयः कटिकपालेषु| चतुर्विंशतिः पृष्ठवंशे| तद्वत् पार्श्वयोः| अष्टावुरसि||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH sandhayaH (69) · Śloka 69
అష్టౌ గ్రీవాయాం| త్రయః కంఠనాడ్యాం| అష్టాదశ కంఠ నాడీనిబద్ధా హృదయయకృత్క్లోమనాడీషు| ద్వాత్రింశద్దంతమూలేషు| ఏకైకః కాకలనాసామూర్ద్ధసు| ద్వౌ ద్వౌ గండకర్ణశంఖ వర్త్మనేత్రహనుసంధిషు| ద్వావుపరిష్టాత్ భ్రువోః| పంచ శిరః కపాలేషు||69||
अष्टौ ग्रीवायाम्| त्रयः कण्ठनाड्याम्| अष्टादश कण्ठ नाडीनिबद्धा हृदययकृत्क्लोमनाडीषु| द्वात्रिंशद्दन्तमूलेषु| एकैकः काकलनासामूर्द्धसु| द्वौ द्वौ गण्डकर्णशङ्ख वर्त्मनेत्रहनुसन्धिषु| द्वावुपरिष्टात् भ्रुवोः| पञ्च शिरः कपालेषु||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhInAmaShTavidhatvam (70) · Śloka 70
తేఽంగులిగుల్ఫలజానుమణిబంధకూర్పరేషు కోరసంజ్ఞాః| కక్షా వంక్షణదంతమూలేషూలూఖసంజ్ఞాః| అంసపీఠగుదభగనితంబేషు సాముద్గాః| గీవాపృష్ఠవంశయోః ప్రతరాః| శిరఃకటీకపాలేషు తున్నసేవనీసంజ్ఞాః| హనూభయతో వాయసతుండాః| కంఠనేత్ర- హృదయయకృత్ప్లీహక్లోమనాడీషు మండలసంజ్ఞాః| శ్రోత్రశృంగా టకేషు శంఖావర్తాః| ఇత్యస్థిసంధయోఽష్టవిధాః||70||
तेऽङ्गुलिगुल्फलजानुमणिबन्धकूर्परेषु कोरसंज्ञाः| कक्षा वङ्क्षणदन्तमूलेषूलूखसंज्ञाः| अंसपीठगुदभगनितम्बेषु सामुद्गाः| गीवापृष्ठवंशयोः प्रतराः| शिरःकटीकपालेषु तुन्नसेवनीसंज्ञाः| हनूभयतो वायसतुण्डाः| कण्ठनेत्र- हृदययकृत्प्लीहक्लोमनाडीषु मण्डलसंज्ञाः| श्रोत्रशृङ्गा टकेषु शङ्खावर्ताः| इत्यस्थिसन्धयोऽष्टविधाः||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyupeshIsirAshritAH sandhayaH (71) · Śloka 71
స్నాయుపేశీసిరాశ్రితైస్తు సహస్రద్వయం న పునః శస్త్రప్రణిధానే తేషు వాచ్యమస్తీతి పృథఙ్నోచ్యతే||71||
स्नायुपेशीसिराश्रितैस्तु सहस्रद्वयं न पुनः शस्त्रप्रणिधाने तेषु वाच्यमस्तीति पृथङ्नोच्यते||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyavasteShAM sthAnAni ca (72) · Śloka 72
నవ స్నాయుశతాని| తేషాం షట్ శతాని శాఖాసు| త్రింశ చ్ఛతద్వయమంతరాధౌ| ఊర్ధ్వం సప్తతిః||72||
नव स्नायुशतानि| तेषां षट् शतानि शाखासु| त्रिंश च्छतद्वयमन्तराधौ| ऊर्ध्वं सप्ततिः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAgatAH snAyavaH (73) · Śloka 73
తత్రైకైకస్మిన్ సక్థ్ని పాదాంగుల్యాం ప్రత్యేకం షట్షట్| తాని త్రింశత్| దశ దశ పాదతలకూర్చగుల్ఫేషు త్రింశ జ్జంఘాయాం| దశ జానుని| చత్వారిందూరౌ| దశ వఙ్ క్షణే||73||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पादाङ्गुल्यां प्रत्येकं षट्षट्| तानि त्रिंशत्| दश दश पादतलकूर्चगुल्फेषु त्रिंश ज्जङ्घायाम्| दश जानुनि| चत्वारिंदूरौ| दश वङ् क्षणे||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH snAyavaH (74) · Śloka 74
చత్వారింశత్ కట్యాం| వింశతిర్ముష్కమేఢ్రబస్త్యంత్రేషు| అశీతిః పృష్ఠే| షష్టిః పార్శ్వయోః| అష్టాదశోరసి| చత్వార్యక్షకయోః| అష్టావంసయోః||74||
चत्वारिंशत् कट्याम्| विंशतिर्मुष्कमेढ्रबस्त्यन्त्रेषु| अशीतिः पृष्ठे| षष्टिः पार्श्वयोः| अष्टादशोरसि| चत्वार्यक्षकयोः| अष्टावंसयोः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH snAyavaH (75) · Śloka 75
ద్వే ద్వే మన్యావటునేత్రౌష్ఠతాలుషు| త్రింశద్ గ్రీవాయాం| త్రీణి జత్రుణి| చత్వారి హన్వోః| పంచ జిహ్వాయాం| ద్వాదశోత్తరాధ- రేశు దంతమాంసేషు| షణ్మూర్ధని||75||
द्वे द्वे मन्यावटुनेत्रौष्ठतालुषु| त्रिंशद् ग्रीवायाम्| त्रीणि जत्रुणि| चत्वारि हन्वोः| पञ्च जिह्वायाम्| द्वादशोत्तराध- रेशु दन्तमांसेषु| षण्मूर्धनि||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyUnAM prakAshavisheShAH (76) · Śloka 76
తత్ర శాఖాసు సంధిషు చ ప్రతానవంతి| మహాస్నాయ్వాని తు వృత్తాని తాని కండరాసంజ్ఞాని| బస్త్యామపక్వాశయాంత్రేషు సుషిరాణి| పార్శ్వపృష్ఠోరశిశరస్తు పృథూని||76||
तत्र शाखासु सन्धिषु च प्रतानवन्ति| महास्नाय्वानि तु वृत्तानि तानि कण्डरासंज्ञानि| बस्त्यामपक्वाशयान्त्रेषु सुषिराणि| पार्श्वपृष्ठोरशिशरस्तु पृथूनि||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAyUnAM rakShaNam (77) · Śloka 77
స్నాయుబంధనైర్హి సంధిషు సుబద్ధా తనుర్నౌరివ సమ్యగీహతే| తస్మాదస్థిసిరాదిభ్యోఽపి తాని యత్నతో రక్షేత్||77||
स्नायुबन्धनैर्हि सन्धिषु सुबद्धा तनुर्नौरिव सम्यगीहते| तस्मादस्थिसिरादिभ्योऽपि तानि यत्नतो रक्षेत्||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gUDhashalyoddharaNe snAyUnAM samya- gj~jAnasyAvanivAryatvam (78) · Śloka 78
యశ్చ స్నాయ్వాని బాహ్యాన్యభ్యంతరాణి చ సమ్యగ్ జానాతి స గూఢమపి శల్యమాహర్తుం సమర్థో భవతి||78||
यश्च स्नाय्वानि बाह्यान्यभ्यन्तराणि च सम्यग् जानाति स गूढमपि शल्यमाहर्तुं समर्थो भवति||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peshyastAsAM sthAnAni ca (79) · Śloka 79
పంచ పేశీశతాని| తాసాం చత్వారి శతాని శాఖాసు షష్టిరంతరాధౌ| చత్వారింశదూర్ధ్వం||79||
पञ्च पेशीशतानि| तासां चत्वारि शतानि शाखासु षष्टिरन्तराधौ| चत्वारिंशदूर्ध्वम्||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAgatAH peshyaH (80) · Śloka 80
తత్రైకైకస్మిన్ సక్థ్ని పాదాంగుల్యాం ప్రత్యేకం తిస్రః| తాః పంచదశ| దశ దశ ప్రపదే పాదతలే గుల్ఫే చ, తథా పాదస్యోపరి కూర్చే సన్నివిష్టాః| వింశతిర్జంఘాయాం| పంచ జానుని వింశతిరూరౌ||80||
तत्रैकैकस्मिन् सक्थ्नि पादाङ्गुल्यां प्रत्येकं तिस्रः| ताः पञ्चदश| दश दश प्रपदे पादतले गुल्फे च, तथा पादस्योपरि कूर्चे सन्निविष्टाः| विंशतिर्जङ्घायाम्| पञ्च जानुनि विंशतिरूरौ||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH peshyaH (81) · Śloka 81
ఏకైకా మేఢ్రసేవన్యోః| ద్వే వృషణయోః| దశ స్ఫిజోః| తిస్రో గుదే, తాస్తు వలీసంజ్ఞాః| ద్వే బస్తిశిరసి| చతస్ర ఉదరే| నాభ్యామేకా| హృద్యామాశయే చ| షట్ యకృత్ప్లీహోండు కేషు| పృష్ఠే పంచోర్ధ్వసన్నివిష్టాః| దశ దీర్ఘాః పాRశ్వయోః| దశ వక్షసి| తిస్రోంఽసాక్షకోపరితః||81||
एकैका मेढ्रसेवन्योः| द्वे वृषणयोः| दश स्फिजोः| तिस्रो गुदे, तास्तु वलीसंज्ञाः| द्वे बस्तिशिरसि| चतस्र उदरे| नाभ्यामेका| हृद्यामाशये च| षट् यकृत्प्लीहोण्डु केषु| पृष्ठे पञ्चोर्ध्वसन्निविष्टाः| दश दीर्घाः पाऱ्श्वयोः| दश वक्षसि| तिस्रोंऽसाक्षकोपरितः||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH peshyaH (82) · Śloka 82
దశ గ్రీవాయాం| అష్టౌ గండయోః| అష్టౌ హన్వోః| ఏకైకా గలకాకలజిహ్వామూర్ధసు| ద్వే ద్వే తాలులలాటయోః| నాసౌష్ఠ- కర్ణేషు చ||82||
दश ग्रीवायाम्| अष्टौ गण्डयोः| अष्टौ हन्वोः| एकैका गलकाकलजिह्वामूर्धसु| द्वे द्वे तालुललाटयोः| नासौष्ठ- कर्णेषु च||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strINAmadhikAH peshyastAsAM sthAnAni ca (83) · Śloka 83
స్త్రీణాం తు వింశతిరధిక| తత్ర దశ స్తనయోః| తాసాం యౌవనే పరివృద్ధిర్భవతి| దశ యోనౌ||83||
स्त्रीणां तु विंशतिरधिक| तत्र दश स्तनयोः| तासां यौवने परिवृद्धिर्भवति| दश योनौ||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yonigarbhAshayasvarUpaM tadgatAH peshyashca (84) · Śloka 84
తాసామభ్యంతరాశ్రితే ద్వే| ముఖాశ్రితే వృత్తే ద్వే| తిస్రో గర్భ మార్గాశ్రయాః| యస్యాం గర్భస్తిష్ఠతి| యోనిస్తు శంఖనా భ్యాకృతిస్త్ర్యావర్తా| తస్యాస్తృతీయ ఆవర్తే పిత్తపక్వా శయాంతరే రోహితమత్స్యముఖాకారా గర్భశయ్యా| తస్యాం శుక్రార్త్తవప్రదేశిన్యస్తిస్రః పేశ్యః||84||
तासामभ्यन्तराश्रिते द्वे| मुखाश्रिते वृत्ते द्वे| तिस्रो गर्भ मार्गाश्रयाः| यस्यां गर्भस्तिष्ठति| योनिस्तु शङ्खना भ्याकृतिस्त्र्यावर्ता| तस्यास्तृतीय आवर्ते पित्तपक्वा शयान्तरे रोहितमत्स्यमुखाकारा गर्भशय्या| तस्यां शुक्रार्त्तवप्रदेशिन्यस्तिस्रः पेश्यः||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peshInAM svarUpaM prayojana~jca (85) · Śloka 85
తాభిర్హి శరీరే తనుబహలస్థూలాణుపృథువృత్తహ్రస్వదీర్ఘస్థిర మృదుశ్లక్ష్ణకర్కశాభిః సంధ్యస్థిసిరాస్నాయ్వని ప్రచ్ఛ దితాని||85||
ताभिर्हि शरीरे तनुबहलस्थूलाणुपृथुवृत्तह्रस्वदीर्घस्थिर मृदुश्लक्ष्णकर्कशाभिः सन्ध्यस्थिसिरास्नाय्वनि प्रच्छ दितानि||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdhamanImukhAnAM keshAdI nA~jca saMkhyAnam (86) · Śloka 86
సిరాధమనీముఖానాం త్వణుశే విభజ్యమానానామేకోన త్రింశచ్ఛతసహస్రాణి నవ చ శతాని షట్పంచాశతాని భవంతి| తాభిరిదం శరీరం గవాక్షితం పినద్ధమాతతంచ| తావంతి చ కేశశ్మశ్రులోమాని||86||
सिराधमनीमुखानां त्वणुशे विभज्यमानानामेकोन त्रिंशच्छतसहस्राणि नव च शतानि षट्पञ्चाशतानि भवन्ति| ताभिरिदं शरीरं गवाक्षितं पिनद्धमाततञ्च| तावन्ति च केशश्मश्रुलोमानि||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdhamanInAM karma (87) · Śloka 87
తాసాం హి ముఖాని తత్ప్రతిబద్ధాన్యతస్తాని తాభిరాప్యాయ్యంతే| తైశ్చ తాః స్వదేమభివహంతి| తథాఽభ్యంగలేపాదివీర్య్యం త్వచి విపక్వమంతర్నయంతి స్పర్శంచ గృహ్ణంతి||87||
तासां हि मुखानि तत्प्रतिबद्धान्यतस्तानि ताभिराप्याय्यन्ते| तैश्च ताः स्वदेमभिवहन्ति| तथाऽभ्यङ्गलेपादिवीर्य्यं त्वचि विपक्वमन्तर्नयन्ति स्पर्शञ्च गृह्णन्ति||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotasAM sa~gkhyeyatvAdi (88) · Śloka 88
స్రోతాంసి పునరసంఖ్యేయాన్యేవ| తథాపి తు సిరాదీని యథా- స్థూలం యథోపయోగం చాన్యత్రోపదేక్ష్యంతే||88||
स्रोतांसि पुनरसङ्ख्येयान्येव| तथापि तु सिरादीनि यथा- स्थूलं यथोपयोगं चान्यत्रोपदेक्ष्यन्ते||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prakaraNopasaMhAraH (89) · Śloka 89
ఇత్యేవం పరిసంఖ్యాతాః శరీరే మూర్తిమంతః స్థిరా భావాః||89||
इत्येवं परिसङ्ख्याताः शरीरे मूर्तिमन्तः स्थिरा भावाः||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sharIre udakAMshAH (90) · Śloka 90
ద్రవాస్తు యత్తదతియోగేన చ్యవమానం పురీషమనుబధ్నాతి| తథా మూత్రం రుధిరమన్యాంశ్చ శరీరే ధాతూన్| యచ్చ సర్వశరీరగతం బాహ్యా త్వగ్విభర్తి| యచ్చ త్వగంతరే వ్రణగతం లసీకా శబ్దవాచ్యం| యచ్చోష్మానుబద్ధం రోమకూపేభ్యోఽభినిష్ప తత్స్వేదవాచ్యం| తదుదకం||90||
द्रवास्तु यत्तदतियोगेन च्यवमानं पुरीषमनुबध्नाति| तथा मूत्रं रुधिरमन्यांश्च शरीरे धातून्| यच्च सर्वशरीरगतं बाह्या त्वग्विभर्ति| यच्च त्वगन्तरे व्रणगतं लसीका शब्दवाच्यम्| यच्चोष्मानुबद्धं रोमकूपेभ्योऽभिनिष्प तत्स्वेदवाच्यम्| तदुदकम्||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svasthasharIre rasAdInAM mAnam (91) · Śloka 91
తస్యాద్యస్య చాహారసారస్య రసాఖ్యస్య రక్తస్య శకృతః శ్లేష్మణః పిత్తస్య మూత్రస్య వసాయాః మేదసో మజ్జ్ఞశ్చ స్వేన స్వేనాంజలిప్రమాణేన యథాపూర్వమేకాదిసంఖ్యాప్రవృద్ధిః||91||
तस्याद्यस्य चाहारसारस्य रसाख्यस्य रक्तस्य शकृतः श्लेष्मणः पित्तस्य मूत्रस्य वसायाः मेदसो मज्ज्ञश्च स्वेन स्वेनाञ्जलिप्रमाणेन यथापूर्वमेकादिसङ्ख्याप्रवृद्धिः||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrasya parimANamam (1) · Śloka 1
అర్ద్ధాంజలిః శుక్రస్య||1||
अर्द्धाञ्जलिः शुक्रस्य||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mastiShkamojasoH parimANam (92) · Śloka 92
తావదేవ మస్తిష్కమోజశ్చ||92||
तावदेव मस्तिष्कमोजश्च||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanyayormAnaM tatsambhavashca (93) · Śloka 93
స్త్రీణాం రజసోఽంజలయశ్చత్వారః| స్తన్యస్య ద్వౌ| ఉభయమపి చైతద్రసప్రసాదాత్మకమితి| సమధాతోః పరిమాణమిదం| అతో వృద్ధిక్షయౌ యథాస్వం లక్షణైర్విభావయేదపరాంశ్చాపరిసంఖ్యాతాన్మూర్తోమూర్తాన్ భావాన్| తద్యథా-మాంసకర్ణాదిమలాన్ వాయుబుద్ధిస్మృత్యాదీంశ్చ||93||
स्त्रीणां रजसोऽञ्जलयश्चत्वारः| स्तन्यस्य द्वौ| उभयमपि चैतद्रसप्रसादात्मकमिति| समधातोः परिमाणमिदम्| अतो वृद्धिक्षयौ यथास्वं लक्षणैर्विभावयेदपरांश्चापरिसङ्ख्यातान्मूर्तोमूर्तान् भावान्| तद्यथा-मांसकर्णादिमलान् वायुबुद्धिस्मृत्यादींश्च||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAdInAM mAnaviShaye dhAnvantarI- yANAmmatam (94) · Śloka 94
ధాన్వంతరీయాః పునః పఠంతి| విలక్షణాని హి శరీరాణి నిత్యమేవ చ చలా దోషధాతుమలాః| తస్మాదుదకాదీనామపి సమత్వం మాంసాదివత్ పరిమాణతో నిర్దేష్టుమశక్యం| కేవలం స్వాస్థ్యమాత్రేణానుమానతో లక్షయేత్ ఇతి||94||
धान्वन्तरीयाः पुनः पठन्ति| विलक्षणानि हि शरीराणि नित्यमेव च चला दोषधातुमलाः| तस्मादुदकादीनामपि समत्वं मांसादिवत् परिमाणतो निर्देष्टुमशक्यम्| केवलं स्वास्थ्यमात्रेणानुमानतो लक्षयेत् इति||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvAvayavAnAM paramANubhede- nAsa~gkhyeyatvam (95) · Śloka 95
సర్వ ఏవ త్వవయవాః పరమాణుభేదేనాతిసౌక్ష్మ్యాదసంఖ్యేయతాం యాంతి||95||
सर्व एव त्ववयवाः परमाणुभेदेनातिसौक्ष्म्यादसङ्ख्येयतां यान्ति||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paramANUnAM saMyogavibhAge vAyuH kAraNam (96) · Śloka 96
తేషాం సంయోగవిభాగే పరమాణూనాం కర్మప్రేరితో వాయుః కార ణం||96||
तेषां संयोगविभागे परमाणूनां कर्मप्रेरितो वायुः कार णम्||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhedAbhedAbhyAM gRuhItena sharIreNa yathA- kramaM bandhamokShayoH prAptiH (97) · Śloka 97
తదేతదంగమభేదేన భేదతశ్చ గృహ్యమాణం బంధాయ మోక్షాయ చ భవతీతి||97||
तदेतदङ्गमभेदेन भेदतश्च गृह्यमाणं बन्धाय मोक्षाय च भवतीति||९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avayavashaH yathAvaraM sharIraj~jAnaphalam (98-5) · Śloka 5
భవతి చాత్ర- ఇతి సర్వావయశో యో జానాతి కలేవరం| అహితేషు స మోహేన న కదాచిత్ ప్రవర్తతే||98|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతౌ అష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాం శారీరస్థానేఽంగ- విభాగో నామ పంచమోఽధ్యాయః||5||
भवति चात्र- इति सर्वावयशो यो जानाति कलेवरम्| अहितेषु स मोहेन न कदाचित् प्रवर्तते||९८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां शारीरस्थानेऽङ्ग- विभागो नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon