2. garbhāvakrāntiḥ

Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1

അഥാതോ ഗര്ഭാവക്രാന്തിം ശാരീരം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേദയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||

Adhikarana garbhAvakrAntiprakAraH (2) · Śloka 2

ഗതേ പുരാണേ രജസി നവേऽവസ്ഥിതേ ശുദ്ധേ ഗര്ഭസ്യാശയേ മാര്ഗേ ച ബീജാത്മനാ ശുക്രമവികൃതമവികൃതേന വായുനാ പ്രേരിതമന്യൈശ്ച മഹാഭൂതൈരനുഗതമാര്ത്തവേനാഭിമൂര്ച്ഛിതമന്വക്ഷമേവ രാഗാദിക്ലേശവശാനുവര്തിനാ സ്വകര്മചോദിതേന മനോജവേന ജീവേനാഭിസംസൃഷ്ടം ഗര്ഭാശയമുപയാതി||൨||

Adhikarana kAryANA~gkAraNAnuvidhAyitvam (3) · Śloka 3

കാര്യാണാം കാരണാനുവിധായിത്വാത് തത്സ്വഭാവതാം പ്രതിപദ്യതേ||൩||

Adhikarana bhinnali~ggagarbhasambhave hetuH (4) · Śloka 4

തത ഏവ ച ശുക്രസ്യ ബാഹുല്യാത് പുമാന് ആര്ത്തവസ്യ ബാഹുല്യാത് സ്ത്രീ, തയോഃ സാമ്യേ നപുംസകമ്||൪||

Adhikarana bahvapatyatAkAraNam (5) · Śloka 5

ശുക്രാര്ത്തവേऽനിലേന ഖണ്ഡശോ ഭിന്നേ യഥാവിഭാഗമപത്യാനാമുത്പത്തിഃ||൫||

Adhikarana viyoni-vikRutAkArApatyakAraNam (6) · Śloka 6

വികൃതേ വിയോന്യാകൃതീനാഞ്ച||൬||

Adhikarana sadyogRuhItagarbhAyA lakShaNAni (7) · Śloka 7

അഥ നാര്യ്യാഃ സദ്യോഗൃഹീതഗര്ഭായാശ്ച ലിങ്ഗം യോന്യാ ബീജഗ്രഹണം തൃപ്തിര്ഗരിമാ സ്ഫുരണം ശുക്രാര്ത്തവയോരനുബന്ധശ്ച തഥാ പ്രഹര്ഷോ ഹൃല്ലാസസ്തന്ദ്രാऽങ്ഗസാദഃ പ്രസേകോ ഹൃദയവ്യഥാ ഗ്ലാനിഃ പിപാസാ ച||൭||

Adhikarana vyaktagarbhAyA lakShaNAni (8) · Śloka 8

ക്രമേണ തു വ്യക്തഗര്ഭായാഃ കുക്ഷിമാത്രഗൌരവം ക്ഷാമനേത്രസ്വരതാ യോനിരോമസംലുലനം നിദ്രാ ജൃമ്ഭണം മൂര്ച്ഛാ ഛര്ദിരരുചിഃ പാദശോഫോऽമ്ലേऽഭിലാഷസ്തേഷു തേഷു ച ഉച്ചാവചേഷു ഭാവേഷ്വിതി||൮||

Adhikarana garbhiNyA ArttavAdarshanaM, jarAyvAdisambhavashca (9) · Śloka 9

തസ്യാശ്ച രജോവാഹിനാം സ്രോതസാം വര്ത്മാന്യുപരുധ്യന്തേ ഗര്ഭേണ| തസ്മാത് തതഃ പരമാര്ത്തവം ന ദൃശ്യതേ| തതസ്തദധഃ പ്രതിഹതമപരമപരം ചോപചീയമാനമപരേത്യാഹുഃ, ജരായുരിത്യന്യേ| സ്ഥിതേ രക്തേ രോമരാജിഃ പ്രാദുര്ഭവതി||൯||

Adhikarana kapolAdau pInatAdarshanam (10) · Śloka 10

ജരായുശേഷം ചോര്ധ്വമസൃക്പ്രതിപദ്യതേ| തസ്മാത് പീനകപോലപയോധരതാ കൃഷ്ണൌഷ്ഠചൂചുകത്വഞ്ച||൧൦||

Adhikarana stanyotpattau kAraNam (11) · Śloka 11

സ്തനാശ്രയമേവ ച കഫോപരഞ്ജിതം സ്തന്യതാമുപഗതം പ്രസൂതായാം പുനരാഹാരരസേനാപ്യായതേ||൧൧||

Adhikarana tRutIyamAsAvadhi garbhasyopacayakramaH (12) · Śloka 12

തത്ര പ്രഥമേ മാസേ കലലം ജായതേ| ദ്വിതീയേ ഘനഃ പേശ്യര്ബുദം വാ| തേഭ്യഃ ക്രമാത് പുംസ്ത്രീനപുംസകാനി| തൃതീയേ പഞ്ചധാ പ്രരോഹതി| തദ്യഥാ-- സക്ഥിനീ, ബാഹൂ, ശിരശ്ച| സക്ഥ്യാദി പ്രരോഹൈകകാലമേവ ച സര്വമങ്ഗാऽऽവയവോന്ദ്രിയാണി യുഗപത് സമ്ഭവന്ത്യന്യത്ര ജന്മോത്തരകാലജേഭ്യോ ദന്താദിഭ്യഃ| ക്രമേണ തു സ്ഫുടീഭവന്തി| ഏഷാ പ്രകൃതിഃ| വികൃതിരതോऽന്യഥാ||൧൨||

Adhikarana garbhali~ggAnurUpaM bhAvAnAM copasthitiH (13) · Śloka 13

യഥാസ്വം ച ഗര്ഭസ്യ പുംസ്ത്രീനപുംസകാന്യതമലിങ്ഗാനുരൂപാ ഭാവാ മനസി ശരീരേ ച സന്തിഷ്ഠന്തേ| വൈശേഷികലിങ്ഗസങ്കരേ തു യതോ ഭൂയസ്ത്വം തതോऽന്തരാ ഭാവാഃ||൧൩||

Adhikarana strIpuMnapuMsakakarAH bhAvAH (14) · Śloka 14

തദ്യഥാ- ക്ലൈബ്യം ഭീരുത്വമവൈശാരദ്യം മോഹോऽനവസ്ഥാനമധോഗുരുവമസംഹാനം ശൈഥില്യം മാര്ദ്ദവം ഗര്ഭാശയബീജഭാഗസ്തഥായുക്താശ്ചാപരേ സ്ത്രീകരാ ഭാവാഃ| തതോ വിപരീതാഃ പുംസ്കരാഃ| സങ്കീര്ണാ നപുംസകകരാഃ||൧൪||

Adhikarana tRutIyAmAsAtprabhRuti garbhe vedanAdisambhavaH (15) · Śloka 15

തദാ ചാസ്യ വേദനാ പ്രവ്യക്താ ഭവതി| തതശ്ച തത്പ്രഭൃതി സ്പന്ദതേऽഭിലാഷം പഞ്ചേന്ദ്രിയാര്ഥേഷു കരോതി||൧൫||

Adhikarana garbhiNyAH tRutIyamAse daurhRudasambhavaH (16) · Śloka 16

മാതൃജം ഹ്യസ്യ ഹൃദയം തദ്രസഹാരിണീഭിര്ധമനീഭിര്മാതൃഹൃദയേനാഭിസമ്ബദ്ധം ഭവതി| തസ്മാത്തയോസ്താഭിഃ ശ്രദ്ധാ സമ്പദ്യതേ| തഥാ ച ദ്വിഹൃദയാം നാരീം ദൌര്ഹൃദിനീമിത്യാചക്ഷതേ||൧൬||

Adhikarana matAntareNa daurhRudakAlaH (17) · Śloka 17

അന്യേ തു പക്ഷത്രയാത് പ്രഭൃത്യാപഞ്ചമാത് മാസാത് ദൌര്ഹൃദകാലമാഹുഃ||൧൭||

Adhikarana daurhRudamahitamapi deyameva (18) · Śloka 18

പ്രാര്ഥനായാഞ്ച തീവ്രായാം കാമമഹിതമപ്യസ്യൈ ഹിതോപസഹിതം ദദ്യാത്||൧൮||

Adhikarana daurhRudavimAnanAddoShaH (19) · Śloka 19

ദൌര്ഹൃദവിമാനനാദ്ധി വായുഃ പ്രകുപിതോऽന്തഃശരീരമനുചരന് ഗര്ഭസ്യ വിനാശം വൈരൂപ്യം വാ കുര്യ്യാത്||൧൯||

Adhikarana daurhRudAvAptiphalam (20) · Śloka 20

ലബ്ധദൌര്ഹൃദാ തു വീര്യ്യവന്തഞ്ചിരായുഷഞ്ച പുത്രം പ്രസൂതേ||൨൦||

Adhikarana caturthe~a~ggapratya~ggavibhAgastatsthairyya~jca (21) · Śloka 21

ചതുര്ഥേऽങ്ഗപ്രത്യങ്ഗവിഭാഗഃ പ്രവ്യക്തോ ഗര്ഭശ്ച സ്ഥിരോ ഭവതി||൨൧||

Adhikarana pa~jcame mAse manaHprabodho mAMsashoNitopacayashca (22) · Śloka 22

പഞ്ചമേ മനഃ പ്രതിബുദ്ധതരം ഭവതി മാംസശോണിതോപചയശ്ച||൨൨||

Adhikarana ShaShThe mAse keSaromAdInAmabhivyaktiH balavarNopacayashca (23) · Śloka 23

ഷഷ്ഠേ കേശരോമനഖാസ്ഥിസ്നായ്വാദീന്യഭിവ്യക്താനി ബലവര്ണോപചയശ്ച| സപ്തമേ സര്വാങ്ഗസമ്പൂര്ണതാ||൨൩||

Adhikarana aShTame mAsi ojasaH mAtRugarbhayossa~jcAraH (24) · Śloka 24

അഷ്ടമേ ഗര്ഭശ്ച മാതൃതോ ഗര്ഭതശ്ച മാതാ രസഹാരിണീഭിര്വാഹിനീഭിര്മുഹുരോജഃ പരസ്പരമാദദാതേ| തസ്മാത്തദാ ഗര്ഭിണീ മുഹുര്മുദിതാ ഭവതി മുഹുര്ഗ്ലാനാ തഥാ ഗര്ഭഃ||൨൪||

Adhikarana aShTame mAse jAtasya garbhasya vinAshe hetuH (25) · Śloka 25

ഏവം ഗര്ഭസ്യ ജന്മ വ്യാപത്തിമത്തദാ ഭവത്യോജസോऽനവസ്ഥിതത്വാത്| തഥാ ഹ്യസ്യ നിഷ്ക്രമണോന്മുഖസ്യ പരിവര്ത്തനാദീന്യനുഭവത ഏവൌജസാ വിയോഗഃ| യദ്യപി ച കിഞ്ചിത്കാലമസ്യോച്ഛ്വസനം സ്യാത്തച്ഛിന്നസ്യേവാങ്ഗസ്യൌജഃ സംസ്കാരാനുവൃത്തികൃതമ്| ജനന്യാസ്തു സ്ഥിരൌജസ്കതയൈകദേശേന രസേ സംക്രാന്തേ ഗ്ലാനിരേവേതി||൨൫||

Adhikarana aShTame prasavena garbhasya maraNamiti (26) · Śloka 26

അന്യേ പുനരാഹുഃ| നൈഋതഭാഗത്വാത്തത്ര ഗര്ഭസ്യ മരണമ്||൨൬||

Adhikarana aShTame mAsi garbhaprasavanirodhApAyAH (27) · Śloka 27

തസ്മാത് പ്രസവപ്രതിഷേധാര്ഥം സ്ത്രീ സ്നാതാ, ശുചിര്ബ്രഹ്മചാരിണീ, ദേവതാരാധനമപരാ സ്യാത്| മാംസൌദനബലിം ചാത്ര നിര്വപേത||൨൭||

Adhikarana garbhasya sUteH kAlaH (28) · Śloka 28

തസ്മിന്നേകദിവസാതിക്രാന്തേπ പ്രസവകാലമാഹുരാസംവത്സരാത്| അതഃ പരം വികാരീ ഭവതി||൨൮||

Adhikarana garbhakoShThe garbhasthitiprakAraH (29) · Śloka 29

ഗര്ഭസ്തു മാതുഃ പൃഷ്ഠാഭിമുഖോ ലലാടേ കൃതാഞ്ജലിഃ സങ്കുചിതാങ്ഗോ ഗര്ഭകോഷ്ഠേ ദക്ഷിണപാര്ശ്വമാശ്രിത്യാവതിഷ്ഠതേ പുമാന്, വാമം സ്ത്രീ, മധ്യം നപുംസകമ്||൨൯||

Adhikarana garbhasya mAtRuparAyattavRuttitvAdi (30) · Śloka 30

തത്ര സ്ഥിതശ്ച ഗര്ഭോ മാതരി സ്വപത്ന്യാം സ്വപിതി പ്രബുദ്ധായാം പ്രബുദ്ധ്യതേ| പരതന്ത്രവൃത്തേശ്ച ഗര്ഭസ്യ| നിഷേകാത് പ്രഭൃതി ഗര്ഭാശയോപസ്നേഹോപസ്വേദൌ വര്തനമ്||൩൦||

Adhikarana garbhasya poShaNam (31) · Śloka 31

തതോ വ്യക്തീഭവദങ്ഗപ്രത്യങ്ഗസ്യാऽസ്യ നാഭ്യാം പ്രതിബദ്ധാ നാഡീ നാഡ്യാമപരാ തസ്യാം മാതൃഹൃദയമ്| തതോ മാതൃഹൃദയാദാഹാരരസോ ധമനീഭിഃ സ്യന്ദമാനോऽപരാമുപൈതി| തതഃ ക്രമാന്നാഭിമ്| തതശ്ച സപുനര്ഗര്ഭസ്യ പക്വാശയേ സ്വകായാഗ്നിനാ പച്യമാനഃ പ്രസാദബാഹുല്യാദ്ധാത്വാദിപുഷ്ടികരഃ സമ്പദ്യതേ| തഥാ രോമകൂപൈരുപസ്നേഹോ രസ ഏവ ച പയോഭൂതഃ||൩൧||

Adhikarana garbhasya sthUlamalAsambhave hetuH (32) · Śloka 32

അജാതസ്യ സാക്ഷാദന്നപാനാനുപ്രവേശാദമലത്വാച്ച രസസ്യ ഗര്ഭസ്യ സ്ഥൂലമലാസമ്ഭവഃ||൩൨||

Adhikarana garbhaniShkramaNakramaH (33) · Śloka 33

ഏവം ജഠരസ്ഥോ ഗര്ഭോ ജന്മകാലേ തു പ്രസൂതിമാരുതയോഗാത് പരിവൃത്ത്യാऽവാക്ശിരാ നിഷ്ക്രാമത്യനു ചാപരാ ച്യുതാ മാതൃഹൃദയാത്| ഏഷാ പ്രകൃതിഃ| വികൃതിരതോऽന്ഥാ||൩൩||

Adhikarana puMstrInapuMsakagarbhalakShaNam (34) · Śloka 34

തത്ര യാ ദക്ഷിണം പാദം പൂര്വമഭിസരതി ദക്ഷിണശ്ച ബാഹുര്ബലവാംസ്തേന ചേഷ്ടതേ തത്സ്തനേ ച പ്രാക് പയോ ദൃശ്യതേऽഭ്യുന്നതദക്ഷിണകുക്ഷിഃ പരിമണ്ഡലഗര്ഭാ പുന്നാമദര്ശനസ്പര്ശാപ്രശ്നദൌര്ഹൃദാഭിരതാ പുന്നാമധേയാംശ്ച സ്വപ്നാത് പശ്യതി പ്രസന്നമുഖവര്ണാ തീക്ഷ്ണക്ഷുദൂര്ധ്വരോമരാജിഃ പുരുഷാനഭിലാഷിണീ ച സാ പുത്രം പ്രസൂതേ| തദ്വിപര്യ്യയേ കന്യാമ്| സങ്കരേ ച നപുംസകമ്| പ്രശ്നകാലേ നാരീ യല്ലിങ്ഗമങ്ഗം ബാഹ്യദ്രവ്യം വാ പരാമൃശതി തല്ലിങ്ഗമസ്യാ ഗര്ഭമാദിശേത്||൩൪||

Adhikarana garbhasya vAtarogitAdisambhave hetuH (35) · Śloka 35

യദാ തൂന്മാര്ഗഗോ വാതോഗര്ഭസ്യ രസവാഹീനീ സ്രോതാംസി ശോഷയതി തദാ വാതരോഗീ ഹീനാങ്ഗോ വാ ജായതേ| ബഹൂനി വാ വര്ഷാണ്യുദരേ തിഷ്ഠതി||൩൫||

Adhikarana dviretAkhyanapuMsakotpattikAraNam (36) · Śloka 36

യദ സ്ത്രീപുംസയോഃ സമമേവാര്ഥോ നിഷ്പദ്യതേ| ബീജം വാ തയോഃ സമാംശം സമ്മുഖം ച| യദാ ച ബീജം ഭാഗേ ദുഷ്യതി തദാ ദ്വിപ്രകൃതിദ്വിരിതാ നപുംസകം ഭവതി||൩൬||

Adhikarana vAtendriyAkhyanapuMsakotpattikAraNam (37) · Śloka 37

യദാ സ്ത്രീ പ്രഥമം കൃതാര്ഥാ ഭവതി, തതഃ പുരുഷേണ പശ്ചാത് ശുക്രമുത്സൃഷ്ടം ഹര്ഷാനവസ്ഥിതചേതസഃ സ്ത്രിയാ വാതോ വിഗുണീകരോതി| പുംസ്ത്വവാഹീനി സ്രോതാംസി ചോപഹന്തി തദാ വാതേന്ദ്രിയം ഭവതി| തന്മൈഥുനേ വാതമേവോത്സൃജതി||൩൭||

Adhikarana saMskAravAhyAkhyanapuMsakotpattikAraNam (38) · Śloka 38

യദാ തു കാര്ത്സ്ന്യേന നോപഹന്ത്യനുപഘ്നന്നേവ വാ സ്രോതോമുഖം പിധത്തേ തദാ സംസ്കാരവാഹ്യം ഭവതി| തത്ര സംസ്കാരോ വാജീകരാ ബസ്തയോऽഭ്യവഹാരശ്ചേതോഹര്ഷണാനി ച| താനി ഹി ശുക്രേ ബലമാദധാനാനി സ്രോതാംസ്യസ്യാപ്യായയന്തീതി ച||൩൮||

Adhikarana AsekyAkhyanapuMsakotpattikAraNam (39) · Śloka 39

യദാപബീജോऽപബലഃ പുമാനുദ്വേഗഃ സ്ത്രീദ്വേഷയുക്തോऽന്യകാമോ വാ നാര്യ്യാ വ്യവായപ്രതിഘാതം കരോതി തദ്വിധാ വാ നാരീ പുംസഃ| തദാऽऽസേക്യം നാമ ഭവതി| തച്ഛുക്രാസ്വാദാദ് ധ്വജോച്ഛ്രായം ലഭതേ||൩൯||

Adhikarana vakradhvajAkhyanapuMsakotpattikAraNam (40) · Śloka 40

യദാ പുനരുഭാവപി ഭവതഃ സ്ത്രീപുംസൌ തദ്വിധൌ തദാ വക്രധ്വജോ ഭവതി| തസ്യ നൈവ ധ്വജഃ സ്തഭ്യതേ||൪൦||

Adhikarana saugandhikAkhyanapuMsakotpattikAraNam (41) · Śloka 41

യദാ പൂതിയോന്യാഃ സ്ത്രിയാ ഗര്ഭോ ഭവതി, തദാ സൌഗന്ധികാഖ്യം സ യോനിധ്വജഗന്ധേന ബലം ലഭതേ||൪൧||

Adhikarana IrShyAratisaMj~jakanapuMsakotpattikAraNam (42) · Śloka 42

യദാ ത്വീര്ഷ്യാഭിഭൂതൌ മന്ദഹര്ഷൌ സംസൃജ്യേതേ തദേര്ഷ്യാ രതിസംജ്ഞമ്| തസ്യ പരം മിഥുനീഭൂതം ദൃഷ്ട്വാ മൈഥുനപ്രവൃത്തിര്ഭവതി||൪൨||

Adhikarana vAtaShaNDakAkhyanapuMsakotpattikAraNam (43) · Śloka 43

യദാ പുരുഷസ്യ ഗര്ഭസ്യ വായ്വാഗ്നിദോഷാദ് വൃഷണനാശസ്തദാ വാതഷണ്ഡകാഖ്യം ഭവതി| ഏതാഃ കര്മവൈചിത്ര്യാദഷ്ടൌ ഷണ്ഡയോനയോऽസങ്കീര്ണാഃ കഥിതാഃ||൪൩||

Adhikarana strIbIjadoShAMshAdi strIgarbhAvayave vikRuti~jjanayet (44) · Śloka 44

യദാ തു സ്ത്രിയാഃ ശോണിതഗര്ഭാശയൌ ദോഷാഃ കിഞ്ചിത് പ്രദൂഷയന്തി തദാ യോ ഗര്ഭോ ഭവതി, തസ്യ ഗര്ഭസ്യ യസ്യ യസ്യ മാതൃജസ്യാവയവസ്യ ബീജേ ബീജാംശേ വാ ദോഷഃ പ്രകോപമാപദ്യതേ തം തമവയവം വികൃതിരാവിശതി||൪൪||

Adhikarana strIgarbhe vandhyotpattiH (45) · Śloka 45

യദാ ഹ്യസ്യാഃ ശോണിതാഖ്യേ ബീജേ ഗര്ഭാശയസ്ഥേ നിര്വര്തകം ബീജം പ്രദുഷ്യതി തദാ വന്ധ്യാം ജനയതി||൪൫||

Adhikarana garbhAshayasthastrIbIje ki~jcitpraduShTe pUtiprajotpattiH (46) · Śloka 46

യദാ തസ്യാവയവസ്തദാ പൂതിപ്രജാമ്| തസ്യാ ജാതം ജാതം മ്രിയതേ||൪൬||

Adhikarana strIvyApadutpattikAraNam (47) · Śloka 47

യദാ പുനഃ സോऽവയവഃ സ്ത്രീകരാണാം ച ശരീരസംശ്രയാണാമധോഗുരുത്വാദീനാം നിര്വര്തകാ യേ ബീജാംശാസ്തേഷാമേകദേശഃ| തദാ സ്ത്ര്യാകൃതിപ്രായാമസ്ത്രിയം വാര്താം നാമ ജനയതി| താം സ്ത്രീവ്യാപദമാചക്ഷതേ||൪൭||

Adhikarana shukrAkhyabIjadoShAMshena puruShavandhyAdInAM sambhavaH (48) · Śloka 48

ഏവമേവ പുംസോ യദാ ശുക്രാഖ്യേ ബീജേ ബീജം പ്രദുഷ്യതീത്യാദി യോജയേദ്വന്ധ്യം പൂതിപ്രജം തഥാ പുരുഷാകൃതിപ്രായമപുരുഷം തൃണമുഖിനം നാമ ജനയതീത്യേന മാതൃജാനാം പിതൃജാനാം ചാവയവാനാം വികൃതിര്വ്യാഖ്യാതാ||൪൮||

Adhikarana sasattvAdInAM duShTyA garbhasya vikArasambhavAdiphalam (49) · Śloka 49

അനേന സാത്മ്യജാനാം രസജാനാം സത്ത്വജാനാം ചാവയവാനാം വികൃതിര്വ്യാഖ്യാതാ ഭവതി| യസ്യ-യസ്യാങ്ഗാവയവസ്യ ബീജേ ബീജാംശേ വാ ഉപതപ്തിര്ഭവതി തസ്യ-തസ്യാങ്ഗാവയവസ്യ വികൃതിരുപജായതേ| നോപജായതേऽനുതാപാത്||൪൯||

Adhikarana garbhiNyA satataM vAtalAnAM sevayA jAyamAnAH doShAH (50) · Śloka 50

യദാ ച ലബ്ധഗര്ഭാऽന്വക്ഷമേവ വാതലാന്യാസേവതേ തദാऽസ്യാ വായുഃ പ്രകുപിതഃ ശരീരമനുസര്പന് ഗര്ഭാശയേऽവതിഷ്ഠമാനോ ഗര്ഭസ്യ ജഡ-ബധിര-മൂക-മിന്മിണ-ഗദ്ഗദ്-ഖഞ്ജ-കുബ്ജ-വാമന-ഹീനാങ്ഗാധികാങ്ഗത്വാന്യന്യം വാ വാതവികാരം കരോതി||൫൦||

Adhikarana garbhiNyA satataM pittalAnAM sevayA jAyamAnAH doShAH (51) · Śloka 51

തഥാ വായുവത് പിത്തമപി ഖലിത-പലിത-ശ്മശ്രു-ഹീനതാ-ത്വങ്-നഖ-കേശ-പൈങ്ഗല്യാദീനി||൫൧||

Adhikarana garbhiNyAH sarvadA shleShmalAnAM sevayA jAyamAnA doShAH (52) · Śloka 52

ശ്ലേഷ്മാ തു കുഷ്ഠകിലാസസദന്തത്ത്വാദീനി| ത്രിവര്ഗോ മിശ്രാന് വികാരാന്||൫൨||

Adhikarana jAtyandhAdInAM samuptattau kAraNam (53) · Śloka 53

അപി ച-- ദൃഷ്ടിഭാഗമപ്രതിപന്നം തേജോ ജാത്യന്ധത്വമ്| തദേവ വാതാനുഗതം വികൃതരൂക്ഷാരുണാക്ഷമ്| പിത്താനുഗതം പിങ്ഗാക്ഷമ്| ശ്ലേഷ്മാനുഗതം ശുക്ലാക്ഷമ്| രക്താനുഗതം രക്താക്ഷമ് ഇതി||൫൩||

Adhikarana garbhiNyAH garbhopaghAtakarebhyo rakShaNIyatvam (54) · Śloka 54

ഗര്ഭസമാനയോഗക്ഷേമാ ഹി ഗര്ഭിണീ ഭവതി| തസ്മാദ്വിശേഷതസ്താം പ്രിയഹിതാഭ്യാം ഗര്ഭോപഘാതകരേഭ്യോ രക്ഷേത്||൫൪||

Adhikarana garbhiNyA balakShayakAraNAni (55) · Śloka 55

യഥാ-യഥാ ച ഗര്ഭോ വൃദ്ധിമാപ്നോതി തഥാ-തഥാ ഭാരാഹാരാനാദാനാദാഹാരരസാപഹാരാച്ച സ്ത്രിയാ ബലക്ഷയഃ||൫൫||

Adhikarana garbhopaghAtakarA bhAvAH (56) · Śloka 56

തത്രേമേ ഗര്ഭോപഘാതകരാഃ| തദ്യഥാ-- വ്യവായവ്യായാമകര്ശനാഭിഘാതാതിമാത്രസംക്ഷോഭിയാനയാനരാത്രിജാഗരണദിവാസ്വപ്നവേഗവിധാരണാജീര്ണാതപാഗ്നിക്രോധശോകഭയോത്രാസോപ്രവാസോത്കടകവിഷമകഠിനാസനശ്വഭ്രകൂപപാതാപ്രിയാവലോകനശ്രവണാദയഃ| സമാസതഃ സര്വമതിഗുരൂഷ്ണതീക്ഷ്ണരൂക്ഷമന്നപാനം ദാരുണാശ്ച ചേഷ്ടാഃ||൫൬||

Adhikarana garbhiNIniyamAH tadvighAte~atyAhita~jca (57) · Śloka 57

തഥാ-- ദേവതാരക്ഷോऽനുപചയപരിരക്ഷണാര്ഥം ന രക്താനി വാസാംസി ധാരയേന്ന യാനമധിരോഹേന്ന മദ്യമാസമശ്നീയാത്| യച്ചാന്യദപി വൃദ്ധസ്ത്രിയോ ബ്രൂയുഃ| പ്രതതോത്താനശയിന്യാഃ പുനര്ഗര്ഭസ്യ നാഭ്യാശ്രയാ നാഡീ കണ്ഠമനുവേഷ്ട്യ വ്യാപത്തിം കരോതി| വിവൃതശയാ നക്തചാരിണീ ചോന്മത്തം ജനയതി| കലഹശീലാപസ്മരിണമ്| വ്യവായശീലാദുര്വപുഷമഹ്നീകം സ്ത്രൈണം വാ| ശോകനിത്യാ ഭീരുമപചിതമല്പായുഷം വാ| അഭിധ്യയിനീ പരോപതാപിനമീര്ഷ്യാലും സ്ത്രൈണം വാ| സ്തേനാ ത്വായാസബഹുലമഭിദ്രോഹിണമകര്മശീലം വാ| അമര്ഷണാ ചണ്ഡമൌപധികം വാ| സ്വപ്നശീലാ നിദ്രാലുമബുധമല്പാഗ്നിം വാ| മദ്യനിത്യാ തൃഷ്ണാലുമല്പസ്മൃതിമനവസ്ഥിതം വാ| ഗോധാമാംസനിത്യാശ്മരിണം ശനൈര്മേഹിനം വാ| വരാഹമാംസനിത്യാ രക്താക്ഷം ക്രഥനമതിപരുഷരോമാണം വാ| മത്സ്യമാംസനിത്യാ ചിരനിമേഷം സ്തബ്ധാക്ഷം വാ| മധുരനിത്യാ പ്രമേഹിണം മൂകമതിസ്ഥൂലം വാ| അമ്ലനിത്യാ രക്തപിത്തിനം ത്വഗക്ഷിരോഗിണം വാ| ലവണനിത്യാ ശീഘ്രവലീപലിതം ഖലിതകം വാ| തിക്തനിത്യാ ശോഷിണമബലമപചിതം വാ| കടുകനിത്യാ ദുര്ബലമല്പശുക്രമനപത്യം വാ| കഷായനിത്യാ ശ്യാമമാനാഹിനമുദാവര്തിനം വാ| യച്ച യസ്യ വ്യാധേര്നിദാനം തത്തദാऽऽസേവമാനാന്തര്വത്നീ സ്ത്രീ തദ്വികാരബഹുലമപത്യം ജനയതി| ഏതേന പിതൃജാ അപി ശുക്രദോഷാ വ്യാഖ്യാതാഃ||൫൭||

Adhikarana garbhiNIvikAre upakramavisheShaH (58) · Śloka 58

തസ്മാത് പ്രജാസമ്പദമിച്ഛന്തൌ സാധ്വാത്മാനമുപാചരേതാമ്| വിശേഷേണ നാരീ| വ്യാധീംശ്ചാസ്യാ മൃദുമധുരശിശിരസുഖൈരൌഷധാഹാരവിഹാരൈരുപാചരേത്| ന ചാസ്യാ വമനാദീനി പ്രയോജയേത്| ന രക്താവസേചനമ്| കേവലം ത്വഷ്ടമമാസമുപാദായാസ്ഥാപനമനുവാസനം വാ| വമനാദിസാധ്യേഷു പുനര്വികാരേഷു മൃദുഭിസ്തദര്ഥകാരിഭിര്വോപക്രമേത് പൂര്ണമിവ തൈലപാത്രമസംക്ഷോഭയദ്ഗര്ഭിണീമുപാചരേദിതി||൫൮||

Adhikarana garbhiNyAH Atyayike vikAre visheShavidhiH (59) · Śloka 59

ഭവന്തി ചാത്ര-- ഇത്യനാത്യയികേ വ്യാധൌ വിധിരാത്യയികേ പുനഃ| തീക്ഷ്ണൈരപി ക്രിയായോഗൈഃ സ്ത്രിയം യത്നേന പാലയേത്||൫൯||

Adhikarana garbhiNIM yatnena pAlayet (60) · Śloka 60

സ്ത്രീ ഹി മൂലമപത്യാനാം സ്ത്രീ ഹി രക്ഷതി രക്ഷിതാ| സര്വാശ്രമാണാം പ്രഥമം ഗൃഹസ്ഥത്വമനിന്ദിതമ്||൬൦||

Adhikarana garbhasyArodane hetuH (61-62) · Śloka 62

ജരായുണാ മുഖേ ഛന്നേ കണ്ഠേ ച കഫവേഷ്ടിതേ| വായോര്മാര്ഗനിരോധാച്ച ന ഗര്ഭസ്ഥഃ പ്രരോദിതി||൬൧|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതൌ അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹവ്യാഖ്യായാം ശാരീരസ്ഥാനേ ഗര്ഭാവക്രാന്തിര്നാമ ദ്വിതീയോऽധ്യായഃ||൬൨||