Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతో గర్భావక్రాంతిం శారీరం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేదయాదయో మహర్షయః||1||
View original
अथातो गर्भावक्रान्तिं शारीरं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेदयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
2. garbhāvakrāntiḥ
Adhikarana garbhAvakrAntiprakAraH (2) · Śloka 2
గతే పురాణే రజసి నవేఽవస్థితే శుద్ధే గర్భస్యాశయే మార్గే చ బీజాత్మనా శుక్రమవికృతమవికృతేన వాయునా ప్రేరితమన్యైశ్చ మహాభూతైరనుగతమార్త్తవేనాభిమూర్చ్ఛితమన్వక్షమేవ రాగాదిక్లేశవశానువర్తినా స్వకర్మచోదితేన మనోజవేన జీవేనాభిసంసృష్టం గర్భాశయముపయాతి||2||
View original
गते पुराणे रजसि नवेऽवस्थिते शुद्धे गर्भस्याशये मार्गे च बीजात्मना शुक्रमविकृतमविकृतेन वायुना प्रेरितमन्यैश्च महाभूतैरनुगतमार्त्तवेनाभिमूर्च्छितमन्वक्षमेव रागादिक्लेशवशानुवर्तिना स्वकर्मचोदितेन मनोजवेन जीवेनाभिसंसृष्टं गर्भाशयमुपयाति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAryANA~gkAraNAnuvidhAyitvam (3) · Śloka 3
కార్యాణాం కారణానువిధాయిత్వాత్ తత్స్వభావతాం ప్రతిపద్యతే||3||
View original
कार्याणां कारणानुविधायित्वात् तत्स्वभावतां प्रतिपद्यते||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhinnali~ggagarbhasambhave hetuH (4) · Śloka 4
తత ఏవ చ శుక్రస్య బాహుల్యాత్ పుమాన్ ఆర్త్తవస్య బాహుల్యాత్ స్త్రీ, తయోః సామ్యే నపుంసకం||4||
View original
तत एव च शुक्रस्य बाहुल्यात् पुमान् आर्त्तवस्य बाहुल्यात् स्त्री, तयोः साम्ये नपुंसकम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bahvapatyatAkAraNam (5) · Śloka 5
శుక్రార్త్తవేఽనిలేన ఖండశో భిన్నే యథావిభాగమపత్యానాముత్పత్తిః||5||
View original
शुक्रार्त्तवेऽनिलेन खण्डशो भिन्ने यथाविभागमपत्यानामुत्पत्तिः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viyoni-vikRutAkArApatyakAraNam (6) · Śloka 6
వికృతే వియోన్యాకృతీనాంచ||6||
View original
विकृते वियोन्याकृतीनाञ्च||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadyogRuhItagarbhAyA lakShaNAni (7) · Śloka 7
అథ నార్య్యాః సద్యోగృహీతగర్భాయాశ్చ లింగం యోన్యా బీజగ్రహణం తృప్తిర్గరిమా స్ఫురణం శుక్రార్త్తవయోరనుబంధశ్చ తథా ప్రహర్షో హృల్లాసస్తంద్రాఽంగసాదః ప్రసేకో హృదయవ్యథా గ్లానిః పిపాసా చ||7||
View original
अथ नार्य्याः सद्योगृहीतगर्भायाश्च लिङ्गं योन्या बीजग्रहणं तृप्तिर्गरिमा स्फुरणं शुक्रार्त्तवयोरनुबन्धश्च तथा प्रहर्षो हृल्लासस्तन्द्राऽङ्गसादः प्रसेको हृदयव्यथा ग्लानिः पिपासा च||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyaktagarbhAyA lakShaNAni (8) · Śloka 8
క్రమేణ తు వ్యక్తగర్భాయాః కుక్షిమాత్రగౌరవం క్షామనేత్రస్వరతా యోనిరోమసంలులనం నిద్రా జృంభణం మూర్చ్ఛా ఛర్దిరరుచిః పాదశోఫోఽమ్లేఽభిలాషస్తేషు తేషు చ ఉచ్చావచేషు భావేష్వితి||8||
View original
क्रमेण तु व्यक्तगर्भायाः कुक्षिमात्रगौरवं क्षामनेत्रस्वरता योनिरोमसंलुलनं निद्रा जृम्भणं मूर्च्छा छर्दिररुचिः पादशोफोऽम्लेऽभिलाषस्तेषु तेषु च उच्चावचेषु भावेष्विति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhiNyA ArttavAdarshanaM, jarAyvAdisambhavashca (9) · Śloka 9
తస్యాశ్చ రజోవాహినాం స్రోతసాం వర్త్మాన్యుపరుధ్యంతే గర్భేణ| తస్మాత్ తతః పరమార్త్తవం న దృశ్యతే| తతస్తదధః ప్రతిహతమపరమపరం చోపచీయమానమపరేత్యాహుః, జరాయురిత్యన్యే| స్థితే రక్తే రోమరాజిః ప్రాదుర్భవతి||9||
View original
तस्याश्च रजोवाहिनां स्रोतसां वर्त्मान्युपरुध्यन्ते गर्भेण| तस्मात् ततः परमार्त्तवं न दृश्यते| ततस्तदधः प्रतिहतमपरमपरं चोपचीयमानमपरेत्याहुः, जरायुरित्यन्ये| स्थिते रक्ते रोमराजिः प्रादुर्भवति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapolAdau pInatAdarshanam (10) · Śloka 10
జరాయుశేషం చోర్ధ్వమసృక్ప్రతిపద్యతే| తస్మాత్ పీనకపోలపయోధరతా కృష్ణౌష్ఠచూచుకత్వంచ||10||
View original
जरायुशेषं चोर्ध्वमसृक्प्रतिपद्यते| तस्मात् पीनकपोलपयोधरता कृष्णौष्ठचूचुकत्वञ्च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanyotpattau kAraNam (11) · Śloka 11
స్తనాశ్రయమేవ చ కఫోపరంజితం స్తన్యతాముపగతం ప్రసూతాయాం పునరాహారరసేనాప్యాయతే||11||
View original
स्तनाश्रयमेव च कफोपरञ्जितं स्तन्यतामुपगतं प्रसूतायां पुनराहाररसेनाप्यायते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyamAsAvadhi garbhasyopacayakramaH (12) · Śloka 12
తత్ర ప్రథమే మాసే కలలం జాయతే| ద్వితీయే ఘనః పేశ్యర్బుదం వా| తేభ్యః క్రమాత్ పుంస్త్రీనపుంసకాని| తృతీయే పంచధా ప్రరోహతి| తద్యథా-- సక్థినీ, బాహూ, శిరశ్చ| సక్థ్యాది ప్రరోహైకకాలమేవ చ సర్వమంగాఽఽవయవోంద్రియాణి యుగపత్ సంభవంత్యన్యత్ర జన్మోత్తరకాలజేభ్యో దంతాదిభ్యః| క్రమేణ తు స్ఫుటీభవంతి| ఏషా ప్రకృతిః| వికృతిరతోఽన్యథా||12||
View original
तत्र प्रथमे मासे कललं जायते| द्वितीये घनः पेश्यर्बुदं वा| तेभ्यः क्रमात् पुंस्त्रीनपुंसकानि| तृतीये पञ्चधा प्ररोहति| तद्यथा-- सक्थिनी, बाहू, शिरश्च| सक्थ्यादि प्ररोहैककालमेव च सर्वमङ्गाऽऽवयवोन्द्रियाणि युगपत् सम्भवन्त्यन्यत्र जन्मोत्तरकालजेभ्यो दन्तादिभ्यः| क्रमेण तु स्फुटीभवन्ति| एषा प्रकृतिः| विकृतिरतोऽन्यथा||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhali~ggAnurUpaM bhAvAnAM copasthitiH (13) · Śloka 13
యథాస్వం చ గర్భస్య పుంస్త్రీనపుంసకాన్యతమలింగానురూపా భావా మనసి శరీరే చ సంతిష్ఠంతే| వైశేషికలింగసంకరే తు యతో భూయస్త్వం తతోఽంతరా భావాః||13||
View original
यथास्वं च गर्भस्य पुंस्त्रीनपुंसकान्यतमलिङ्गानुरूपा भावा मनसि शरीरे च सन्तिष्ठन्ते| वैशेषिकलिङ्गसङ्करे तु यतो भूयस्त्वं ततोऽन्तरा भावाः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strIpuMnapuMsakakarAH bhAvAH (14) · Śloka 14
తద్యథా- క్లైబ్యం భీరుత్వమవైశారద్యం మోహోఽనవస్థానమధోగురువమసంహానం శైథిల్యం మార్ద్దవం గర్భాశయబీజభాగస్తథాయుక్తాశ్చాపరే స్త్రీకరా భావాః| తతో విపరీతాః పుంస్కరాః| సంకీర్ణా నపుంసకకరాః||14||
View original
तद्यथा- क्लैब्यं भीरुत्वमवैशारद्यं मोहोऽनवस्थानमधोगुरुवमसंहानं शैथिल्यं मार्द्दवं गर्भाशयबीजभागस्तथायुक्ताश्चापरे स्त्रीकरा भावाः| ततो विपरीताः पुंस्कराः| सङ्कीर्णा नपुंसककराः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyAmAsAtprabhRuti garbhe vedanAdisambhavaH (15) · Śloka 15
తదా చాస్య వేదనా ప్రవ్యక్తా భవతి| తతశ్చ తత్ప్రభృతి స్పందతేఽభిలాషం పంచేంద్రియార్థేషు కరోతి||15||
View original
तदा चास्य वेदना प्रव्यक्ता भवति| ततश्च तत्प्रभृति स्पन्दतेऽभिलाषं पञ्चेन्द्रियार्थेषु करोति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhiNyAH tRutIyamAse daurhRudasambhavaH (16) · Śloka 16
మాతృజం హ్యస్య హృదయం తద్రసహారిణీభిర్ధమనీభిర్మాతృహృదయేనాభిసంబద్ధం భవతి| తస్మాత్తయోస్తాభిః శ్రద్ధా సంపద్యతే| తథా చ ద్విహృదయాం నారీం దౌర్హృదినీమిత్యాచక్షతే||16||
View original
मातृजं ह्यस्य हृदयं तद्रसहारिणीभिर्धमनीभिर्मातृहृदयेनाभिसम्बद्धं भवति| तस्मात्तयोस्ताभिः श्रद्धा सम्पद्यते| तथा च द्विहृदयां नारीं दौर्हृदिनीमित्याचक्षते||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matAntareNa daurhRudakAlaH (17) · Śloka 17
అన్యే తు పక్షత్రయాత్ ప్రభృత్యాపంచమాత్ మాసాత్ దౌర్హృదకాలమాహుః||17||
View original
अन्ये तु पक्षत्रयात् प्रभृत्यापञ्चमात् मासात् दौर्हृदकालमाहुः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daurhRudamahitamapi deyameva (18) · Śloka 18
ప్రార్థనాయాంచ తీవ్రాయాం కామమహితమప్యస్యై హితోపసహితం దద్యాత్||18||
View original
प्रार्थनायाञ्च तीव्रायां काममहितमप्यस्यै हितोपसहितं दद्यात्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daurhRudavimAnanAddoShaH (19) · Śloka 19
దౌర్హృదవిమాననాద్ధి వాయుః ప్రకుపితోఽంతఃశరీరమనుచరన్ గర్భస్య వినాశం వైరూప్యం వా కుర్య్యాత్||19||
View original
दौर्हृदविमाननाद्धि वायुः प्रकुपितोऽन्तःशरीरमनुचरन् गर्भस्य विनाशं वैरूप्यं वा कुर्य्यात्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daurhRudAvAptiphalam (20) · Śloka 20
లబ్ధదౌర్హృదా తు వీర్య్యవంతంచిరాయుషంచ పుత్రం ప్రసూతే||20||
View original
लब्धदौर्हृदा तु वीर्य्यवन्तञ्चिरायुषञ्च पुत्रं प्रसूते||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthe~a~ggapratya~ggavibhAgastatsthairyya~jca (21) · Śloka 21
చతుర్థేఽంగప్రత్యంగవిభాగః ప్రవ్యక్తో గర్భశ్చ స్థిరో భవతి||21||
View original
चतुर्थेऽङ्गप्रत्यङ्गविभागः प्रव्यक्तो गर्भश्च स्थिरो भवति||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcame mAse manaHprabodho mAMsashoNitopacayashca (22) · Śloka 22
పంచమే మనః ప్రతిబుద్ధతరం భవతి మాంసశోణితోపచయశ్చ||22||
View original
पञ्चमे मनः प्रतिबुद्धतरं भवति मांसशोणितोपचयश्च||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThe mAse keSaromAdInAmabhivyaktiH balavarNopacayashca (23) · Śloka 23
షష్ఠే కేశరోమనఖాస్థిస్నాయ్వాదీన్యభివ్యక్తాని బలవర్ణోపచయశ్చ| సప్తమే సర్వాంగసంపూర్ణతా||23||
View original
षष्ठे केशरोमनखास्थिस्नाय्वादीन्यभिव्यक्तानि बलवर्णोपचयश्च| सप्तमे सर्वाङ्गसम्पूर्णता||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTame mAsi ojasaH mAtRugarbhayossa~jcAraH (24) · Śloka 24
అష్టమే గర్భశ్చ మాతృతో గర్భతశ్చ మాతా రసహారిణీభిర్వాహినీభిర్ముహురోజః పరస్పరమాదదాతే| తస్మాత్తదా గర్భిణీ ముహుర్ముదితా భవతి ముహుర్గ్లానా తథా గర్భః||24||
View original
अष्टमे गर्भश्च मातृतो गर्भतश्च माता रसहारिणीभिर्वाहिनीभिर्मुहुरोजः परस्परमाददाते| तस्मात्तदा गर्भिणी मुहुर्मुदिता भवति मुहुर्ग्लाना तथा गर्भः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTame mAse jAtasya garbhasya vinAshe hetuH (25) · Śloka 25
ఏవం గర్భస్య జన్మ వ్యాపత్తిమత్తదా భవత్యోజసోఽనవస్థితత్వాత్| తథా హ్యస్య నిష్క్రమణోన్ముఖస్య పరివర్త్తనాదీన్యనుభవత ఏవౌజసా వియోగః| యద్యపి చ కించిత్కాలమస్యోచ్ఛ్వసనం స్యాత్తచ్ఛిన్నస్యేవాంగస్యౌజః సంస్కారానువృత్తికృతం| జనన్యాస్తు స్థిరౌజస్కతయైకదేశేన రసే సంక్రాంతే గ్లానిరేవేతి||25||
View original
एवं गर्भस्य जन्म व्यापत्तिमत्तदा भवत्योजसोऽनवस्थितत्वात्| तथा ह्यस्य निष्क्रमणोन्मुखस्य परिवर्त्तनादीन्यनुभवत एवौजसा वियोगः| यद्यपि च किञ्चित्कालमस्योच्छ्वसनं स्यात्तच्छिन्नस्येवाङ्गस्यौजः संस्कारानुवृत्तिकृतम्| जनन्यास्तु स्थिरौजस्कतयैकदेशेन रसे संक्रान्ते ग्लानिरेवेति||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTame prasavena garbhasya maraNamiti (26) · Śloka 26
అన్యే పునరాహుః| నైఋతభాగత్వాత్తత్ర గర్భస్య మరణం||26||
View original
अन्ये पुनराहुः| नैऋतभागत्वात्तत्र गर्भस्य मरणम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTame mAsi garbhaprasavanirodhApAyAH (27) · Śloka 27
తస్మాత్ ప్రసవప్రతిషేధార్థం స్త్రీ స్నాతా, శుచిర్బ్రహ్మచారిణీ, దేవతారాధనమపరా స్యాత్| మాంసౌదనబలిం చాత్ర నిర్వపేత||27||
View original
तस्मात् प्रसवप्रतिषेधार्थं स्त्री स्नाता, शुचिर्ब्रह्मचारिणी, देवताराधनमपरा स्यात्| मांसौदनबलिं चात्र निर्वपेत||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhasya sUteH kAlaH (28) · Śloka 28
తస్మిన్నేకదివసాతిక్రాంతేπ ప్రసవకాలమాహురాసంవత్సరాత్| అతః పరం వికారీ భవతి||28||
View original
तस्मिन्नेकदिवसातिक्रान्तेπ प्रसवकालमाहुरासंवत्सरात्| अतः परं विकारी भवति||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhakoShThe garbhasthitiprakAraH (29) · Śloka 29
గర్భస్తు మాతుః పృష్ఠాభిముఖో లలాటే కృతాంజలిః సంకుచితాంగో గర్భకోష్ఠే దక్షిణపార్శ్వమాశ్రిత్యావతిష్ఠతే పుమాన్, వామం స్త్రీ, మధ్యం నపుంసకం||29||
View original
गर्भस्तु मातुः पृष्ठाभिमुखो ललाटे कृताञ्जलिः सङ्कुचिताङ्गो गर्भकोष्ठे दक्षिणपार्श्वमाश्रित्यावतिष्ठते पुमान्, वामं स्त्री, मध्यं नपुंसकम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhasya mAtRuparAyattavRuttitvAdi (30) · Śloka 30
తత్ర స్థితశ్చ గర్భో మాతరి స్వపత్న్యాం స్వపితి ప్రబుద్ధాయాం ప్రబుద్ధ్యతే| పరతంత్రవృత్తేశ్చ గర్భస్య| నిషేకాత్ ప్రభృతి గర్భాశయోపస్నేహోపస్వేదౌ వర్తనం||30||
View original
तत्र स्थितश्च गर्भो मातरि स्वपत्न्यां स्वपिति प्रबुद्धायां प्रबुद्ध्यते| परतन्त्रवृत्तेश्च गर्भस्य| निषेकात् प्रभृति गर्भाशयोपस्नेहोपस्वेदौ वर्तनम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhasya poShaNam (31) · Śloka 31
తతో వ్యక్తీభవదంగప్రత్యంగస్యాఽస్య నాభ్యాం ప్రతిబద్ధా నాడీ నాడ్యామపరా తస్యాం మాతృహృదయం| తతో మాతృహృదయాదాహారరసో ధమనీభిః స్యందమానోఽపరాముపైతి| తతః క్రమాన్నాభిం| తతశ్చ సపునర్గర్భస్య పక్వాశయే స్వకాయాగ్నినా పచ్యమానః ప్రసాదబాహుల్యాద్ధాత్వాదిపుష్టికరః సంపద్యతే| తథా రోమకూపైరుపస్నేహో రస ఏవ చ పయోభూతః||31||
View original
ततो व्यक्तीभवदङ्गप्रत्यङ्गस्याऽस्य नाभ्यां प्रतिबद्धा नाडी नाड्यामपरा तस्यां मातृहृदयम्| ततो मातृहृदयादाहाररसो धमनीभिः स्यन्दमानोऽपरामुपैति| ततः क्रमान्नाभिम्| ततश्च सपुनर्गर्भस्य पक्वाशये स्वकायाग्निना पच्यमानः प्रसादबाहुल्याद्धात्वादिपुष्टिकरः सम्पद्यते| तथा रोमकूपैरुपस्नेहो रस एव च पयोभूतः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhasya sthUlamalAsambhave hetuH (32) · Śloka 32
అజాతస్య సాక్షాదన్నపానానుప్రవేశాదమలత్వాచ్చ రసస్య గర్భస్య స్థూలమలాసంభవః||32||
View original
अजातस्य साक्षादन्नपानानुप्रवेशादमलत्वाच्च रसस्य गर्भस्य स्थूलमलासम्भवः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhaniShkramaNakramaH (33) · Śloka 33
ఏవం జఠరస్థో గర్భో జన్మకాలే తు ప్రసూతిమారుతయోగాత్ పరివృత్త్యాఽవాక్శిరా నిష్క్రామత్యను చాపరా చ్యుతా మాతృహృదయాత్| ఏషా ప్రకృతిః| వికృతిరతోఽంథా||33||
View original
एवं जठरस्थो गर्भो जन्मकाले तु प्रसूतिमारुतयोगात् परिवृत्त्याऽवाक्शिरा निष्क्रामत्यनु चापरा च्युता मातृहृदयात्| एषा प्रकृतिः| विकृतिरतोऽन्था||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puMstrInapuMsakagarbhalakShaNam (34) · Śloka 34
తత్ర యా దక్షిణం పాదం పూర్వమభిసరతి దక్షిణశ్చ బాహుర్బలవాంస్తేన చేష్టతే తత్స్తనే చ ప్రాక్ పయో దృశ్యతేఽభ్యున్నతదక్షిణకుక్షిః పరిమండలగర్భా పున్నామదర్శనస్పర్శాప్రశ్నదౌర్హృదాభిరతా పున్నామధేయాంశ్చ స్వప్నాత్ పశ్యతి ప్రసన్నముఖవర్ణా తీక్ష్ణక్షుదూర్ధ్వరోమరాజిః పురుషానభిలాషిణీ చ సా పుత్రం ప్రసూతే| తద్విపర్య్యయే కన్యాం| సంకరే చ నపుంసకం| ప్రశ్నకాలే నారీ యల్లింగమంగం బాహ్యద్రవ్యం వా పరామృశతి తల్లింగమస్యా గర్భమాదిశేత్||34||
View original
तत्र या दक्षिणं पादं पूर्वमभिसरति दक्षिणश्च बाहुर्बलवांस्तेन चेष्टते तत्स्तने च प्राक् पयो दृश्यतेऽभ्युन्नतदक्षिणकुक्षिः परिमण्डलगर्भा पुन्नामदर्शनस्पर्शाप्रश्नदौर्हृदाभिरता पुन्नामधेयांश्च स्वप्नात् पश्यति प्रसन्नमुखवर्णा तीक्ष्णक्षुदूर्ध्वरोमराजिः पुरुषानभिलाषिणी च सा पुत्रं प्रसूते| तद्विपर्य्यये कन्याम्| सङ्करे च नपुंसकम्| प्रश्नकाले नारी यल्लिङ्गमङ्गं बाह्यद्रव्यं वा परामृशति तल्लिङ्गमस्या गर्भमादिशेत्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhasya vAtarogitAdisambhave hetuH (35) · Śloka 35
యదా తూన్మార్గగో వాతోగర్భస్య రసవాహీనీ స్రోతాంసి శోషయతి తదా వాతరోగీ హీనాంగో వా జాయతే| బహూని వా వర్షాణ్యుదరే తిష్ఠతి||35||
View original
यदा तून्मार्गगो वातोगर्भस्य रसवाहीनी स्रोतांसि शोषयति तदा वातरोगी हीनाङ्गो वा जायते| बहूनि वा वर्षाण्युदरे तिष्ठति||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dviretAkhyanapuMsakotpattikAraNam (36) · Śloka 36
యద స్త్రీపుంసయోః సమమేవార్థో నిష్పద్యతే| బీజం వా తయోః సమాంశం సమ్ముఖం చ| యదా చ బీజం భాగే దుష్యతి తదా ద్విప్రకృతిద్విరితా నపుంసకం భవతి||36||
View original
यद स्त्रीपुंसयोः सममेवार्थो निष्पद्यते| बीजं वा तयोः समांशं सम्मुखं च| यदा च बीजं भागे दुष्यति तदा द्विप्रकृतिद्विरिता नपुंसकं भवति||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtendriyAkhyanapuMsakotpattikAraNam (37) · Śloka 37
యదా స్త్రీ ప్రథమం కృతార్థా భవతి, తతః పురుషేణ పశ్చాత్ శుక్రముత్సృష్టం హర్షానవస్థితచేతసః స్త్రియా వాతో విగుణీకరోతి| పుంస్త్వవాహీని స్రోతాంసి చోపహంతి తదా వాతేంద్రియం భవతి| తన్మైథునే వాతమేవోత్సృజతి||37||
View original
यदा स्त्री प्रथमं कृतार्था भवति, ततः पुरुषेण पश्चात् शुक्रमुत्सृष्टं हर्षानवस्थितचेतसः स्त्रिया वातो विगुणीकरोति| पुंस्त्ववाहीनि स्रोतांसि चोपहन्ति तदा वातेन्द्रियं भवति| तन्मैथुने वातमेवोत्सृजति||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMskAravAhyAkhyanapuMsakotpattikAraNam (38) · Śloka 38
యదా తు కార్త్స్న్యేన నోపహంత్యనుపఘ్నన్నేవ వా స్రోతోముఖం పిధత్తే తదా సంస్కారవాహ్యం భవతి| తత్ర సంస్కారో వాజీకరా బస్తయోఽభ్యవహారశ్చేతోహర్షణాని చ| తాని హి శుక్రే బలమాదధానాని స్రోతాంస్యస్యాప్యాయయంతీతి చ||38||
View original
यदा तु कार्त्स्न्येन नोपहन्त्यनुपघ्नन्नेव वा स्रोतोमुखं पिधत्ते तदा संस्कारवाह्यं भवति| तत्र संस्कारो वाजीकरा बस्तयोऽभ्यवहारश्चेतोहर्षणानि च| तानि हि शुक्रे बलमादधानानि स्रोतांस्यस्याप्याययन्तीति च||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AsekyAkhyanapuMsakotpattikAraNam (39) · Śloka 39
యదాపబీజోఽపబలః పుమానుద్వేగః స్త్రీద్వేషయుక్తోఽన్యకామో వా నార్య్యా వ్యవాయప్రతిఘాతం కరోతి తద్విధా వా నారీ పుంసః| తదాఽఽసేక్యం నామ భవతి| తచ్ఛుక్రాస్వాదాద్ ధ్వజోచ్ఛ్రాయం లభతే||39||
View original
यदापबीजोऽपबलः पुमानुद्वेगः स्त्रीद्वेषयुक्तोऽन्यकामो वा नार्य्या व्यवायप्रतिघातं करोति तद्विधा वा नारी पुंसः| तदाऽऽसेक्यं नाम भवति| तच्छुक्रास्वादाद् ध्वजोच्छ्रायं लभते||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vakradhvajAkhyanapuMsakotpattikAraNam (40) · Śloka 40
యదా పునరుభావపి భవతః స్త్రీపుంసౌ తద్విధౌ తదా వక్రధ్వజో భవతి| తస్య నైవ ధ్వజః స్తభ్యతే||40||
View original
यदा पुनरुभावपि भवतः स्त्रीपुंसौ तद्विधौ तदा वक्रध्वजो भवति| तस्य नैव ध्वजः स्तभ्यते||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saugandhikAkhyanapuMsakotpattikAraNam (41) · Śloka 41
యదా పూతియోన్యాః స్త్రియా గర్భో భవతి, తదా సౌగంధికాఖ్యం స యోనిధ్వజగంధేన బలం లభతే||41||
View original
यदा पूतियोन्याः स्त्रिया गर्भो भवति, तदा सौगन्धिकाख्यं स योनिध्वजगन्धेन बलं लभते||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana IrShyAratisaMj~jakanapuMsakotpattikAraNam (42) · Śloka 42
యదా త్వీర్ష్యాభిభూతౌ మందహర్షౌ సంసృజ్యేతే తదేర్ష్యా రతిసంజ్ఞం| తస్య పరం మిథునీభూతం దృష్ట్వా మైథునప్రవృత్తిర్భవతి||42||
View original
यदा त्वीर्ष्याभिभूतौ मन्दहर्षौ संसृज्येते तदेर्ष्या रतिसंज्ञम्| तस्य परं मिथुनीभूतं दृष्ट्वा मैथुनप्रवृत्तिर्भवति||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaShaNDakAkhyanapuMsakotpattikAraNam (43) · Śloka 43
యదా పురుషస్య గర్భస్య వాయ్వాగ్నిదోషాద్ వృషణనాశస్తదా వాతషండకాఖ్యం భవతి| ఏతాః కర్మవైచిత్ర్యాదష్టౌ షండయోనయోఽసంకీర్ణాః కథితాః||43||
View original
यदा पुरुषस्य गर्भस्य वाय्वाग्निदोषाद् वृषणनाशस्तदा वातषण्डकाख्यं भवति| एताः कर्मवैचित्र्यादष्टौ षण्डयोनयोऽसङ्कीर्णाः कथिताः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strIbIjadoShAMshAdi strIgarbhAvayave vikRuti~jjanayet (44) · Śloka 44
యదా తు స్త్రియాః శోణితగర్భాశయౌ దోషాః కించిత్ ప్రదూషయంతి తదా యో గర్భో భవతి, తస్య గర్భస్య యస్య యస్య మాతృజస్యావయవస్య బీజే బీజాంశే వా దోషః ప్రకోపమాపద్యతే తం తమవయవం వికృతిరావిశతి||44||
View original
यदा तु स्त्रियाः शोणितगर्भाशयौ दोषाः किञ्चित् प्रदूषयन्ति तदा यो गर्भो भवति, तस्य गर्भस्य यस्य यस्य मातृजस्यावयवस्य बीजे बीजांशे वा दोषः प्रकोपमापद्यते तं तमवयवं विकृतिराविशति||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strIgarbhe vandhyotpattiH (45) · Śloka 45
యదా హ్యస్యాః శోణితాఖ్యే బీజే గర్భాశయస్థే నిర్వర్తకం బీజం ప్రదుష్యతి తదా వంధ్యాం జనయతి||45||
View original
यदा ह्यस्याः शोणिताख्ये बीजे गर्भाशयस्थे निर्वर्तकं बीजं प्रदुष्यति तदा वन्ध्यां जनयति||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhAshayasthastrIbIje ki~jcitpraduShTe pUtiprajotpattiH (46) · Śloka 46
యదా తస్యావయవస్తదా పూతిప్రజాం| తస్యా జాతం జాతం మ్రియతే||46||
View original
यदा तस्यावयवस्तदा पूतिप्रजाम्| तस्या जातं जातं म्रियते||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strIvyApadutpattikAraNam (47) · Śloka 47
యదా పునః సోఽవయవః స్త్రీకరాణాం చ శరీరసంశ్రయాణామధోగురుత్వాదీనాం నిర్వర్తకా యే బీజాంశాస్తేషామేకదేశః| తదా స్త్ర్యాకృతిప్రాయామస్త్రియం వార్తాం నామ జనయతి| తాం స్త్రీవ్యాపదమాచక్షతే||47||
View original
यदा पुनः सोऽवयवः स्त्रीकराणां च शरीरसंश्रयाणामधोगुरुत्वादीनां निर्वर्तका ये बीजांशास्तेषामेकदेशः| तदा स्त्र्याकृतिप्रायामस्त्रियं वार्तां नाम जनयति| तां स्त्रीव्यापदमाचक्षते||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrAkhyabIjadoShAMshena puruShavandhyAdInAM sambhavaH (48) · Śloka 48
ఏవమేవ పుంసో యదా శుక్రాఖ్యే బీజే బీజం ప్రదుష్యతీత్యాది యోజయేద్వంధ్యం పూతిప్రజం తథా పురుషాకృతిప్రాయమపురుషం తృణముఖినం నామ జనయతీత్యేన మాతృజానాం పితృజానాం చావయవానాం వికృతిర్వ్యాఖ్యాతా||48||
View original
एवमेव पुंसो यदा शुक्राख्ये बीजे बीजं प्रदुष्यतीत्यादि योजयेद्वन्ध्यं पूतिप्रजं तथा पुरुषाकृतिप्रायमपुरुषं तृणमुखिनं नाम जनयतीत्येन मातृजानां पितृजानां चावयवानां विकृतिर्व्याख्याता||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sasattvAdInAM duShTyA garbhasya vikArasambhavAdiphalam (49) · Śloka 49
అనేన సాత్మ్యజానాం రసజానాం సత్త్వజానాం చావయవానాం వికృతిర్వ్యాఖ్యాతా భవతి| యస్య-యస్యాంగావయవస్య బీజే బీజాంశే వా ఉపతప్తిర్భవతి తస్య-తస్యాంగావయవస్య వికృతిరుపజాయతే| నోపజాయతేఽనుతాపాత్||49||
View original
अनेन सात्म्यजानां रसजानां सत्त्वजानां चावयवानां विकृतिर्व्याख्याता भवति| यस्य-यस्याङ्गावयवस्य बीजे बीजांशे वा उपतप्तिर्भवति तस्य-तस्याङ्गावयवस्य विकृतिरुपजायते| नोपजायतेऽनुतापात्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhiNyA satataM vAtalAnAM sevayA jAyamAnAH doShAH (50) · Śloka 50
యదా చ లబ్ధగర్భాఽన్వక్షమేవ వాతలాన్యాసేవతే తదాఽస్యా వాయుః ప్రకుపితః శరీరమనుసర్పన్ గర్భాశయేఽవతిష్ఠమానో గర్భస్య జడ-బధిర-మూక-మిన్మిణ-గద్గద్-ఖంజ-కుబ్జ-వామన-హీనాంగాధికాంగత్వాన్యన్యం వా వాతవికారం కరోతి||50||
View original
यदा च लब्धगर्भाऽन्वक्षमेव वातलान्यासेवते तदाऽस्या वायुः प्रकुपितः शरीरमनुसर्पन् गर्भाशयेऽवतिष्ठमानो गर्भस्य जड-बधिर-मूक-मिन्मिण-गद्गद्-खञ्ज-कुब्ज-वामन-हीनाङ्गाधिकाङ्गत्वान्यन्यं वा वातविकारं करोति||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhiNyA satataM pittalAnAM sevayA jAyamAnAH doShAH (51) · Śloka 51
తథా వాయువత్ పిత్తమపి ఖలిత-పలిత-శ్మశ్రు-హీనతా-త్వఙ్-నఖ-కేశ-పైంగల్యాదీని||51||
View original
तथा वायुवत् पित्तमपि खलित-पलित-श्मश्रु-हीनता-त्वङ्-नख-केश-पैङ्गल्यादीनि||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhiNyAH sarvadA shleShmalAnAM sevayA jAyamAnA doShAH (52) · Śloka 52
శ్లేష్మా తు కుష్ఠకిలాససదంతత్త్వాదీని| త్రివర్గో మిశ్రాన్ వికారాన్||52||
View original
श्लेष्मा तु कुष्ठकिलाससदन्तत्त्वादीनि| त्रिवर्गो मिश्रान् विकारान्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAtyandhAdInAM samuptattau kAraNam (53) · Śloka 53
అపి చ-- దృష్టిభాగమప్రతిపన్నం తేజో జాత్యంధత్వం| తదేవ వాతానుగతం వికృతరూక్షారుణాక్షం| పిత్తానుగతం పింగాక్షం| శ్లేష్మానుగతం శుక్లాక్షం| రక్తానుగతం రక్తాక్షం ఇతి||53||
View original
अपि च-- दृष्टिभागमप्रतिपन्नं तेजो जात्यन्धत्वम्| तदेव वातानुगतं विकृतरूक्षारुणाक्षम्| पित्तानुगतं पिङ्गाक्षम्| श्लेष्मानुगतं शुक्लाक्षम्| रक्तानुगतं रक्ताक्षम् इति||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhiNyAH garbhopaghAtakarebhyo rakShaNIyatvam (54) · Śloka 54
గర్భసమానయోగక్షేమా హి గర్భిణీ భవతి| తస్మాద్విశేషతస్తాం ప్రియహితాభ్యాం గర్భోపఘాతకరేభ్యో రక్షేత్||54||
View original
गर्भसमानयोगक्षेमा हि गर्भिणी भवति| तस्माद्विशेषतस्तां प्रियहिताभ्यां गर्भोपघातकरेभ्यो रक्षेत्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhiNyA balakShayakAraNAni (55) · Śloka 55
యథా-యథా చ గర్భో వృద్ధిమాప్నోతి తథా-తథా భారాహారానాదానాదాహారరసాపహారాచ్చ స్త్రియా బలక్షయః||55||
View original
यथा-यथा च गर्भो वृद्धिमाप्नोति तथा-तथा भाराहारानादानादाहाररसापहाराच्च स्त्रिया बलक्षयः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhopaghAtakarA bhAvAH (56) · Śloka 56
తత్రేమే గర్భోపఘాతకరాః| తద్యథా-- వ్యవాయవ్యాయామకర్శనాభిఘాతాతిమాత్రసంక్షోభియానయానరాత్రిజాగరణదివాస్వప్నవేగవిధారణాజీర్ణాతపాగ్నిక్రోధశోకభయోత్రాసోప్రవాసోత్కటకవిషమకఠినాసనశ్వభ్రకూపపాతాప్రియావలోకనశ్రవణాదయః| సమాసతః సర్వమతిగురూష్ణతీక్ష్ణరూక్షమన్నపానం దారుణాశ్చ చేష్టాః||56||
View original
तत्रेमे गर्भोपघातकराः| तद्यथा-- व्यवायव्यायामकर्शनाभिघातातिमात्रसंक्षोभियानयानरात्रिजागरणदिवास्वप्नवेगविधारणाजीर्णातपाग्निक्रोधशोकभयोत्रासोप्रवासोत्कटकविषमकठिनासनश्वभ्रकूपपाताप्रियावलोकनश्रवणादयः| समासतः सर्वमतिगुरूष्णतीक्ष्णरूक्षमन्नपानं दारुणाश्च चेष्टाः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhiNIniyamAH tadvighAte~atyAhita~jca (57) · Śloka 57
తథా-- దేవతారక్షోఽనుపచయపరిరక్షణార్థం న రక్తాని వాసాంసి ధారయేన్న యానమధిరోహేన్న మద్యమాసమశ్నీయాత్| యచ్చాన్యదపి వృద్ధస్త్రియో బ్రూయుః| ప్రతతోత్తానశయిన్యాః పునర్గర్భస్య నాభ్యాశ్రయా నాడీ కంఠమనువేష్ట్య వ్యాపత్తిం కరోతి| వివృతశయా నక్తచారిణీ చోన్మత్తం జనయతి| కలహశీలాపస్మరిణం| వ్యవాయశీలాదుర్వపుషమహ్నీకం స్త్రైణం వా| శోకనిత్యా భీరుమపచితమల్పాయుషం వా| అభిధ్యయినీ పరోపతాపినమీర్ష్యాలుం స్త్రైణం వా| స్తేనా త్వాయాసబహులమభిద్రోహిణమకర్మశీలం వా| అమర్షణా చండమౌపధికం వా| స్వప్నశీలా నిద్రాలుమబుధమల్పాగ్నిం వా| మద్యనిత్యా తృష్ణాలుమల్పస్మృతిమనవస్థితం వా| గోధామాంసనిత్యాశ్మరిణం శనైర్మేహినం వా| వరాహమాంసనిత్యా రక్తాక్షం క్రథనమతిపరుషరోమాణం వా| మత్స్యమాంసనిత్యా చిరనిమేషం స్తబ్ధాక్షం వా| మధురనిత్యా ప్రమేహిణం మూకమతిస్థూలం వా| అమ్లనిత్యా రక్తపిత్తినం త్వగక్షిరోగిణం వా| లవణనిత్యా శీఘ్రవలీపలితం ఖలితకం వా| తిక్తనిత్యా శోషిణమబలమపచితం వా| కటుకనిత్యా దుర్బలమల్పశుక్రమనపత్యం వా| కషాయనిత్యా శ్యామమానాహినముదావర్తినం వా| యచ్చ యస్య వ్యాధేర్నిదానం తత్తదాఽఽసేవమానాంతర్వత్నీ స్త్రీ తద్వికారబహులమపత్యం జనయతి| ఏతేన పితృజా అపి శుక్రదోషా వ్యాఖ్యాతాః||57||
View original
तथा-- देवतारक्षोऽनुपचयपरिरक्षणार्थं न रक्तानि वासांसि धारयेन्न यानमधिरोहेन्न मद्यमासमश्नीयात्| यच्चान्यदपि वृद्धस्त्रियो ब्रूयुः| प्रततोत्तानशयिन्याः पुनर्गर्भस्य नाभ्याश्रया नाडी कण्ठमनुवेष्ट्य व्यापत्तिं करोति| विवृतशया नक्तचारिणी चोन्मत्तं जनयति| कलहशीलापस्मरिणम्| व्यवायशीलादुर्वपुषमह्नीकं स्त्रैणं वा| शोकनित्या भीरुमपचितमल्पायुषं वा| अभिध्ययिनी परोपतापिनमीर्ष्यालुं स्त्रैणं वा| स्तेना त्वायासबहुलमभिद्रोहिणमकर्मशीलं वा| अमर्षणा चण्डमौपधिकं वा| स्वप्नशीला निद्रालुमबुधमल्पाग्निं वा| मद्यनित्या तृष्णालुमल्पस्मृतिमनवस्थितं वा| गोधामांसनित्याश्मरिणं शनैर्मेहिनं वा| वराहमांसनित्या रक्ताक्षं क्रथनमतिपरुषरोमाणं वा| मत्स्यमांसनित्या चिरनिमेषं स्तब्धाक्षं वा| मधुरनित्या प्रमेहिणं मूकमतिस्थूलं वा| अम्लनित्या रक्तपित्तिनं त्वगक्षिरोगिणं वा| लवणनित्या शीघ्रवलीपलितं खलितकं वा| तिक्तनित्या शोषिणमबलमपचितं वा| कटुकनित्या दुर्बलमल्पशुक्रमनपत्यं वा| कषायनित्या श्याममानाहिनमुदावर्तिनं वा| यच्च यस्य व्याधेर्निदानं तत्तदाऽऽसेवमानान्तर्वत्नी स्त्री तद्विकारबहुलमपत्यं जनयति| एतेन पितृजा अपि शुक्रदोषा व्याख्याताः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhiNIvikAre upakramavisheShaH (58) · Śloka 58
తస్మాత్ ప్రజాసంపదమిచ్ఛంతౌ సాధ్వాత్మానముపాచరేతాం| విశేషేణ నారీ| వ్యాధీంశ్చాస్యా మృదుమధురశిశిరసుఖైరౌషధాహారవిహారైరుపాచరేత్| న చాస్యా వమనాదీని ప్రయోజయేత్| న రక్తావసేచనం| కేవలం త్వష్టమమాసముపాదాయాస్థాపనమనువాసనం వా| వమనాదిసాధ్యేషు పునర్వికారేషు మృదుభిస్తదర్థకారిభిర్వోపక్రమేత్ పూర్ణమివ తైలపాత్రమసంక్షోభయద్గర్భిణీముపాచరేదితి||58||
View original
तस्मात् प्रजासम्पदमिच्छन्तौ साध्वात्मानमुपाचरेताम्| विशेषेण नारी| व्याधींश्चास्या मृदुमधुरशिशिरसुखैरौषधाहारविहारैरुपाचरेत्| न चास्या वमनादीनि प्रयोजयेत्| न रक्तावसेचनम्| केवलं त्वष्टममासमुपादायास्थापनमनुवासनं वा| वमनादिसाध्येषु पुनर्विकारेषु मृदुभिस्तदर्थकारिभिर्वोपक्रमेत् पूर्णमिव तैलपात्रमसंक्षोभयद्गर्भिणीमुपाचरेदिति||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhiNyAH Atyayike vikAre visheShavidhiH (59) · Śloka 59
భవంతి చాత్ర-- ఇత్యనాత్యయికే వ్యాధౌ విధిరాత్యయికే పునః| తీక్ష్ణైరపి క్రియాయోగైః స్త్రియం యత్నేన పాలయేత్||59||
View original
भवन्ति चात्र-- इत्यनात्ययिके व्याधौ विधिरात्ययिके पुनः| तीक्ष्णैरपि क्रियायोगैः स्त्रियं यत्नेन पालयेत्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhiNIM yatnena pAlayet (60) · Śloka 60
స్త్రీ హి మూలమపత్యానాం స్త్రీ హి రక్షతి రక్షితా| సర్వాశ్రమాణాం ప్రథమం గృహస్థత్వమనిందితం||60||
View original
स्त्री हि मूलमपत्यानां स्त्री हि रक्षति रक्षिता| सर्वाश्रमाणां प्रथमं गृहस्थत्वमनिन्दितम्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garbhasyArodane hetuH (61-62) · Śloka 62
జరాయుణా ముఖే ఛన్నే కంఠే చ కఫవేష్టితే| వాయోర్మార్గనిరోధాచ్చ న గర్భస్థః ప్రరోదితి||61|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతౌ అష్టాంగసంగ్రహవ్యాఖ్యాయాం శారీరస్థానే గర్భావక్రాంతిర్నామ ద్వితీయోఽధ్యాయః||62||
View original
जरायुणा मुखे छन्ने कण्ठे च कफवेष्टिते| वायोर्मार्गनिरोधाच्च न गर्भस्थः प्ररोदिति||६१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहव्याख्यायां शारीरस्थाने गर्भावक्रान्तिर्नाम द्वितीयोऽध्यायः||६२||
🔊 Audio coming soon