1. āyuṣkāmīyaḥ

Adhikarana athA~a~ayuShkAmIyo nAma prathamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತ ಆಯುಷ್ಕಾಮೀಯಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಽಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

Adhikarana AyurvedAnusaraNaPalamadhikArI ca (2) · Śloka 2

ಆಯುಃಕಾಮಯಮಾನೇನ ಧರ್ಮಾರ್ಥಸುಖಸಾಧನಮ್| ಆಯುರ್ವೇದೋಪದೇಶೇಷು ವಿಧೇಯಃ ಪರಮಾದರಃ||೨||

Adhikarana AyurvedAgamakramaH (3) · Śloka 3

ಆಯುರ್ವೇದಾಮೃತಂ ಸಾರ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಸನಾತನಮ್| ದದೌ ದಕ್ಷಾಯ ಸೋಽಶ್ವಿಭ್ಯಾಂ ತೌ ಶತಕ್ರತವೇ ತತಃ| ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷಾಣಾಂ ವಿಘ್ನಕಾರಿಭಿರಾಮಯೈಃ| ನರೇಷು ಪೀಡ್ಯಮಾನೇಷು ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಪುನರ್ವಸುಮ್| ಧನ್ವನ್ತರಿಭರದ್ವಾಜನಿಮಿಕಾಶ್ಯಪಕಶ್ಯಪಾಃ| ಮಹರ್ಧಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾನಸ್ತಥಾ ಲಮ್ಬಾಯನಾದಯಃ| ಶತಕ್ರತುಮುಪಾಜಗ್ಮುಃ ಶರಣ್ಯಮಮರೇಶ್ವರಮ್| ತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷೋ ನಿಜಗಾದ ಯಥಾಗಮಮ್| ಆಯುಷಃ ಪಾಲನಂ ವೇದಮುಪವೇದಮಥರ್ವಣಃ| ಕಾಯಬಾಲಗ್ರಹೋರ್ಧ್ವಾಙ್ಗಶಲ್ಯದಂಷ್ಟ್ರಾಜರಾವೃಷೈಃ| ಗತಮಷ್ಟಾಙ್ಗತಾಂ ಪುಣ್ಯಂ ಬುಬುಧೇ ಯಂ ಪಿತಾಮಹಃ||೩||

Adhikarana AyurvedAnayanam (4) · Śloka 4

ಗೃಹೀತ್ವಾ ತೇ ತಮಾಮ್ನಾಯಂ ಪ್ರಕಾಶ್ಯ ಚ ಪರಸ್ಪರಮ್| ಆಯಯುರ್ಮಾನುಷಂ ಲೋಕಂ ಮುದಿತಾಃ ಪರಮರ್ಷಯಃ||೪||

Adhikarana Ayurvedasya tantranirmANam (5) · Śloka 5

ಸ್ಥಿತ್ಯರ್ಥಮಾಯುರ್ವೇದಸ್ಯ ತೇಽಥ ತನ್ತ್ರಾಣಿ ಚಕ್ರಿರೇ| ಕೃತ್ವಾಽಗ್ನಿವೇಶಹಾರೀತ ಭೇಡಮಾಣ್ಡವ್ಯಸುಶ್ರುತಾನ್| ಕರಾಲಾದೀಂಶ್ಚ ತಚ್ಛಿಷ್ಯಾನ್ ಗ್ರಾಹಯಾಮಾಸುರಾದೃತಾಃ| ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ತನ್ತ್ರಂ ತತಸ್ತೇಽಪಿ ಚಕ್ರುಸ್ತಾನಿ ಕೃತಾನಿ ಚ| ಗುರುನ್ ಸಂಶ್ರಾವಯಾಮಾಸುಃ ಸರ್ಷಿಸಙ್ಘಾನ್ಸುಮೇಧಸಃ| ತೈಃ ಪ್ರಶಸ್ತಾನಿ ತಾನ್ಯೇಷಾಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ಭುವಿ ಲೇಭಿರೇ||೫||

Adhikarana aShTA~ggasaMgrahopodghAtaH (6) · Śloka 6

ತೇಷಾಮೇಕೈಕಮವ್ಯಾಪಿ ಸಮಸ್ತವ್ಯಾಧಿಸಾಧನೇ| ಪ್ರತಿತನ್ತ್ರಾಭಿಯೋಗೇ ತು ಪುರುಷಾಯುಷಸಂಕ್ಷಯಃ| ಭವತ್ಯಧ್ಯಯನೇನೈವ ಯಸ್ಮಾತ್ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಪುನಃ ಪುನಃ| ತನ್ತ್ರಕಾರೈಃ ಸ ಏವಾಽರ್ಥಃ ಕ್ವಚಿತ್ಕಶ್ಚಿದ್ವಿಶೇಷತಃ| ತೇಽರ್ಥಪ್ರತ್ಯಾಯನ ಪರಾ ವಚನೇ ಯಚ್ಚ ನಾದೃತಾಃ||೬||

Adhikarana saMgrahasya sarvatantrasaMgraharUpatvaM yugAnurUpasandarBatva~jca (7) · Śloka 7

ಸರ್ವತನ್ತ್ರಾಣ್ಯತಃ ಪ್ರಾಯಃ ಸಂಹೃತ್ಯಾಽಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಃ| ಅಸ್ಥಾನವಿಸ್ತರಾಕ್ಷೇಪಪುನರುಕ್ತಾದಿವರ್ಜಿತಃ| ಹೇತುಲಿಙ್ಗೌಷಧಸ್ಕನ್ಧತ್ರಯಮಾತ್ರನಿಬನ್ಧನಃ| ವಿನಿಗೂಢಾರ್ಥತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಪ್ರದೇಶಾನಾಂ ಪ್ರಕಾಶಕಃ| ಸ್ವಾನ್ಯತನ್ತ್ರವಿರೋಧಾನಾಂ ಭೂಯಿಷ್ಠಂ ವಿನಿವರ್ತಕಃ| ಯುಗಾನುರೂಪಸನ್ದರ್ಭೋ ವಿಭಾಗೇನ ಕರಿಷ್ಯತೇ||೭||

Adhikarana saMgrahasya kAyacikitsAparatvam (8) · Śloka 8

ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ದುರ್ಬೋಧಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗವ್ಯಾಪಿ ಭಾವತಃ| ಸಂಗೃಹೀತಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಯತ್ರ ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೮||

Adhikarana saMgrahasya siddhatvam (9) · Śloka 9

ನ ಮಾತ್ರಾಮಾತ್ರಮಪ್ಯತ್ರ ಕಿಞ್ಚಿದಾಗಮವರ್ಜಿತಮ್| ತೇಽರ್ಥಾಃ ಸ ಗ್ರನ್ಥಬನ್ಧಶ್ಚ ಸಂಕ್ಷೇಪಾಯ ಕ್ರಮೋಽನ್ಯಥಾ||೯||

Adhikarana tridoShANAM nirdeshaH, teShAM vikRutAvikRutAnA~gkArya~jca (10) · Śloka 10

ವಾಯುಃ ಪಿತ್ತಂ ಕಫಶ್ಚೇತಿ ತ್ರಯೋ ದೋಷಾಃ ಸಮಾಸತಃ| ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ತೇ ತ್ರಿಧಾ ವೃದ್ಧಿಕ್ಷಯಸಾಮ್ಯವಿಭೇದತಃ| ಉತ್ಕೃಷ್ಟಮಧ್ಯಾಲ್ಪತಯಾ ತ್ರಿಧಾ ವೃದ್ಧಿಕ್ಷಯಾವಪಿ| ವಿಕೃತಾಽವಿಕೃತಾ ದೇಹಂ ಘ್ನನ್ತಿ ತೇ ವರ್ತ್ತಯನ್ತಿ ಚ||೧೦||

Adhikarana doShasthAnavisheShaH (11) · Śloka 11

ತೇ ವ್ಯಾಪಿನೋಽಪಿ ಹೃನ್ನಾಭ್ಯೋರಧೋಮಧ್ಯೋರ್ಧ್ವಸಂಶ್ರಯಾಃ||೧೧||

Adhikarana doShANAM kAlavisheShaH (12) · Śloka 12

ವಯೋಹೋರಾತ್ರಿಭುಕ್ತಾನಾಂ ತೇಽನ್ತಮಧ್ಯಾದಿಗಾಃ ಕ್ರಮಾತ್||೧೨||

Adhikarana agneshcAturvidhyam (13) · Śloka 13

ತೈರ್ಭವೇದ್ವಿಷಮಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೋ ಮನ್ದಶ್ಚಾಗ್ನಿಃ ಸಮೈಃ ಸಮಃ||೧೩||

Adhikarana koShThacAturvidhyam (14) · Śloka 14

ಕೋಷ್ಠಃ ಕ್ರೂರೋ ಮೃದುರ್ಮಧ್ಯೋ ಮಧ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್ತೈಃ ಸಮೈರಪಿ||೧೪||

Adhikarana prakRutisambhavaH (15) · Śloka 15

ಶುಕ್ರಾರ್ತವಸ್ಥೈರ್ಜನ್ಮಾದೌ ವಿಷೇಣೇವ ವಿಷಕೃಮೇಃ| ತೈಶ್ಚ ತಿಸ್ರಃ ಪ್ರಕೃತಯೋ ಹೀನಮಧ್ಯೋತ್ತಮಾಃ ಪೃಥಕ್| ಸಮಧಾತುಃ ಸಮಸ್ತಾಸು ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ನಿನ್ದ್ಯಾ ದ್ವಿದೋಷಜಾಃ||೧೫||

Adhikarana tridoShaguNAH (16) · Śloka 16

ತತ್ರ ರುಕ್ಷೋ ಲಘುಃ ಶೀತಃ ಖರಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶ್ಚಲೋಽನಿಲಃ| ಪಿತ್ತಂ ಸಸ್ನೇಹತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಂ ಲಘುಃ ವಿಸ್ರಂ ಸರಂ ದ್ರವಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಶೀತೋ ಗುರುರ್ಮನ್ದಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೋ ಮೃತ್ಸ್ನಃ ಸ್ಥಿರಃ ಕಫಃ||೧೬||

Adhikarana saMsargasannipAtau (17) · Śloka 17

ಸಂಸರ್ಗಃ ಸನ್ನಿಪಾತಶ್ಚ ತದ್ದ್ವಿತ್ರಿಕ್ಷಯಕೋಪತಃ| ತೌ ಷೋಢಾ ದಶಧಾ ಚೋಕ್ತಾವುತ್ಕರ್ಷಾದಿವಿಕಲ್ಪನಾತ್||೧೭||

Adhikarana sapta dhAtavaH (18) · Śloka 18

ರಸಾಸೃಙ್ಮಾಂಸಮೇದೋಸ್ಥಿಮಜ್ಜಶುಕ್ರಾಣಿ ಧಾತವಃ| ಸಪ್ತ ದೂಷ್ಯಾಃ................................||೧೮||

Adhikarana malAH (19) · Śloka 19

ಮಲಾ ಮೂತ್ರಶಕೃತ್ಸ್ವೇದಾದಯೋಽಪಿ ಚ||೧೯||

Adhikarana rasajaH vyAdhirityupacArAt (20) · Śloka 20

ರಸಾದಿಸ್ಥೇಷು ದೋಷೇಷು ವ್ಯಾಧಯಃ ಸಂಭವನ್ತಿ ಯೇ| ತಜ್ಜಾನಿತ್ಯುಪಚಾರೇಣ ತಾನಾಹುರ್ಘೃತದಾಹವತ್||೨೦||

Adhikarana dhAtUnAM karmANi (21) · Śloka 21

ಪ್ರೀಣನಂ ಜೀವನಂ ಲೇಪಃ ಸ್ನೇಹೋ ಧಾರಣಪೂರಣೇ| ಗರ್ಭೋತ್ಪಾದಶ್ಚ ಕರ್ಮಾಣಿ ಧಾತೂನಾಂ ಕ್ರಮಶೋ ವಿದುಃ| ಶರೀರಂ ಧಾರಯನ್ತ್ಯೇತೇ ಧಾತ್ವಾಹಾರಾಶ್ಚ ಸರ್ವದಾ||೨೧||

Adhikarana sAmAnyavisheShau vRuddhihrAsahetu (22) · Śloka 22

ವೃದ್ಧಿಃ ಸಮಾನೈಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ವಿಪರೀತೈರ್ವಿಪರ್ಯಯಃ||೨೨||

Adhikarana ShaDrasAH (23) · Śloka 23

ರಸಾಃ ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಲವಣತಿಕ್ತೋಷಣಕಷಾಯಕಾಃ| ಷಡ್ ದ್ರವ್ಯಮಾಶ್ರಿತಾಸ್ತೇ ಚ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಬಲಾವಹಾಃ||೨೩||

Adhikarana rasAnAM kAryANi (24) · Śloka 24

ತತ್ರಾದ್ಯಾ ಮಾರುತಂ ಘ್ನನ್ತಿ ತ್ರಯಸ್ತಿಕ್ತಾದಯಃ ಕಫಮ್| ಕಷಾಯತಿಕ್ತಮಧುರಾಃ ಪಿತ್ತಮನ್ಯೇ ತು ಕುರ್ವತೇ||೨೪||

Adhikarana dravyANAM traividhyam (25) · Śloka 25

ಶಮನಂ ಕೋಪನಂ ಸ್ವಸ್ಥಹಿತಂ ದ್ರವ್ಯಮಿತಿ ತ್ರಿಧಾ||೨೫||

Adhikarana vIryadvaividhyam (26) · Śloka 26

ಉಷ್ಣಶೀತಗುಣೋತ್ಕರ್ಷಾತ್ತತ್ರ ವೀರ್ಯಂ ದ್ವಿಧಾ ಸ್ಮೃತಮ್||೨೬||

Adhikarana tridhA vipAkaH (27) · Śloka 27

ತ್ರಿಧಾ ವಿಪಾಕೋ ದ್ರವ್ಯಸ್ಯ ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಕಟುಕಾತ್ಮಕಃ||೨೭||

Adhikarana dravyamAshritAH guNAH (28) · Śloka 28

ಗುರುಮನ್ದ- ಹಿಮಸ್ನಿಗ್ಧ- ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಸಾನ್ದ್ರ- ಮೃದುಸ್ಥಿರಾಃ| ಗುಣಾಃ ಸಸೂಕ್ಷ್ಮವಿಶದಾ ವಿಂಶತಿಃ ಸವಿಪರ್ಯಯಾಃ| ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾ ವ್ಯವಾಯೀ ಚ ವಿಕಾಷೀ ಚಾಪರೇ ಗುಣಾಃ| ವ್ಯವಾಯೀ ದೇಹಮಖಿಲಂ ವ್ಯಾಪ್ಯ ಪಾಕಾಯ ಕಲ್ಪತೇ| ವಿಕಾಷೀ ವಿಕಷನ್ಧಾತೂನ್ಸನ್ಧಿಬನ್ಧಾನ್ ವಿಮುಞ್ಚತಿ| ಸರತೀಕ್ಷ್ಣಪ್ರಕರ್ಷೌ ತು ಕೈಶ್ಚಿತ್ತೌ ಪರಿಕೀರ್ತಿತೌ||೨೮||

Adhikarana mahAguNAH (29) · Śloka 29

ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಸ್ತಮಶ್ಚೇತಿ ತ್ರಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಮಹಾಗುಣಾಃ||೨೯||

Adhikarana rogArogyakAraNam (30) · Śloka 30

ಕಾಲಾರ್ಥಕರ್ಮಣಾಂ ಯೋಗೋ ಹೀನಮಿಥ್ಯಾತಿಮಾತ್ರಕಃ| ಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗಶ್ಚ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ರೋಗಾರೋಗ್ಯೈಕಕಾರಣಮ್||೩೦||

Adhikarana rogArogyasvarUpam (31) · Śloka 31

ರೋಗಸ್ತು ದೋಷವೈಷಮ್ಯಂ ದೋಷಸಾಮ್ಯಮರೋಗತಾ| ನಿಜಾಗನ್ತು ವಿಭಾಗೇನ ರೋಗಾಶ್ಚ ದ್ವಿವಿಧಾ ಮತಾಃ| ತೇಷಾಂ ಕಾಯಮನೋಭೇದಾದಧಿಷ್ಠಾನಮಪಿ ದ್ವಿಧಾ| ರಜಸ್ತಮಶ್ಚ ಮನಸೋ ದ್ವೌ ಚ ದೋಷಾವುದಾಹೃತೌ||೩೧||

Adhikarana rogiparIkShA (32) · Śloka 32

ದರ್ಶನಸ್ಪರ್ಶನಪ್ರಶ್ನೈಃ ಪರೀಕ್ಷೇತ ಚ ರೋಗಿಣಮ್||೩೨||

Adhikarana rogaparIkShA (33) · Śloka 33

ರೋಗಂ ನಿದಾನಪ್ರಾಗ್ರೂಪಲಕ್ಷಣೋಪಶಯಾಪ್ತಿಭಿಃ||೩೩||

Adhikarana deshadvaividhyam (34) · Śloka 34

ಭೂಮಿದೇಹಪ್ರಭೇದೇನ ದೇಶಮಾಹುರಿಹ ದ್ವಿಧಾ||೩೪||

Adhikarana bhUdeshatraividhyam (35) · Śloka 35

ಜಾಙ್ಗಲಂ ವಾತಭೂಯಿಷ್ಠಮಾನೂಪಂ ತು ಕಫೋಲ್ಬಣಮ್| ಸಾಧಾರಣಂ ಸಮಮಲಂ ತ್ರಿಧಾ ಭೂದೇಶಮಾದಿಶೇತ್||೩೫||

Adhikarana kAlanirUpaNam (36) · Śloka 36

ಕ್ಷಣಾದಿರ್ವ್ಯಾಧ್ಯವಸ್ಥಾ ಚ ಕಾಲೋ ಭೈಷಜ್ಯಯೋಗಕೃತ್||೩೬||

Adhikarana auShadhasya dvaividhyam (37) · Śloka 37

ಶೋಧನಂ ಶಮನಂ ಚೇತಿ ಸಮಸಾದೌಷಧಂ ದ್ವಿಧಾ||೩೭||

Adhikarana SArIramAnasarogayoH paramauShadham (38) · Śloka 38

ಶರೀರಜಾನಾಂ ದೋಷಾಣಾಂ ಕ್ರಮೇಣ ಪರಮೌಷಧಮ್| ಬಸ್ತಿರ್ವಿರೇಕೋ ವಮನಂ ತಥಾ ತೈಲಂ ಘೃತಂ ಮಧು| ಧೀಧೈರ್ಯಾತ್ಮಾದಿವಿಜ್ಞಾನಂ ಮನೋದೋಷೌಷಧಂ ಪರಮ್||೩೮||

Adhikarana granthAdhyAyasaMgrahaH (39) · Śloka 39

ತನ್ತ್ರಸ್ಯಾಸ್ಯ ಪರಂ ಚಾತೋ ವಕ್ಷ್ಯತೇಽಧ್ಯಾಯಸಂಗ್ರಹಃ||೩೯||

Adhikarana sUtrasthAnAdhyAyAH (40) · Śloka 40

ಆಯುಷ್ಕಾಮೀಯ ಶಿಷ್ಯಾರ್ಥ-ದಿನರ್ತುವ್ಯಾಧ್ಯಸಂಭವಾಃ| ದ್ರವಾನ್ನ-ಜ್ಞಾನ-ಸಂರಕ್ಷಾ-ವಿರುದ್ಧಾನ್ನಾನ್ನ-ಪಾನಿಕಾಃ| ಮಾತ್ರಾಶಿತೌಷಧ-ಜ್ಞಾನ-ಶ್ರೇಷ್ಠ-ಶುಧ್ಯಾದಿ- ಸಂಗ್ರಹಾಃ| ಮಹಾಕಷಾಯ-ವಿವಿಧ-ದ್ರವ್ಯಾದಿ-ರಸ-ಭೇದಕಾಃ| ದೋಷಾದಿಜ್ಞಾನತದ್ಭೇದತತ್ಕ್ರಿಯಾ ರೋಗಭೇಷಜಮ್| ದ್ವ್ಯೌಷಧ-ಸ್ನೇಹನ-ಸ್ವೇದ-ಶುಧ್ಯಾಸ್ಥಾಪನ-ನಾವನಮ್| ಧೂಮ-ಗಣ್ಡೂಷ-ದೃಕ್ಸೇಕ-ತೃಪ್ತಿ-ಯನ್ತ್ರ-ಜಲೌಕಸಃ| ಸಿರಾವಿಧಿಃ ಶಲ್ಯವಿಧಿಃ ಶಸ್ತ್ರಕ್ಷಾರಾಗ್ನಿಕರ್ಮಕಾಃ| ಚತ್ವಾರಿಂಶದಿಮೇಽಧ್ಯಾಯಾಃ ಸೂತ್ರಮ್.................||೪೦||

Adhikarana SArIrasthAnAdhyAyAH (41) · Śloka 41

...................ಶಾರೀರಮುಚ್ಯತೇ| ಪುತ್ರಾರ್ಥಗರ್ಭಾವಕ್ರಾನ್ತಿ-ಚರ್ಯಾವ್ಯಾಪಚ್ಛರೀರಜಾಃ| ಸಿರಾಮರ್ಮಪ್ರಕೃತ್ಯಾಖ್ಯಾ ವಿಕೃತಾಙ್ಗೇಹಿತಾಮಯಾಃ| ಸದೂತಾ ದ್ವಾದಶಾಧ್ಯಾಯಾಃ..................||೪೧||

Adhikarana nidAnasthAnAdhyAyAH (42) · Śloka 42

................ಂಇದಾನಂ ಸಾರ್ವರೌಗಿಕಮ್| ಜ್ವರಾಸೃಕ್ಶ್ವಾಸಯಕ್ಷ್ಮಾದಿ-ಮದಾದ್ಯರ್ಶೋತಿಸಾರಿಣಾಮ್| ಮೂತ್ರಾಘಾತಪ್ರಮೇಹಾಣಾಂ ವಿದ್ರಧ್ಯಾದ್ಯುದರಸ್ಯ ಚ| ಪಾಣ್ಡುಕುಷ್ಠಾನಿಲಾರ್ತ್ತಾನಾಂ ವಾತಾಸ್ರಸ್ಯ ಚ ಷೋಡಶ||೪೨||

Adhikarana cikitsAsthAnAdhyAyAH (43) · Śloka 43

ಚಿಕಿತ್ಸಾಜ್ವರಯೋರಸ್ರಕಾಸಯೋಃ ಶ್ವಾಸಯಕ್ಷ್ಮಣೋಃ| ವಮೌ ಮದಾತ್ಯಯೇಽರ್ಶಸ್ಸು ವಿಶಿ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಚ ಮೂತ್ರಿತೇ| ವಿದ್ರಧೌ ಗುಲ್ಮಜಠರಪಾಣ್ಡುಶೋಫವಿಸರ್ಪಿಷು| ಕುಷ್ಠಶ್ವಿತ್ರಾನಿಲವ್ಯಾಧಿವಾತಾಸ್ರೇಷು ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಚತುರ್ವಿಂಶತಿರಧ್ಯಾಯಾಃ......................||೪೩||

Adhikarana kalpasthAnAdhyAyAH (44) · Śloka 44

........................ಕಲ್ಪಸಿದ್ಧಿರತಃಪರಮ್| ಕಲ್ಪೋ ವಮೇರ್ವಿರೇಕಸ್ಯ ತತ್ಸಿದ್ಧಿರ್ಬಸ್ತಿಕಲ್ಪನಾ| ಕಲ್ಪಶ್ಚ ಸಿದ್ಧಬಸ್ತೀನಾಂ ಸಿದ್ಧಿರ್ಬಸ್ತ್ಯನುವಾಸಯೋಃ| ದ್ರವ್ಯಕಲ್ಪೋಷ್ಟಮಃ....................||೪೪||

Adhikarana uttarasthAnAdhyAnAdhyAyAH (1) · Śloka 1

................ಸ್ಥಾನಮತ ಉತ್ತರಮುತ್ತರಮ್| ಬಾಲೋಪಚರಣೇ ವ್ಯಾಧಿಗ್ರಹಜ್ಞಾನನಿಷೇಧನೇ| ಸ್ನಾನೇ ಪೃಥಗ್ಗ್ರಹೇ ಭೂತೇ ದ್ವಾವುನ್ಮಾದೇ ಸ್ಮೃತಿಕ್ಷಯೇ| ವರ್ತ್ಮಸನ್ಧಿಗತೌ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ದೃಕ್ತ್ತಮೋಲಿಙ್ಗನಾಶಿಷು| ಸರ್ವದೃಕ್ಸ್ಯನ್ದದೃಕ್ಪಾಕೇ ಕರ್ಣನಾಸಾಮುಖೇಷು ಚ| ಮೂರ್ಧ್ನಿ ವ್ರಣೇ ತಥಾ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಸದ್ಯೋಭಙ್ಗೇ ಭಗನ್ದರೇ| ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾದೌ ಕ್ಷುದ್ರರೋಗೇಷು ಗುಹ್ಯರೋಗೇ ಪೃಥಗ್ದ್ವಯಮ್| ವಿಷೇ ದ್ವೌ ಭುಜಗೇ ಕೀಟೇ ದ್ವೌ ಚ ಲೂತಾಸು ಮೂಷಿಕೇ| ವಿಷೇ ವಿಷೋಪಯೋಗೇ ಚ ತಥಾಽಧ್ಯಾಯೋ ರಸಾಯನೇ| ವಾಜೀಕರಣಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಪಞ್ಚಾಶೋಽಷ್ಟಾಙ್ಗಪೂರಣಃ||೪೫|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಹ್ಮಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಆಯುಷ್ಕಾಮೀಯೋ ನಾಮ ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಇತಿ ಪಞ್ಚಾಶದಧಿಕಮಧ್ಯಾಯಶತಂ ಷಡ್ಭಿಃ ಸ್ಥಾನೈಃ ಸಮೀರಿತಂ ಸಮ್ಯಗುಕ್ತಮ್||೧||