Adhikarana atha snehavidhirnAma pa~jcaviMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਃ ਸ੍ਨੇਹਵਿਧਿਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातः स्नेहविधिमध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehAdyupayuktadravyasamBArasaMgrahaNAvashyakatA (2) · Śloka 2
ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਸੂਪਯੋਗਾਯ ਤਦ੍ਵ੍ਯਾਪਚ੍ਛਾਮਨਾਯ ਚ| ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਗੇਵ ਤਦ੍ਯੋਗਿਦ੍ਰਵ੍ਯਸਮ੍ਭਾਰਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮ੍||੨||
स्नेहादिषूपयोगाय तद्व्यापच्छामनाय च| कुर्यात्प्रागेव तद्योगिद्रव्यसम्भारसङ्ग्रहम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehanavirUkShaNauShadhalakShaNam (3) · Śloka 3
ਗੁਰੁਸ਼ੀਤਸਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਨ੍ਦਸੂਕ੍ਸ੍ਮਮਦੁਦ੍ਰਵਮ੍| ਔਸਧਂ ਸ੍ਨੇਹਨਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਵਿਪਰੀਤਂ ਵਿਰੂਕ੍ਸਣਮ੍||੩||
गुरुशीतसरस्निग्धमन्दसूक्ष्ममृदुद्रवम्| औषधं स्नेहनं प्रायो विपरीतं विरूक्षणम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pravarasnehadravyANi teShu GRutasyottamatvam (4) · Śloka 4
ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਜ੍ਜਾ ਵਸਾ ਤੈਲਂ ਸ੍ਨੇਹੇਸੁ ਪ੍ਰਵਰਂ ਮਤਮ੍| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਚੋਤ੍ਤਮਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਂਸ੍ਕਾਰਸ੍ਯਾਨੁਵਰ੍ਤਨਾਤ੍| ਮਾਧੁਰ੍ਯਾਦਵਿਦਾਹਿਤ੍ਵਾਜ੍ਜਨ੍ਮਾਦੇਵ ਚ ਸ਼ੀਲਨਾਤ੍||੪||
सर्पिर्मज्जा वसा तैलं स्नेहेषु प्रवरं मतम्| तत्रापि चोत्तमं सर्पिः संस्कारस्यानुवर्तनात्| माधुर्यादविदाहित्वाज्जन्मादेव च शीलनात्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpirAdInAM doShaghnatvavivaraNam (5) · Śloka 5
ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਾਸ੍ਤੇ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਮਿਤਰਘ੍ਨਾ ਯਥੋਤ੍ਤਰਮ੍||੫||
पित्तघ्नास्ते यथापूर्वमितरघ्ना यथोत्तरम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRutAdInAmuttarottaraM gurutvam (6) · Śloka 6
ਘਤਾਤ੍ਤੈਲਂ ਗੁਰੁ ਵਸਾ ਤੈਲਾਨ੍ਮਜ੍ਜਾ ਤਤੋਪਿ ਚ||੬||
घृतात्तैलं गुरु वसा तैलान्मज्जा ततोऽपि च||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yamakAdipariBAShAH (7) · Śloka 7
ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਭਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ੍ਤੈਰ੍ਯਮਕਸ੍ਤ੍ਰਿਵਤੋ ਮਹਾਨ੍||੭||
द्वाभ्यां त्रिभिश्चतुर्भिस्तैर्यमकस्त्रिवृतो महान्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehAshayAH (8) · Śloka 8
ਸ੍ਨੇਹਾਸ਼ਯਾ ਦਧਿ ਕ੍ਸੀਰਂ ਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਫਲਦਾਰੁ ਚ||੮||
स्नेहाशया दधि क्षीरं मांसास्थिफलदारु च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehyAH (9) · Śloka 9
ਸ੍ਵੇਦ੍ਯਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯਮਦ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੀਵ੍ਯਾਯਾਮਾਸਕ੍ਤਚਿਨ੍ਤਕਾਃ| ਵਦ੍ਧਬਾਲਾਬਲਕਸ਼ਾ ਰੂਕ੍ਸਾਃ ਕ੍ਸੀਣਾਸ੍ਰਰੇਤਸਃ| ਵਾਤਾਰ੍ਤਸ੍ਯਨ੍ਦਤਿਮਿਰਦਾਰੁਣਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਨਃ| ਸ੍ਨੇਹ੍ਯਾਃ........................................||੯||
स्वेद्यसंशोध्यमद्यस्त्रीव्यायामासक्तचिन्तकाः| वृद्धबालाबलकृशा रूक्षाः क्षीणास्ररेतसः| वातार्तस्यन्दतिमिरदारुणप्रतिबोधिनः| स्नेह्याः........................................||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asnehyAH (10) · Śloka 10
..........................ਂਅ ਤ੍ਵਤਿਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਗ੍ਨਿਸ੍ਥੂਲਦੁਰ੍ਬਲਾਃ| ਊਰੁਸ੍ਤਮ੍ਭਾਤਿਸਾਰਾਮਗਲਰੋਗਗਰੋਦਰੈਃ| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਰੁਚਿਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਤਸ੍ਣਾਮਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪੀਡਿਤਾਃ| ਅਪਪ੍ਰਸੂਤਾ ਯੁਕ੍ਤੇ ਚ ਨਸ੍ਯੇ ਬਸ੍ਤੌ ਵਿਰੇਚਨੇ||੧੦||
..........................ंअ त्वतिमन्दाग्नितीक्ष्णाग्निस्थूलदुर्बलाः| ऊरुस्तम्भाऽतिसारामगलरोगगरोदरैः| मूर्च्छाच्छर्द्यरुचिश्लेष्मतृष्णामद्यैश्च पीडिताः| अपप्रसूता युक्ते च नस्ये बस्तौ विरेचने||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRutAdiviBAgAnusAramadhikAraBedaH (11) · Śloka 11
ਤਤ੍ਰ ਧੀਸ੍ਮਤਿਮੇਧਾਗ੍ਨਿਕਾਂਕ੍ਸਿਣਾਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਘਤਮ੍| ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਨਾਡੀਕਮਿਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਮੇਦੋਮਾਰੁਤਰੋਗਿਸੁ| ਤੈਲਂ ਲਾਗ਼ਵਦਾਰ੍ਢ੍ਯਾਰ੍ਥਿਕ੍ਰੂਰਕੋਸ੍ਠੇਸੁ ਦੇਹਿਸੁ| ਵਾਤਾਤਪਾਧ੍ਵਭਾਰਸ੍ਤ੍ਰੀਵ੍ਯਾਯਾਮਕ੍ਸੀਣਧਾਤੁਸੁ| ਰੂਕ੍ਸਕ੍ਲੇਸ਼ਕ੍ਸਮਾਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵਾਤਾਵਤਪਥੇਸੁ ਚ| ਸ਼ੇਸੌ......................................||੧੧||
तत्र धीस्मृतिमेधाग्निकांक्षिणां शस्यते घृतम्| ग्रन्थिनाडीकृमिश्लेष्ममेदोमारुतरोगिषु| तैलं लाग़वदार्ढ्यार्थिक्रूरकोष्ठेषु देहिषु| वातातपाध्वभारस्त्रीव्यायामक्षीणधातुषु| रूक्षक्लेशक्षमात्यग्निवातावृतपथेषु च| शेषौ......................................||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vasAyAH visheShakShetram (12) · Śloka 12
................ਵਸਾ ਤੁ ਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਥਿਮਰ੍ਮਕੋਸ੍ਠਰੁਜਾਸੁ ਚ| ਤਥਾ ਦਗ੍ਧਾਹਤਭ੍ਰਸ੍ਟਯੋਨਿਕਰ੍ਣਸ਼ਿਰੋਰੁਜਿ||੧੨||
................वसा तु सन्ध्यस्थिमर्मकोष्ठरुजासु च| तथा दग्धाहतभ्रष्टयोनिकर्णशिरोरुजि||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana RutuvisheSheNa snehavisheShanirNayaH (13) · Śloka 13
ਤੈਲਂ ਪ੍ਰਾਵਸਿ ਵਰ੍ਸਾਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਪਿਰਨ੍ਯੌ ਤੁ ਮਾਧਵੇ| ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਨੇਹਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਭਾਸ੍ਵਤਿ ਨਿਰ੍ਮਲੇ| ਤੌ ਸਾਧਾਰਣੇ...................................||੧੩||
तैलं प्रावृषि वर्षान्ते सर्पिरन्यौ तु माधवे| सर्वं सर्वस्य च स्नेहं युञ्ज्याद्भास्वति निर्मले| ऋतौ साधारणे...................................||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM divArAtriviBAgaH (14) · Śloka 14
..............................ਦੋਸਸਾਮ੍ਯੇਨਿਲਕਫੇ ਕਫੇ| ਦਿਵਾ ਨਿਸ਼੍ਯਨਿਲੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸਂਸਰ੍ਗੇ ਪਿਤ੍ਤਵਤ੍ਯਪਿ||੧੪||
..............................दोषसाम्येऽनिलकफे कफे| दिवा निश्यनिले पित्ते संसर्गे पित्तवत्यपि||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Atyayike vidhiH (15) · Śloka 15
ਤ੍ਵਰਮਾਣੇ ਤੁ ਸ਼ੀਤੇਪਿ ਦਿਵਾ ਤੈਲਂ ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਉਸ੍ਣੇਪਿ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਦੋਸਾਦੀਨ੍ ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਯਥਾ| ਨਿਸ਼੍ਯਸ਼੍ਨੁਤੇ ਵਾਤਕਫਾਦ੍ਰੋਗਾਨਹਨਿ ਪਿਤ੍ਤਤਃ||੧੫||
त्वरमाणे तु शीतेऽपि दिवा तैलं च योजयेत्| उष्णेऽपि रात्रौ सर्पिश्च दोषादीन् वीक्ष्य चान्यथा| निश्यश्नुते वातकफाद्रोगानहनि पित्ततः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acCapeyasya shreShThatA (16) · Śloka 16
ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾਵਚਾਰਯੇਤ੍ਸ੍ਨੇਹਂ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਨੇਨ ਬਸ੍ਤਿਭਿਃ| ਨਸ੍ਯਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਗਣ੍ਡੂਸਮੂਰ੍ਧਕਰ੍ਣਾਕ੍ਸਿਤਰ੍ਪਣੈਃ| ਰਸਭੇਦੈਕਕਤ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਚਤੁਸ੍ਸਸ੍ਟਿਰ੍ਵਿਚਾਰਣਾਃ| ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯਾਨ੍ਯਾਭਿਭੂਤਤ੍ਵਾਦਲ੍ਪਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਸ੍ਮਤਾਃ| ਯਥੋਕ੍ਤਹੇਤ੍ਵਭਾਵਾਚ੍ਚ ਨਾਚ੍ਛਪੇਯੋ ਵਿਚਾਰਣਾ| ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਃ ਸ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਃ ਸ੍ਨੇਹਕਰ੍ਮਾਸ਼ੁਸਾਧਨਾਤ੍||੧੬||
युक्त्यावचारयेत्स्नेहं भक्ष्याद्यन्नेन बस्तिभिः| नस्याभ्यञ्जनगण्डूषमूर्धकर्णाक्षितर्पणैः| रसभेदैककत्वाभ्यां चतुष्षष्टिर्विचारणाः| स्नेहस्यान्याभिभूतत्वादल्पत्वाच्च क्रमात्स्मृताः| यथोक्तहेत्वभावाच्च नाच्छपेयो विचारणा| स्नेहस्य कल्पः स श्रेष्ठः स्नेहकर्माशुसाधनात्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehamAtrA (17) · Śloka 17
ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰਸ੍ਟਾਭਿਰ੍ਯਾਮੈਰ੍ਜੀਰ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍| ਹ੍ਰਸ੍ਵਮਧ੍ਯੋਤ੍ਤਮਾ ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤਾਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਹ੍ਰਸੀਯਸੀਮ੍| ਕਲ੍ਪਯੇਦ੍ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਦੋਸਾਦੀਨ੍ ਪ੍ਰਾਗੇਵ ਤੁ ਹ੍ਰਸੀਯਸੀਮ੍| ਅਜ੍ਞਾਤਕੋਸ੍ਠੇ ਹਿ ਬਹੁਃ ਕੁਰ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਿਤਸਂਸ਼ਯਮ੍||੧੭||
द्वाभ्यां चतुर्भिरष्टाभिर्यामैर्जीर्यन्ति याः क्रमात्| ह्रस्वमध्योत्तमा मात्रास्तास्ताभ्यश्च ह्रसीयसीम्| कल्पयेद्वीक्ष्य दोषादीन् प्रागेव तु ह्रसीयसीम्| अज्ञातकोष्ठे हि बहुः कुर्याज्जीवितसंशयम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hrasvamAtrAyAH adhikArIhrasvamAtrAyAH adhikArI tasyAH prAshastya~jca (18) · Śloka 18
ਤਤ੍ਰ ਦੁਰ੍ਬਲਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਬਾਲਵਦ੍ਧਸੁਖ਼ਾਤ੍ਮਕਃ| ਅਪਥ੍ਯਰਿਕ੍ਤਕੋਸ੍ਠਸ਼੍ਚ ਜ੍ਵਰਾਤੀਸਾਰਕਾਸਿਭਿਃ| ਹ੍ਰਸ੍ਵਾ ਪੇਯਾ ਸੁਖ਼ਾ ਸਾ ਹਿ ਪਰਿਹਾਰੇਨੁਵਰ੍ਤਤੇ| ਚਿਰਾਚ੍ਚ ਬਲ੍ਯਾ ਨ ਰੁਜੇ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਾਪਿ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਤੇ||੧੮||
तत्र दुर्बलमन्दाग्निबालवृद्धसुख़ात्मकः| अपथ्यरिक्तकोष्ठश्च ज्वरातीसारकासिभिः| ह्रस्वा पेया सुख़ा सा हि परिहारेऽनुवर्तते| चिराच्च बल्या न रुजे व्यापन्नापि प्रकल्पते||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhyayamAtrAyA adhikArI guNAshca (19) · Śloka 19
ਮੇਹੋਰੁਃ ਪਿਟਕਾਕੁਸ੍ਠਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਪੀਡਿਤੈਃ| ਮਧ੍ਯਮਾ ਮਦੁਕੋਸ੍ਠੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਨੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸੁਖ਼ੇਨ ਸਾ| ਨ ਬਲਕ੍ਸਪਣੀ ਮਨ੍ਦਵਿਭ੍ਰਂਸ਼ਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇਪ੍ਯਲਮ੍||੧੯||
मेहोरुः पिटकाकुष्ठवातशोणितपीडितैः| मध्यमा मृदुकोष्ठैश्च स्नेहनी स्यात्सुख़ेन सा| न बलक्षपणी मन्दविभ्रंशा शुद्धयेऽप्यलम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahatI mAtrAyAH adhikAriNaH guNAshca (20) · Śloka 20
ਮਹਾਦੇਹਾਨਲਬਲਕ੍ਸੁਤ੍ਤਟ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਸਹਿਸ੍ਣੁਭਿਃ| ਗੁਲ੍ਮੋਦਾਵਰ੍ਤਵੀਸਰ੍ਪਸਰ੍ਪਦਂਸ਼ਾਭਿਪੀਡਿਤੈਃ| ਉਨ੍ਮਤ੍ਤੈਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਮੂਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਮਹਤੀ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ਸਾ| ਸਰ੍ਵਮਾਰ੍ਗਾਨੁਸਾਰੇਣ ਜਯੇਦ੍ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ ਸੁਯੋਜਿਤਾ||੨੦||
महादेहानलबलक्षुत्तृट्क्लेशसहिष्णुभिः| गुल्मोदावर्तवीसर्पसर्पदंशाभिपीडितैः| उन्मत्तैः कृच्छ्रमूत्रैश्च महती शीघ्रमेव सा| सर्वमार्गानुसारेण जयेद्व्याधीन् सुयोजिता||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanArthaM snehapAnavidhiH (21) · Śloka 21
ਹ੍ਯਸ੍ਤਨੇ ਜੀਰ੍ਣ ਏਵਾਨ੍ਨੇ ਸ੍ਨੇਹੋਚ੍ਛਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ ਬਹੁਃ||੨੧||
ह्यस्तने जीर्ण एवान्ने स्नेहोऽच्छः शुद्धये बहुः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamanArthaM snehapAnavidhiH (22) · Śloka 22
ਸ਼ਮਨਃ ਕ੍ਸੁਦ੍ਵਤੋਨਨ੍ਨੋ ਮਧ੍ਯਮਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੨||
शमनः क्षुद्वतोऽनन्नो मध्यमात्रश्च शस्यते||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhaNArthaM snehapAnavidhiH (23) · Śloka 23
ਬਂਹਣੋ ਰਸਮਦ੍ਯਾਦ੍ਯੈਃ ਸਭਕ੍ਤੋਲ੍ਪੋ ਹਿਤਃ ਸ ਚ| ਬਾਲਵਦ੍ਧਪਿਪਾਸਾਰ੍ਤਸ੍ਨੇਹਦ੍ਵਿਣ੍ਮਦ੍ਯਸ਼ੀਲਿਸੁ| ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਨੇਹਨਿਤ੍ਯਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਸੁਖ਼ਿਤਕ੍ਲੇਸ਼ਭੀਰੁਸੁ| ਮਦੁਕੋਸ੍ਠਾਲ੍ਪਦੋਸੇਸੁ ਕਾਲੇ ਚੋਸ੍ਣੇ ਕਸ਼ੇਸੁ ਚ||੨੩||
बृंहणो रसमद्याद्यैः सभक्तोऽल्पो हितः स च| बालवृद्धपिपासार्तस्नेहद्विण्मद्यशीलिषु| स्त्रीस्नेहनित्यमन्दाग्निसुख़ितक्लेशभीरुषु| मृदुकोष्ठाल्पदोषेषु काले चोष्णे कृशेषु च||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Bojanasya prA~gmadhyottaraM snehapAnaPalam (24) · Śloka 24
ਸ੍ਨੇਹਃ ਪ੍ਰਾਗ੍ਭੋਜਨਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦੂਰੁਜਙ੍ਗ਼ਾਕਟੀਬਲਮ੍| ਵੇਗਾਨੁਲੋਮ੍ਯਮਾਰੋਗ੍ਯਮਧਃ ਕਾਯਗਦਕ੍ਸਯਮ੍| ਮਧ੍ਯੇ ਬਹਤ੍ਤ੍ਵਾਗ੍ਨਿਬਲਸ੍ਥਿਰਤਾਕੁਕ੍ਸਿਰੁਕ੍ਸ਼ਮਾਨ੍| ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਥਿਰਤਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵਮੂਰ੍ਧ੍ਵਜਤ੍ਰੁਗਦਕ੍ਸਯਮ੍||੨੪||
स्नेहः प्राग्भोजनात् कुर्यादूरुजङ्ग़ाकटीबलम्| वेगानुलोम्यमारोग्यमधः कायगदक्षयम्| मध्ये बृहत्त्वाग्निबलस्थिरताकुक्षिरुक्शमान्| इन्द्रियस्थिरतामूर्ध्वमूर्ध्वजत्रुगदक्षयम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM snehasAhAyyadravyANi (25) · Śloka 25
ਵਾਤੇ ਸਲਵਣਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਤ੍ਤੇ ਕੇਵਲਮਿਸ੍ਯਤੇ| ਵੈਦ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਬਹੁਕਫੇ ਕ੍ਸਾਰਤ੍ਰਿਕਟੁਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੨੫||
वाते सलवणं सर्पिः पित्ते केवलमिष्यते| वैद्यो दद्याद्बहुकफे क्षारत्रिकटुकान्वितम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana acCapAnottaravidhiH (26) · Śloka 26
ਵਾਯੁਰ੍ਸ੍ਣਮਚ੍ਛੇਨੁਪਿਬੇਤ੍ਸ੍ਨੇਹੇ ਤਤ੍ਸੁਖ਼ਪਕ੍ਤਯੇ| ਆਸ੍ਯੋਪਲੇਪਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯੈ ਚ ਤੌਵਰਾਰੁਸ੍ਕਰੇ ਨ ਤੁ| ਉਸ੍ਣੋਪਚਾਰਃ ਸ੍ਨੇਹੇ ਸ੍ਯਾਦੁਸ੍ਣੋ ਹ੍ਯੁਸ੍ਣੈਰ੍ਵਿਰੁਧ੍ਯਤੇ| ਤਤੋ ਗੁਰੁਪ੍ਰਾਵਰਣੋ ਨਿਵਾਤਸ਼ਯਨਸ੍ਥਿਤਃ| ਜਰਣਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸੇਤ ਤਸ੍ਯਨ੍ਨੁਸ੍ਣਾਲ੍ਪਵਾਰਿਪਃ||੨੬||
वायुर्ष्णमच्छेऽनुपिबेत्स्नेहे तत्सुख़पक्तये| आस्योपलेपशुद्ध्यै च तौवरारुष्करे न तु| उष्णोपचारः स्नेहे स्यादुष्णो ह्युष्णैर्विरुध्यते| ततो गुरुप्रावरणो निवातशयनस्थितः| जरणान्तं प्रतीक्षेत तृष्यन्नुष्णाल्पवारिपः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIryamANasnehalakShaNam (27) · Śloka 27
ਸ਼ਿਰੋਰੁਗ੍ਭ੍ਰਮਨਿਸ੍ਠੀਵਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਸਾਦਾਰਤਿਕ੍ਲਮੈਃ| ਜਾਨੀਯਾਦ੍ ਭੇਸਜਂ ਜੀਰ੍ਯਤ੍.....................||੨੭||
शिरोरुग्भ्रमनिष्ठीवमूर्च्छासादारतिक्लमैः| जानीयाद् भेषजं जीर्यत्.....................||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNasnehalakShaNam (28) · Śloka 28
...........................ਜੀਰ੍ਣਂ ਤਚ੍ਛਾਨ੍ਤਿਲਾਘਵਾਤ੍| ਅਨੁਲੋਮਾਨਿਲਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਣੋਦ੍ਗਾਰਸ਼ੁਦ੍ਧਿਭਿਃ||੨੮||
...........................जीर्णं तच्छान्तिलाघवात्| अनुलोमानिलस्वास्थ्यक्षुत्तृष्णोद्गारशुद्धिभिः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNAjIrNavisha~gkAyAM kRutyam (29) · Śloka 29
ਜੀਰ੍ਣਾਜੀਰ੍ਣਵਿਸ਼ਙ੍ਕਾਯਾਂ ਪੁਨਰੁਸ੍ਣੋਦਕਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤੇਨੋਦ੍ਗਾਰਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ਰੁਚਿਲਾਗ਼ਵਮ੍||੨੯||
जीर्णाजीर्णविशङ्कायां पुनरुष्णोदकं पिबेत्| तेनोद्गारविशुद्धिः स्यात्ततश्च रुचिलाग़वम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehaM pAsyataH pibataH pItavatashca BojanavidhiH (30) · Śloka 30
ਭੋਜ੍ਯੋਨ੍ਨਂ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਪਾਸ੍ਯਨ੍ ਸ਼੍ਵਃ ਪਿਬਨ੍ ਪੀਤਵਾਨਪਿ| ਦ੍ਰਵੋਸ੍ਨਮਨਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿ ਨਾਤਿਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਸਙ੍ਕਰਮ੍||੩੦||
भोज्योऽन्नं मात्रया पास्यन् श्वः पिबन् पीतवानपि| द्रवोष्नमनभिष्यन्दि नातिस्निग्धमसङ्करम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehapIte niyamAH (31) · Śloka 31
ਉਸ੍ਣੋਦਕੋਪਚਾਰੀ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਕ੍ਸਪਾਸ਼ਯਃ| ਵ੍ਯਾਯਾਮਵੇਗਸਂਰੋਧਸ਼ੋਕਵਰ੍ਸਹਿਮਾਤਪਾਨ੍| ਪ੍ਰਵਾਤਯਾਨਯਾਨਾਧ੍ਵਭਾਸ੍ਯਾਤ੍ਯਾਸਨਸਂਸ੍ਥਿਤੀਃ| ਨੀਚਾਤ੍ਯੁਚ੍ਚੋਪਧਾਨਾਹਸ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਧੂਮਰਜਾਂਸਿ ਚ| ਯਾਨ੍ਯਹਾਨਿ ਪਿਬੇਤ੍ਤਾਨਿ ਤਾਵਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯਾਨ੍ਯਪਿ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਵ੍ਯਾਧਿਕ੍ਸੀਣੇਸੁ ਚ ਕ੍ਰਮਃ| ਉਪਚਾਰਸ੍ਤੁ ਸ਼ਮਨੇ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸ੍ਨੇਹੇ ਵਿਰਿਕ੍ਤਵਤ੍||੩੧||
उष्णोदकोपचारी स्याद् ब्रह्मचारी क्षपाशयः| व्यायामवेगसंरोधशोकवर्षहिमातपान्| प्रवातयानयानाध्वभाष्यात्यासनसंस्थितीः| नीचात्युच्चोपधानाहस्स्वप्नधूमरजांसि च| यान्यहानि पिबेत्तानि तावन्त्यन्यान्यपि त्यजेत्| सर्वकर्मस्वयं प्रायो व्याधिक्षीणेषु च क्रमः| उपचारस्तु शमने कार्यः स्नेहे विरिक्तवत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehapAnAtpUrvaM dIpanauShadhaM deyam (32) · Śloka 32
ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਪਾਨਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਞ੍ਚ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਮਦੁ ਭੇਸਜਮ੍| ਉਤ੍ਤੇਜਨਂ ਹੁਤਾਸ਼ਸ੍ਯ ਕੋਸ੍ਠਲਾਗ਼ਵਕਾਰਿ ਚ||੩੨||
स्नेहस्य पानात् पूर्वञ्च दातव्यं मृदु भेषजम्| उत्तेजनं हुताशस्य कोष्ठलाग़वकारि च||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehapAne kAlamaryAdA (33) · Śloka 33
ਤ੍ਰ੍ਯਹਮਚ੍ਛਂ ਮਦੌ ਕੋਸ੍ਠੇ ਕ੍ਰੂਰੇ ਸਪ੍ਤਦਿਨਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਥਵਾ ਯਾਵਦਤਃ ਸਾਤ੍ਮੀਭਵੇਤ੍ਪਰਮ੍||੩੩||
त्र्यहमच्छं मृदौ कोष्ठे क्रूरे सप्तदिनं पिबेत्| सम्यक्स्निग्धोऽथवा यावदतः सात्मीभवेत्परम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAtmIBUtasnehapraBAvaH (34) · Śloka 34
ਸਾਤ੍ਮੀਭੂਤੋ ਹਿ ਕੁਰੁਤੇ ਨ ਮਲਾਨਾਮੁਦੀਰਣਮ੍||੩੪||
सात्मीभूतो हि कुरुते न मलानामुदीरणम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehAtiyoge doShaH (35) · Śloka 35
ਅਤਿਯੋਗੇਨ ਵਾ ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ ਯਥਾਮ੍ਬ੍ਵੋਗ਼ੋਤਿਯੋਜਨਾਤ੍| ਵਿਹਤ੍ਯ ਸੇਤੁਂ ਮਤ੍ਕੋਸ੍ਠਾਤ੍ ਸ੍ਰਵਤਿ ਕ੍ਸਪਯਨ੍ ਮਦਮ੍| ਸ੍ਨੇਹੋਪ੍ਯਗ੍ਨਿਂ ਤਥਾ ਹਤ੍ਵਾ ਸ੍ਰਵਤਿ ਕ੍ਸਪਯਂਸ੍ਤਨੁਮ੍||੩੫||
अतियोगेन वा व्याधीन् यथाम्ब्वोग़ोऽतियोजनात्| विहत्य सेतुं मृत्कोष्ठात् स्रवति क्षपयन् मृदम्| स्नेहोऽप्यग्निं तथा हत्वा स्रवति क्षपयंस्तनुम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyaksnigdhAsnigdhalakShaNam (36) · Śloka 36
ਵਾਤਾਨੁਲੋਮ੍ਯਂ ਦੀਪ੍ਤੋਗ੍ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਚਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਸਂਹਤਮ੍| ਮਦੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗਤਾਗ੍ਲਾਨਿ ਸ੍ਨੇਹੋਦ੍ਵੇਗੋਥ ਲਾਗ਼ਵਮ੍| ਵਿਮਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇ ਰੂਕ੍ਸੇ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ||੩੬||
वातानुलोम्यं दीप्तोऽग्निर्वर्चः स्निग्धमसंहतम्| मृदुस्निग्धाङ्गताग्लानि स्नेहोद्वेगोऽथ लाग़वम्| विमलेन्द्रियता सम्यक् स्निग्धे रूक्षे विपर्ययः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atisnigdhalakShaNAni (37) · Śloka 37
ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਾਙ੍ਗਸਦਨਗ਼੍ਰਾਣਵਕ੍ਤ੍ਰਗੁਦਸ੍ਰਵਾਃ| ਗੁਦਦਾਹਾਰੁਚਿਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਤਸ੍ਣਾਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਃ| ਸ਼ੁਕ੍ਤੋਦ੍ਗਾਰਭ੍ਰਮਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਃ ਸ੍ਨੇਹਾਤਿਸੇਵਨਾਤ੍||੩੭||
पाण्ड्वामयाङ्गसदनग़्राणवक्त्रगुदस्रवाः| गुददाहारुचिश्छर्दिमूर्च्छातृष्णाप्रवाहिकाः| शुक्तोद्गारभ्रमश्वासकासाः स्नेहातिसेवनात्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mithyAsnigdhalakShaNam (38) · Śloka 38
ਅਮਾਤ੍ਰਯਾਹਿਤੋਕਾਲੇ ਮਿਥ੍ਯਾਹਾਰਵਿਹਾਰਤਃ| ਸ੍ਨੇਹਃ ਕਰੋਤਿ ਸ਼ੋਫਾਰ੍ਸ਼ਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਨਿਦ੍ਰਾਵਿਸਂਜ੍ਞਤਾਃ| ਕਣ੍ਡੂਕੁਸ੍ਠਜ੍ਵਰੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਸ਼ੂਲਾਨਾਹਬਲਕ੍ਸਯਾਨ੍| ਜਠਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਜਾਡ੍ਯਾਮਸ੍ਤਮ੍ਭਵਾਗ੍ਗ੍ਰਹਾਨ੍| ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਸ੍ਵਦੋਸਹੇਤੂਤ੍ਥਾਨ੍ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਦੀਂਸ਼੍ਚਾਤਿਯੋਜਨਾਤ੍||੩੮||
अमात्रयाऽहितोऽकाले मिथ्याहारविहारतः| स्नेहः करोति शोफार्शस्तन्द्रानिद्राविसंज्ञताः| कण्डूकुष्ठज्वरोत्क्लेशशूलानाहबलक्षयान्| जठरेन्द्रियदौर्बल्यजाड्यामस्तम्भवाग्ग्रहान्| तांस्तान्स्वदोषहेतूत्थान्पाण्ड्वादींश्चातियोजनात्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehavyApadi sAdhanam (39) · Śloka 39
ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਣੋਲ੍ਲੇਖ਼ਨਸ੍ਵੇਦਰੂਕ੍ਸਪਾਨ੍ਨਭੇਸਜਮ੍| ਤਕ੍ਰਾਰਿਸ੍ਟਖ਼ਲੋਦ੍ਦਾਲਯਵਸ਼੍ਯਾਮਾਕਕੋਦ੍ਰਵਾਃ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਥ੍ਯਾਗੋਮੂਤ੍ਰਗੁਗ੍ਗੁਲੁ| ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਰੋਗਂ ਚ ਸ੍ਨੇਹਵ੍ਯਾਪਦਿ ਸਾਧਨਮ੍||੩੯||
क्षुत्तृष्णोल्लेख़नस्वेदरूक्षपान्नभेषजम्| तक्रारिष्टख़लोद्दालयवश्यामाककोद्रवाः| पिप्पलीत्रिफलाक्षौद्रपथ्यागोमूत्रगुग्गुलु| यथास्वं प्रतिरोगं च स्नेहव्यापदि साधनम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virUkShaNasya samyakkRutAtikRutalakShaNam (40) · Śloka 40
ਵਿਰੂਕ੍ਸਣੇ ਲਙ੍ਗ਼ਨਵਤ੍ ਕਤਾਤਿਕਤਲਕ੍ਸਣਮ੍||੪੦||
विरूक्षणे लङ्ग़नवत् कृतातिकृतलक्षणम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaprakRuteH snehenAtitIkShNIBUtA- nilatRuShNAyAmupacAraH (41) · Śloka 41
ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਪੈਤ੍ਤਿਕਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਰ੍ਯਦਾ ਤੀਵ੍ਰਤਰੀਕਤਃ| ਸ੍ਨੇਹਮਾਸ਼ੁ ਜਰਾਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰੋਜੋਭਿਤਸ਼੍ਚਰਨ੍| ਉਦੀਰਯੇਤ੍ ਸੋਪਸਰ੍ਗਾਂ ਪਿਪਾਸਾਮਸ੍ਯ ਬਾਧਿਕਾਮ੍| ਸੋਸੂਂਸ੍ਤ੍ਯਜੇਦ੍ਯਦ੍ਯੁਦਕਂ ਨ ਪਿਬੇਦਾਸ਼ੁ ਸ਼ੀਤਲਮ੍| ਸ਼ੀਤਸੇਕਾਵਗਾਹਾਨ੍ ਵਾ ਤਤ੍ਤਸ੍ਣਾਪੀਡਿਤੋ ਭਜੇਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹ੍ਯਮਾਨਃ ਸ੍ਵਵਿਸੇਣੈਵ ਪਨ੍ਨਗਃ||੪੧||
स्नेहेन पैत्तिकस्याग्निर्यदा तीव्रतरीकृतः| स्नेहमाशु जरां नीत्वा पुनरोजोऽभितश्चरन्| उदीरयेत् सोपसर्गां पिपासामस्य बाधिकाम्| सोऽसूंस्त्यजेद्यद्युदकं न पिबेदाशु शीतलम्| शीतसेकावगाहान् वा तत्तृष्णापीडितो भजेत्| स्नेहाग्निना दह्यमानः स्वविषेणैव पन्नगः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaprakRuteH snehe~ajIrNe tIvratRuShNAyAM copacAraHkaPAnilaprakRuteH samaprakRuteshca tRuShNAyAmupacAraH (42) · Śloka 42
ਅਜੀਰ੍ਣੇ ਬਲਵਤ੍ਯਾ ਤੁ ਸ਼ੀਤੈਰ੍ਦਿਹ੍ਯਾਚ੍ਛਿਰੋਮੁਖ਼ਮ੍| ਛਰ੍ਦਯੇਤ੍ਤਦਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਚ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਤੋਦਕਂ ਪੁਨਃ| ਰੂਕ੍ਸਾਨ੍ਨਮੁਲ੍ਲਿਖ਼ੇਦ੍ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ.......................... ................................ਤਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤੁ ਕਫਾਨਿਲੇ| ਸਮਦੋਸਸ਼੍ਚ ਨਿਃਸ਼ੇਸਂ ਸ੍ਨੇਹਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨੋਦ੍ਧਰੇਤ੍| ਤਤੋ ਦੋਸਾਦਿਬਲਤਃ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਞ੍ਚ ਵਿਧਿਂ ਸ਼੍ਰਯੇਤ੍||੪੨||
अजीर्णे बलवत्या तु शीतैर्दिह्याच्छिरोमुख़म्| छर्दयेत्तदशान्तौ च पीत्वा शीतोदकं पुनः| रूक्षान्नमुल्लिख़ेद् भुक्त्वा.......................... ................................तादृश्यां तु कफानिले| समदोषश्च निःशेषं स्नेहमुष्णाम्बुनोद्धरेत्| ततो दोषादिबलतः पूर्वोक्तञ्च विधिं श्रयेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pitte sarpiHpAnanirNayaH (43) · Śloka 43
ਨ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕੇਵਲਂ ਪਿਤ੍ਤੇ ਪੇਯਂ ਸਾਮੇ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| ਸਰ੍ਵਂ ਹ੍ਯਨੁਰੁਜਂ ਦੇਹਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਚ ਮਾਰਯੇਤ੍||੪੩||
न सर्पिः केवलं पित्ते पेयं सामे विशेषतः| सर्वं ह्यनुरुजं देहं हत्वा संज्ञा च मारयेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehanAnantaraM virekavamanasevanavidhiH (44) · Śloka 44
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਦ੍ਰਵੋਸ੍ਣਧਨ੍ਵੋਤ੍ਥਰਸਭੁਕ੍ਸ੍ਵੇਦਮਾਚਰੇਤ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਸ੍ਥਿਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰੇਕਂ ਵਮਨਂ ਪੁਨਃ| ਏਕਾਹਂ ਦਿਨਮਨ੍ਯਚ੍ਚ ਕਫਮੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼੍ਯ ਤਤ੍ਕਰੈਃ| ਤਿਲਮਾਸਦਧਿਕ੍ਸੀਰਗੁਡਮਤ੍ਸ੍ਯਰਸਾਦਿਭਿਃ||੪੪||
स्निग्धद्रवोष्णधन्वोत्थरसभुक्स्वेदमाचरेत्| स्निग्धस्त्र्यहं स्थितः कुर्याद्विरेकं वमनं पुनः| एकाहं दिनमन्यच्च कफमुत्क्लेश्य तत्करैः| तिलमाषदधिक्षीरगुडमत्स्यरसादिभिः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsalAdiShu snehanAtpUrvaM rUkShaNam (45) · Śloka 45
ਮਾਂਸਲਾ ਮੇਦੁਰਾ ਭੂਰਿਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੋ ਵਿਸਮਾਗ੍ਨਯਃ| ਸ੍ਨੇਹੋਚਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਸ੍ਨੇਹ੍ਯਾਸ੍ਤਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਰੂਕ੍ਸਯੇਤ੍ਤਤਃ| ਸਂਸ੍ਨੇਹ੍ਯ ਸ਼ੋਧਯੇਦੇਵਂ ਸ੍ਨੇਹਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨ ਜਾਯਤੇ| ਅਲਂ ਮਲਾਨੀਰਯਿਤੁਂ ਸ੍ਨੇਹਸ਼੍ਚਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯਤਾਂ ਗਤਃ||੪੫||
मांसला मेदुरा भूरिश्लेष्माणो विषमाग्नयः| स्नेहोचिताश्च ये स्नेह्यास्तान् पूर्वं रूक्षयेत्ततः| संस्नेह्य शोधयेदेवं स्नेहव्यापन्न जायते| अलं मलानीरयितुं स्नेहश्चासात्म्यतां गतः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadyaH snehanayogAstadarhAshca (46) · Śloka 46
ਬਾਲਵਦ੍ਧਾਦਿਸੁ ਸ੍ਨੇਹਪਰਿਹਾਰਾਸਹਿਸ੍ਣੁਸੁ| ਯੋਗਾਨਿਮਾਨਨੁਦ੍ਵੇਗਾਨ੍ ਸਦ੍ਯਃ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਭੂਤਮਾਂਸਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥਾਨ੍ ਜਾਙ੍ਗਲਾਨੂਪਜਾਨ੍ ਰਸਾਨ੍| ਸ੍ਨੇਹਭਸ੍ਟੇਸੁ ਵਾ ਤੇਸੁ ਯਵਾਗੂਂ ਵਾਤਿਸਂਹਤਾਮ੍| ਤਿਲਚੂਰ੍ਣਂ ਚ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਫਾਣਿਤਂ ਕਸਰਂ ਤਥਾ| ਤਿਲਕਾਮ੍ਬਲਿਕਂ ਭੂਰਿਸ੍ਨੇਹਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਮਤੀਮਪਿ| ਪੇਯਾਂ ਸੁਖ਼ੋਸ੍ਣਾਂ ਕ੍ਸੈਰੇਯੀਂ ਪਾਤ੍ਰੇ ਵਾ ਸਸਿਤਾਘਤੇ| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਲਵਣਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਸਦ੍ਯਃ ਦੁਗ੍ਧਂ ਤਥਾ ਪਯਃ| ਪੇਯਾਂ ਚ ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਸਤਾਂ ਸ੍ਨੇਹੈਸ੍ਤਣ੍ਡੁਲਪਞ੍ਚਮੈਃ| ਪਾਯਸਂ ਮਾਸਮਿਸ਼੍ਰਂ ਚ ਬਹੁਸ੍ਨੇਹਸਮਾਯੁਤਮ੍| ਤੈਲਸ਼ੁਣ੍ਠੀਗੁਡਰਸਂ ਜੀਰ੍ਣੇ ਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਿਨਃ| ਸ੍ਨੇਹਂ ਵੈਕਂ ਸੁਰਾਚ੍ਛੇਨ ਦਧ੍ਨੋ ਵਾ ਸਗੁਡਂ ਸਰਮ੍| ਵਸਾਂ ਵਰਾਹਜਾਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਲਵਣਂ ਤਿਲਾਨ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਲਵਣਂ ਸ੍ਨੇਹਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਦਧਿਮਸ੍ਤੁਕਮ੍| ਦਧ੍ਨਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵ੍ਯੋਸਗਰ੍ਭਂ ਧਾਤ੍ਰੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸੇ ਘਤਮ੍| ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਮ੍ਬੁਕ੍ਸਾਰਕ੍ਸੀਰਸੁਰਾਦਧਿ| ਘਤਂ ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੁਲ੍ਯਾਂਸ਼ਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸ੍ਨੇਹਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍| ਸਿਦ੍ਧਾਂਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰਃ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਬਦਰਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸੈਃ| ਯੋਨਿਸ਼ੁਕ੍ਰਾਮਯਹਰਾਨ੍ ਸਦ੍ਯਃ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਲਵਣੋਪਹਿਤਾਃ ਸ੍ਨੇਹਾਃ ਸ੍ਨੇਹਯਨ੍ਤ੍ਯਚਿਰਾਨ੍ਨਰਮ੍| ਤਦ੍ਧਿ ਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦ੍ਯਰੂਕ੍ਸਂ ਚ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਮੁਸ੍ਣਂ ਵ੍ਯਵਾਯਿ ਚ||੪੬||
बालवृद्धादिषु स्नेहपरिहारासहिष्णुषु| योगानिमाननुद्वेगान् सद्यः स्नेहान् प्रयोजयेत्| प्रभूतमांसनिष्क्वाथान् जाङ्गलानूपजान् रसान्| स्नेहभृष्टेषु वा तेषु यवागूं वाऽतिसंहताम्| तिलचूर्णं च सस्नेहं फाणितं कृसरं तथा| तिलकाम्बलिकं भूरिस्नेहं सर्पिष्मतीमपि| पेयां सुख़ोष्णां क्षैरेयीं पात्रे वा ससिताघृते| सर्पिर्लवणयुक्तं वा सद्यः दुग्धं तथा पयः| पेयां च पञ्चप्रसृतां स्नेहैस्तण्डुलपञ्चमैः| पायसं माषमिश्रं च बहुस्नेहसमायुतम्| तैलशुण्ठीगुडरसं जीर्णे मांसरसाशिनः| स्नेहं वैकं सुराऽच्छेन दध्नो वा सगुडं सरम्| वसां वराहजां सर्पिः पिप्पलीं लवणं तिलान्| पिप्पलीं लवणं स्नेहांश्चतुरो दधिमस्तुकम्| दध्ना सिद्धं व्योषगर्भं धात्रीद्राक्षारसे घृतम्| यवकोलकुलत्थाम्बुक्षारक्षीरसुरादधि| घृतं च सिद्धं तुल्यांशं सद्यः स्नेहनमुत्तमम्| सिद्धांश्च चतुरः स्नेहान् बदरत्रिफलारसैः| योनिशुक्रामयहरान् सद्यः स्नेहान् प्रयोजयेत्| लवणोपहिताः स्नेहाः स्नेहयन्त्यचिरान्नरम्| तद्धि विष्यन्द्यरूक्षं च सूक्ष्ममुष्णं व्यवायि च||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThAdiShu snehanArthaM guDAdInAM niShedhaH triPalAdInAM vidhishca (47) · Śloka 47
ਗੁਡਾਨੂਪਾਮਿਸਕ੍ਸੀਰਤਿਲਮਾਸਸੁਰਾਦਧਿ| ਕੁਸ੍ਠਸ਼ੋਫਪ੍ਰਮੇਹੇਸੁ ਸ੍ਨੇਹਾਰ੍ਥਂ ਨ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਿਪ੍ਪਲੀਪਥ੍ਯਾਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਾਦਿਵਿਪਾਚਿਤਾਨ੍| ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਯਥਾਸ੍ਵਮੇਤੇਸਾਂ ਯੋਜਯੇਦਵਿਕਾਰਿਣਃ| ਕ੍ਸੀਣਾਨਾਂ ਤ੍ਵਾਮਯੈਰਗ੍ਨਿਦੇਹਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਣਕ੍ਸਮਾਨ੍||੪੭||
गुडानूपामिषक्षीरतिलमाषसुरादधि| कुष्ठशोफप्रमेहेषु स्नेहार्थं न प्रकल्पयेत्| त्रिफलापिप्पलीपथ्यागुग्गुल्वादिविपाचितान्| स्नेहान् यथास्वमेतेषां योजयेदविकारिणः| क्षीणानां त्वामयैरग्निदेहसन्धुक्षणक्षमान्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehAByAsasya Palam (3) · Śloka 3
ਦੀਪ੍ਤਾਨ੍ਤਰਾਗ੍ਨਿਃ ਪਰਿਸ਼ੁਦ੍ਧਕੋਸ੍ਠਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਧਾਤੁਃ ਬਲਵਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਃ| ਦਢੇਨ੍ਦਿਰ੍ਯੋ ਮਨ੍ਦਜਰਃ ਸ਼ਤਾਯੁਃ ਸ੍ਨੇਹੋਪਸੇਵੀ ਪੁਰੁਸਃ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਃ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤੌ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਨੇਹਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩||
दीप्तान्तराग्निः परिशुद्धकोष्ठः प्रत्यग्रधातुः बलवर्णयुक्तः| दृढेन्दिर्यो मन्दजरः शतायुः स्नेहोपसेवी पुरुषः प्रदिष्टः| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने स्नेहविधिर्नाम पञ्चविंशोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon