Adhikarana athApasmArapratiShedho nAma dashamo~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋਪਸ੍ਮਾਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातोऽपस्मारप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmArahetuH samprAptishca (2) · Śloka 2
ਸ੍ਮਤ੍ਯਾਪਾਯੋ ਹ੍ਯਪਸ੍ਮਾਰਃ ਸ ਧੀਸਤ੍ਤ੍ਵਾਭਿਸਂਪ੍ਲਵਾਤ੍| ਜਾਯਤੇਭਿਹਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਨ੍ਤਾਸ਼ੋਕਭਯਾਦਿਭਿਃ| ਉਨ੍ਮਾਦਵਤ੍ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਦੇਹਗਤੈਰ੍ਮਲੈਃ| ਸਤੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵੇ ਹਦਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੇ ਸਂਜ੍ਞਾਵਾਹਿਸੁ ਖੇਸੁ ਚ| ਤਮੋ ਵਿਸ਼ਨ੍ ਮੂਢਮਤਿਰ੍ਬੀਭਤ੍ਸਾਃ ਕੁਰੁਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾਃ| ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਖਾਦਨ੍ ਵਮਨ੍ ਫੇਨਂ ਹਸ੍ਤੌ ਪਾਦੌ ਚ ਵਿਕ੍ਸਿਪਨ੍| ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਸਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਣਿ ਪ੍ਰਸ੍ਖਲਨ੍ ਪਤਤਿ ਕ੍ਸਿਤੌ| ਵਿਜਿਹ੍ਯਾਕ੍ਸਿਭ੍ਰੁਵੋ ਦੋਸਵੇਗੇਤੀਤੇ ਵਿਬੁਧ੍ਯਤੇ| ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇਣ ਸ ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਵਮੇਵ ਵਿਚੇਸ੍ਟਤੇ| ਅਪਸ੍ਮਾਰਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭੇਦੋ ਵਾਤਾਦ੍ਯੈਰ੍ਨਿਚਯੇਨ ਚ||੨||
स्मृत्यापायो ह्यपस्मारः स धीसत्त्वाभिसंप्लवात्| जायतेऽभिहते चित्ते चिन्ताशोकभयादिभिः| उन्मादवत् प्रकुपितैश्चित्तदेहगतैर्मलैः| सते सत्त्वे हृदि व्याप्ते संज्ञावाहिषु खेषु च| तमो विशन् मूढमतिर्बीभत्साः कुरुते क्रियाः| दन्तान् खादन् वमन् फेनं हस्तौ पादौ च विक्षिपन्| पश्यन्नसन्ति रूपाणि प्रस्खलन् पतति क्षितौ| विजिह्याक्षिभ्रुवो दोषवेगेऽतीते विबुध्यते| कालान्तरेण स पुनश्चैवमेव विचेष्टते| अपस्मारश्चतुर्भेदो वाताद्यैर्निचयेन च||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUrvarUpam (3) · Śloka 3
ਰੂਪਮੁਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਤ੍ਕਮ੍ਪਃ ਸ੍ਨੂਨ੍ਯਤਾ ਭ੍ਰਮਃ| ਤਮਸੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਧ੍ਯਾਨਂ ਭ੍ਰੂਵ੍ਯੁਦਾਸੋਕ੍ਸਿਵੈਕਤਮ੍| ਅਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਰਵਣਂ ਸ੍ਵੇਦੋ ਲਾਲਾਸਿਙ੍ਘਾਣਕਸ੍ਰੁਤਿਃ| ਅਵਿਪਾਕੋਰੁਚਿਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਕੁਕ੍ਸ੍ਯਾਟੋਪੋ ਬਲਕ੍ਸਯਃ| ਨਿਦ੍ਰਾਨਾਸ਼ੋਙ੍ਗਮਰ੍ਦਸ੍ਤਟ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਗਾਨਂ ਸਨਰ੍ਤਨਮ੍| ਪਾਨਂ ਤੈਲਸ੍ਯ ਮਦ੍ਯਸ੍ਯ ਤਯੋਰੇਵ ਚ ਮੇਹਨਮ੍||੩||
रूपमुत्पत्स्यमानेऽस्मिन् हृत्कम्पः स्नून्यता भ्रमः| तमसो दर्शनं ध्यानं भ्रूव्युदासोऽक्षिवैकृतम्| अशब्दश्रवणं स्वेदो लालासिङ्घाणकस्रुतिः| अविपाकोऽरुचिर्मूर्च्छा कुक्ष्याटोपो बलक्षयः| निद्रानाशोऽङ्गमर्दस्तृट् स्वप्ने गानं सनर्तनम्| पानं तैलस्य मद्यस्य तयोरेव च मेहनम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajApasmAralakShaNam (4) · Śloka 4
ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਾਤ੍ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਸਕ੍ਥਿਃ ਪ੍ਰਤਤਂ ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ| ਅਪਸ੍ਮਰਤਿ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਚ ਲਭਤੇ ਵਿਸ੍ਵਰਂ ਰੁਦਨ੍| ਉਤ੍ਪਿਣ੍ਡਿਤਾਕ੍ਸਃ ਸ਼੍ਵਸਿਤਿ ਫੇਨਂ ਵਮਤਿ ਕਮ੍ਪਤੇ| ਆਵਿਧ੍ਯਤਿ ਸ਼ਿਰੋ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਦਸ਼ਤ੍ਯਾਧ੍ਮਾਤਕਨ੍ਧਰਃ| ਪਰਿਤੋ ਵਿਕ੍ਸਿਪਤ੍ਯਙ੍ਗਂ ਵਿਸਮਂ ਵਿਨਤਾਙ੍ਗੁਲਿਃ| ਰੂਕ੍ਸਸ਼੍ਯਾਵਾਰੁਣਾਕ੍ਸਿਤ੍ਵਙ੍ਨਖ਼ਾਸ੍ਯਃ ਕਸ੍ਣਮੀਕ੍ਸਤੇ| ਚਪਲਂ ਪਰੁਸਂ ਰੂਪਂ ਵਿਰੂਪਂ ਵਿਕਤਾਨਨਮ੍||੪||
तत्र वातात् स्फुरत्सक्थिः प्रततं च मुहुर्मुहुः| अपस्मरति संज्ञां च लभते विस्वरं रुदन्| उत्पिण्डिताक्षः श्वसिति फेनं वमति कम्पते| आविध्यति शिरो दन्तान् दशत्याध्मातकन्धरः| परितो विक्षिपत्यङ्गं विषमं विनताङ्गुलिः| रूक्षश्यावारुणाक्षित्वङ्नख़ास्यः कृष्णमीक्षते| चपलं परुषं रूपं विरूपं विकृताननम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittApasmAralakShaNam (5) · Śloka 5
ਅਪਸ੍ਮਰਤਿ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਮੁਹੁਃ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਚ ਵਿਨ੍ਦਤਿ| ਪੀਤਫੇਨਾਕ੍ਸਿਵਕ੍ਤ੍ਰਤ੍ਵਗਾਸ੍ਫਾਲਯਤਿ ਮੇਦਿਨੀਮ੍| ਭੈਰਵਾਦੀਪ੍ਤਰੁਸਿਤਰੂਪਦਰ੍ਸ਼ੀ ਤਸਾਨ੍ਵਿਤਃ||੫||
अपस्मरति पित्तेन मुहुः संज्ञां च विन्दति| पीतफेनाक्षिवक्त्रत्वगास्फालयति मेदिनीम्| भैरवादीप्तरुषितरूपदर्शी तृषान्वितः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPApasmAralakShaNam (6) · Śloka 6
ਕਫਾਚ੍ਚਿਰੇਣ ਗ੍ਰਹਣਂ ਚਿਰੇਣੈਵ ਵਿਬੋਧਨਮ੍| ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਭਰੁਪਦਰ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵਮ੍ ..................||੬||
कफाच्चिरेण ग्रहणं चिरेणैव विबोधनम्| शुक्लाभरुपदर्शित्वम् ..................||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtApasmAralakShaNam (7) · Śloka 7
............................. ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਂ ਤੁ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੭||
............................. सर्वलिङ्गं तु वर्जयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAkramaH (8) · Śloka 8
ਅਥਾਵਤਾਨਾਂ ਧੀਚਿਤ੍ਤਹਦ੍ਖਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਪ੍ਰਬੋਧਨਮ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦਪਸ੍ਮਾਰੇ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਵਮਨਾਦਿਭਿਃ| ਵਾਤਿਕਂ ਬਸ੍ਤਿਭੂਯਿਸ੍ਠੈਃ ਪੈਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਵਿਰੇਚਨੈਃ| ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਂ ਵਮਨਪ੍ਰਾਯੈਰਪਸ੍ਮਾਰਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੮||
अथावृतानां धीचित्तहृद्खानां प्राक्प्रबोधनम्| तीक्ष्णैः कुर्यादपस्मारे कर्मभिर्वमनादिभिः| वातिकं बस्तिभूयिष्ठैः पैत्तं प्रायो विरेचनैः| श्लैष्मिकं वमनप्रायैरपस्मारमुपाचरेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanacikitsA (9) · Śloka 9
ਵਮਨਂ ਮਦਨਂ ਲਮ੍ਬਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾਰਿਸ੍ਟਕੌਟਜਮ੍| ਰੇਕੋ ਮੂਤ੍ਰਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਯਾਮਾ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ ਸਪ੍ਤਲਾ ਸ੍ਨੁਹੀ| ਦਸ਼ਮੂਲਬਲਾਰਾਸ੍ਨਾਸਰਲਾਮਰਦਾਰੁਭਿਃ| ਯਵਕਿਲਕੁਲਤ੍ਥੈਸ਼੍ਚ ਸਮੂਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| ਆਸ੍ਥਾਪਨਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਹਿਙ੍ਗੁਸ੍ਨੇਹਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ| ਏਭਿਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਾਤਘ੍ਨੈਃ ਕਟੁਤੈਲਂ ਪ੍ਰਸਾਧਿਤਮ੍| ਵਾਤਾਪਸ੍ਮਾਰਸ਼ਮਨਂ ਨਸ੍ਯਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨੁਵਾਸਨੈਃ||੯||
वमनं मदनं लम्बा विशालाऽरिष्टकौटजम्| रेको मूत्रत्रिवृच्छ्यामा द्रवन्ती सप्तला स्नुही| दशमूलबलारास्नासरलामरदारुभिः| यवकिलकुलत्थैश्च समूत्रक्षारसैन्धवैः| आस्थापनं प्रयुञ्जीत हिङ्गुस्नेहसमन्वितैः| एभिरन्यैश्च वातघ्नैः कटुतैलं प्रसाधितम्| वातापस्मारशमनं नस्याभ्यङ्गानुवासनैः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMshamanayogAH - tatra pa~jcagavyaM ghRutam (10) · Śloka 10
ਸਰ੍ਵਤਃ ਸੁਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗਾਸ਼੍ਵਾਸਿਤਸ੍ਯ ਚ| ਅਪਸ੍ਮਾਰਵਿਮੋਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਯੋਗਾਨ੍ ਸਂਸ਼ਮਨਾਨ੍ ਸ਼ਣੁ| ਗੋਮਯਸ੍ਵਰਸਕ੍ਸੀਰਦਧਿਮੂਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ਤਂ ਹਵਿਃ| ਅਪਸ੍ਮਾਰਜ੍ਵਰੋਨ੍ਮਾਦਕਾਮਲਾਨ੍ਤਕਰਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੦||
सर्वतः सुविशुद्धस्य सम्यगाश्वासितस्य च| अपस्मारविमोक्षार्थं योगान् संशमनान् शृणु| गोमयस्वरसक्षीरदधिमूत्रैः शृतं हविः| अपस्मारज्वरोन्मादकामलान्तकरं पिबेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahatpa~jcagavyaM ghRutam (11) · Śloka 11
ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਤ੍ਰਿਫਲਾਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਕੁਟਜਤ੍ਵਚਃ| ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਮਪਾਮਾਰ੍ਗਂ ਨੀਲਿਨੀਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀਮ੍| ਸ਼ਮ੍ਯਾਕਪੁਸ੍ਕਰਜਟਾਫਲ੍ਗੁਮੂਲਦੁਰਾਲਭਾ| ਦ੍ਵਿਪਲਾਃ ਸਲਿਲਦ੍ਰੋਣੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਦਾਵਿਸ਼ੇਸਿਤੇ| ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਪਾਠਾਢਕੀਕੁਮ੍ਭਨਿਕੁਮ੍ਭਵ੍ਯੋਸਰੋਹਿਸੈਃ| ਮੂਰ੍ਵਾਭੂਤੀਕਭੂਨਿਮ੍ਬਸ਼੍ਰੇਯਸੀਸ਼ਾਰਿਵਾਦ੍ਵਯੈਃ| ਮਦਯਨ੍ਤ੍ਯਗ੍ਨਿਨਿਚੁਲੈਰਕ੍ਸਾਂਸ਼ੈਃ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪਚੇਤ੍| ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਦ੍ਰਵੈਃ ਪੂਰ੍ਵੈਃ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਮਿਦਂ ਮਹਤ੍| ਜ੍ਵਰਾਪਸ੍ਮਾਰਜਠਰਭਗਨ੍ਦਰਹਰਂ ਪਰਮ੍| ਸ਼ੋਫਾਰ੍ਸ਼ਃ ਕਾਮਲਾਪਾਣ੍ਡੁਗੁਲ੍ਮਕਾਸਗ੍ਰਹਾਪਹਮ੍||੧੧||
द्विपञ्चमूलत्रिफलाद्विनिशाकुटजत्वचः| सप्तपर्णमपामार्गं नीलिनीं कटुरोहिणीम्| शम्याकपुष्करजटाफल्गुमूलदुरालभा| द्विपलाः सलिलद्रोणे पक्त्वा पादाविशेषिते| भार्ङ्गीपाठाढकीकुम्भनिकुम्भव्योषरोहिषैः| मूर्वाभूतीकभूनिम्बश्रेयसीशारिवाद्वयैः| मदयन्त्यग्निनिचुलैरक्षांशैः सर्पिषः पचेत्| प्रस्थं तद्वद्द्रवैः पूर्वैः पञ्चगव्यमिदं महत्| ज्वरापस्मारजठरभगन्दरहरं परम्| शोफार्शः कामलापाण्डुगुल्मकासग्रहापहम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShatailam (12) · Śloka 12
ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਪਤ੍ਰਤ੍ਵਕ੍ਸਾਰਮੂਲਤੁਲਾਦ੍ਵਯਮ੍| ਵਰਣੈਰਣ੍ਡਸ਼ਮ੍ਯਾਕਦਸ਼ਮੂਲਾਟਰੂਸਕਮ੍| ਸ਼ਤਾਵਰੀਬਲਾਰਾਸ੍ਨਾਸੁਸਵੀਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕਮ੍| ਮੁਰੂਙ੍ਗੀ ਵਞ੍ਜੁਲਂ ਦਨ੍ਤੀਂ ਕਕੁਭਂ ਸਪੁਨਰ੍ਨਵਮ੍| ਰੋਹਿਸਸ੍ਯ ਜਟਾਂ ਪੁਸ੍ਪਂ ਕਰਘਾਟਮਯੂਰਕਮ੍| ਸ਼ਤਾਰ੍ਧਾਂਸ਼ਂ ਪਥਗ੍ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਲਾਕ੍ਸਾਮਿਸਿਵਰਾਯਵਾਨ੍| ਸਕੋਲਾਨ੍ ਸਕੁਲਤ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚ ਪਥਗਰ੍ਧਾਢਕੋਨ੍ਮਿਤਾਨ੍| ਦ੍ਵਿਸ਼ਤਂ ਪਿਸ਼ਿਤਾਦ੍ਗਵ੍ਯਾਚ੍ਛਾਗਾਦ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪਚੇਦਪਾਮ੍| ਦ੍ਰੋਣੈਰ੍ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾਸ੍ਟਾਂਸ਼ਸ਼ੇਸੇਣ ਚ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਤੈਲਦ੍ਰੋਣਂ ਦਧਿਵਹੇ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਪਾਲਿਕੈਃ| ਪਾਠਾਸਮਙ੍ਗਾਸੁਸਵੀਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਚਨ੍ਦਨਦ੍ਵਯੈਃ| ਏਲਾਜਲੋਤ੍ਪਲਬਲਾਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਸ਼ਾਰਿਵਾਘਨੈਃ| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਕੁਸ੍ਠਮਧੁਕਲੋਧ੍ਰਰਾਸ੍ਨਾਕੁਟਨ੍ਨਟੈਃ| ਸ਼ਠੀਸ਼ਿਰੀਸਕੁਸੁਮਨਤਨਾਗਾਮਰਾਹ੍ਵਯੈਃ| ਵਰਾਙ੍ਗਜੋਙ੍ਗਪਤ੍ਨਙ੍ਗਵਿਡਙ੍ਗੈਃ ਸਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਭਿਃ| ਮੁਰੁਙ੍ਗੀਪਤ੍ਰਨਲਦਸੇਵ੍ਯਕੁਨ੍ਦਨਖਦ੍ਵਯੈਃ| ਤਿਲਪਰ੍ਣ੍ਯਾ ਚ ਤਤ੍ਪਾਨਵਸ੍ਤ੍ਯਭ੍ਯਞ੍ਜਨਨਾਵਨੈਃ| ਅਪਸ੍ਮਾਰਗ੍ਰਹੋਨ੍ਮਾਦਾਨ੍ ਸਸ਼ੋਸਵਿਸਮਜ੍ਵਰਾਨ੍| ਯੋਨਿਸ਼ੁਕ੍ਲਾਮਯਾਨ੍ ਗੁਲ੍ਮਪ੍ਰਮੇਹਂ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾਂ ਮਦਮ੍| ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਵੀਸਰ੍ਪਪਕ੍ਸਾਘਾਤਾਰ੍ਦਿਤਾਦਿਕਾਨ੍| ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਮਾਰੁਤਜਾਨ੍ਰੋਗਾਨ੍ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਵਿਸਵਾਤਜਾਨ੍| ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਕਾਰ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਯਾਂ ਮੂਲਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਵਿਸਂ ਗਰਮ੍| ਰਸਾਯਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਂ ਮੇਧ੍ਯਂ ਵਾਜੀਕਰਂ ਪਰਮ੍||੧੨||
शिरीषपुष्पपत्रत्वक्सारमूलतुलाद्वयम्| वरणैरण्डशम्याकदशमूलाटरूषकम्| शतावरीबलारास्नासुषवीपारिभद्रकम्| मुरूङ्गी वञ्जुलं दन्तीं ककुभं सपुनर्नवम्| रोहिषस्य जटां पुष्पं करघाटमयूरकम्| शतार्धांशं पृथग्द्राक्षालाक्षामिसिवरायवान्| सकोलान् सकुलत्थांश्च पृथगर्धाढकोन्मितान्| द्विशतं पिशिताद्गव्याच्छागाद्वा तत्पचेदपाम्| द्रोणैर्द्वात्रिंशताष्टांशशेषेण च विपाचयेत्| तैलद्रोणं दधिवहे श्लक्ष्णपिष्टैश्च पालिकैः| पाठासमङ्गासुषवीद्विनिशाचन्दनद्वयैः| एलाजलोत्पलबलाश्वदंष्ट्राशारिवाघनैः| मञ्जिष्ठाकुष्ठमधुकलोध्ररास्नाकुटन्नटैः| शठीशिरीषकुसुमनतनागामराह्वयैः| वराङ्गजोङ्गपत्नङ्गविडङ्गैः सप्रियङ्गुभिः| मुरुङ्गीपत्रनलदसेव्यकुन्दनखद्वयैः| तिलपर्ण्या च तत्पानवस्त्यभ्यञ्जननावनैः| अपस्मारग्रहोन्मादान् सशोषविषमज्वरान्| योनिशुक्लामयान् गुल्मप्रमेहं पाण्डुतां मदम्| वातशोणितवीसर्पपक्षाघातार्दितादिकान्| सर्वान् मारुतजान्रोगान्विशेषाद्विषवातजान्| निहन्ति कार्मणं कृत्यां मूलदंष्ट्राविषं गरम्| रसायनानां प्रवरं मेध्यं वाजीकरं परम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmIghRutam (13) · Śloka 13
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਰਸਵਚਾਕੁਸ੍ਠਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀਸ਼ਤਂ ਘਤਮ੍| ਪੁਰਾਣਂ ਮੇਧ੍ਯਮੁਨ੍ਮਾਦਾਲਕ੍ਸ੍ਮ੍ਯਪਸ੍ਮਾਰਪਾਪ੍ਮਜਿਤ੍||੧੩||
ब्राह्मीरसवचाकुष्ठशङ्खपुष्पीशृतं घृतम्| पुराणं मेध्यमुन्मादालक्ष्म्यपस्मारपाप्मजित्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvanIyaghRutam (yamakam) (14) · Śloka 14
ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤੈਃ| ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਰੋਣੇ ਪਚੇਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਮਪਸ੍ਮਾਰਵਿਮੋਕ੍ਸਣਮ੍||੧੪||
तैलप्रस्थं घृतप्रस्थं जीवनीयैः पलोन्मितैः| क्षीरद्रोणे पचेत् सिद्धमपस्मारविमोक्षणम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvanIyaghRutamaparam (15) · Śloka 15
ਕਂਸੇ ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਰਸਯੋਃ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯੇਸ੍ਟਗੁਣੇ ਰਸੇ| ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੋਦ੍ਭਵਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮਪਸ੍ਮਾਰਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਤਤ੍||੧੫||
कंसे क्षीरेक्षुरसयोः काश्मर्येऽष्टगुणे रसे| कार्षिकैर्जीवनीयैश्च सर्पिः प्रस्थं विपाचयेत्| वातपित्तोद्भवं क्षिप्रमपस्मारं निहन्ति तत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAshAdikShIram (16) · Śloka 16
ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕਾਸ਼ਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਕੁਸ਼ਕ੍ਵਾਥ ਸ਼ਤਂ ਪਯਃ||੧੬||
तद्वत् काशविदारीक्षुकुशक्वाथ शृतं पयः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhukaghRutam (17) · Śloka 17
ਮਧੁਕਦ੍ਵਿਪਲੇ ਕਲ੍ਕੇ ਦ੍ਰੋਣੇ ਚਾਮਲਕੀਰਸਾਤ੍| ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧੋ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਪਿਤ੍ਤਾਪਸ੍ਮਾਰ ਭੇਸਜਮ੍||੧੭||
मधुकद्विपले कल्के द्रोणे चामलकीरसात्| सिद्धं सिद्धो घृतप्रस्थः पित्तापस्मार भेषजम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yaShTIghRutamaparam (18) · Śloka 18
ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਸ੍ਵਰਸੇ ਸਰ੍ਪਿਰਸ੍ਟਾਦਸ਼ਗੁਣੇ ਸ਼ਤਮ੍| ਯਸ੍ਟੀਕਲ੍ਕਮਪਸ੍ਮਾਰਹਰਂ ਧੀਵਾਕ੍ਸ੍ਵਰਪ੍ਰਦਮ੍||੧੮||
कूष्माण्डस्वरसे सर्पिरष्टादशगुणे शृतम्| यष्टीकल्कमपस्मारहरं धीवाक्स्वरप्रदम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gavAdipittanAvanam (19) · Śloka 19
ਕਪਿਲਾਨਾਂ ਗਵਾਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਨਾਵਨਂ ਪਰਮਂ ਹਿਤਮ੍| ਸ਼੍ਵਸਗਾਲਵਿਡਾਲਾਨਾਂ ਸਿਂਹਾਦੀਨਾਂ ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍||੧੯||
कपिलानां गवां पित्तं नावनं परमं हितम्| श्वसृगालविडालानां सिंहादीनां च पूजितम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana godhAdipittasiddhaM tailam (20) · Śloka 20
ਗੋਧਾਨਕੁਲਨਾਗਾਨਾਂ ਪਸਤਰ੍ਕ੍ਸਗਵਾਮਪਿ| ਪਿਤ੍ਤੇਸੁ ਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਂ ਨਸ੍ਯੇਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੦||
गोधानकुलनागानां पृषतर्क्षगवामपि| पित्तेषु साधितं तैलं नस्येऽभ्यङ्गे च शस्यते||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triPalAdinasyam (21) · Śloka 21
ਤ੍ਰਿਫਲਾਵ੍ਯੋਸਪੀਤਦ੍ਰੁਯਵਕ੍ਸਾਰਫਣਿਜ੍ਜਕੈਃ| ਸ਼੍ਰ੍ਯਾਹ੍ਵਾਪਾਮਰ੍ਗਕਾਰਞ੍ਜਬੀਜੈਸ੍ਤੈਲਂ ਪ੍ਰਸਾਧਿਤਮ੍| ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰੇ ਹਿਤਂ ਨਸ੍ਯਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾਧ੍ਮਾਪਯੇਦ੍ਭਿਸਕ੍||੨੧||
त्रिफलाव्योषपीतद्रुयवक्षारफणिज्जकैः| श्र्याह्वापामर्गकारञ्जबीजैस्तैलं प्रसाधितम्| बस्तमूत्रे हितं नस्यं चूर्णं वाध्मापयेद्भिषक्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikAlyAdivartiH (22) · Śloka 22
ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਬਲਾਕੁਸ੍ਠਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਲਵਣਪਞ੍ਚਕਮ੍| ਕਾਯਸ੍ਥਾਂ ਸ਼ਾਰਦਾਂ ਮੁਦ੍ਗਮੁਸ਼ੀਰਂ ਜਲਦਂ ਯਵਾਨ੍| ਵ੍ਯੋਸਞ੍ਚ ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਅਪਸ੍ਮਾਰਗਰੋਨ੍ਮਾਦਸਰ੍ਪਦਸ੍ਟਵਿਸਾਸ਼ਿਤੇ||੨੨||
वृश्चिकालीबलाकुष्ठभार्ङ्गीलवणपञ्चकम्| कायस्थां शारदां मुद्गमुशीरं जलदं यवान्| व्योषञ्च बस्तमूत्रेण पिष्ट्वा वर्तिं प्रकल्पयेत्| अपस्मारगरोन्मादसर्पदष्टविषाशिते||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mustAdivartiH (23) · Śloka 23
ਮੁਸ੍ਤਾਵਯਸ੍ਥਾਤ੍ਰਿਫਲਾਕਾਯਸ੍ਥਾਹਿਙ੍ਗੁਸ਼ਾਦ੍ਵਲੈਃ| ਵ੍ਯੋਸਮਾਸਯਵੈਰ੍ਮੂਤ੍ਰੈਰ੍ਬਸ੍ਤਮੇਸਰ੍ਸਭੋਦ੍ਭਵੈਃ| ਹਨ੍ਤਿ ਵਰ੍ਤਿਰਪਸ੍ਮਾਰਕਿਲਾਸਵਿਸਮਜ੍ਵਰਾਨ੍||੨੩||
मुस्तावयस्थात्रिफलाकायस्थाहिङ्गुशाद्वलैः| व्योषमाषयवैर्मूत्रैर्बस्तमेषर्षभोद्भवैः| हन्ति वर्तिरपस्मारकिलासविषमज्वरान्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shunaH pittA~jjanam (24) · Śloka 24
ਪੁਸ੍ਪੋਦ੍ਧਤਂ ਸ਼ੁਨਃ ਪਿਤ੍ਤਮਪਸ੍ਮਾਰਘ੍ਨਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਤਦੇਵ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਧੂਪਨਂ ਪਰਮਂ ਹਿਤਮ੍||੨੪||
पुष्पोद्धृतं शुनः पित्तमपस्मारघ्नमञ्जनम्| तदेव सर्पिषा युक्तं धूपनं परमं हितम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaTaByAditailamaBya~ggArthe (25) · Śloka 25
ਕਟਭੀਨਿਮ੍ਬਕਟ੍ਵਙ੍ਗਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਤ੍ਵਚਾਂ ਰਸੇ| ਸਿਦ੍ਧਂ ਮੂਤ੍ਰਸਮਂ ਤੈਲਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੫||
कटभीनिम्बकट्वङ्गमधुशिग्रुत्वचां रसे| सिद्धं मूत्रसमं तैलमभ्यङ्गार्थं प्रशस्यते||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pala~gkaShAditailamaBya~ggArthe (26) · Śloka 26
ਪਲਙ੍ਕਸਾਵਚਾਪਥ੍ਯਾਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲ੍ਯਰ੍ਕਸਰ੍ਸਪੈਃ| ਜਟਿਲਾਪੂਤਨਾਕੇਸ਼ੀਨਾਕੁਲੀਹਿਙ੍ਗੁਚੋਰਕੈਃ| ਲਸ਼ੁਨਾਤਿਰਸਾਚ੍ਛਤ੍ਰਾਕੁਸ੍ਠੈਰ੍ਵਿਡ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਸਿਣਾਮ੍| ਮਾਂਸਾਸ਼ਿਨਾਂ ਯਥਾਲਾਭਂ ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰੇ ਵਿਪਾਚਿਤਮ੍| ਤੈਲਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤੈਸ਼੍ਚ ਧੂਪਨਲੇਪਨਮ੍||੨੬||
पलङ्कषावचापथ्यावृश्चिकाल्यर्कसर्षपैः| जटिलापूतनाकेशीनाकुलीहिङ्गुचोरकैः| लशुनातिरसाच्छत्राकुष्ठैर्विड्भिश्च पक्षिणाम्| मांसाशिनां यथालाभं बस्तमूत्रे विपाचितम्| तैलमभ्यञ्जनं कार्यं तैश्च धूपनलेपनम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUpanauShadham (27) · Śloka 27
ਨਕੁਲੋਲੂਕਮਾਰ੍ਜਾਰਗਧ੍ਰਕੀਟਾਹਿਕਾਕਜੈਃ| ਤੁਣ੍ਡੈਃ ਪਕ੍ਸੈਃ ਪੁਰੀਸੈਸ਼੍ਚ ਧੂਪਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਕਾਕੋਲੀਸ਼ਿਗ੍ਰੁਲਵਣਹਿਙ੍ਗੁਹਿਙ੍ਗੁਸ਼ਿਵਾਟਿਕਾਃ| ਕੈਡਰ੍ਯਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਕਸ੍ਣਾਂ ਕਾਕਨਾਸਾਂ ਸਸਰ੍ਸਪਾਮ੍| ਸ਼ੁਨਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਕ੍ਸਿਨਖਰਾਨ੍ ਪਰ੍ਸ਼ੁਕਾਂਸ਼੍ਚੇਤਿ ਪੇਸਯੇਤ੍| ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪੁਸ੍ਯਰ੍ਕ੍ਸੇ ਤੈਰ੍ਦਿਹ੍ਯਾਦ੍ਧੂਪਯੇਚ੍ਚ ਤੈਃ||੨੭||
नकुलोलूकमार्जारगृध्रकीटाहिकाकजैः| तुण्डैः पक्षैः पुरीषैश्च धूपमस्य प्रयोजयेत्| काकोलीशिग्रुलवणहिङ्गुहिङ्गुशिवाटिकाः| कैडर्यं चन्दनं कृष्णां काकनासां ससर्षपाम्| शुनः स्कन्धाक्षिनखरान् पर्शुकांश्चेति पेषयेत्| बस्तमूत्रेण पुष्यर्क्षे तैर्दिह्याद्धूपयेच्च तैः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udvartanapariShecanauShadham (28) · Śloka 28
ਗੋਪੁਚ੍ਛਲੋਮਭਿਰ੍ਦਗ੍ਧੈਰਥਵਾ ਬਸ੍ਤਰੋਮਭਿਃ| ਖਰਾਸ੍ਥਿਭਿਰ੍ਹਸ੍ਤਿਨਖੈਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਾ ਮੂਤ੍ਰਕਲ੍ਕਿਤੈਃ| ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਸਦਾ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਤੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਸੇਚਨਮ੍||੨੮||
गोपुच्छलोमभिर्दग्धैरथवा बस्तरोमभिः| खरास्थिभिर्हस्तिनखैस्तद्वद्वा मूत्रकल्कितैः| उद्वर्तनं सदा कुर्याच्छृतैश्च परिषेचनम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktacikitsAPalam (29) · Śloka 29
ਆਭਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਾਭਿਰ੍ਹਦਯਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਚਾਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮਤਿਂ ਸਂਜ੍ਞਾਞ੍ਚ ਵਿਨ੍ਦਤਿ||੨੯||
आभिः क्रियाभिः सिद्धाभिर्हृदयं सम्प्रमुच्यते| स्रोतांसि चास्य शुद्ध्यन्ति स्मृतिं संज्ञाञ्च विन्दति||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daivavyapAshrayacikitsA (30) · Śloka 30
ਭੂਤਾਨੁਬਨ੍ਧੇਪਸ੍ਮਾਰੇ ਦੋਸਲਿਙ੍ਗਾਧਿਕਾਕਤੌ| ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਭੂਤੋਕ੍ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਦੈਵਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਾਮ੍||੩੦||
भूतानुबन्धेऽपस्मारे दोषलिङ्गाधिकाकृतौ| युञ्ज्याद्यथास्वं भूतोक्तां क्रियां दैवव्यपाश्रयाम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tailalashunAdyaByAsaH (31) · Śloka 31
ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍ਤੈਲਲਸ਼ੁਨਂ ਪਯਸਾ ਵਾ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍| ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਰਸਂ ਕੁਸ੍ਠਰਸਂ ਵਚਾਂ ਵਾ ਮਧੁਸਂਯੁਤਾਮ੍||੩੧||
शीलयेत्तैललशुनं पयसा वा शतावरीम्| ब्राह्मीरसं कुष्ठरसं वचां वा मधुसंयुताम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanaprayogaucityam (32) · Śloka 32
ਸਮਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੈਰਪਸ੍ਮਾਰੋ ਦੋਸੈਃ ਸ਼ਾਰੀਰਮਾਨਸੈਃ| ਯਜ੍ਜਾਯਤੇ ਯਤਸ਼੍ਚੈਸ ਮਹਾਮਰ੍ਮਸਮਾਸ਼੍ਰਯਃ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਸਾਯਨੈਰੇਨਂ ਦੁਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਮੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਤਦਾਰ੍ਤ੍ਤਂ ਚਾਗ੍ਨਿਤੋਯਾਦੇਰ੍ਵਿਸਮਾਤ੍ ਪਾਲਯੇਤ੍ਸਦਾ||੩੨||
समं क्रुद्धैरपस्मारो दोषैः शारीरमानसैः| यज्जायते यतश्चैष महामर्मसमाश्रयः| तस्माद्रसायनैरेनं दुश्चिकित्स्यमुपाचरेत्| तदार्त्तं चाग्नितोयादेर्विषमात् पालयेत्सदा||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visheShaM pathyam (33) · Śloka 33
ਮੁਕ੍ਤਂ ਮਨੋਵਿਕਾਰੇਣ ਤ੍ਵਮਿਤ੍ਥਂ ਕਤਵਾਨਿਤਿ| ਨ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਵਿਸਯੈਰਿਸ੍ਟੈਃ ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਚੇਤੋਸ੍ਯ ਬਂਹਯੇਤ੍||੩੩||
मुक्तं मनोविकारेण त्वमित्थं कृतवानिति| न ब्रूयाद्विषयैरिष्टैः क्लिष्टं चेतोऽस्य बृंहयेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAsnehaprashaMsA (10) · Śloka 10
ਗ੍ਰਹੋਪਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਦੇਹਾਨਾਂ ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਮਤਿਚੇਤਸਾਮ੍| ਮਹਾਸ੍ਨੇਹਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਪਾਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਬਸ੍ਤਿਸੁ||੩੪|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਅਪਸ੍ਮਾਰ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਦਸ਼ਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੦||
ग्रहोपश्लिष्टदेहानां विभ्रान्तस्मृतिचेतसाम्| महास्नेहं प्रशंसन्ति पानाभ्यञ्जनबस्तिषु||३४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे अपस्मार प्रतिषेधो नाम दशमोऽध्यायः||१०||
🔊 Audio coming soon