Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো বালোপচরণীযনামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
View original
अथातो बालोपचरणीयनामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
1. bālōpacaraṇīyaḥ
Adhikarana ulbAdvishodhanam (2) · Śloka 2
অথ খলু জাতমাত্রমেব বালমুল্বাত্ সৈন্ধবসর্পিষা মার্জযেত্||২||
View original
अथ खलु जातमात्रमेव बालमुल्बात् सैन्धवसर्पिषा मार्जयेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANapratyAnayanam (3) · Śloka 3
ততোঽস্যাতিপ্রবলমোহজ্বরপরীতসর্বগাত্রস্য ক্রোশিতুমপি রুজানুরূপসমর্থস্যানবস্থিতাশেষদেহধাতোরসম্ভাব্য যৌবনাদ্যবস্থস্য ক্রকচস্পর্শমিব করবসনশযনসংসর্গমন্যমানস্যাবিকল্পিতমঙ্গানি বিক্ষিপ্তঃ পুনরিব মরণমনুভবতো লীযমানসংজ্ঞস্যাতিসম্বাধযোনিপুটাবপীডিতপ্রাণপ্রত্যানযনায বলাতৈলেন পরিষেকং কুর্যাত্| কর্ণ মূলে চাশ্মনোঃ সঙ্ঘট্টনম্||৩||
View original
ततोऽस्यातिप्रबलमोहज्वरपरीतसर्वगात्रस्य क्रोशितुमपि रुजानुरूपसमर्थस्यानवस्थिताशेषदेहधातोरसम्भाव्य यौवनाद्यवस्थस्य क्रकचस्पर्शमिव करवसनशयनसंसर्गमन्यमानस्याविकल्पितमङ्गानि विक्षिप्तः पुनरिव मरणमनुभवतो लीयमानसंज्ञस्यातिसम्बाधयोनिपुटावपीडितप्राणप्रत्यानयनाय बलातैलेन परिषेकं कुर्यात्| कर्ण मूले चाश्मनोः सङ्घट्टनम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nishceShTasya prabodhanaM karNe mantroccAraNaM ca (4) · Śloka 4
যদি বাঽচেষ্ট এব স্যাত্ততঃ কৃষ্ণকপালিকযা শূর্পেণ চৈনমভিনিষ্পুনীযাত্| দক্ষিণকর্ণমূলে চ মন্ত্রমস্যোচ্চারযেত্ _ অঙ্গাদঙ্গত্সম্ভবসি হৃদযাদভিজাযসে| আত্মা বৈ পুত্রনামাসি স জীব শরদাং শতম্| শতাযুঃ শতবর্ষোঽসি দীর্ঘমাযুরবাপ্নুহি| নক্ষত্রাণি দিশো রাত্রিরহশ্চত্বাভিরক্ষতু||৪||
View original
यदि वाऽचेष्ट एव स्यात्ततः कृष्णकपालिकया शूर्पेण चैनमभिनिष्पुनीयात्| दक्षिणकर्णमूले च मन्त्रमस्योच्चारयेत् _ अङ्गादङ्गत्सम्भवसि हृदयादभिजायसे| आत्मा वै पुत्रनामासि स जीव शरदां शतम्| शतायुः शतवर्षोऽसि दीर्ग़मायुरवाप्नुहि| नक्षत्राणि दिशो रात्रिरहश्चत्वाभिरक्षतु||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAbhinAlacchedanAdi (5) · Śloka 5
প্রত্যাগতপ্রাণস্য চ প্রকৃতিভূতস্য নাভিনালং নালাভিবন্ধনাচ্চতুরঙ্গুলস্যোর্ধ্বং ক্ষোউমসূত্রেণ বদ্ধ্বা তীক্ষ্ণেন শস্ত্রেণ বর্ধযেত্| গ্রীবাযাং চৈনমাসজ্জেত্| নাভিঞ্চ কুষ্ঠতৈলেন সেচযেত্||৫||
View original
प्रत्यागतप्राणस्य च प्रकृतिभूतस्य नाभिनालं नालाभिबन्धनाच्चतुरङ्गुलस्योर्ध्वं क्षोउमसूत्रेण बद्ध्वा तीक्ष्णेन शस्त्रेण वर्धयेत्| ग्रीवायां चैनमासज्जेत्| नाभिञ्च कुष्ठतैलेन सेचयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snapanam (6) · Śloka 6
ততঃ ক্ষীরিবৃক্ষকষাযেণ সর্বগন্ধোদকেন বা সপ্ততপনীযরজতনির্বাপণকবোষ্ণেন কপিত্থপত্রকষাযেণ বা তদ্বিধেন স্নাপযেত্||৬||
View original
ततः क्षीरिवृक्षकषायेण सर्वगन्धोदकेन वा सप्ततपनीयरजतनिर्वापणकवोष्णेन कपित्थपत्रकषायेण वा तद्विधेन स्नापयेत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvauShThAdishodhanam (7) · Śloka 7
ততোঽস্য সুপরিলিখিতনখযা সুপ্রক্ষালিতোপবানযা কার্পাসপিচ্ববগুণ্ঠিতযা দক্ষিণপ্রদেশিন্যা জিহ্বোউষ্ঠকণ্ঠমনুসুখং প্রমুজ্যাত্| তালুং চোন্নাম্য স্নেহপিচুনোপরিষ্টাদবগুণ্ঠযেত্||৭||
View original
ततोऽस्य सुपरिलिख़ितनख़या सुप्रक्षालितोपवानया कार्पासपिच्ववगुण्ठितया दक्षिणप्रदेशिन्या जिह्वोउष्ठकण्ठमनुसुख़ं प्रमुज्यात्| तालुं चोन्नाम्य स्नेहपिचुनोपरिष्टादवगुण्ठयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medhAjanakaM prAshanam (8) · Śloka 8
ততশ্চৈন্দ্রীব্রাহ্মীশঙ্খপুষ্পীবচাকল্কং মধুঘৃতোপেতং হরেণুমাত্রম্ কুশাগ্রাভিমন্ত্রিতং সৌবর্ণেনাশ্বত্থপত্রেণ মেধাযুর্বলজননং প্রাশযেত্| তদ্বদ্ ব্রাহ্মীবলানন্তাশতাবর্যন্যতমচূর্ণং বা||৮||
View original
ततश्चैन्द्रीब्राह्मीशङ्खपुष्पीवचाकल्कं मधुघृतोपेतं हरेणुमात्रम् कुशाग्राभिमन्त्रितं सौवर्णेनाश्वत्थपत्रेण मेधायुर्बलजननं प्राशयेत्| तद्वद् ब्राह्मीबलानन्ताशतावर्यन्यतमचूर्णं वा||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garBodakavAmanam (9) · Śloka 9
ততঃ সৈন্ধবোপহিতেন সর্পিষা গর্ভোদকানি বামযেত্| তথাস্যোরঃ কণ্ঠবিশুদ্ধ্যা লাঘবমভিলাষশ্চ জাযতে||৯||
View original
ततः सैन्धवोपहितेन सर्पिषा गर्भोदकानि वामयेत्| तथास्योरः कण्ठविशुद्ध्या लाघवमभिलाषश्च जायते||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAtakarma (10) · Śloka 10
অথাস্য জাতকর্ম প্রাজাপত্যেন বিধিনা কুর্যাত্||১০||
View original
अथास्य जातकर्म प्राजापत्येन विधिना कुर्यात्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUtikAyAH stanyAvataraNakAlaH (11) · Śloka 11
অপি চ সিরাণাং হৃদযস্থানাং বিবৃতত্বাত্প্রসূতিতঃ| তৃতীযেঽহ্নি চতুর্থে বা স্ত্রীণাং স্তন্যং প্রবর্ততে||১১||
View original
अपि च सिराणां हृदयस्थानां विवृतत्वात्प्रसूतितः| तृतीयेऽह्नि चतुर्थे वा स्त्रीणां स्तन्यं प्रवर्तते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prathamAdidineShu shishoH prAshanam (12) · Śloka 12
তস্মাত্প্রথমেঽহন্যনন্তা মিশ্রিতে মধুসর্পিষী মন্ত্রপূতে ত্রিকালং প্রাশযেত্| দ্বিতীযে লক্ষ্মণাসিদ্ধং সর্পিস্তৃতীযে চ||১২||
View original
तस्मात्प्रथमेऽहन्यनन्ता मिश्रिते मधुसर्पिषी मन्त्रपूते त्रिकालं प्राशयेत्| द्वितीये लक्ष्मणासिद्धं सर्पिस्तृतीये च||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prathamastanyapAnavidhiH (13) · Śloka 13
ততঃ প্রাঙ্নিবারিতস্তন্যস্য স্বপাণিতলসম্মিতং সর্পির্দ্বিকালং দাপযেদনন্তরং চ স্তন্যমিষ্টিতঃ||১৩||
View original
ततः प्राङ्निवारितस्तन्यस्य स्वपाणितलसम्मितं सर्पिर्द्विकालं दापयेदनन्तरं च स्तन्यमिष्टितः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapathi snehadAnam (14) · Śloka 14
অহরহশ্চাস্য শ্রোত্রশৃঙ্গাটকং স্নেহাপ্লুতেন প্লোতেন প্রচ্ছাদযেত্||১৪||
View original
अहरहश्चास्य श्रोत्रशृङ्गाटकं स्नेहाप्लुतेन प्लोतेन प्रच्छादयेत्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMveshanam (15) · Śloka 15
প্রাক্শিরসং চৈনং ক্ষোউমনিচযে সংবেশযেদুচ্ছীর্ষকে চাস্যাভিমন্ত্রিতমুদকুম্ভং স্থাপযেত্ দ্বারপক্ষযোশ্চ||১৫||
View original
प्राक्शिरसं चैनं क्षोउमनिचये संवेशयेदुच्छीर्षके चास्याभिमन्त्रितमुदकुम्भं स्थापयेत् द्वारपक्षयोश्च||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vIjanAdyupacArAH (16) · Śloka 16
আদারীবিদারীবদরীখদিরনিম্বপীলুপরূষকশাখাভিরেনং বীজযেত্| তাভিশ্চ সমন্ততঃ সূতিকাগারং পরিVবারযেত্| সর্ষপাতসীকণকণিকাশ্চান্তর্বহিঃ প্রকিরেত্| সাযং প্রাতশ্চ বলিম্||১৬||
View original
आदारीविदारीबदरीख़दिरनिम्बपीलुपरूषकशाख़ाभिरेनं वीजयेत्| ताभिश्च समन्ततः सूतिकागारं परिVवारयेत्| सर्षपातसीकणकणिकाश्चान्तर्बहिः प्रकिरेत्| सायं प्रातश्च बलिम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUpanaM shAntikarma ca (17) · Śloka 17
ব্রণোক্তৈশ্চ গুগ্গুল্বাদিভির্ধূপং কুর্বীত| তথা ব্রাহ্মণোঽথর্ববেদবিদ্দশাহং শান্তিকর্ম কুর্যাত্| মাযূরীং মহামাযূরীমার্যারত্নকেতুধারিণীং চোভযকালং বাচযেত্||১৭||
View original
व्रणोक्तैश्च गुग्गुल्वादिभिर्धूपं कुर्वीत| तथा ब्राह्मणोऽथर्ववेदविद्दशाहं शान्तिकर्म कुर्यात्| मायूरीं महामायूरीमार्यारत्नकेतुधारिणीं चोभयकालं वाचयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rakShAkarmavisheShaH (18) · Śloka 18
হিঙ্গুবচাতুরুষ্করক্ষোঘ্নৈঃ পোটলিকামুত্তরদেহল্যামাসজ্জেত্| কুমারস্য চ সহ মাত্রা কাণ্ঠে উচ্ছীর্ষকে চ| তদ্বদার্যাপর্ণশবরীমার্যাপরাজিতাং চ গোরোচনাভিলিখিতাম্| দ্বারে চ দেহলীমনুতির্যঙ্মুসলং নিধাপযেত্| কণকণ্ডকতিন্দুকেন্ধনাগ্নিং নক্তং দিবঞ্চ জাগৃযাত্| তথানুরক্তাঃ স্ত্রিযঃ সুহৃদশ্চ| প্রহৃষ্টজনসম্পূর্ণঞ্চ তদ্বেশ্ম কার্যম্||১৮||
View original
हिङ्गुवचातुरुष्करक्षोघ्नैः पोटलिकामुत्तरदेहल्यामासज्जेत्| कुमारस्य च सह मात्रा काण्ठे उच्छीर्षके च| तद्वदार्यापर्णशबरीमार्यापराजितां च गोरोचनाभिलिखिताम्| द्वारे च देहलीमनुतिर्यङ्मुसलं निधापयेत्| कणकण्डकतिन्दुकेन्धनाग्निं नक्तं दिवञ्च जागृयात्| तथानुरक्ताः स्त्रियः सुहृदश्च| प्रहृष्टजनसम्पूर्णञ्च तद्वेश्म कार्यम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanyadAnArhadhAtrIlakShaNam (19) · Śloka 19
অথাস্য সমানবর্ণা মধ্যমবযাঃ শুচিরলোলুপা নিভৃতানাতুরা জীবদ্বত্সা বত্সলা দক্ষিণা ব্রহ্মচারিণ্যব্যঙ্গা বহুক্ষীরা শুক্লাম্বরাচারা দীর্ঘহ্রস্বাদিদেহদোষাষ্টকরহিতা অলম্বোর্ধ্বচূচুকাতিপীনহীনস্তনদোষমুক্তা যুক্তচূচুকা ধাত্রী স্যাত্তস্য এব স্তন্যং পিবেত||১৯||
View original
अथास्य समानवर्णा मध्यमवयाः शुचिरलोलुपा निभृतानातुरा जीवद्वत्सा वत्सला दक्षिणा ब्रह्मचारिण्यव्यङ्गा बहुक्षीरा शुक्लाम्बराचारा दीर्घह्रस्वादिदेहदोषाष्टकरहिता अलम्बोर्ध्वचूचुकातिपीनहीनस्तनदोषमुक्ता युक्तचूचुका धात्री स्यात्तस्य एव स्तन्यं पिबेत||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhastanyalakShaNam (20) · Śloka 20
তচ্চোদকপাত্রে দুহ্যমানমেকতাং যদুদকেন সহ গচ্ছতি বক্ষ্যমাণদোষরহিতঞ্চ তচ্ছুদ্ধমারোগ্যবলজননম্||২০||
View original
तच्चोदकपात्रे दुह्यमानमेकतां यदुदकेन सह गच्छति वक्ष्यमाणदोषरहितञ्च तच्छुद्धमारोग्यबलजननम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtryAH stanadAnavidhiH (21) · Śloka 21
অথ ধাত্রী স্নাতাঽনুলিপ্তা নিত্যমহতবাসাঃ সুমনাঃ প্রজাস্থাপনৌষধীঃ শিরসা বিভ্রাণা প্রাঙ্মূখী স্তনং প্রাগ্দক্ষিণং ধৌতমীষত্পরিস্রুতং পাযযেত্||২১||
View original
अथ धात्री स्नाताऽनुलिप्ता नित्यमहतवासाः सुमनाः प्रजास्थापनौषधीः शिरसा बिभ्राणा प्राङ्मूखी स्तनं प्राग्दक्षिणं धौतमीषत्परिस्रुतं पाययेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAnAstanyapAnadoShAH (22) · Śloka 22
নানাস্তন্যস্য হ্যসাত্ম্যত্বান্নানাবিধা ব্যাপদো ভবন্তি| অপরিস্রুতে চাতিস্তন্যপূর্ণস্তনপানেনোত্স্নেহনাত্ কাসশ্বাসজ্বরচ্ছর্দিষাং সম্ভবঃ||২২||
View original
नानास्तन्यस्य ह्यसात्म्यत्वान्नानाविधा व्यापदो भवन्ति| अपरिस्रुते चातिस्तन्यपूर्णस्तनपानेनोत्स्नेहनात् कासश्वासज्वरच्छर्दिषां सम्भवः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanyanAshahetavaH stanyajananopAyAshca (23) · Śloka 23
রূক্ষান্নপানকর্শনক্রোধশোককামাদিভিঃ স্তন্যনাশঃ| স্তন্যজননানি তু মদ্যানি সীধুবর্জ্যান্যানূপমাংসানি দ্রবাঃ স্বাদ্বম্ললবণপ্রাযাশ্চাহারাঃ ক্ষীরিণ্যশ্চৌষধযঃ ক্ষীরপানমনাযাসঃ সৌমনস্যং চ||২৩||
View original
रूक्षान्नपानकर्शनक्रोधशोककामादिभिः स्तन्यनाशः| स्तन्यजननानि तु मद्यानि सीधुवर्ज्यान्यानूपमांसानि द्रवाः स्वाद्वम्ललवणप्रायाश्चाहाराः क्षीरिण्यश्चौषधयः क्षीरपानमनायासः सौमनस्यं च||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAnarhastanyaM stanyAnarhabAlAvasthA ca (24) · Śloka 24
ন তু ক্ষুধিতশোকার্তশ্রান্তক্রুদ্ধপ্রদুষ্টধাতুগর্ভিণীবিরুদ্ধাহারভুক্তানাং স্তন্যং পাযযেন্নাজীর্ণৌষধঞ্চ বালমিতি||২৪||
View original
न तु क्षुधितशोकार्तश्रान्तक्रुद्धप्रदुष्टधातुगर्भिणीविरुद्धाहारभुक्तानां स्तन्यं पाययेन्नाजीर्णौषधञ्च बालमिति||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThInishAyAM visheShakRutyam (25) · Śloka 25
ভবতি চাত্র- ষষ্ঠীং নিশাং বিশেষেণ কৃতরক্ষাবলিক্রিযাঃ| জাগৃযুর্বান্ধবাস্তস্য দধতঃ পরমাং মুদম্||২৫||
View original
भवति चात्र- षष्ठीं निशां विशेषेण कृतरक्षाबलिक्रियाः| जागृयुर्बान्धवास्तस्य दधतः परमां मुदम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAmakaraNam (26) · Śloka 26
দশমে দ্বাদশে বাহ্নি গোত্রাচারৈঃ শুভৈঃ শুভে| সূতা স্নানোত্সবং কুর্যাত্পিতাঽপত্যস্য নাম চ| দিনে শততমে বাখ্যাং পূর্ণে সংবত্সরেঽথবা| বিভ্রতোঽঙ্গৈর্মনোহ্বালরোচনাগুরুচন্দনম্| পূজ্যং ত্রিপুরুষানূকমাদৌ ঘোষবদক্ষরম্| অবৃদ্ধং কৃতমূষ্মান্তমনরাতিপ্রতিষ্ঠিতম্| নক্ষত্রদেবতাযুক্তং তদেব তু ন কেবলম্| মঙ্গল্যমন্তরন্তস্থং ন দুষ্টং ন চ তদ্ধিতম্| পুংসো বিসর্জনীযান্তং সমবর্ণং স্ত্রিযাঃ পুনঃ| বিষমাক্ষরমক্রূরং বিস্পষ্টার্থং মনোরমম্| সুখোদ্যং দীর্ঘবর্ণান্তমাশীর্বাদাভিধানবত্||২৬||
View original
दशमे द्वादशे वाह्नि गोत्राचारैः शुभैः शुभे| सूता स्नानोत्सवं कुर्यात्पिताऽपत्यस्य नाम च| दिने शततमे वाख्यां पूर्णे संवत्सरेऽथवा| विभ्रतोऽङ्गैर्मनोह्वालरोचनागुरुचन्दनम्| पूज्यं त्रिपुरुषानूकमादौ घोषवदक्षरम्| अवृद्धं कृतमूष्मान्तमनरातिप्रतिष्ठितम्| नक्षत्रदेवतायुक्तं तदेव तु न केवलम्| मङ्गल्यमन्तरन्तस्थं न दुष्टं न च तद्धितम्| पुंसो विसर्जनीयान्तं समवर्णं स्त्रियाः पुनः| विषमाक्षरमक्रूरं विस्पष्टार्थं मनोरमम्| सुखोद्यं दीर्घवर्णान्तमाशीर्वादाभिधानवत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasyAyuHparIkShaNam (27) · Śloka 27
ততঃ প্রকৃতিভেদোক্তরূপৈরাযুঃ পরীক্ষণম্| প্রাগুদক্শিরসঃ কুর্যাদ্বালস্য জ্ঞানবান্ভিষক্||২৭||
View original
ततः प्रकृतिभेदोक्तरूपैरायुः परीक्षणम्| प्रागुदक्शिरसः कुर्याद्बालस्य ज्ञानवान्भिषक्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prashastaM veshma upakaraNAni ca (28) · Śloka 28
প্রশস্তবাস্তুশরণং সজ্জোপকরণং শুচি| নির্বাতং চ প্রবাতং চ বৃদ্ধস্ত্রীবৈদ্যসেবিতম্| নির্মত্কুণাখুমশকমতমস্কং চ শস্যতে| শুচিধৌতোপবানানি নির্বলীনি মৃদূনি চ| শয্যাস্তরণবাসাংসি রক্ষোঘ্নৈর্ধূপিতানি চ||২৮||
View original
प्रशस्तवास्तुशरणं सज्जोपकरणं शुचि| निर्वातं च प्रवातं च वृद्धस्त्रीवैद्यसेवितम्| निर्मत्कुणाखुमशकमतमस्कं च शस्यते| शुचिधौतोपवानानि निर्वलीनि मृदूनि च| शय्यास्तरणवासांसि रक्षोघ्नैर्धूपितानि च||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUpanam (29) · Śloka 29
কাকোঽবিশস্তঃ শস্তশ্চ ধূপনে ত্রিবৃতান্বিতঃ| বচাজ্যকুষ্ঠশ্রীবেষ্টসর্ষপৈর্ধূপযেত্ সদা||২৯||
View original
काकोऽविशस्तः शस्तश्च धूपने त्रिवृतान्वितः| वचाज्यकुष्ठश्रीवेष्टसर्षपैर्धूपयेत् सदा||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bodhanAdau sAvadhAnatA (30) · Śloka 30
বোধযেত্সহসা সুপ্তং নো ন চৈনং সমুত্ক্ষিপেত্| তথা হ্যস্য সমুত্ত্রাসো বেগরোধশ্চ জাযতে||৩০||
View original
बोधयेत्सहसा सुप्तं नो न चैनं समुत्क्षिपेत्| तथा ह्यस्य समुत्त्रासो वेगरोधश्च जायते||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAlApanodanopAyaH (31) · Śloka 31
মাক্ষিকামলকব্যোষবৃহতীমূলসৈন্ধবৈঃ| লালোপনোদরুচ্যর্থং মুখমন্তঃপরামৃশেত্||৩১||
View original
माक्षिकामलकव्योषबृहतीमूलसैन्धवैः| लालोपनोदरुच्यर्थं मुख़मन्तःपरामृशेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNyAdidhAraNam (32) · Śloka 32
জীবত্খড্গাদিশৃঙ্গেষু সমাসক্তাঞ্ছুভান্ মণীন্| ধারযেদ্ দশ চৈন্দ্র্যাদীঞ্জীবকর্ষভকাবপি| আযুর্মেধাস্মৃতিস্বাস্থ্যকরীং রক্ষোভিরক্ষণীম্| হস্তাভ্যাং গ্রীবযা মূর্ধ্না বিশেষান্সততং বচাম্||৩২||
View original
जीवत्ख़ड्गादिशृङ्गेषु समासक्ताञ्छुभान् मणीन्| धारयेद् दश चैन्द्र्यादीञ्जीवकर्षभकावपि| आयुर्मेधास्मृतिस्वास्थ्यकरीं रक्षोभिरक्षणीम्| हस्ताभ्यां ग्रीवया मूर्ध्ना विशेषान्सततं वचाम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanyadoShodBavAH gadAH (33) · Śloka 33
স্তন্যদোষাদ্গদাস্তস্য যথোক্তং তত্ পিবেদ্যতঃ| পীনাঽতিকন্ধরাস্তম্ভং কুর্যাদূর্ধ্বাক্ষমূর্ধ্বগঃ| উচ্ছ্বাসরোধাল্লম্বোঽতিস্তনো জীবিতসংশযম্| ন গর্ভিণ্যাঃ পিবেত্স্তন্যং পারিগর্ভিককৃদ্ধি তত্||৩৩||
View original
स्तन्यदोषाद्गदास्तस्य यथोक्तं तत् पिबेद्यतः| पीनाऽतिकन्धरास्तम्भं कुर्यादूर्ध्वाक्षमूर्ध्वगः| उच्छ्वासरोधाल्लम्बोऽतिस्तनो जीवितसंशयम्| न गर्भिण्याः पिबेत्स्तन्यं पारिगर्भिककृद्धि तत्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanyABAve upAyaH (34) · Śloka 34
স্তন্যাভাবে পযশ্ছাগং গব্যং বা তদ্গুণং পিবেত্| মূলৈঃ সিদ্ধং বৃহত্যাদ্যৈঃ স্থিরাভ্যাং বা সিতাযুতম্||৩৪||
View original
स्तन्याभावे पयश्छागं गव्यं वा तद्गुणं पिबेत्| मूलैः सिद्धं बृहत्याद्यैः स्थिराभ्यां वा सितायुतम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUtikAgArAnniShkramaNavidhiH (35) · Śloka 35
চতুর্থে সূতিকাগারাদগ্নিস্কন্দপুরোগমান্| মাসে নিষ্ক্রামযেদ্দেবান্ নমস্কর্ত্তু স্বলংকৃতাম্||৩৫||
View original
चतुर्थे सूतिकागारादग्निस्कन्दपुरोगमान्| मासे निष्क्रामयेद्देवान् नमस्कर्त्तु स्वलंकृताम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dharaNyAmupaveshanantatra mantrashca (36) · Śloka 36
পঞ্চমে মাসি পুণ্যেঽহ্নি ধরণ্যামুপবেশযেত্| দ্বিকিষ্কুমাত্রং লিপ্তাযাং বলিং দত্বা চতুর্দিশম্| ধরণ্যশেষভূতানাং মাতা ত্বমসি কামধুক্| অজরা চাপ্রমেযা চ সর্বভূতনমস্কৃতা| চরাচরাণাং লোকানাং প্রতিষ্ঠাস্যব্যযাসি চ| কুমারং পাহি মাতেব ব্রহ্মা তদনুমন্যতাম্| স্বাহেতি মন্ত্রেণানেন প্রত্যহং চ ততঃ পরম্| সাশ্রযং সাবলম্বং চ কট্যাদীন্ মর্দযেদনু||৩৬||
View original
पञ्चमे मासि पुण्येऽह्नि धरण्यामुपवेशयेत्| द्विकिष्कुमात्रं लिप्तायां बलिं दत्वा चतुर्दिशम्| धरण्यशेषभूतानां माता त्वमसि कामधुक्| अजरा चाप्रमेया च सर्वभूतनमस्कृता| चराचराणां लोकानां प्रतिष्ठास्यव्ययासि च| कुमारं पाहि मातेव ब्रह्मा तदनुमन्यताम्| स्वाहेति मन्त्रेणानेन प्रत्यहं च ततः परम्| साश्रयं सावलम्बं च कट्यादीन् मर्दयेदनु||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annaprAshanam (37) · Śloka 37
ষষ্ঠেঽন্নপ্রাশনং মাসি ক্রমাত্তচ্চ প্রযোজযেত্| চিরান্নিষেবমাণোঽন্নং বালো নাতুর্যমশ্নুতে| ভজেদ্যথা যথা চান্নং স্তন্যং ত্যাজ্যং তথা তথা||৩৭||
View original
षष्ठेऽन्नप्राशनं मासि क्रमात्तच्च प्रयोजयेत्| चिरान्निषेवमाणोऽन्नं बालो नातुर्यमश्नुते| भजेद्यथा यथा चान्नं स्तन्यं त्याज्यं तथा तथा||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNavyadhavidhiH savistaraH (38) · Śloka 38
ষট্সপ্তাষ্টমমাসেষু নীরুজস্য শুভেঽহনি| কর্ণৌ হিমাগমে বিদ্ধ্যেদ্ধাত্র্যঙ্কস্থস্য সান্ত্বযন্| প্রাগ্দক্ষিণং কুমারস্য ভিষগ্বামং তু যোষিতঃ| দক্ষিণেন দধত্ সূচীং পালীমন্যেন পাণিনা| মধ্যতঃ কর্ণপীঠস্য কিদ্দিগণ্ডাশযং প্রতি| জরাযুমাত্রপ্রচ্ছন্নে রবিরশ্ম্যবভাসিতে| ঘৃতস্য নিশ্চলং সম্যগলক্তকরসাঙ্কিতে| বিধ্যেদ্দৈবকৃতে ছিদ্রে সকৃদেবর্জু লাঘবাত্| নোর্ধ্বং ন পার্শ্বতো নাধঃ সিরাস্তত্র হি সংশ্রিতাঃ| কালিকামর্মরীরক্তাস্তদ্ব্যধাদ্রাগরুগ্জ্বরাঃ| সশোফদাহসংরম্ভমন্যাস্তম্ভাপতানকাঃ| তেষাং যথামযং কুর্যাদ্বিভজ্যাশু চিকিত্সিতম্| স্থানব্যধান্ন রুধিরং ন রুগ্রাগাদিসম্ভবঃ| স্নেহাক্তং সূচ্যনুস্যূতং সূত্রং চানু নিধাপযেত্| আমতৈলেন সিঞ্চেচ্চ বহলাং তদ্বদারযা| বিদ্ধ্যেত্পালীং হিতভুজঃ সঞ্চার্যাথ স্থবীযসী| বর্তিস্ত্র্যহাত্ততো রূঢং বর্ধযেত শনৈঃ শনৈঃ| স্বেদিতোদ্বর্তিতং কর্ণমভ্যক্তং বৃংহণৈঃ পুনঃ| নাজীর্ণে ন মলোদ্রেকে ন চাত্যুষ্ণেঽপি বর্ধযেত্| সদা চ যুঞ্জ্যাদভ্যঙ্গান্ কর্ণপালীগদোদিতান্| পুষ্টিনীরুক্ত্বজননানিতি সংবর্ধিতে দৃঢে| কলধৌতাববদ্ধানি কর্ণে রত্নানি নিক্ষিপেত্| ভিন্দ্যাদবৃদ্ধৌ স্ত্রীণান্তু পালীমন্তরপাঙ্গতঃ| নৈব চাপাঙ্গযোর্বাহ্যাং ব্যাপদঃ স্যুস্ততো ধ্রুবাঃ| জিহ্বসূচীব্যধাদ্বর্তিগাঢত্বাদথবা মলৈঃ| জাতে মহতি সংরম্ভে বর্তিমাশ্বপনীয তত্| যবৈরণ্ডজটাযষ্টীমঞ্জিষ্ঠাজ্যৈঃ প্রলেপযেত্| সুরূঢং চ পুনর্বিদ্ধযেত্ত্বরযা তু বিবর্ধনাত্| ছিদ্যেত পালী শুদ্ধস্য শুদ্ধাস্ত্রাং সন্দধীত তাম্| কর্ণামযনিষেধোক্তসন্ধানবিধিনা ভিষক্||৩৮||
View original
षट्सप्ताष्टममासेषु नीरुजस्य शुभेऽहनि| कर्णौ हिमागमे विद्ध्येद्धात्र्यङ्कस्थस्य सान्त्वयन्| प्राग्दक्षिणं कुमारस्य भिषग्वामं तु योषितः| दक्षिणेन दधत् सूचीं पालीमन्येन पाणिना| मध्यतः कर्णपीठस्य किद्दिगण्डाशयं प्रति| जरायुमात्रप्रच्छन्ने रविरश्म्यवभासिते| घृतस्य निश्चलं सम्यगलक्तकरसाङ्किते| विध्येद्दैवकृते छिद्रे सकृदेवर्जु लाघवात्| नोर्ध्वं न पार्श्वतो नाधः सिरास्तत्र हि संश्रिताः| कालिकामर्मरीरक्तास्तद्व्यधाद्रागरुग्ज्वराः| सशोफदाहसंरम्भमन्यास्तम्भापतानकाः| तेषां यथामयं कुर्याद्विभज्याशु चिकित्सितम्| स्थानव्यधान्न रुधिरं न रुग्रागादिसम्भवः| स्नेहाक्तं सूच्यनुस्यूतं सूत्रं चानु निधापयेत्| आमतैलेन सिञ्चेच्च बहलां तद्वदारया| विद्ध्येत्पालीं हितभुजः सञ्चार्याथ स्थवीयसी| वर्तिस्त्र्यहात्ततो रूढं वर्धयेत शनैः शनैः| स्वेदितोद्वर्तितं कर्णमभ्यक्तं बृंहणैः पुनः| नाजीर्णे न मलोद्रेके न चात्युष्णेऽपि वर्धयेत्| सदा च युञ्ज्यादभ्यङ्गान् कर्णपालीगदोदितान्| पुष्टिनीरुक्त्वजननानिति संवर्धिते दृढे| कलधौतावबद्धानि कर्णे रत्नानि निक्षिपेत्| भिन्द्यादवृद्धौ स्त्रीणान्तु पालीमन्तरपाङ्गतः| नैव चापाङ्गयोर्बाह्यां व्यापदः स्युस्ततो ध्रुवाः| जिह्वसूचीव्यधाद्वर्तिगाढत्वादथवा मलैः| जाते महति संरम्भे वर्तिमाश्वपनीय तत्| यवैरण्डजटायष्टीमञ्जिष्ठाज्यैः प्रलेपयेत्| सुरूढं च पुनर्विद्धयेत्त्वरया तु विवर्धनात्| छिद्येत पाली शुद्धस्य शुद्धास्त्रां सन्दधीत ताम्| कर्णामयनिषेधोक्तसन्धानविधिना भिषक्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varShaparyantAH niShedhavisheShAH (39) · Śloka 39
বর্ষং স্ববসতের্বাহ্যং কুমারস্য ন দর্শযেত্| দীপমাতপমগ্নিং চ রূপমন্যচ্চ ভাসুরম্||৩৯||
View original
वर्षं स्ववसतेर्बाह्यं कुमारस्य न दर्शयेत्| दीपमातपमग्निं च रूपमन्यच्च भासुरम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanAdapanayanam (40) · Śloka 40
অথৈতং জাতদশনং ক্রমশোঽপনযেত্ স্তনাত্| পূর্বোক্তং যোজযেত্ ক্ষীরমন্নঞ্চ লঘু বৃংহণম্||৪০||
View original
अथैतं जातदशनं क्रमशोऽपनयेत् स्तनात्| पूर्वोक्तं योजयेत् क्षीरमन्नञ्च लघु बृंहणम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanAdapanayanopAyAH (41) · Śloka 41
কুর্যাদপস্তনং স্নেহসংক্রান্ত্যা স্তনলেপনৈঃ| বীভত্সৈর্যা বকাসেককৃত্রিমক্ষতদর্শনৈঃ||৪১||
View original
कुर्यादपस्तनं स्नेहसंक्रान्त्या स्तनलेपनैः| बीभत्सैर्या वकासेककृत्रिमक्षतदर्शनैः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apastanyasya modakAH (42) · Śloka 42
প্রিযালমজ্জমধুকমধুলাজসিতোপলৈঃ| অপস্তন্যস্য সংযোজ্যঃ প্রীণনো মোদকঃ শিশোঃ| দীপনো বালবিল্বৈলাশর্করালাজসক্তুভিঃ| সংগ্রাহী ধাতকীপুষ্পশর্করালাজতর্পণৈঃ||৪২||
View original
प्रियालमज्जमधुकमधुलाजसितोपलैः| अपस्तन्यस्य संयोज्यः प्रीणनो मोदकः शिशोः| दीपनो बालबिल्वैलाशर्करालाजसक्तुभिः| संग्राही धातकीपुष्पशर्करालाजतर्पणैः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIvrabuBukShAnivRuttAvupAyaH (43) · Śloka 43
বুভুক্ষা চেত্ প্রবলতামপস্তন্যস্য গচ্ছতি| অত্যগ্নিজিদ্ধিতং তস্য বিধানং পারিগর্ভিকম্||৪৩||
View original
बुभुक्षा चेत् प्रबलतामपस्तन्यस्य गच्छति| अत्यग्निजिद्धितं तस्य विधानं पारिगर्भिकम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumAradhAraH (44) · Śloka 44
অভিযুক্তঃ সদাচারো নাতিস্থূলো ন লোলুপঃ| কুমারধারঃ কর্ত্তব্যস্তত্রাদ্যো বালচিত্তবিত্| অধার্মিকং দুরাচারঃ স্থূলো বিকটগামিনম্| করোতি লোলুপো বালং ঘস্মরত্বেন রোগিণম্||৪৪||
View original
अभियुक्तः सदाचारो नातिस्थूलो न लोलुपः| कुमारधारः कर्त्तव्यस्तत्राद्यो बालचित्तवित्| अधार्मिकं दुराचारः स्थूलो विकटगामिनम्| करोति लोलुपो बालं घस्मरत्वेन रोगिणम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumAraBeShajAni (45) · Śloka 45
রোগাংশ্চাস্য জযেত্সৌম্যৈর্ভেষজৈরবিষাদকৈঃ| অন্যত্রাত্যযিকাদ্ব্যাধেবিরেকং সুতরাং ত্যজেত্||৪৫||
View original
रोगांश्चास्य जयेत्सौम्यैर्भेषजैरविषादकैः| अन्यत्रात्ययिकाद्व्याधेविरेकं सुतरां त्यजेत्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vitrAsananiShedhaH (46) · Śloka 46
ত্রাসযেন্নাবিধেযং চ ত্রস্তং গৃহ্ণন্তি হি গ্রহাঃ| বস্ত্রপাতাত্পরস্পর্শাত্পালযেল্লঙ্ঘনাচ্চ তম্||৪৬||
View original
त्रासयेन्नाविधेयं च त्रस्तं गृह्णन्ति हि ग्रहाः| वस्त्रपातात्परस्पर्शात्पालयेल्लङ्ग़नाच्च तम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krIDABUmiH ramaNakAni ca (47) · Śloka 47
ক্রীডাভূমিঃ সমা কার্যা নিশ্শস্ত্রোপলশর্করা| বেল্লোষণকণাম্ভোভিঃ সিক্তা নিম্বোদকেন বা| জাতুষং ঘোষবিচ্চিত্রমত্রাংস রমণং বৃহত্| অতীক্ষ্ণাগ্রং গবাশ্বাদিমঙ্গল্যমথ বা ফলম্||৪৭||
View original
क्रीडाभूमिः समा कार्या निश्शस्त्रोपलशर्करा| वेल्लोषणकणाम्भोभिः सिक्ता निम्बोदकेन वा| जातुषं घोषविच्चित्रमत्रांस रमणं बृहत्| अतीक्ष्णाग्रं गवाश्वादिमङ्गल्यमथ वा फलम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidyAdhyApanAdi (48) · Śloka 48
শক্তিমন্তং যথাবর্ণং বিদ্যামধ্যাপযেত্ততঃ| অনুশিষ্যাত্সদা চৈনং ধর্মায বিনযায চ| যথা নেন্দ্রিযদুষ্টাশ্বৈর্হ্নিযতে যৌবনাগমে||৪৮||
View original
शक्तिमन्तं यथावर्णं विद्यामध्यापयेत्ततः| अनुशिष्यात्सदा चैनं धर्माय विनयाय च| यथा नेन्द्रियदुष्टाश्वैर्ह्नियते यौवनागमे||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya dainandinakRutyAni (49) · Śloka 49
অভ্যঙ্গোদ্বর্তনং স্নানং প্রত্যহং চ সমাচরেত্| সহদেবাস্থিরাকৌন্তীকুমুদোত্পলচন্দনৈঃ| বৃহতীফলতক্কারীসর্ষপাকুষ্ঠসৈন্ধবৈঃ| অশ্বগন্ধাবলৈরণ্ডতিলাপামার্গতণ্ডুলৈঃ| সাত্মগুপ্তাফলৈস্তৈলং সাজক্ষীরং বিপাচিতম্| রক্ষোঘ্নঃ পুষ্তিদোঽভ্যঙ্গস্তদ্বদুদ্বর্তনং চ তৈঃ| দধিমাক্ষিকসংযুক্তৈস্ত্রিগুণীকৃতচিক্কসৈঃ| মূর্বামূলদ্বিরজনীযবৈশ্চোদ্বর্তনং হিতম্| কুলত্থচূর্ণমেকং বা বাজিগন্ধারজোঽপি বা| স্নানে সর্বৌষধীকল্কো জীবনীযাম্বু চেষ্যতে||৪৯||
View original
अभ्यङ्गोद्वर्तनं स्नानं प्रत्यहं च समाचरेत्| सहदेवास्थिराकौन्तीकुमुदोत्पलचन्दनैः| बृहतीफलतक्कारीसर्षपाकुष्ठसैन्धवैः| अश्वगन्धाबलैरण्डतिलापामार्गतण्डुलैः| सात्मगुप्ताफलैस्तैलं साजक्षीरं विपाचितम्| रक्षोघ्नः पुष्तिदोऽभ्यङ्गस्तद्वदुद्वर्तनं च तैः| दधिमाक्षिकसंयुक्तैस्त्रिगुणीकृतचिक्कसैः| मूर्वामूलद्विरजनीयवैश्चोद्वर्तनं हितम्| कुलत्थचूर्णमेकं वा वाजिगन्धारजोऽपि वा| स्नाने सर्वौषधीकल्को जीवनीयाम्बु चेष्यते||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BaktatvanusAraM bAlacaryAvisheShaH (50) · Śloka 50
আরগ্বধাদিনির্যূহে শৃতং শীতবসন্তযোঃ| বত্সকাদিপ্রতীবাপং কুমারং প্রাশযেদ্ ঘৃতম্| গ্রীষ্মে বাতাতপস্বেদৈর্বালঃ ক্লাম্যত্যতো হিমম্| প্রাতরেব পিবেদ্ দুগ্ধং জীবনীযগণৈঃ শৃতম্| সিতাঘৃতাঢ্যান্ সক্তূংশ্চ লিহ্যান্ন ত্বেব পীতকম্| নাত্যম্বুপাযী লিহ্যাদ্বা ঘৃতসাত্ম্যো ঘৃতং শৃতম্| কাকোলীশর্করামেদাতুগাযষ্ট্যাহ্বজীবকৈঃ| কুটন্নটেন মূর্ধানং লিপ্পেদন্যশ্চ শীতলৈঃ| রাস্নাসরলবর্ষাভূহিঙ্গুসৈন্ধবদারুভিঃ| সর্পির্বিদার্যাদিজলে সাধিতং লেহযেচ্ছিশুম্| প্রপণ্ডরীকং মধুকং সূপ্যপর্ণ্যৌ দুরালভা| প্রিযালমজ্জাকাকোলীবিদারীকট্ফলামৃতাঃ| দ্রাক্ষাজশৃঙ্গী দুগ্ধীকা ক্ষীরশুক্লা হযাহ্বযা| শৃঙ্গীমধুককুসুমমেদর্ষভকজীবকম্| এভিঃ ক্ষীরঘৃতং সিদ্ধং লিহ্যাদ্বালো ঘনাত্যযে||৫০||
View original
आरग्वधादिनिर्यूहे शृतं शीतवसन्तयोः| वत्सकादिप्रतीवापं कुमारं प्राशयेद् घृतम्| ग्रीष्मे वातातपस्वेदैर्बालः क्लाम्यत्यतो हिमम्| प्रातरेव पिबेद् दुग्धं जीवनीयगणैः शृतम्| सिताघृताढ्यान् सक्तूंश्च लिह्यान्न त्वेव पीतकम्| नात्यम्बुपायी लिह्याद्वा घृतसात्म्यो घृतं शृतम्| काकोलीशर्करामेदातुगायष्ट्याह्वजीवकैः| कुटन्नटेन मूर्धानं लिप्पेदन्यश्च शीतलैः| रास्नासरलवर्षाभूहिङ्गुसैन्धवदारुभिः| सर्पिर्विदार्यादिजले साधितं लेहयेच्छिशुम्| प्रपण्डरीकं मधुकं सूप्यपर्ण्यौ दुरालभा| प्रियालमज्जाकाकोलीविदारीकट्फलामृताः| द्राक्षाजशृङ्गी दुग्धीका क्षीरशुक्ला हयाह्वया| शृङ्गीमधुककुसुममेदर्षभकजीवकम्| एभिः क्षीरघृतं सिद्धं लिह्याद्बालो घनात्यये||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmyAdighRutam (51) · Śloka 51
ব্রাহ্মীসিদ্ধার্থকবচাশারিবাকুষ্ঠসৈন্ধবৈঃ| সকণৈঃ সাধিতং পীতং বাঙ্মেধাস্মৃতিকৃদ্ ঘৃতম্| আযুষ্যং পাপ্মরক্ষোঘ্নং ভূতোন্মাদনিবর্হণম্||৫১||
View original
ब्राह्मीसिद्धार्थकवचाशारिवाकुष्ठसैन्धवैः| सकणैः साधितं पीतं वाङ्मेधास्मृतिकृद् घृतम्| आयुष्यं पाप्मरक्षोघ्नं भूतोन्मादनिबर्हणम्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArasvataghRutam (52) · Śloka 52
ত্রিফলা লক্ষ্মণানন্তা সমঙ্গা সারিবা বচা| ব্রাহ্মী পাঠা দ্বিবৃহতী দ্বিস্থিরা দ্বিপুনর্নবম্| সহদেবা রবের্বল্লী পযস্য গিরিকর্ণিকা| তোযকুম্ভে পচেদেতত্ পলাংশং পাদশেষিতম্| তেন কৌন্তীবচাকুষ্ঠকৃষ্ণাসর্ষপসৈন্ধবৈঃ| নীরুক্সরূপবত্সাযাঃ সংযুক্তং পযসা চ গোঃ| পুষ্যযোগে ঘৃতপ্রস্থং সহেমশকলং শৃতম্| পানাভ্যঞ্জনতো মেধাস্মৃত্যাযুঃ পুষ্টিবুদ্ধিদম্| রক্ষোঘ্নং চ বিষঘ্নং চ সারস্বতমিদং ঘৃতম্||৫২||
View original
त्रिफला लक्ष्मणानन्ता समङ्गा सारिवा वचा| ब्राह्मी पाठा द्विबृहती द्विस्थिरा द्विपुनर्नवम्| सहदेवा रवेर्वल्ली पयस्य गिरिकर्णिका| तोयकुम्भे पचेदेतत् पलांशं पादशेषितम्| तेन कौन्तीवचाकुष्ठकृष्णासर्षपसैन्धवैः| नीरुक्सरूपवत्सायाः संयुक्तं पयसा च गोः| पुष्ययोगे घृतप्रस्थं सहेमशकलं शृतम्| पानाभ्यञ्जनतो मेधास्मृत्यायुः पुष्टिबुद्धिदम्| रक्षोघ्नं च विषघ्नं च सारस्वतमिदं घृतम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAgvivardhanayogaH (53) · Śloka 53
লীঢং বা সঘৃতক্ষৌদ্রং বচাহেমরজোঽল্পশঃ| সংবত্সরং পরং মেধ্যং রক্ষোঘ্নং বাগ্বিবর্ধনম্||৫৩||
View original
लीढं वा सघृतक्षौद्रं वचाहेमरजोऽल्पशः| संवत्सरं परं मेध्यं रक्षोघ्नं वाग्विवर्धनम्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vayaHsthAdyavalehanam (54) · Śloka 54
বযঃস্থা পিপ্পলী কুষ্ঠং হরিদ্রা শারিবা বচা| মাংসী কৈডর্যমিত্যেতচ্চূর্ণং ব্রাহ্মীরজঃ সমম্| লীঢ্বাজ্যেন শিশুর্বর্ষং ভবত্যপলিতোঽব্যথঃ| বলবান্ শৃতসম্পন্নঃ শতাযুঃ স্থিরযৌবনঃ| প্রাতঃ প্রাতরিমং লেহং ধাত্রীং চাস্যাবলেহযেত্||৫৪||
View original
वयःस्था पिप्पली कुष्ठं हरिद्रा शारिवा वचा| मांसी कैडर्यमित्येतच्चूर्णं ब्राह्मीरजः समम्| लीढ्वाज्येन शिशुर्वर्षं भवत्यपलितोऽव्यथः| बलवान् शृतसम्पन्नः शतायुः स्थिरयौवनः| प्रातः प्रातरिमं लेहं धात्रीं चास्यावलेहयेत्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUrvAdiprAshAH (55) · Śloka 55
ব্রাহ্মীবদ্যোজযেদ্দূর্বাং মূর্বাং ব্রহ্মসুবর্চলাম্| লক্ষ্মণাং শ্বেততক্কারীমব্যণ্ডাং গৌরসর্ষপাম্| সহস্রবীর্যাং ফলিনী পক্বং চ বৃহতীফলম্| রোহিষং চেত্যমী প্রাশাঃ পৃথগ্দ্বাদশ কীর্তিতাঃ| মহতাঽপ্যুপযোক্তব্যা নরেণ নিযতাত্মনা||৫৫||
View original
ब्राह्मीवद्योजयेद्दूर्वां मूर्वां ब्रह्मसुवर्चलाम्| लक्ष्मणां श्वेततक्कारीमव्यण्डां गौरसर्षपाम्| सहस्रवीर्यां फलिनी पक्वं च बृहतीफलम्| रोहिषं चेत्यमी प्राशाः पृथग्द्वादश कीर्तिताः| महताऽप्युपयोक्तव्या नरेण नियतात्मना||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRudBakShaNAdbAlarakShA (56) · Śloka 56
নিত্যং মৃদ্ভক্ষণাদ্রক্ষেত্তযা স্যুর্নিযতং গদাঃ| পাণ্ডুত্বশ্বযথুশ্বাসকাসাতীসারজন্তবঃ| ছর্দিমূর্চ্ছাগ্নিসদনস্তন্যদ্বেষাঙ্গরুগ্ভ্রমাঃ||৫৬||
View original
नित्यं मृद्भक्षणाद्रक्षेत्तया स्युर्नियतं गदाः| पाण्डुत्वश्वयथुश्वासकासातीसारजन्तवः| छर्दिमूर्च्छाग्निसदनस्तन्यद्वेषाङ्गरुग्भ्रमाः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantapavanaBakShaNaniShedhaH (57) · Śloka 57
ভক্ষযেদ্দন্তপবনং নাস্থিরদ্বিজবন্ধনঃ| তস্য তদ্ ঘট্টনাত্ক্রুদ্ধঃ কুর্যাদ্দন্তামযান্মরুত্||৫৭||
View original
भक्षयेद्दन्तपवनं नास्थिरद्विजबन्धनः| तस्य तद् घट्टनात्क्रुद्धः कुर्याद्दन्तामयान्मरुत्||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlopacArapAlanaPalam (58-59) · Śloka 59
শূরৈরাযুধিভির্গুপ্তমধৃষ্যং নগরং পরৈঃ| যথা শিশোর্বপুস্তদ্বদ্যথোক্তৈর্বিধিভির্গ্রহৈঃ||৫৮|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে বালোপচরণীযো নাম প্রথমোঽধ্যাযঃ||৫৯||
View original
शूरैरायुधिभिर्गुप्तमधृष्यं नगरं परैः| यथा शिशोर्वपुस्तद्वद्यथोक्तैर्विधिभिर्ग्रहैः||५८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे बालोपचरणीयो नाम प्रथमोऽध्यायः||५९||
🔊 Audio coming soon