32. bhaṅgapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha bha~ggapratiShedho nAma dvAtriMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோ பங்கப்ரதிஷேதஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

Adhikarana bha~ggavaividhyam (2) · Śloka 2

பதநபீடநப்ரஹாராக்ஷேபணவ்யாலதஂஶநப்ரபதிபிரபிகாதவி- ஶேஷைரநேகவிதமஸ்தி பங்குமுபதிஶந்தி||௨||

Adhikarana bha~ggAdhiShThAnadvaividhyam (3) · Śloka 3

தத்து பங்கஜாதஂ த்வ்யதிஷ்டாநஂ ஸந்தாவஸந்தௌ ச||௩||

Adhikarana sandhibha~ggasya ShaDvidhatvam (4) · Śloka 4

தத்ர ஸந்திமுக்தஂ ஷட்விதமுத்பிஷ்டஂ விஶ்லிஷ்டமவக்ஷிப்தமதிக்ஷிப்தஂ திர்யக் க்ஷிப்தஂ விவர்திதமிதி||௪||

Adhikarana sandhibha~ggasAmAnyalakShaNam (5) · Śloka 5

தஸ்ய ஸாமாந்யலக்ஷணஂ ப்ரஸாரணாऽऽகுஞ்சநவிவர்தநாக்ஷேப- ணாஶக்திருக்ரருஜதா ஸ்பர்ஶாஸஹிஷ்ணுத்வஂ ச||௫||

Adhikarana sandhibha~ggavisheShalakShaNam (6) · Śloka 6

அதோத்பிஷ்டே ஸ்வஸ்தாந ஏவ ஸந்தாவுபயதஃ ஶோபோ வேதநாவிஶேஷதஶ்ச ராத்ரௌ பவதி| விஶ்லிஷ்டேऽல்பஶோபோ வேதநாஸாதத்யஂ ஸந்திவிகிர்யா ச| அவக்ஷிப்தே ஸந்திவிஶ்லேஷஸ்தீவ்ரா ச ருக்| அதிக்ஷிப்தே த்வயோரபி ஸந்த்யஸ்த்நோரதிக்ராந்ததா வேதநா ச| திர்யக் க்ஷிப்தே த்வேகஸ்யாஸ்த்நஃ பார்ஶ்வதோ கமந- மத்யர்தஂ வேதநா ச| விவர்திதே ஸந்திபார்ஶ்வகமநாத்விஷமாங்கதா வேதநா ச||௬||

Adhikarana asandhiBa~ggasya dvAdashavidhatvam (7) · Śloka 7

அஸந்திபக்நஂ புநர்த்வாதஶவிதம்| தத்யதா-கர்கடகஂ வக்ரஂ ஸ்புடிதஂ வேல்லிதமஸ்திச்சல்லிகாऽஶ்வகர்ணஂ பிச்சிதஂ தாரிதஂ சூர்ணிதமதிபாதிதஂ ஶேஷிதஂ மஜ்ஜாநுகதமிதி||௭||

Adhikarana asandhiBa~ggasAmAnyalakShaNam (8) · Śloka 8

ஶ்வயதுபாஹுல்யஂ ஸ்பந்தநஂ விவர்தநஂ ஸ்பர்ஶாஸஹிஷ்ணுதா ச பீட்யமாநே ஶப்தஃ ஸ்ரஸ்தாங்கதா வேதநாதிப்ரவத்திஃ ஸர்வாஸு சாவஸ்தாஸு ஶர்ம ந லபத இதி ஸாதாரணமஸந்திபக்நரூபம்|௮|

Adhikarana asandhiBa~ggasAmAnyalakShaNam (8) · Śloka 8

ஶ்வயதுபாஹுல்யஂ ஸ்பந்தநஂ விவர்தநஂ ஸ்பர்ஶாஸஹிஷ்ணுதா ச பீட்யமாநே ஶப்தஃ ஸ்ரஸ்தாங்கதா வேதநாதிப்ரவத்திஃ ஸர்வாஸு சாவஸ்தாஸு ஶர்ம ந லபத இதி ஸாதாரணமஸந்திபக்நரூபம்||௮||

Adhikarana sAdhyAsAdhyatAnirdeshaH (10) · Śloka 10

ஏஷாமந்த்யாநி பஞ்ச கச்ச்ரஸாத்யாநி கஶாதிபாலவத்தாஸஹாநாமத்யாஶிநாஂ வாதாத்மகாநாஂ குஷ்டிநாமுபத்ரவவதாஂ ச| அஸாத்யஂ து பிந்நஂ கடீகபாலஂ ஸந்திமுக்தஂ வா ஜகநமுத்பிஷ்டஂ கூர்பரோ விவர்திதஸ்ததா லலாடஂ சூர்ணிதமஸஂஶ்லிஷ்டகபாலஂ ச ஶிரஃ ஶங்கபஷ்டஸ்தநாந்தரபங்கஞ்சேதி||௧௦||

Adhikarana sAdhAraNopakramaH (11) · Śloka 11

பவந்தி சாத்ர அதாவநதமுந்நாம்யமுந்நதஂ சாவபீடயேத்| அஞ்ச்சேததிக்ஷிப்தமதோகதஂ சோபரி வர்தயேத்| ஆஞ்ச்சநோத்பீடநோந்நாமசர்மஸங்க்ஷேபபந்தநைஃ||௧௧||

Adhikarana vraNabandhanavidhiH (12) · Śloka 12

ஸந்தீந் ஶரீரகாந் ஸர்வாஶ்சலாநப்யசலாநபி| இத்யேதைஃ ஸ்தாபநோபாயைஃ ஸம்யக்ஸஂஸ்தாப்ய நிஶ்சலம்| பட்டைஃ ப்ரபூதஸர்பிர்பிர்வேஷ்டயித்வா ஸுகைஸ்ததஃ| கதம்போதும்பராஶ்வத்தஸர்ஜார்ஜுநபலாஶஜைஃ| வஂஶோத்பவைர்வா பதுபிஸ்தநுபிஃ ஸுநிவேஶிதைஃ| ஸுஶ்லக்ஷ்ணைஃ ஸப்ரதிஷ்டம்பைர்வல்கலைஃ ஶகலைரபி| குஶாஹ்வயைஃ ஸமஂ பந்தஂ பட்டஸ்யோபரி யோஜயேத்||௧௨||

Adhikarana bandhadoShau (13) · Śloka 13

ஶிதிலேந ஹி பந்தேந ஸந்திஸ்தைர்யஂ ந ஜாயதே| காடேநாதிருஜாதாஹபாகஶ்வயதுஸம்பவஃ||௧௩||

Adhikarana bandhamokShaNaniyamAH (14) · Śloka 14

த்ர்யஹாத்த்ர்யஹாததௌ கர்மே ஸப்தாஹாந்மோக்ஷயேத்திமே| ஸாதாரணே து பஞ்சாஹாத் பங்கதோஷவஶேந வா||௧௪||

Adhikarana anantaropacArAH (15) · Śloka 15

ந்யக்ரோதாதிகஷாயேண ததஃ ஶீதேந ஸேசயேத்| தஂ பஞ்சமூலபக்வேந பயஸா து ஸவேதநம்| ஸுகோஷ்ணஂ சாவசார்யஂ ஸ்யாச்சக்ரதைலஂ விஜாநதா| விபஜ்ய தேஶஂ காலஂ ச வாதக்நௌஷதஸஂயுதம்| ப்ரததஂ லேபஸேகாஂஶ்ச விதத்யாத் பஶஶீதலாந்| கஷ்டிக்ஷீரஂ ஸஸர்பிஷ்கஂ மதுரௌஷதஸாதிதம்| ப்ராதஃப்ராதஃ பிபேத்பக்நஃ ஶீதலஂ லாக்ஷயா யுதம்| ஸவ்ரணஸ்ய து பக்நஸ்ய வ்ரணோ மதுகதோத்தரைஃ| கஷாயைஃ ப்ரதிஸார்யோऽத ஶேஷோ பங்கோதிதஃ க்ரமஃ||௧௫||

Adhikarana vraNAntaraprakAreShu cikitsAvisheShaH (16) · Śloka 16

லம்பாநி வ்ரணமாஂஸாநி ப்ரலிப்ய மதுஸர்பிஷா| ஸந்ததீத வ்ரணாந் வைத்யோ பந்தநைஶ்சோபபாதயேத்| தாந் ஸமாந் ஸுஸ்திதாஞ்ஜ்ஞாத்வா பலிநீலோத்ரகட்பலைஃ| ஸமங்காதாதகீயுக்தைஶ்சூர்ணிதைரவசூர்ணயேத்| பஞ்சவல்கலசூர்ணைர்வா மதுஶுக்தஸமந்விதைஃ| தாதகீலோத்ரசூர்ணைர்வா ரோஹந்த்யாஶு ததா வ்ரணாஃ| விஶ்லிஷ்டோத்பிஷ்டயோஃ ஸந்திமேவமேவாவிகட்டயந்| உபாசரேத்யதாஸ்வஂ ச விஸர்பாதீநுபத்ரவாந்||௧௬||

Adhikarana sAdhyAsAdhyatA sthairyatAptikAlashca (17) · Śloka 17

இதி பங்கௌபக்ராந்தஃ ஸ்திரதாதோதௌ ஹிமே| மாஂஸலஸ்யால்பதோஷஸ்ய ஸுஸாதோ தாருணோऽந்யதா| பூர்வமத்யாந்தவயஸாமேகத்வித்ரிகுணைஃ க்ரமாத்| மாஸைஃ ஸ்தைர்யஂ பவேத்ஸந்தேயதோக்தஂ பஜதாஂ விதிம்| ஸாமாந்யஂ ஸாதநமிதஂ ................................||௧௭||

Adhikarana sandhivisheShe karmavisheShaH - nakhasandhibha~ggaH (18) · Śloka 18

..........................விஶேஷோ வக்ஷ்யதே த்வதஃ| நகஸந்திஂ ஸமுத்பிஷ்டஂ ரக்தாநுகதமாரயா| அவமத்ய ஸ்ருதே ரக்தே ஶாலிபிஷ்டேந லேபயேத்||௧௮||

Adhikarana a~ggulisandhiBa~ggaH (19) · Śloka 19

பக்நாந் ஸந்திவிமுக்தாஂஶ்ச கத்வா பூர்வவதங்குலீந்| தநுநாऽऽவேஷ்ட்ய பட்டேந கதஸேகஂ ப்ரதாபயேத்||௧௯||

Adhikarana UrvasthiBa~ggaH (20) · Śloka 20

சக்ரயோகேந மதிமாநாஞ்சேதூர்வஸ்தி நிர்கதம்||௨௦||

Adhikarana kaTiBagnam (21) · Śloka 21

ஆஞ்ச்சேதூர்த்வமதஸ்தாச்ச கடிபக்நஂ சிகித்ஸகஃ||௨௧||

Adhikarana aMsasandhiBa~ggaH (22) · Śloka 22

முஸலேநோத்க்ஷிபேத் கக்ஷமஂஸஸந்தௌ விஸங்கதே| ஸ்தாநஸ்திதஞ்ச பத்நீயாத்ஸ்வஸ்திகேந ஸமாஹிதஃ||௨௨||

Adhikarana kUrparasandhiBa~ggaH (23) · Śloka 23

கௌர்பரஂ து பிஷக்ஸந்திமங்குஷ்டேநாநுமார்ஜயேத்| அநுமஜ்ய ததஃ ஸந்திஂ பீடயேத்கூர்பராச்ச்யுதம்| ப்ரஸார்யாகுஞ்சயேச்சைநஂ ஸ்நேஹஸேகஂ ச காரயேத்||௨௩||

Adhikarana atideshena maNibandhAdiBa~ggaH (24) · Śloka 24

மணிபந்தே ச ஜாநௌ ச குல்பே சைஷஃ க்ரியாக்ரமஃ||௨௪||

Adhikarana hastatalaBa~ggaH (25) · Śloka 25

உபே தலே ஸமே கத்வா தலபக்நஸ்ய தேஹிநஃ| பத்நீயாதாமதைலேந பரிஷேகஂ ச காரயேத்| ப்ராக்கோமயமயஂ பிண்டஂ தாரயேந்மந்மயஂ ததஃ| ஹஸ்தே ஜாதபலே கார்யஂ க்ரமாத்பாஷாணதாரணம்||௨௫||

Adhikarana akShakaBa~ggaH (26) · Śloka 26

ஸந்நமுந்நாமயேத் ஸ்விந்நமக்ஷகஂ முஸலேந து| ததோந்நதஂ பீடயேத பத்நீயாந்நிபிடஂ ததஃ||௨௬||

Adhikarana bAhuBa~ggaH (27) · Śloka 27

ஊருவச்ச விதாதவ்யஂ பாஹுபங்கோ ப்ரஸாதநம்||௨௭||

Adhikarana grIvABa~ggaH (28) · Śloka 28

க்ரீவாயாஂ து விவத்தாயாஂ ப்ரவிஷ்டாயாமதோऽபி வா| அவடாவத ஹந்வோஶ்ச ப்ரகஹ்யோந்நமயேச்சிரஃ| ஸமஂ குஶாபிர்பத்நீயாதுத்தாநஂ ஶாயயேச்ச தம்||௨௮||

Adhikarana hanusandhiBa~ggaH (29) · Śloka 29

ஹந்வஸ்தீநி ஸமாநீய ஹநுஸந்தௌ விஸங்கதே| ஸ்வேதயித்வா ஸ்திதே ஸம்யக்பஞ்சாங்கீபந்தமாசரேத்| கதஂ வாதக்நமதுரைஃ ஸித்தஂ நஸ்யஂ ச பூஜிதம்||௨௯||

Adhikarana dantasandhiBa~ggaH (30) · Śloka 30

தந்தாநபக்நாஂஶ்சலிதாந் ஸரக்தாநவபீடயேத்| வயஸ்தஸ்யாம்புபிஃ ஶீதைஃ பரிஷிச்ய ப்ரலேபயேத்| பஹிர்நிர்வாபணைரந்தஃ ஸந்தாநீயைருபாசரேத்| பலாத்வயஶதே க்ஷீரே பத்மகாதிஶதஂ கதம்| நஸ்யகண்டூஷயோர்யோஜ்யஂ சலத்விஜஹிதநி ச| கல்கிதைஸ்தத்தி தைஶ்சாஸ்ய தந்தமாஂஸாநி லேபயேத்| த்ரீந் மாஸாந் மது புஞ்ஜீத ரஸாந்நஂ கடிநாஂஸ்த்யஜேத்||௩௦||

Adhikarana nAsABa~ggaH (31) · Śloka 31

நாஸாஂ விவத்தாஂ ஸந்நாஂ வா ஜூகத்ய ஶலாகயா| ப்ரத்யேகஂ நஸ்ததோ நாடீஂ த்விமுகீஂ ஸம்ப்ரவேஶயேத்| ததஃ பட்டேந ஸஂவேஷ்ட்ய கதஸேகஂ ப்ரதாபயேத்||௩௧||

Adhikarana karNaBa~ggaH (32) · Śloka 32

பக்நஂ கர்ணஂ கதாப்யக்தஂ ந்யஸ்ய பந்தேந யோஜயேத்| ஸத்யஃ க்ஷதவிதாநஂ ச ததஃ பஶ்சாத் ஸமாசரேத்||௩௨||

Adhikarana kaTyAdiBa~gge shayanavidhiH (33) · Śloka 33

கடீஜங்கோருபக்நாநாஂ கவாடஶயநஂ ஹிதம்| யந்த்ரணார்தஂ ததஃ கீலாஃ பஞ்ச கார்யா நிபந்தநாஃ| ஜடோருபார்ஶ்வயோர்த்வௌ த்வௌ தல ஏகஶ்ச கீலகஃ| ஶ்ரோண்யாஂ வா பஷ்டவஂஶே வா வக்ஷஸ்யக்ஷகயோஸ்ததா| விமோக்ஷே பக்நஸந்தீநாஂ விதிமேநஂ ஸமாசரேத்||௩௩||

Adhikarana ciravimuktasandhisthApanam (34) · Śloka 34

ஸந்தீஂஶ்சிரவிமுக்தாஂஸ்து ஸ்நிக்தஸ்விந்நாந் மதூகதாந்| உக்தைர்விதாநைர்புத்த்யா ச யதாஸ்வஂ ஸ்தாநமாநயேத்||௩௪||

Adhikarana asandhiBagnasya saMshleShaNam (35) · Śloka 35

அஸந்திபக்நே ரூடே து விஷமோல்பணஸாதிதே| ஆபோத்ய பக்நஂ யமயேத்ததோ பக்நவதாசரேத்||௩௫||

Adhikarana bha~ggasya pAkAdrakShaNam (36) · Śloka 36

பக்நோ நைதி யதா பாகஂ ப்ரயதேத ததா பிஷக்| பக்வமாஂஸஸிராஸ்நாயுஃ ஸந்திஃ ஶ்லேஷஂ ந கச்சதி||௩௬||

Adhikarana atideshena vAtavyAdhicikitsAprayogaH (37) · Śloka 37

வாதவ்யாதிவிநிர்திஷ்டாந் ஸ்நேஹாந் பக்நஸ்ய யோஜயேத்| சதுஷ்ப்ரயோகாந் பல்யாஂஶ்ச பஸ்திகர்ம ச ஶீலயேத்||௩௭||

Adhikarana pathyApathyam (38) · Śloka 38

ஶாலீக்ஷீரரஸாஜ்யாத்யைஃ பௌஷ்டிகைரவிதாஹிபிஃ| மாத்ரயோபசரேத் பக்நஂ ஸந்திஸஂஶ்லேஷகாரிபிஃ| க்லாநிர்ந ஶஸ்யதே தஸ்ய ஸந்திவிஶ்லேஷகத்தி ஸா| லவணஂ கடுகஂ க்ஷாரமம்லஂ மைதுநமாதபம்| வ்யாயாமஞ்ச ந ஸேவேத பக்நோ ரூக்ஷஞ்ச பேஷஜம்||௩௮||

Adhikarana vivarjanIyaM bha~ggam (39) · Śloka 39

ஸம்யக்யமிதமப்யஸ்தி துர்ந்யாஸாத்துர்நிபந்தநாத்| ஸங்க்ஷோபாதபி யத்கச்சேத்விக்ரியாஂ தத்விவர்ஜயேத்| ஆதிதோ யச்ச துர்ஜாதமஸ்திஸந்திரதாபி வா||௩௯||

Adhikarana asthivisheShAdbha~ggaprakAravisheShaH (40) · Śloka 40

தருணாஸ்தீநி புஜ்யந்தே பஜ்யந்தே நலகாநி து| கபாலாநி விபித்யந்தே ஸ்புடந்த்யந்யாநி பூயஸா||௪௦||

Adhikarana susAdhitalakShaNam (41) · Śloka 41

அநுல்பணமநாவித்தஂ ஸ்வஸ்தாநே பர்யவஸ்திதம்| ஆவேதநஞ்ச சேஷ்டாயாஂ பக்நஂ வித்யாத் ஸுஸாதிதம்||௪௧||

Adhikarana gandhatailam (42-32) · Śloka 32

கஷ்ணாஸ்திலாந் விரஜஸோ தடவஸ்த்ரபத்தாந் ஸப்தக்ஷபா வஹதி வாரிணி வாஸயேத| ஸஂஶோஷயேதநுதிநஂ ப்ரதிஸார்ய சைநாந் க்ஷீரே ததைவ மதுகக்வதிதே ச தோயே| புநரபி பீதபயஸ்காஂஸ்தாந் பூர்வவதேவ ஶோஷிதாந் பாடம்| விகததுஷாநரஜஸ்காந் ஸஞ்சூர்ண்ய விசூர்ணிதிர்யுஞ்ஜ்யாத்| நலதவாலகலோஹிதயஷ்டிகா நகமிஸிப்லவகுஷ்டபலாத்ரயைஃ| அகருகுங்குமசந்தநஸாரிவா ஸரலஸர்ஜரஸாமரதாருபிஃ| பத்மகாதிகணோபேதைஸ்திலபிஷ்டஂ ததஶ்ச தத்| ஸமஸ்தகந்தபைஷஜ்யஸித்ததுக்தேந பீடயேத்| ஶைலேயராஸ்நாஶுமதீகஶேருகாலாநுஸாரீநதபத்ரலோத்ரைஃ| ஸக்ஷீரஶுக்லைஃ ஸபயஃ ஸதூர்வைஃ தைலஂ பசேத்தந்நலதாதிபிஶ்ச| கந்ததைலமிதமுத்தமமஸ்தி ஸ்தைர்யகஜ்ஜயதி சாஶு விகாராந்| வாதபித்தஜநிதாநதிவீர்யஂ வ்யாபிநோऽபி விவிதைருபயோகைஃ||௪௨|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதா- வஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே பங்கப்ரதிஷேதோ நாம த்வாத்ரிஂஶோऽத்யாயஃ||௩௨||