Adhikarana dRuShTirogavij~jAnIyo nAma pa~jcadasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
அதாதோ தஷ்டிரோகவிஜ்ஞாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ|
இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
View original
अथातो दृष्टिरोगविज्ञानं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
Adhikarana prathamapaTalagatadoShalakShaNam (2) · Śloka 2
ஸிராநுஸாரிணி மலே ப்ரதமஂ படலஂ ஶ்ரிதே|
அவ்யக்தமீக்ஷதே ரூபஂ வ்யக்தமப்யநிமித்ததஃ||௨||
View original
सिरानुसारिणि मले प्रथमं पटलं श्रिते|
अव्यक्तमीक्षते रूपं व्यक्तमप्यनिमित्ततः||२||
Adhikarana dvitIyapaTalagatadoShalakShaNam (3) · Śloka 3
ப்ராப்தே த்விதீயஂ படலமபூதமபி பஶ்யதி|
பூதஂ து யத்நாதாஸந்நஂ தூரே ஸூக்ஷ்மஞ்ச நேக்ஷதே|
தூராந்திகஸ்தஂ ரூபஞ்ச விபர்யாஸேந மந்யதே|
தோஷே மண்டலஸஂஸ்தாநே மண்டலாநீவ பஶ்யதி|
த்விதைகஂ தஷ்டிமத்யஸ்தே பஹுதா பஹுதாஸ்திதே|
தஷ்டேரப்யந்தரகதே ஹ்ரஸ்வவட்ரவிபர்யயம்|
நாந்திகஸ்தமதஃஸஂஸ்தே தூரகஂ நோபரிஸ்திதே|
பார்ஶ்வே பஶ்யேந்ந பார்ஶ்வஸ்தே திமிராக்யோऽயமாமயஃ||௩||
View original
प्राप्ते द्वितीयं पटलमभूतमपि पश्यति|
भूतं तु यत्नादासन्नं दूरे सूक्ष्मञ्च नेक्षते|
दूरान्तिकस्थं रूपञ्च विपर्यासेन मन्यते|
दोषे मण्डलसंस्थाने मण्डलानीव पश्यति|
द्विधैकं दृष्टिमध्यस्थे बहुधा बहुधास्थिते|
दृष्टेरभ्यन्तरगते ह्रस्ववढ्रविपर्ययम्|
नान्तिकस्थमधःसंस्थे दूरगं नोपरिस्थिते|
पार्श्वे पश्येन्न पार्श्वस्थे तिमिराख्योऽयमामयः||३||
Adhikarana tRutIyapaTalASritadoShalakShaNam (4) · Śloka 4
ப்ராப்நோதி காசதாஂ தோஷே ததீயபடலாஶ்ரிதே|
தேநோர்த்த்வமீக்ஷதே நாதஸ்தநு சைலாவதோபமம்|
யதா வர்ணஞ்ச ரஜ்யேத தஷ்டிர்ஹீயேத ச க்ரமாத்||௪||
View original
प्राप्नोति काचतां दोषे तृतीयपटलाश्रिते|
तेनोर्द्ध्वमीक्षते नाधस्तनु चैलावृतोपमम्|
यथा वर्णञ्च रज्येत दृष्टिर्हीयेत च क्रमात्||४||
Adhikarana caturthapaTalAshritadoShalakShaNam (5) · Śloka 5
ததாऽப்யுபேக்ஷமாணஸ்ய சதுர்தஂ படலஂ கதஃ|
லிங்கநாஶஂ மலஃ குர்வஞ்சாதயேத்தஷ்டிமண்டலம்||௫||
View original
तथाऽप्युपेक्षमाणस्य चतुर्थं पटलं गतः|
लिङ्गनाशं मलः कुर्वञ्छादयेद्दृष्टिमण्डलम्||५||
Adhikarana vAtajatimiralakShaNam (6) · Śloka 6
தத்ர வாதேந திமிரே வ்யாவித்தமிவ பஶ்யதி|
சலாவிலாருணாபாஸஂ ப்ரஸந்நஞ்சேக்ஷதே முஹுஃ|
ஜாலாநி கேஶாந் மஶகாந் ரஶ்மீஂஶ்சோபேக்ஷிதேऽத்ர ச|
காசீபூதே தகருணா பஶ்யத்யாஸ்யமநாஸிகம்|
சந்த்ரதீபாத்யநேகத்வஂ வக்ரமஜ்வபி மந்யதே|
வத்தஃ காசோ தஶஂ குர்யாத்ரஜோ தூமாவதாமிவ|
ஸ்பஷ்டாருணாபாஂ விஸ்தீர்ணாஂ ஸூக்ஷ்மாஂ வா ஹததர்ஶநாம்|
ஸலிங்கநாஶோ வாதே து ஸங்கோசயதி தக்ஸிராஃ|
தங்மண்டலஂ விஶத்யந்தர்கம்பீரா தரஸௌ ஸ்மதா||௬||
View original
तत्र वातेन तिमिरे व्याविद्धमिव पश्यति|
चलाविलारुणाभासं प्रसन्नञ्चेक्षते मुहुः|
जालानि केशान् मशकान् रश्मींश्चोपेक्षितेऽत्र च|
काचीभूते दृगरुणा पश्यत्यास्यमनासिकम्|
चन्द्रदीपाद्यनेकत्वं वक्रमृज्वपि मन्यते|
वृद्धः काचो दृशं कुर्याद्रजो धूमावृतामिव|
स्पष्टारुणाभां विस्तीर्णां सूक्ष्मां वा हतदर्शनाम्|
सलिङ्गनाशो वाते तु सङ्कोचयति दृक्सिराः|
दृङ्मण्डलं विशत्यन्तर्गम्भीरा दृरसौ स्मृता||६||
Adhikarana pittajatimiralakShaNam (7) · Śloka 7
பித்தஜே திமிரே வித்யுத்கத்யோததீபிதம்|
ஶிகிதித்திரிபத்ராபஂ ப்ராயோ நீலஞ்ச பஶ்யதி|
காசே தக்காஂஸ்யநீலாபா தாதகேவ ச பஶ்யதி|
அர்கேந்துபரிவேஷாக்நிமரீசீந்த்ரதநூஂஷி ச|
பங்ஹ்கநீலா நிராலோகா தக்ஸ்நிக்தா லிங்கநாஶதஃ|
தஷ்டிஃ பித்தேந ஹ்ரஸ்வாக்யா ஸா ஹ்ரஸ்வாஹ்ரஸ்வதர்ஶிநீ|
பவேத் பித்தவிதக்தாக்யா பீதா பீதாபதர்ஶநா||௭||
View original
पित्तजे तिमिरे विद्युत्खद्योतदीपितम्|
शिखितित्तिरिपत्राभं प्रायो नीलञ्च पश्यति|
काचे दृक्कांस्यनीलाभा तादृगेव च पश्यति|
अर्केन्दुपरिवेषाग्निमरीचीन्द्रधनूंषि च|
बृङ्ह्गनीला निरालोका दृक्स्निग्धा लिङ्गनाशतः|
दृष्टिः पित्तेन ह्रस्वाख्या सा ह्रस्वाह्रस्वदर्शिनी|
भवेत् पित्तविदग्धाक्या पीता पीताभदर्शना||७||
Adhikarana kaphajatimiralakShaNam (8) · Śloka 8
கபேந திமிரே ப்ராயஃ ஸ்நிக்தஂ ஶ்வேதஞ்ச பஶ்யதி|
ஶங்கேந்துகுந்தகுஸுமைஃ குமுதைரிவ சாசிதம்|
காசே து நிஷ்ப்ரபேந்த்வர்கப்ரதீபாத்யைரிவாசிதம்|
ஸிதாபாஸா ச தஷ்டிஃ ஸ்யால்லிங்கநாஶே து தஶ்யதே|
மூர்த்தஃ கபோ தஷ்டிகதஃ ஸ்நிக்தோ தர்ஶநநாஶநஃ|
பிந்துர்ஜலஸ்யேவ சலஃ பத்மிநீபுடஸஂஶ்ரிதஃ|
உஷ்ணே ஸங்கோசமாயாதி சாயாயாஂ பரிஸர்பதி|
ஶங்ககுந்தேந்துகுமுதஸ்படிகோபமஶுக்லிமா||௮||
View original
कफेन तिमिरे प्रायः स्निग्धं श्वेतञ्च पश्यति|
शङ्खेन्दुकुन्दकुसुमैः कुमुदैरिव चाचितम्|
काचे तु निष्प्रभेन्द्वर्कप्रदीपाद्यैरिवाचितम्|
सिताभासा च दृष्टिः स्याल्लिङ्गनाशे तु दृश्यते|
मूर्त्तः कफो दृष्टिगतः स्निग्धो दर्शननाशनः|
बिन्दुर्जलस्येव चलः पद्मिनीपुटसंश्रितः|
उष्णे सङ्कोचमायाति छायायां परिसर्पति|
शङ्खकुन्देन्दुकुमुदस्फटिकोपमशुक्लिमा||८||
Adhikarana raktajatimiralakShaNam (9) · Śloka 9
ரக்தேந திமிரே ரக்தஂ தமோபூதஞ்சு பஶ்யதி|
காசேந ரக்தா கஷ்ணா வா தஷ்டிஸ்தாதக்ச பஶ்யதி|
லிங்கநாஶேऽபி தக் தாதங்நிஷ்ப்ரபா ஹததர்ஶநா||௯||
View original
रक्तेन तिमिरे रक्तं तमोभूतञ्चु पश्यति|
काचेन रक्ता कृष्णा वा दृष्टिस्तादृक्च पश्यति|
लिङ्गनाशेऽपि दृक् तादृङ्निष्प्रभा हतदर्शना||९||
Adhikarana saMsargasannipAtatimiralakShaNam (10) · Śloka 10
ஸஂஸர்கஸந்நிபாதேஷு வித்யாத் ஸங்கீர்ணலக்ஷணாந்|
திமிராதீநகஸ்மாச்ச தைஃ ஸ்யாத்வ்யக்தாகுலேக்ஷணஃ|
திமிரே ஶேஷயோர்தஷ்டௌ சித்ரௌ ராகஃ ப்ரஜாயதே||௧௦||
View original
संसर्गसन्निपातेषु विद्यात् सङ्कीर्णलक्षणान्|
तिमिरादीनकस्माच्च तैः स्याद्व्यक्ताकुलेक्षणः|
तिमिरे शेषयोर्दृष्टौ चित्रौ रागः प्रजायते||१०||
Adhikarana nakulAndhyam (11) · Śloka 11
த்யோததே நகுலஸ்யேவ யஸ்ய தங் நிசிதா மலைஃ|
நகுலாந்தஸ்ஸ தத்ராஹ்நி சித்ரஂ பஶ்யதி நோ நிஶி||௧௧||
View original
द्योतते नकुलस्येव यस्य दृङ् निचिता मलैः|
नकुलान्धस्स तत्राह्नि चित्रं पश्यति नो निशि||११||
Adhikarana doShAndhyam ( rAtryandham ) (12) · Śloka 12
அர்கேஸ்தமஸ்தகந்யஸ்தகபஸ்தௌ ஸ்தம்பமாகதாஃ|
ஸ்தகயந்தி தஶஂ தோஷா தோஷாந்தஃ ஸகதோபரஃ|
திவாகரகரஸ்பஷ்டா ப்ரஷ்டா தஷ்டிபதாந்மலாஃ|
விலீநலீநா யச்சந்தி வ்யக்தமத்ராஹ்நிதர்ஶநம்||௧௨||
View original
अर्केस्तमस्तकन्यस्तगभस्तौ स्तम्भमागताः|
स्थगयन्ति दृशं दोषा दोषान्धः सगदोपरः|
दिवाकरकरस्पृष्टा भ्रष्टा दृष्टिपथान्मलाः|
विलीनलीना यच्छन्ति व्यक्तमत्राह्निदर्शनम्||१२||
Adhikarana uShNavidagdhadRuShTiH (13) · Śloka 13
உஷ்ணதப்தஸ்ய ஸஹஸா ஶீதவாரிநிமஜ்ஜநாத்|
த்ரிதோஷரக்தஸம்பக்தோ யாத்யூஷ்மோர்த்வஂ ததோऽக்ஷிணீ|
தாஹோஷே மலிநஂ ஶுக்லமஹந்யாவிலதர்ஶநம்|
ராத்ராவாந்த்யஂ ச ஜாயேத விதக்தோஷ்ணேந ஸா ஸ்மதா||௧௩||
View original
उष्णतप्तस्य सहसा शीतवारिनिमज्जनात्|
त्रिदोषरक्तसम्पृक्तो यात्यूष्मोर्ध्वं ततोऽक्षिणी|
दाहोषे मलिनं शुक्लमहन्याविलदर्शनम्|
रात्रावान्ध्यं च जायेत विदग्धोष्णेन सा स्मृता||१३||
Adhikarana vidagdhAmladRuShTiH (14) · Śloka 14
பஶமம்லாஶநாத்தோஷைஃ ஸாஸ்த்ரைர்யா தஷ்டிராசிதா|
ஸக்லேதகண்டூஃ கலுஷா விதக்தாம்லேந ஸா ஸ்மதா||௧௪||
View original
भृशमम्लाशनाद्दोषैः सास्त्रैर्या दृष्टिराचिता|
सक्लेदकण्डूः कलुषा विदग्धाम्लेन सा स्मृता||१४||
Adhikarana dhUmaraH (15) · Śloka 15
ஶோகஜ்வரஶிரோரோகஸந்தப்தஸ்யாநிலாதயஃ|
தூமாவிலாஂ தூமதஶஂ தஶஂ குர்யுஃ ஸ தூமரஃ||௧௫||
View original
शोकज्वरशिरोरोगसन्तप्तस्यानिलादयः|
धूमाविलां धूमदृशं दृशं कुर्युः स धूमरः||१५||
Adhikarana aupasargikaH (AgantukaH), li~gganAshaH (16) · Śloka 16
ஸஹஸைவால்பஸத்த்வஸ்ய பஶ்யதோ ரூபமத்புதம்|
பாஸ்வரஂ பாஸ்கராதி வா வாதாத்யா நயநாஶ்ரிதாஃ|
குர்வந்தி தேஜஃ ஸஂஶோஷ்ய தஷ்டிஂ முஷிததர்ஶநாம்|
வைடூர்யவர்ணாஂ ஸ்திமிதாஂ ப்ரகதிஸ்தமிவாவ்யதாம்|
ஔபஸர்கிக இத்யேஷ லிங்கநாஶஃ............||௧௬||
View original
सहसैवाल्पसत्त्वस्य पश्यतो रूपमद्भुतम्|
भास्वरं भास्करादि वा वाताद्या नयनाश्रिताः|
कुर्वन्ति तेजः संशोष्य दृष्टिं मुषितदर्शनाम्|
वैडूर्यवर्णां स्तिमितां प्रकृतिस्थमिवाव्यथाम्|
औपसर्गिक इत्येष लिङ्गनाशः............||१६||
Adhikarana dRuShTirogANAM sAdhyAsAdhyatA (17-15) · Śloka 15
..............................அத்ர வர்ஜயேத்|
விநா கபால்லிங்கநாஶாந் கம்பீராஂ ஹ்ரஸ்வஜாமபி|
ஷட் காசா நகுலாந்தஶ்ச யாப்யாஃ ஶேஷாஂஸ்து ஸாதயேத்|
த்வாதஶேதி கதா தஷ்டௌ நிர்திஷ்டாஃ ஸப்தவிஂஶதிஃ||௧௭||
இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே தஷ்டிரோகவிஜ்ஞாநீயோ நாம பஞ்சதஶோऽத்யாயஃ||௧௫||
View original
..............................अत्र वर्जयेत्|
विना कफाल्लिङ्गनाशान् गम्भीरां ह्रस्वजामपि|
षट् काचा नकुलान्धश्च याप्याः शेषांस्तु साधयेत्|
द्वादशेति गदा दृष्टौ निर्दिष्टाः सप्तविंशतिः||१७||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे दृष्टिरोगविज्ञानीयो नाम पञ्चदशोऽध्यायः||१५||