Adhikarana atha sandhisitAsitarogapratiShedho nAma caturdasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತಃ ಸನ್ಧಿಸಿತಾಸಿತರೋಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातः सन्धिसितासितरोप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upanAhacikitsA (2) · Śloka 2
ಉಪನಾಹಂ ಭಿಷಕ್ ಸ್ವಿನ್ನಂ ವ್ರೀಹಿಮುಖೇನ ಭಿತ್ವಾ ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣ ಸಮನ್ತಾಲ್ಲೇಖಯೇತ್| ತತಃ ಸೈನ್ಧವಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣೇನ ಸಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ಪೂರ್ವವಚ್ಚಬಧ್ನೀಯಾತ್| ಪಟೋಲಪತ್ರಾಮಲಕಕ್ವಾಥೇನಾಶ್ಚಯೋತಯೇತ್||೨||
उपनाहं भिषक् स्विन्नं व्रीहिमुखेन भित्वा मण्डलाग्रेण समन्ताल्लेखयेत्| ततः सैन्धवपिप्पलीचूर्णेन सक्षौद्रेण प्रतिसारयेत्| पूर्ववच्चबध्नीयात्| पटोलपत्रामलकक्वाथेनाश्चयोतयेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parvaNIcikitsA (3) · Śloka 3
ಪರ್ವಣೀಮುತ್ತರಸನ್ಧಿತ್ರಿಭಾಗೇ ಬಡಿಶೇನಾವಲಮ್ಬ್ಯ ವೃದ್ಧಿಪತ್ರೇ- ಣಾರ್ಧಮಾತ್ರೇ ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್| ಅನ್ಯಥಾಽಶ್ರುನಾಡೀ ಸ್ಯಾತ್| ಮಧುಸೈನ್ಧವ- ಪ್ರತಿಸಾರಿತಾಂ ಚಾರ್ಮವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್||೩||
पर्वणीमुत्तरसन्धित्रिभागे बडिशेनावलम्ब्य वृद्धिपत्रे- णार्धमात्रे छिन्द्यात्| अन्यथाऽश्रुनाडी स्यात्| मधुसैन्धव- प्रतिसारितां चार्मवच्चिकित्सेत्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUyAlasacikitsA (4) · Śloka 4
ಪೂಯಾಲಸೇ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್ತತಸ್ತಮುಪನಾಹಯೇದಕ್ಷಿಪಾಕೋಕ್ತಂ ಚೇಕ್ಷೇತ| ಸೈನ್ಧವಾರ್ದ್ರಕಕಾಸೀಸಾಯಸ್ತಾಮ್ರೈಃ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮೈಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರೈರಞ್ಜನಮ್||೪||
पूयालसे सिरां विध्येत्ततस्तमुपनाहयेदक्षिपाकोक्तं चेक्षेत| सैन्धवार्द्रककासीसायस्ताम्रैः सुसूक्ष्मैः सक्षौद्रैरञ्जनम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumigranthicikitsA (5) · Śloka 5
ಕೃಮಿಗ್ರನ್ಥಿಂ ಕರೀಷೇಣ ಸ್ವಿನ್ನಂ ಭಿತ್ವಾ ವಿಲಿಖ್ಯ ಚ ಕಾಸೀಸಸೈನ್ಧವತ್ರಿಫಲಾಮಾಕ್ಷಿಕೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್||೫||
कृमिग्रन्थिं करीषेण स्विन्नं भित्वा विलिख्य च कासीससैन्धवत्रिफलामाक्षिकैः प्रतिसारयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuktikAcikitsA (6) · Śloka 6
ಶುಕ್ತಿತಕಾಂ ಪಿತ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದವತ್ ಸಾಧಯೇತ್||೬||
शुक्तितकां पित्ताभिष्यन्दवत् साधयेत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAsagrathitapiShTakayoshcikitsA (7) · Śloka 7
ಬಲಾಸಗ್ರಥಿತಂ ಪಿಷ್ಟಕಂ ಚ ಸಿರಾವ್ಯಧವರ್ಜಂ ಕಫಾಭಿಷ್ಯನ್ದವತ್| ವಿಶೇಷತಸ್ತಿಲನಾಲಾನ್ ಯವನಾಲಾನ್ ವಾ ಹರಿತಶಲಾಕಾನ- ರ್ಧಮಾಸಮಜಾಕ್ಷೀರೇಣ ಭವಯಿತ್ವಾ ಶೋಷಯಿತ್ವಾ ಚ ದಾಹಯೇತ್| ತತಸ್ತದ್ಭಸ್ಮ ಕ್ಷಾರಕಲ್ಪೇನ ಪರಿಸ್ರಾವ್ಯಾದರ್ವೀಲೇಪಾದ್ವಿಪಚೇತ್| ರಸಕ್ರಿಯೇಯಂ ವಲಾಸಗ್ರಥಿತಶೋಫೋಪದೇಹಹರಾ| ಅಯಮೇವ ಚ ಕಲ್ಪಃ ಫಣಿಜ್ಜಾರ್ಜಕಾಸ್ಫೋತಬಿಲ್ವಕಪಿತ್ಥನಿರ್ಗುಣ್ಡ್ಯೇ- ರಣ್ಡಕುಮುದೋತ್ಪಲಜಾತೀಕುಸುಮೇಷು ಪೃಥಕ್ ಕಾರ್ಯಃ| ಸೈನ್ಧವಾಲಮರಿಚಕಟ್ಫಲಶಙ್ಖಸಮುದ್ರಫೇನೈರ್ವರ್ತಿಃ ಪಿಷ್ಟಕೇಽಞ್ಜನಮ್| ಶುಣ್ಠೀಶಿಗ್ರುಫಲಪಿಪ್ಪಲೀಸೈನ್ಧವಚೂರ್ಣೋ ಬೀಜಪೂರಕರ ಸಾಪ್ಲುತೋಽಞ್ಜನಂ ಪಿಷ್ಟಕಮಪಹರತಿ| ತದ್ವತ್ತ್ರಿಕಟುಕಕಟ್ಫಲ- ಚೂರ್ಣೌ ಬಲಾಸಗ್ರಥೈತಂ ಚ| ಬೃಹತೀಫಲಂ ಪಿಪ್ಪಲೀತಣ್ಡುಲಪೂರಿತಂ ಪುಟಪಾಕೇನ ಪಚೇತ್| ತೈಸ್ತಣ್ಡುಲೈಶ್ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ಬಲಾಸಗ್ರಥೈತಪಿಷ್ಟಕಘ್ನಮ್| ಅತ್ಯರ್ಥಶೋಫೇ ಹರಿತಾಲಸೈನ್ಧವಶುಣ್ಠೀದೇವರಾರುಪುನರ್ನವೈರ್ವಿಡಾಲಕಃ||೭||
बलासग्रथितं पिष्टकं च सिराव्यधवर्जं कफाभिष्यन्दवत्| विशेषतस्तिलनालान् यवनालान् वा हरितशलाकान- र्धमासमजाक्षीरेण भवयित्वा शोषयित्वा च दाहयेत्| ततस्तद्भस्म क्षारकल्पेन परिस्राव्यादर्वीलेपाद्विपचेत्| रसक्रियेयं वलासग्रथितशोफोपदेहहरा| अयमेव च कल्पः फणिज्जार्जकास्फोतबिल्वकपित्थनिर्गुण्ड्ये- रण्डकुमुदोत्पलजातीकुसुमेषु पृथक् कार्यः| सैन्धवालमरिचकट्फलशङ्खसमुद्रफेनैर्वर्तिः पिष्टकेऽञ्जनम्| शुण्ठीशिग्रुफलपिप्पलीसैन्धवचूर्णो बीजपूरकर साप्लुतोऽञ्जनं पिष्टकमपहरति| तद्वत्त्रिकटुककट्फल- चूर्णौ बलासग्रथैतं च| बृहतीफलं पिप्पलीतण्डुलपूरितं पुटपाकेन पचेत्| तैस्तण्डुलैश्चूर्णाञ्जनं बलासग्रथैतपिष्टकघ्नम्| अत्यर्थशोफे हरितालसैन्धवशुण्ठीदेवरारुपुनर्नवैर्विडालकः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirotpAtaharShajAlArjunAnAM cikitsA (8) · Śloka 8
ಸಿರೋತ್ಪಾತಹರ್ಷಜಾಲಾರ್ಜುನೇಷು ರಕ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದವತ್ಪ್ರತಿಕುರ್ಯಾತ್| ವಿಶೇಷೇಣ ಸಿರಾಹರ್ಷೇ ಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕೋ ಮಧುಯುಕ್ತೋಽಞ್ಜನಮ್| ಸ್ತನ್ಯಾನ್ವಿತಂ ವಾ ಕಾಸೀಸಂ ಕ್ಷೌದ್ರೇ ದ್ರುತಂ ವಾ ಕಾಸೀಸಸೈನ್ಧವಮರ್ಜುನೇ ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೇನ ಸಶರ್ಕರೇಣಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಮಸ್ತುನಾ ವಾ| ಶಙ್ಖನಾಭಿರ್ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಯುಕ್ತಾ ಸಿತಯಾ ವಾ ಸಮುದ್ರಫೇನಕೋಽಞ್ಜನಮ್| ಸ್ಫಟಿಕಕುಙ್ಕುಮಶಙ್ಖನಾಭಿಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾ ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರಾರ್ದ್ರಾಸ್ತದ್ವದ್ವಾ ರಸಾಞ್ಜನಂ ಕಾಸೀಸಂ ವಾ||೮||
सिरोत्पातहर्षजालार्जुनेषु रक्ताभिष्यन्दवत्प्रतिकुर्यात्| विशेषेण सिराहर्षे स्वर्णगैरिको मधुयुक्तोऽञ्जनम्| स्तन्यान्वितं वा कासीसं क्षौद्रे द्रुतं वा कासीससैन्धवमर्जुने मातुलुङ्गरसेन सशर्करेणाश्च्योतनं मस्तुना वा| शङ्खनाभिर्माक्षिकेण युक्ता सितया वा समुद्रफेनकोऽञ्जनम्| स्फटिककुङ्कुमशङ्खनाभिमधुयष्टिका वा क्षौद्रार्द्रास्तद्वद्वा रसाञ्जनं कासीसं वा||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana armaNAmauShadham (9) · Śloka 9
ಅರ್ಮ ತು ಪಞ್ಚವಿಧಮಪಿ ಯತ್ತನುರಕ್ತಂ ಧೂಮಾವಿಲಂ ದಧಿನಿಭಂ ವಾ ತಚ್ಛುಕ್ಲವತ್ ಕಾಯಶಿರೋವಿರೇಕಲೇಖನಾಞ್ಜನೈರುಪಾಚರೇತ್||೯||
अर्म तु पञ्चविधमपि यत्तनुरक्तं धूमाविलं दधिनिभं वा तच्छुक्लवत् कायशिरोविरेकलेखनाञ्जनैरुपाचरेत्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana armaNAM shastrakarma (10) · Śloka 10
ಅಥೇತರಸ್ಮಿನ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯಾತುರಸ್ಯ ಪೇಯಾ ವಿಲೇಪಿಜಾಙ್ಗಲರಸಾ- ನ್ಯತಮಾಶಿತಸ್ಯ ಕೃತಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಸ್ಯ ಸುಖಶಯನಗಲಸ್ಯೋ- ತ್ತಾನದೇಹಸ್ಯ ಕಿಞ್ಚಿದವಾಕ್ಶಿರಸಃ ಸುಖೋಷ್ಣಾಮ್ಬುಪ್ಲುತತಾನ್ತ- ಬಸ್ವಿನ್ನನಯನಸ್ಯ ಸೈನ್ಧವೇನ ಸಬೀಜಪೂರಕರಸೇನಾಞ್ಜಯಿತ್ವಾಙ್ಗಷ್ಠಕೇನ ನಿಮೀಲಿತಮಕ್ಷಿವಿಮೃನ್ದ್ರೀಯಾದಾಬಲಾಸಗ್ರಥಿತರೂಪೋ- ತ್ಪತ್ತೇಃ| ಇತ್ಥಞ್ಚ ಸಂರೋಷಿತಾಕ್ಷಸ್ಯ ಪ್ರಚಲಿತೇಽರ್ಮಾಧಿಮಾಂಸಕೇ ನಿಶ್ಚಲಂ ಪರಿಚಾರಕಃ ಶಿರೋ ಧಾರಯೇತ್| ಅನ್ಯಶ್ಚ ವಾಮದಕ್ಷಿಣಾನ್ಯತರಪಾರ್ಶ್ವೇಽನುಕೂಲಂ ಸ್ಥಿತೋ ದೃಢ- ವಸ್ತ್ರಗರ್ಭಾಭ್ಯಾಮಙ್ಗುಷ್ಠಾಭ್ಯಾಂ ವರ್ತ್ಮನೀ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ಅಥ ವೈದ್ಯಃ ಕನೀನಕಾತ್ ಪ್ರವೃದ್ಧೇರ್ಮಣ್ಯಪಾಙ್ಗಮೀಕ್ಷಮಾಣಸ್ಯ ಯತ್ರ ಯತ್ರ ವಲೀ ಜಾಯತೇ ತತ್ರ ತತ್ರಾರ್ಮ ಬಡಿಶೇನ ಮುಚುಟ್ಯಾ ವಾ ನಾಲ್ಯಾಯತಂ ಗೃಹೀ- ತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿದುನ್ನಮ್ಯ ಕೃಷ್ಣಶುಕ್ಲಮಣ್ಡಲಾಭ್ಯಾಂ ಸರ್ವತಃ ಸೂಚ್ಯಗ್ರೇಣ ಮೋಕ್ಷಯಿತ್ವ ಕಿಞ್ಚಿದಾಞ್ಛೇತ್| ಅಧಃ ತೀಕ್ಷ್ಣೇನ ಮಣ್ಡ- ಲಾಗ್ರೇಣ ವೃದ್ಧಿಪತ್ರೇಣ ವಾ ವಿಲಿಖ್ಯ ಕನೀನಕಂ ಚೋಪಾನೀಯ ಕನೀನಕಸಮಮೇವ ಚತುರ್ಭಾಗಶೇಷಂ ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್| ವರ್ಜಯೇಚ್ಚ ಕನೀನಕಂ ಸಿರಾಶ್ಚಾಶ್ರುವಹಾಃ| ತಥಾ ಹಿ ನಾಕ್ಷಿ ವ್ಯಾಪದ್ಯತೇ||೧೦||
अथेतरस्मिन् स्निग्धस्यातुरस्य पेया विलेपिजाङ्गलरसा- न्यतमाशितस्य कृतस्वस्त्ययनस्य सुखशयनगलस्यो- त्तानदेहस्य किञ्चिदवाक्शिरसः सुखोष्णाम्बुप्लुततान्त- बस्विन्ननयनस्य सैन्धवेन सबीजपूरकरसेनाञ्जयित्वाङ्गष्ठकेन निमीलितमक्षिविमृन्द्रीयादाबलासग्रथितरूपो- त्पत्तेः| इत्थञ्च संरोषिताक्षस्य प्रचलितेऽर्माधिमांसके निश्चलं परिचारकः शिरो धारयेत्| अन्यश्च वामदक्षिणान्यतरपार्श्वेऽनुकूलं स्थितो दृढ- वस्त्रगर्भाभ्यामङ्गुष्ठाभ्यां वर्त्मनी निक्षिपेत्| अथ वैद्यः कनीनकात् प्रवृद्धेर्मण्यपाङ्गमीक्षमाणस्य यत्र यत्र वली जायते तत्र तत्रार्म बडिशेन मुचुट्या वा नाल्यायतं गृही- त्वा किञ्चिदुन्नम्य कृष्णशुक्लमण्डलाभ्यां सर्वतः सूच्यग्रेण मोक्षयित्व किञ्चिदाञ्छेत्| अधः तीक्ष्णेन मण्ड- लाग्रेण वृद्धिपत्रेण वा विलिख्य कनीनकं चोपानीय कनीनकसममेव चतुर्भागशेषं छिन्द्यात्| वर्जयेच्च कनीनकं सिराश्चाश्रुवहाः| तथा हि नाक्षि व्यापद्यते||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAlavadarmaNi kriyAvisheShaH (11) · Śloka 11
ಯತ್ತು ಜಾಲವದರ್ಮವ್ಯಾಪಿ ತದೇಷಿಣ್ಯಾ ಯಾವತ್ಕನೀನಕಮನುಸರ- ನ್ನುನ್ಮೋಚ್ಯೋನ್ನಮಯ್ಯ ಪೂರ್ವವತ್ ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್| ತದ್ವದಪಾಙ್ಗಾತ್ ಪ್ರವೃದ್ಧೇ ಕನೀನಕಮೀಕ್ಷಮಾಣಸ್ಯ ಯಾವದಪಾಙ್ಗಂ ಚೋಪನೀಯಾಪಾಙ್ಗಸಮಮೇವ ತಥಾ ಯಾವದ್ವರ್ಜಯೇದಪಾಙ್ಗಂ ಸಿರಾಶ್ಚೇತ್ಯಾದಿ| ತತಃ ಪ್ಲೋತೇನ ರಕ್ತಂ ವಿಶೋಧ್ಯ ಸಮ್ಯಕ್ ಛಿನ್ನಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಸೈನ್ಧವಚೂರ್ಣೇನ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇದ್ಯವನಾಲಭಸ್ಮನಾ ವಾ ಪ್ಲೋತಶುದ್ಧಂ ಚ ಪುನರ್ಮಧುನಾ| ತತಃ ಶೀತಾಮ್ಬುಪರಿಷ್ಕಿತಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸುಖೋಷ್ಣೇನ ಪರಿಷಿಚ್ಯ ಮಧು ಘೃತಾಕ್ತಂ ಪೂರ್ವವತ್ ಬಧ್ನೀಯಾತ್| ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಪಾದಯೋಶ್ಚಾಸ್ಮೈ ಶತಧೌತ- ಘೃತಂ ಶೀತಾಂಶ್ಚ ಪ್ರದೇಹಾನ್ ದದ್ಯಾತ್||೧೧||
यत्तु जालवदर्मव्यापि तदेषिण्या यावत्कनीनकमनुसर- न्नुन्मोच्योन्नमय्य पूर्ववत् छिन्द्यात्| तद्वदपाङ्गात् प्रवृद्धे कनीनकमीक्षमाणस्य यावदपाङ्गं चोपनीयापाङ्गसममेव तथा यावद्वर्जयेदपाङ्गं सिराश्चेत्यादि| ततः प्लोतेन रक्तं विशोध्य सम्यक् छिन्नमवेक्ष्य सैन्धवचूर्णेन पुनः पुनः प्रतिसारयेद्यवनालभस्मना वा प्लोतशुद्धं च पुनर्मधुना| ततः शीताम्बुपरिष्कितं सर्पिषा सुखोष्णेन परिषिच्य मधु घृताक्तं पूर्ववत् बध्नीयात्| मूर्ध्नि पादयोश्चास्मै शतधौत- घृतं शीतांश्च प्रदेहान् दद्यात्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana armaNAM shastrakarmottarakriyA (12) · Śloka 12
ಸ್ನೇಹೋಕ್ತಂ ಚಾಚಾರಮಾದಿಶೇತ್| ದ್ವಿತೀಯೇ ಚಾಹ್ನಿ ಸಾಯಂ ಪ್ರಾತರ್ಮಧು- ಕಸರ್ಪಿಷಾ ಕೋಷ್ಣೇನ ಶಿರಸ್ತಥಾಽವಬದ್ಧಮೇವ ಚಾಕ್ಷಿ ಸಿಞ್ಚೇತ್| ಪಞ್ಚಾಹಂ ಚೋಷ್ಣೋದಕಾನುಪಾನಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪೀತ್ವಾ ಜೀರ್ಣೇ ಪಥ್ಯಮಶ್ನೀಯಾತ್| ತೃತೀಯೇ ದಿವಸೇ ವಿಮುಚ್ಯ ಕರಞ್ಜಬೀಜಸಿದ್ಧೇನ ಕ್ಷೀರೇಣಾಕ್ಷಿ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ಲೋಧ್ರಮಧುಕಕಿಂಶುಕಪಟೋಲದ್ವಿಹರಿದ್ರಾಕೋರಣ್ಡಮು- ಕುಲಕ್ವಾಥೇನ ಮಧುಮಿಶ್ರೇಣಾಶ್ಚ್ಯೋತಯೇತ್| ಸಪ್ತಮೇಽಹನಿ ಸರ್ವಥಾ ಮುಞ್ಚೇತ್| ಆತಪಾಕಾಶದರ್ಶನಂ ಚ ಪರಿಹರೇತ್||೧೨||
स्नेहोक्तं चाचारमादिशेत्| द्वितीये चाह्नि सायं प्रातर्मधु- कसर्पिषा कोष्णेन शिरस्तथाऽवबद्धमेव चाक्षि सिञ्चेत्| पञ्चाहं चोष्णोदकानुपानं सर्पिः पीत्वा जीर्णे पथ्यमश्नीयात्| तृतीये दिवसे विमुच्य करञ्जबीजसिद्धेन क्षीरेणाक्षि स्वेदयेत्| लोध्रमधुककिंशुकपटोलद्विहरिद्राकोरण्डमु- कुलक्वाथेन मधुमिश्रेणाश्च्योतयेत्| सप्तमेऽहनि सर्वथा मुञ्चेत्| आतपाकाशदर्शनं च परिहरेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upadravapratikAraH (13) · Śloka 13
ಸಶೋಫೇ ತು ನೇತ್ರೇ ಧೂಮಃ ಶಿರೋವಿರೇಚನಞ್ಚ| ಅನುಪಶಾನ್ತರಾಗೇ ಸಿರಾವಿಸ್ರಾವಣಮ್ ಸಾಸ್ರಾವೇ ನಸ್ಯಮ್| ತಿಲಾನ್ ಸುಲಿಖಿತಾನ್ ಮಧುಕಕಾಕೋಲೀಸುನಿಷಣ್ಣಕಪಞ್ಚ- ಮೂಲಶರ್ಕರಾಶೃತಶೀತೇ ಪಯಸಿ ಸಪ್ತಾಹಂ ಭಾವಿತಾಂಸ್ತೇನೈವ ಪಯಸಾಪೀಡಯೇತ್| ಮಧುಕಶತಹ್ವಾಶಾರಿವಾನನ್ತಾಗರುಕಾಕೋಲೀಹರೇಣು- ಕೈಲಾವಾಲುಕಚೂರ್ಣಞ್ಚ ಪೀಡ್ಯಮಾನೇಷು ಷೋಡಶಭಾಗೇನ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್| ತತ್ತೈಲಮೇಭಿರೇವೌಷಧೈಃ ಪಯಸಾ ಚಾಷ್ಟಗುಣೇನ ಸಿದ್ಧಂ ನಾವನಾ- ದಶ್ರುರಾಗಘ್ನಂ ದೃಷ್ಟಿಪ್ರಸಾದನಞ್ಚ| ಕೃಷ್ಣಗತೇ ತು ವ್ರಣೇ ವ್ರಣಶುಕ್ಲವತ್ಕ್ರಿಯಾ| ಅರ್ಮಶೇಷೇ ತು ಲೇಖನಾಞ್ಜನಾನಿ||೧೩||
सशोफे तु नेत्रे धूमः शिरोविरेचनञ्च| अनुपशान्तरागे सिराविस्रावणम् सास्रावे नस्यम्| तिलान् सुलिखितान् मधुककाकोलीसुनिषण्णकपञ्च- मूलशर्कराशृतशीते पयसि सप्ताहं भावितांस्तेनैव पयसापीडयेत्| मधुकशतह्वाशारिवानन्तागरुकाकोलीहरेणु- कैलावालुकचूर्णञ्च पीड्यमानेषु षोडशभागेन प्रक्षिपेत्| तत्तैलमेभिरेवौषधैः पयसा चाष्टगुणेन सिद्धं नावना- दश्रुरागघ्नं दृष्टिप्रसादनञ्च| कृष्णगते तु व्रणे व्रणशुक्लवत्क्रिया| अर्मशेषे तु लेखनाञ्जनानि||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyakchinnAyuktacchinnalakShaNAni ayukte pratikArashca (14) · Śloka 14
ತತ್ರ ಸಮ್ಯಕ್ ಛಿನ್ನೇ ವರ್ಣವಿಶುದ್ಧಿಃ ಸ್ವಸ್ಥತಾ ಚ| ಹೀನಚ್ಛೇದಾತ್ಪುನರ್ವೃದ್ಧೀ ರಾಗಾಶ್ರುಪಾತಪ್ರಕಾಶದರ್ಶನಾಕ್ಷಮತ್ವಾದಿ ಚ| ಅತಿ- ಚ್ಛೇದಾದಕ್ಷಿಪಾಕಸ್ತಮ್ಭಸ್ಫುರಣಾಸ್ರಸ್ರುತಿತಿಮಿರಸಂರಮ್ಭವಿಬದ್ಧ- ವರ್ತ್ಮನಿ| ತೇಷು ಯಥಾಸ್ವಂ ದೋಷೋದ್ರೇಕಾತ್ ಪ್ರತಿಕುರ್ಯಾತ್| ನಾಗ- ರಮನಶ್ಶಿಲಾಲೈಲಾಸೈನ್ಧವಶರ್ಕರಾಭಿರರ್ಧಕರ್ಷಾಂಶಾಭಿರ್ಯುಕ್ತಂ ರಸಾಞ್ಜನಾರ್ಧಪಲಂ ಕ್ಷೌದ್ರದ್ರುತಮಞ್ಜನಾದರ್ಮಶೇಷಶ್ಲೇಷ್ಮತಿಮಿರಪಿಲ್ಲಾ- ಮಯಘ್ನಮ್||೧೪||
तत्र सम्यक् छिन्ने वर्णविशुद्धिः स्वस्थता च| हीनच्छेदात्पुनर्वृद्धी रागाश्रुपातप्रकाशदर्शनाक्षमत्वादि च| अति- च्छेदादक्षिपाकस्तम्भस्फुरणास्रस्रुतितिमिरसंरम्भविबद्ध- वर्त्मनि| तेषु यथास्वं दोषोद्रेकात् प्रतिकुर्यात्| नाग- रमनश्शिलालैलासैन्धवशर्कराभिरर्धकर्षांशाभिर्युक्तं रसाञ्जनार्धपलं क्षौद्रद्रुतमञ्जनादर्मशेषश्लेष्मतिमिरपिल्ला- मयघ्नम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAjAle karmavisheShaH (15) · Śloka 15
ಸಿರಾಜಾಲೇ ಸಿರಾ ಯಾಸ್ತು ಸ್ಥೂಲಾಃ ಕಠಿನಾಶ್ಚ ತಾ ಬಡಿಶೇನ ಗೄಹೀತ್ವಾ ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣೋಲ್ಲಿಖೇತ್||೧೫||
सिराजाले सिरा यास्तु स्थूलाः कठिनाश्च ता बडिशेन गॄहीत्वा मण्डलाग्रेणोल्लिखेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirApiTakAyAM karmavisheShaH (16) · Śloka 16
ಸಿರಾಪಿಟಕಾಃ ಸೂಚ್ಯಗ್ರೇಣಾವಲಮ್ಬಿತಾಃ ಕೃಷ್ಣಮನುಪಘ್ನನ್ ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್| ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಸ್ತ್ವವಲಿಖೇತ್| ಅರ್ಮವಚ್ಯೈತಯೋಃ ಶೇಷಮಾಚರೇತ್||೧೬||
सिरापिटकाः सूच्यग्रेणावलम्बिताः कृष्णमनुपघ्नन् छिन्द्यात्| सूक्ष्मास्त्ववलिखेत्| अर्मवच्यैतयोः शेषमाचरेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuklakeShu cikitsAkramaH (17) · Śloka 17
ಶುಕ್ಲಕೇಷು ಯಥಾಸ್ವದೋಷಾನುಸಾರೇಣ ತ್ರಿಫಲಾಘೃತಪಾನರಕ್ತ- ಮೋಕ್ಷವಿರೇಚನಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮುಖಾಲೇಪನಸ್ಯತರ್ಪಣಪುಟಪಾಕಾನ್ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ||೧೭||
शुक्लकेषु यथास्वदोषानुसारेण त्रिफलाघृतपानरक्त- मोक्षविरेचनाश्च्योतनमुखालेपनस्यतर्पणपुटपाकान् प्रयुञ्जीत||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNashukle cikitsA (18) · Śloka 18
ತತ್ರ ವ್ರಣಶುಕ್ಲೇ ತ್ರಿಬೃನ್ನಿರ್ಯೂಹೇಣ ತ್ರಿರ್ವಿಪಕ್ವಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಾಯಯೇತ್| ಸಿರಾಂ ಚ ವಿಧ್ಯೇತ್| ದುಷ್ಟಶೇಷಂ ಚ ಪಿಣ್ಡಿತಮಕ್ಷಿಗಮಸೃಕ್ ಜಲೌಕೋಭಿರಪಹರೇತ್| ಮಧುಕಕಾಕೋಲೀಮೃದ್ವೀಕೋತ್ಪಲವಿದಾರೀಕ್ವಾಥೇನ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಮಧುಕಕ್ವಥಿ- ತಾಜಕ್ಷೀರೇಣ ವಾ ಸಶರ್ಕರೇಣಾಶ್ಚ್ಯೋತಯೇತ್| ಶೀತೈಶ್ಚಾಸ್ಯ ಶಿರೋವಕ್ತ್ರಂ ದಿಹ್ಯಾತ್ ಸಿಞ್ಚೇಚ್ಚ| ಏವಮಪ್ಯನುಬದ್ಧವೇದನಂ ಶತಾಹ್ವಾ- ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವವತಾ ಘೃತಮಣ್ಡೇನಾನುವಾಸಯೇತ್| ಅಪಿ ಚ ಅಶ್ರು ರಾಗರುಜಾಶಾನ್ತಿಂ ಯದಾ ಯಸ್ಯೋಪಲಕ್ಷಯೇತ್| ತದಾ ತದಾಞ್ಜನೈಃ ಶುಕ್ಲಂ ಲೇಖಣಿಯೈರುಪಾಚರೇತ್||೧೮||
तत्र व्रणशुक्ले त्रिबृन्निर्यूहेण त्रिर्विपक्वं सर्पिः पाययेत्| सिरां च विध्येत्| दुष्टशेषं च पिण्डितमक्षिगमसृक् जलौकोभिरपहरेत्| मधुककाकोलीमृद्वीकोत्पलविदारीक्वाथेन मञ्जिष्ठाक्षीरकाकोलीमधुकक्वथि- ताजक्षीरेण वा सशर्करेणाश्च्योतयेत्| शीतैश्चास्य शिरोवक्त्रं दिह्यात् सिञ्चेच्च| एवमप्यनुबद्धवेदनं शताह्वा- यष्ट्याह्ववता घृतमण्डेनानुवासयेत्| अपि च अश्रु रागरुजाशान्तिं यदा यस्योपलक्षयेत्| तदा तदाञ्जनैः शुक्लं लेखणियैरुपाचरेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaiDUryAdivartiH (19) · Śloka 19
ವೈದೂರ್ಯಸ್ಫಟಿಕಶಙ್ಖಮುಕ್ತಾವಿದ್ರುಮರುಪ್ಯಾಯಸ್ರಪುತಾಮ್ರಸೀಸಾಲಮನಃ- ಶಿಲಾಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡತ್ವಕ್ಸಮುದ್ರಫೇನರಸಾಞ್ಜನಸೈನ್ಧವೈರಜಾಪಯಃ- ಪಿಷ್ಟೈರ್ವರ್ತಯಶ್ಛಾಯಾಶುಷ್ಕಾಃ ಕ್ಷೌದ್ರಘೃಷ್ಟಾಃ ಪ್ರಾತಃ ಸಾಯಂ ಚ ಪ್ರಯು ಕ್ತಾ ವ್ರಣಶುಕ್ಲನುದಃ| ಕರವರಾಹಗೋಗರ್ದಭಾಶ್ವಾಜೋಷ್ಟ್ರದಶನಾಃ ಶಙ್ಖಮುಕ್ತಾಸಮುದ್ರಫೇನಾಶ್ಚ ಮರಿಚಚತುರ್ಥಾಶಯುತಾ ಜಲಪಿಷ್ಟಾ ವರ್ತಯಃ ಕ್ಷತಶುಕ್ಲಹರಾಃ| ಲಾಕ್ಷಾಸುವರ್ಣಗೈರಿಕಚನ್ದನಜಾತೀಮುಕುಲೈರ್ವತಿರಸೃಕ್ಪಿತ್ತಪ್ರಸಾ- ದನೀ ವ್ರಣಶುಕ್ಲಹರಾ ಚ||೧೯||
वैदूर्यस्फटिकशङ्खमुक्ताविद्रुमरुप्यायस्रपुताम्रसीसालमनः- शिलाकुक्कुटाण्डत्वक्समुद्रफेनरसाञ्जनसैन्धवैरजापयः- पिष्टैर्वर्तयश्छायाशुष्काः क्षौद्रघृष्टाः प्रातः सायं च प्रयु क्ता व्रणशुक्लनुदः| करवराहगोगर्दभाश्वाजोष्ट्रदशनाः शङ्खमुक्तासमुद्रफेनाश्च मरिचचतुर्थाशयुता जलपिष्टा वर्तयः क्षतशुक्लहराः| लाक्षासुवर्णगैरिकचन्दनजातीमुकुलैर्वतिरसृक्पित्तप्रसा- दनी व्रणशुक्लहरा च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nimnashuklacikitsA (20) · Śloka 20
ನಿಮ್ನಂ ಚ ಶುಕ್ಲಂ ಸರುಜಮುನ್ನಮಯೇತ್ ಸ್ನೇಹಪಾನನಸ್ಯಜಾಙ್ಗಲರಸೈಃ| ನೀರುಜಂ ತರ್ಪಣಪುಟಪಾಕಾಭ್ಯಾಮ್||೨೦||
निम्नं च शुक्लं सरुजमुन्नमयेत् स्नेहपाननस्यजाङ्गलरसैः| नीरुजं तर्पणपुटपाकाभ्याम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNam (21) · Śloka 21
ತತ್ರ ತರ್ಪಣಂ ಮೃಗವಿಷ್ಕಿರಪಿಶಿತಂ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಸುನಿಷಣ್ಣೋತ್ಪಲ ಮೃಣಾಲಶೃಙ್ಗಾಟಕಕಶೇರುದ್ರಾಕ್ಷಾಕ್ಷೀರವಿದಾರೀಜೀವನೀಯಾಂಶ್ಚ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಾಚಯೇತ್ ತಸ್ಮಾನ್ನವನೀತಮುದ್ಧತ್ಯ ಚನ್ದನಮಧುಶರ್ಕರಾನ ನ್ತಾನೀಲೋತ್ಪಲಕಲ್ಕೈರಷ್ಟಗುಣೇನ ಚ ಪಯಸಾ ವಿಪಕ್ವಂ ಪೂರ್ವವದ್ಯೋಜಯೇತ್||೨೧||
तत्र तर्पणं मृगविष्किरपिशितं काश्मर्यसुनिषण्णोत्पल मृणालशृङ्गाटककशेरुद्राक्षाक्षीरविदारीजीवनीयांश्च क्षीरेण पाचयेत् तस्मान्नवनीतमुद्धत्य चन्दनमधुशर्करान न्तानीलोत्पलकल्कैरष्टगुणेन च पयसा विपक्वं पूर्ववद्योजयेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkaH (22) · Śloka 22
ಪುಟಪಾಕಞ್ಚ ಕುಕ್ಕುಟಮುದ್ಧೃತಾನ್ತ್ರಂ ವೇಶವಾರೀಕೃತ್ಯ ಚನ್ದನ ಸಾರಿವಾಮಧುಕಶರ್ಕರಾನನ್ತಾನೀಲೋತ್ಪಲಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಜೀವನೀ ಯಕಲ್ಕೈಃ ಸಮಧುಘೃತೈಃ ಸಂಸೃಜ್ಯ ಪ್ರಾಗಿವ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ದ್ವಿತ್ವಚ್ಛಿನ್ನಮೇವಂ ಯಾಪಯೇತ್||೨೨||
पुटपाकञ्च कुक्कुटमुद्धृतान्त्रं वेशवारीकृत्य चन्दन सारिवामधुकशर्करानन्तानीलोत्पलप्रपौण्डरीकजीवनी यकल्कैः समधुघृतैः संसृज्य प्रागिव कल्पयेत्| द्वित्वच्छिन्नमेवं यापयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhashuklacikitsA (23) · Śloka 23
ಶುದ್ಧಶುಕ್ಲೇ ಹರಿದ್ರಾಮಧುಕಶಾರಿವಾಲೋಧ್ರನಿರ್ಯೂಹೇಣಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ಲೋಧ್ರಚೂರ್ಣೇನ ವಾ ತಾನ್ತವಬದ್ಧೇನೋಷ್ಣಾಮ್ಬುಮೃದಿತೇನ| ಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಚ ದನ್ತೀಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಕಲ್ಕೋಽವಪೀಡಕಃ| ಶಿರೋವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯವಿಪಕ್ವಂ ವಾ ತೈಲಂ ಮರ್ಶಃ ಪ್ರತಿಮರ್ಶೋ ವಾ||೨೩||
शुद्धशुक्ले हरिद्रामधुकशारिवालोध्रनिर्यूहेणाश्च्योतनम्| लोध्रचूर्णेन वा तान्तवबद्धेनोष्णाम्बुमृदितेन| शुद्धकोष्ठस्य च दन्तीज्योतिष्मतीकल्कोऽवपीडकः| शिरोविरेचनद्रव्यविपक्वं वा तैलं मर्शः प्रतिमर्शो वा||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vartyAdiyogAH (24) · Śloka 24
ಶುಣ್ಠೀಸೈನ್ಧವಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾಬೃಹತೀಮೂಲತಾಮ್ರರಜೋಭಿರಾಮಲಕರ- ಸಪಿಷ್ಟೈಸ್ತಾಮ್ರಪಾತ್ರಂ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ತಚ್ಚ ಸಘೃತೈರ್ಯವೈರಾಮಲಕ ಪತ್ರೈಶ್ಚ ಬಹುಶೋ ಧೂಪಯೇತ್| ವರ್ತಿರೇಷಾ ಮಹಾನೀಲಾ ಮಧುತೋಯಘೃಷ್ಟಾ ಶುದ್ಧಶುಕ್ಲಂ ನಾಶಯತಿ| ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾ ಚ ದನ್ತವರ್ತಿಃ| ಅಶಾಮ್ಯತಿ ತು ಶುಕ್ಲೇ ಸರ್ವತ್ರ ಪುನಃ ಪುನರ್ಯಥೋಕ್ತಮೇವ ಪರ್ಯಾಯೇಣ ಯೋಜಯೇತ್| ಅನ್ತರಾನ್ತರಾ ಚ ರಕ್ತಂ ವಿಸ್ರಾವಯೇತ್| ಅಭಿಷ್ಯನ್ದಪ್ರತಿಷೇಧಂ ಚೇಕ್ಷೇತ||೨೪||
शुण्ठीसैन्धवमधुयष्टिकाबृहतीमूलताम्ररजोभिरामलकर- सपिष्टैस्ताम्रपात्रं प्रलेपयेत्| तच्च सघृतैर्यवैरामलक पत्रैश्च बहुशो धूपयेत्| वर्तिरेषा महानीला मधुतोयघृष्टा शुद्धशुक्लं नाशयति| पूर्वोक्ता च दन्तवर्तिः| अशाम्यति तु शुक्ले सर्वत्र पुनः पुनर्यथोक्तमेव पर्यायेण योजयेत्| अन्तरान्तरा च रक्तं विस्रावयेत्| अभिष्यन्दप्रतिषेधं चेक्षेत||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utsAdanAnya~jjanAni (25) · Śloka 25
ಅಥೋತ್ಸಾದನಾರ್ಥಂ ಶುದ್ಧಶುಕ್ಲೇ ಸಮ್ಪ್ರಹರ್ಷಣಾನಿ ದದ್ಯಾತ್| ತ್ರಿಫಲಾರಸೇನ ತ್ರ್ಯಹಂ ಭಾವಿತೇನ ಸೈನ್ಧವೇನಾಞ್ಜಯೇತ್| ತದ್ವತ್ ಪಿಪ್ಪಲೀಭಿರ್ವಾ| ಮರಿಚಪಿಪ್ಪಲೀಶಿರೀಷಬೀಜಸೈನ್ಧವೈರ್ವಾ| ಕೋಲಾಸ್ಥಿಕತಕಫಲಶಙ್ಖದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧುಕರಿವಾ| ಬಲಾಸಗ್ರಥಿತೋಕ್ತಕ್ಷಾರಾಞ್ಜನೈರ್ವಾ||೨೫||
अथोत्सादनार्थं शुद्धशुक्ले सम्प्रहर्षणानि दद्यात्| त्रिफलारसेन त्र्यहं भावितेन सैन्धवेनाञ्जयेत्| तद्वत् पिप्पलीभिर्वा| मरिचपिप्पलीशिरीषबीजसैन्धवैर्वा| कोलास्थिकतकफलशङ्खद्राक्षामधुकरिवा| बलासग्रथितोक्तक्षाराञ्जनैर्वा||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utsAdanAdupadrave~a~jjanAni - sandhAva~jjanAni (26) · Śloka 26
ಸಮ್ಪ್ರಹರ್ಷಣಾದ್ರಾಗಾಶ್ರುವೇದನಾಸು ಸನ್ಧಾವಾಞ್ಜನಾನಿ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| ಶಙ್ಖಂ ತಾಮ್ರೇ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಘೃಷ್ಟಂ ಸಘೃತೈರ್ಯವೈಃ ಶಮೀಪತ್ರೈಶ್ಚ ಧೂಪಯೇತ್ ಅನೇನ ಸನ್ಧಾವಾಞ್ಜನೇನಾಞ್ಜಯೇತ್| ತದ್ವತ್ ಸುವರ್ಣ ರೂಪ್ಯಮಯೋ ವಾ ಘೃಷ್ಟಂ ಸಘೃತೈರ್ಬದರೀಪತ್ರೈರ್ಧೂಪಿತಮಞ್ಜನಮ್| ಶಙ್ಖೋ ನಿಸ್ತುಷಾಶ್ಚ ಹರಿತ ಮುದ್ಗಾಃ ಪಿಷ್ಟಾ ವರ್ತಿಶ್ಚೂರ್ಣೋ ವಾ ಮಧುಯುಕ್ತೋಽಞ್ಜನಂ ಶುಕ್ಲಹರ್ಷಣಮ್| ಮಧುಕಸಾರಶ್ಚ ಮಧುನಾ ಬಿಭಿತಕಾಸ್ಥಿಮಞ್ಜಾ ವಾ||೨೬||
सम्प्रहर्षणाद्रागाश्रुवेदनासु सन्धावाञ्जनानि युञ्ज्यात्| शङ्खं ताम्रे स्तन्येन घृष्टं सघृतैर्यवैः शमीपत्रैश्च धूपयेत् अनेन सन्धावाञ्जनेनाञ्जयेत्| तद्वत् सुवर्ण रूप्यमयो वा घृष्टं सघृतैर्बदरीपत्रैर्धूपितमञ्जनम्| शङ्खो निस्तुषाश्च हरित मुद्गाः पिष्टा वर्तिश्चूर्णो वा मधुयुक्तोऽञ्जनं शुक्लहर्षणम्| मधुकसारश्च मधुना बिभितकास्थिमञ्जा वा||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratya~jjanopanAhau (27) · Śloka 27
ಮಸೂರಾ ನಿಸ್ತುಷಾಃ ಸ್ತನ್ಯಪಿಷ್ಟಾಸ್ತರುಣದರ್ಭಾಙ್ಕುರಾ ಘೃತಮಾಜಂ ಗೋಕ್ಷೀರಂ ಶರಶ್ಚಾಯಸೇ ತಾಮ್ರೇಣ ಘೃಷ್ಟಂ ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜನಂ ವೇದನಾಘ್ನಮ್| ಯವಗೋಧೂಮಜೀವನೀಯಮಾಂಸೀಚೂರ್ಣೇನ ಸಘ್ರುತಶರ್ಕರೋತ್ಕಾರಿಕಾ ಸ್ವೇದೋಪನಾಹೇ ಪ್ರಣೀತಾ ವೇದನಾಮಪನಯತಿ ಶುಕ್ಲಂ ಚೋತ್ಸಾದಯತಿ| ತದ್ವದಾನೂಪಮಾಂಸವೇಶವಾರೋ ವಸಾಪಯಃ ಸರ್ಪಿರ್ವಿಮಿಶ್ರಃ ಸಿದ್ಧಃ||೨೭||
मसूरा निस्तुषाः स्तन्यपिष्टास्तरुणदर्भाङ्कुरा घृतमाजं गोक्षीरं शरश्चायसे ताम्रेण घृष्टं प्रत्यञ्जनं वेदनाघ्नम्| यवगोधूमजीवनीयमांसीचूर्णेन सघ्रुतशर्करोत्कारिका स्वेदोपनाहे प्रणीता वेदनामपनयति शुक्लं चोत्सादयति| तद्वदानूपमांसवेशवारो वसापयः सर्पिर्विमिश्रः सिद्धः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upanAhapracalitadoShasyA~jjanam - lekhanA~jjanam (28) · Śloka 28
ಅಥೈವಮುಪನಾಹಪ್ರಚಲಿತಸ್ಯ ಅಞ್ಜನಮ್| ಗೋಖರಾಶ್ವೋಷ್ಟ್ರದನ್ತಾಃ ಸಮುದ್ರಫೇನಃ ಶಙ್ಖಶ್ಚಾರ್ಜುನಕಷಾಯಪಿಷ್ಟಾ ವರ್ತಿರ್ಲೇಖನೀ| ಸಮುದ್ರಫೇನಶಙ್ಖಖರಪರಶುಕಾಸ್ಥಿಖರನಾಗಾಶ್ವಗೋಬಾಲಾಸ್ತಿನ್ದುಕ- ಕಷಾಯಪಿಷ್ಟಾ ವಾ||೨೮||
अथैवमुपनाहप्रचलितस्य अञ्जनम्| गोखराश्वोष्ट्रदन्ताः समुद्रफेनः शङ्खश्चार्जुनकषायपिष्टा वर्तिर्लेखनी| समुद्रफेनशङ्खखरपरशुकास्थिखरनागाश्वगोबालास्तिन्दुक- कषायपिष्टा वा||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana punaH pratya~jjanaM leKana~jca (29) · Śloka 29
ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜನಞ್ಚ ತರುಣಬದರಖದಿರತಿನ್ದುಕಾಸ್ಥ್ನಾಮನ್ತರ್ಧೂಮದಗ್ಧಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಮ್| ಉತ್ಸನ್ನಂ ವಾ ಸಶಲ್ಯಂ ವಾ ಶುಕ್ಲಂ ಬಾಲಾದಿಭಿರ್ಲಿಖೇತ್ ಪುಟಪಾಕೇನ ವಾ| ಬಲಾಸಗ್ರಥಿತೋಕ್ತಕ್ಷಾರರಸಕ್ರಿಯಯಾ ವಾ||೨೯||
प्रत्यञ्जनञ्च तरुणबदरखदिरतिन्दुकास्थ्नामन्तर्धूमदग्धानां चूर्णम्| उत्सन्नं वा सशल्यं वा शुक्लं बालादिभिर्लिखेत् पुटपाकेन वा| बलासग्रथितोक्तक्षाररसक्रियया वा||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAshuklacikitsA (30) · Śloka 30
ಸಿರಾಶುಕ್ಲೇ ತ್ವದೃಷ್ಟಿಘ್ನೇ ತರುಣೇ ವ್ರಣಶುಕ್ಲವತ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಅಞ್ಜನಂ ಚಾಸ್ಯ ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಧುಕಹದ್ರಾಲೋಹರಜೋಽಞ್ಜ- ನಬೃಹತೀಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀರಜಾಪಯಃ ಪಿಷ್ಟ ಯವೈರ್ಘೃತಯುಕ್ತೈರಾ- ಮಲಕೀಪತ್ರೈಶ್ಚ ಪರ್ಯಾಯೇಣ ಧೂಪಿತಾ ವರ್ತಿಃ| ಅಪ್ರಶಾನ್ತಮೇವ ಮರ್ಮವತ್ಸಾಧಯೇತ್| ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ತು ರಸಾಞ್ಜನಂ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ಸಕ್ಷಮೇ ದಿವಸೇ ಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡಕಪಾಲಸ್ಫ ಟಿಕಚನ್ದನಮನಶ್ಶಿಲಾಲೌರಶ್ವವರಾಹದಶನೈಶ್ಚ ವರ್ತಿಂ ಕೃತ್ವಾಽಞ್ಜಯೇತ್| ಉದಧಿಕಫಶಙ್ಖಚನ್ದನೈರಜಾಪಯಃ ಪಿಷ್ಟೈರ್ವರ್ತಿರ್ಮಧುಘೃಷ್ಟಾ ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜನಂ ಸಿರಾಶುಕ್ಲಜಿತ್| ಅನುಪಶಮೇ ಪಶ್ಯತಿ ಚಾತುರೇ ಕಿಞ್ಚಿದಿದಮೇವಾಸಕೃತ್ ಕುರ್ವೀತ||೩೦||
सिराशुक्ले त्वदृष्टिघ्ने तरुणे व्रणशुक्लवत् कुर्यात्| अञ्जनं चास्य प्रपौण्डरीकमधुकहद्रालोहरजोऽञ्ज- नबृहतीक्षीरकाकोलीरजापयः पिष्ट यवैर्घृतयुक्तैरा- मलकीपत्रैश्च पर्यायेण धूपिता वर्तिः| अप्रशान्तमेव मर्मवत्साधयेत्| समाक्षिकं तु रसाञ्जनं प्रतिसारणम्| सक्षमे दिवसे कुक्कुटाण्डकपालस्फ टिकचन्दनमनश्शिलालौरश्ववराहदशनैश्च वर्तिं कृत्वाऽञ्जयेत्| उदधिकफशङ्खचन्दनैरजापयः पिष्टैर्वर्तिर्मधुघृष्टा प्रत्यञ्जनं सिराशुक्लजित्| अनुपशमे पश्यति चातुरे किञ्चिदिदमेवासकृत् कुर्वीत||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajakAcikitsA (31) · Śloka 31
ಅಜಕಾಮದೃಷ್ಟಯುಪಘಾತಿನೀ ಕೃಷ್ಣಾನ್ತಜಾಮವಿಸ್ರಾವಣೈರ್ಮಧುರ- ವಿರೇಚನೈಃ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತಿಭಿಶ್ಚ ಸಾಧಯೇತ್| ಸಿರಾಶುಕ್ಲವಚ್ಚಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಾದಿವಿಧಿನೇತಿ| ಭವತಿ ಚಾತ್ರ ಅಜಕಾಯಾಮಸಾಧ್ಯಾಯಂ ಶುಕ್ಲೇಽನ್ಯತ್ರ ಚ ತದ್ವಿಧೇ| ವೇದನೋಪಶಮಂ ಸ್ನೇಹಪಾನಾಸೃಕ್ಸ್ರಾವಣಾದಿಭಿಃ| ಕುರ್ಯಾದ್ವೀಭತ್ಸತಾಂ ಜೇತುಂ ಶುಕ್ಲತ್ವೋತ್ಸೇಧಸಾಧನಮ್| ನಾಲಿಕೇರಾಸ್ಥಿಭಲ್ಲಾತತಾಲವಂಶಕರೀರಜಮ್| ಭಸ್ಮಾದ್ಧಿಃ ಸ್ರಾವಯೇತ್ತಾಭಿರ್ಭಾವಯೇತ್ಕರಭಾಸ್ಥಿಜಮ್| ಚೂರ್ಣಂ ಶುಕ್ಲೇಷ್ವಸಾಧ್ಯೇಷು ತದ್ವೈವರ್ಣ್ಯಘ್ನಮ್| ಸಾಧ್ಯೇಷು ಸಾಧನಾಯಾಲಮಿದಮೇವ ಚ ಶೀಲಿತಮ್||೩೧||
अजकामदृष्टयुपघातिनी कृष्णान्तजामविस्रावणैर्मधुर- विरेचनैः क्षीरबस्तिभिश्च साधयेत्| सिराशुक्लवच्चशस्त्रकर्मादिविधिनेति| भवति चात्र अजकायामसाध्यायं शुक्लेऽन्यत्र च तद्विधे| वेदनोपशमं स्नेहपानासृक्स्रावणादिभिः| कुर्याद्वीभत्सतां जेतुं शुक्लत्वोत्सेधसाधनम्| नालिकेरास्थिभल्लाततालवंशकरीरजम्| भस्माद्धिः स्रावयेत्ताभिर्भावयेत्करभास्थिजम्| चूर्णं शुक्लेष्वसाध्येषु तद्वैवर्ण्यघ्नम्| साध्येषु साधनायालमिदमेव च शीलितम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajakAyAH vedhanam (32) · Śloka 32
ಅಜಕಾಂ ಪಾರ್ಶ್ವತೋ ವಿದ್ಧ್ವಾ ಸುಚ್ಯಾ ವಿಸ್ರಾವ್ಯ ಚೋದಕಮ್| ಸಮಂ ಪ್ರಪೀಡ್ಯಾಙ್ಗುಷ್ಠೇನ ವಸಾರ್ದ್ರೇಣಾನು ಪೂರಯೇತ್| ವ್ರಣಂ ಗೋಮಾಂಸಚೂರ್ಣೇನ ಬದ್ಧಂ ಬದ್ಧಂ ವಿಮುಚ್ಯ ಚ| ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದ್ ವ್ರಣೇ ರೂಢೇ ಕೃಷ್ಣಭಾಗೇ ಸಮೇ ಸ್ಥಿತೇ| ಸ್ನೇಹಾಞ್ಜನಂ ಚ ಕರ್ತವ್ಯಂ ನಸ್ಯಂ ಚ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷಾ| ತಥಾಪಿ ಪುನರಾಧ್ಮಾತೇ ಭೇದಚ್ಛೇದಾದಿಕಾಂ ಕ್ರಿಯಾಮ್| ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಕುರ್ಯಾದ್ಯಥಾ ನಾತಿಚ್ಛೇದೇನ ಸ್ಯಾನ್ನಿಮಜ್ಜನಮ್||೩೨||
अजकां पार्श्वतो विद्ध्वा सुच्या विस्राव्य चोदकम्| समं प्रपीड्याङ्गुष्ठेन वसार्द्रेणानु पूरयेत्| व्रणं गोमांसचूर्णेन बद्धं बद्धं विमुच्य च| सप्तरात्राद् व्रणे रूढे कृष्णभागे समे स्थिते| स्नेहाञ्जनं च कर्तव्यं नस्यं च क्षीरसर्पिषा| तथापि पुनराध्माते भेदच्छेदादिकां क्रियाम्| युक्त्या कुर्याद्यथा नातिच्छेदेन स्यान्निमज्जनम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuklacikitsopasaMhAraH (33-15) · Śloka 15
ನಿತ್ಯಂ ಚ ಶುಕ್ಲೇಷು ಶೃತಂ ಯಥಾಸ್ವಂ ಪಾನೇ ಚ ಮರ್ಶೇ ಚ ಘೃತಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್| ನ ಹೀಯತೇ ಲಬ್ಧಬಲಾ ತಥಾನ್ತ- ಸ್ತೀಕ್ಷಣಾಞ್ಜನೈರ್ದೃಕ್ ಪ್ರತತಂ ಪ್ರಯುಕ್ತೈಃ||೩೩|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಾಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಸನ್ಧಿಸಿತಾಸಿತರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೫||
नित्यं च शुक्लेषु शृतं यथास्वं पाने च मर्शे च घृतं विदध्यात्| न हीयते लब्धबला तथान्त- स्तीक्षणाञ्जनैर्दृक् प्रततं प्रयुक्तैः||३३|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भाटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे सन्धिसितासितरोगप्रतिषेधो नाम चतुर्दशोऽध्यायः||१५||
🔊 Audio coming soon