Adhikarana atha vartmarogapratiShedho nAma dvAdasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ വര്ത്മരോഗപ്രതിഷേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो वर्त्मरोगप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRucCronmIle auShadham (2) · Śloka 2
കൃച്ഛ്രബോധേ പുരാണം ഘൃതം ദ്രാക്ഷാകല്കക്വാഥസിദ്ധം ശര്ക രാവചൂര്ണിതം രാത്രൌ പായയേത്| സ്നിഗ്ധാംശ്ച നസ്യധൂമാഞ്ജനതര്പ ണപുടപാകാന് പ്രയോജയേത് വാതഹരദ്രവ്യകല്പിതാംശ്ച വസ്തീന് ക്ഷീരസ്വിന്നൈരേരണ്ഡപല്ലവൈഃ സ്വേദം ച വര്ത്മനാമ്||൨||
कृच्छ्रबोधे पुराणं घृतं द्राक्षाकल्कक्वाथसिद्धं शर्क रावचूर्णितं रात्रौ पाययेत्| स्निग्धांश्च नस्यधूमाञ्जनतर्प णपुटपाकान् प्रयोजयेत् वातहरद्रव्यकल्पितांश्च वस्तीन् क्षीरस्विन्नैरेरण्डपल्लवैः स्वेदं च वर्त्मनाम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRucCronmIle dAhakarma (3) · Śloka 3
ഏവമശാന്തൌ മുദ്ഗമാത്രാന്തരൈഃ പദൈരഗ്നിനാ ത്വഗ്ദാഹം ബിന്ദു ഭിരാചരേത്||൩||
एवमशान्तौ मुद्गमात्रान्तरैः पदैरग्निना त्वग्दाहं बिन्दु भिराचरेत्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumBIkAcikitsA (4) · Śloka 4
കുമ്ഭീകാപിടകാസു വര്ത്മ ലിഖിത്വാ സൈന്ധവേനാനുപ്രതി സാര്യ പടോലാമലകമധുകക്വാഥേന സേചയേദ് ഘൃതേന ച||൪||
कुम्भीकापिटकासु वर्त्म लिखित्वा सैन्धवेनानुप्रति सार्य पटोलामलकमधुकक्वाथेन सेचयेद् घृतेन च||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaraktokliShTayoshcikitsA (5) · Śloka 5
പിത്തരക്തോത്ക്ലിഷ്ടയോര്മധുരൌഷധസിദ്ധേന സര്പിഷാ സ്നിഗ്ധസ്യ സിരാം വിധ്യേത്| വിരേചയേച്ചൈനം ത്രിവൃത്ക്വാഥവതാ ത്രിഫലാ കല്കേന| ത്രിഫലാക്വാഥയുക്തേന വാ ബ്രാഹ്മീചൂര്ണേന| ചന്ദ നോശീരമധുകമൃദ്വീകാപുനര്നവബൃഹതീമലസിദ്ധം തൈലം നാവയേത്| ലിഖിതേ ച വര്ത്മനി സ്രുതരക്തേ യഷ്ട്യാഹ്വനിര്യൂഹേണ പ്രക്ഷാലനമ്| ചന്ദനശൃതം പയഃ പരിഷേകഃ| ശീതസ്നിഗ്ധാശ്ച ശിരോവക്ത്രലേപഃ||൫||
पित्तरक्तोत्क्लिष्टयोर्मधुरौषधसिद्धेन सर्पिषा स्निग्धस्य सिरां विध्येत्| विरेचयेच्चैनं त्रिवृत्क्वाथवता त्रिफला कल्केन| त्रिफलाक्वाथयुक्तेन वा ब्राह्मीचूर्णेन| चन्द नोशीरमधुकमृद्वीकापुनर्नवबृहतीमलसिद्धं तैलं नावयेत्| लिखिते च वर्त्मनि स्रुतरक्ते यष्ट्याह्वनिर्यूहेण प्रक्षालनम्| चन्दनशृतं पयः परिषेकः| शीतस्निग्धाश्च शिरोवक्त्रलेपः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShmashAtacikitsA (6) · Śloka 6
പക്ഷ്മശാതേ രോമകൂപാന് സൂച്യഗ്രേണ കുട്ടയോജ്ജലൌകോഭിര്വാ ഗ്രാഹയേത്| പയസേക്ഷുരസേന വാ വമനമ്| സ്വാദുശീതസ്കന്ധ സാധിതം സര്പിര്നാവനമ്| കാകജങ്ഘാം രോഹിതമത്സ്യമാംസം ച കാകശോണിതഭവിതമന്തര്ധൂമം ദഗ്ധം ചൂര്ണാഞ്ജനം കുര്യാത്| സഞ്ചൂര്ണ്യ പുഷ്പകാസീസം ഭാവയേത് സുരസാരസൈഃ| താമ്രേ ദശാഹം പരമം പക്ഷ്മശാതേ തദഞ്ജനമ്||൬||
पक्ष्मशाते रोमकूपान् सूच्यग्रेण कुट्टयोज्जलौकोभिर्वा ग्राहयेत्| पयसेक्षुरसेन वा वमनम्| स्वादुशीतस्कन्ध साधितं सर्पिर्नावनम्| काकजङ्घां रोहितमत्स्यमांसं च काकशोणितभवितमन्तर्धूमं दग्धं चूर्णाञ्जनं कुर्यात्| सञ्चूर्ण्य पुष्पकासीसं भावयेत् सुरसारसैः| ताम्रे दशाहं परमं पक्ष्मशाते तदञ्जनम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pothakIcikitsA (7) · Śloka 7
പോഥകീര്വിലിഖ്യ ശുണ്ഠീസൈന്ധവമാഗധികാചൂര്ണൈഃ പ്രതിസാര്യ പ്രക്ഷാല്യ ചോഷ്ണാമ്ഭസാ ഖദിരസാരാഢകീശിഗ്രുപത്രക ഷായേണ സേചയേത്| തതശ്ചാമ്രജമ്ബൂപ്രവാലക്വാഥേനാऽശ്ച്യോതനമ്| ത്രിഫലാഖദിരസാരോദകേന വാ മധുസംയുക്തേന| വിഡ ങ്ഗലാക്ഷാദാര്വീത്വഗ്ഗൈരികാലമനോഹ്വാചൂര്ണഃ ക്ഷൌദ്രാന്വിതോऽഞ്ജനമ്||൭||
पोथकीर्विलिख्य शुण्ठीसैन्धवमागधिकाचूर्णैः प्रतिसार्य प्रक्षाल्य चोष्णाम्भसा खदिरसाराढकीशिग्रुपत्रक षायेण सेचयेत्| ततश्चाम्रजम्बूप्रवालक्वाथेनाऽश्च्योतनम्| त्रिफलाखदिरसारोदकेन वा मधुसंयुक्तेन| विड ङ्गलाक्षादार्वीत्वग्गैरिकालमनोह्वाचूर्णः क्षौद्रान्वितोऽञ्जनम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pothakIcikitsAvisheShaH (8) · Śloka 8
ഏവമപ്യനുപശമേ ജലൌകസോ യോജയേത്| പുനഃ പുനര്വാ ലേഖയേത്| പരിഷേകഞ്ച ത്രിഫലാമധുകദ്വിഹരിദ്രാകഷായേണ മധുയുക്തേന കുര്യാത്| മുസ്തശര്കരാകപിത്ഥപത്രാമ്ബുനാ വാ||൮||
एवमप्यनुपशमे जलौकसो योजयेत्| पुनः पुनर्वा लेखयेत्| परिषेकञ्च त्रिफलामधुकद्विहरिद्राकषायेण मधुयुक्तेन कुर्यात्| मुस्तशर्कराकपित्थपत्राम्बुना वा||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPotkliShTavartmacikitsA (9) · Śloka 9
കഫോത്ക്ലിഷ്ടം വര്ത്മ ലിഖിത്വാ സൈന്ധവകാസീസപിപ്പലീമ നശ്ശിലാരസാഞ്ജനചൂര്ണൈര്മധുമദ്ഭിഃ പ്രതിസാരയേത്| കഫഘ്നാനി ച വമനധൂമനാവനാഞ്ജനാന്യാഹാരവിധിശ്ച വര്ത്മോപക്ലേദേ കാസീസലവണസുമനോമുകുലരസാഞ്ജനൈര്വര്ത്തിരഞ്ജനമ്||൯||
कफोत्क्लिष्टं वर्त्म लिखित्वा सैन्धवकासीसपिप्पलीम नश्शिलारसाञ्जनचूर्णैर्मधुमद्भिः प्रतिसारयेत्| कफघ्नानि च वमनधूमनावनाञ्जनान्याहारविधिश्च वर्त्मोपक्लेदे कासीसलवणसुमनोमुकुलरसाञ्जनैर्वर्त्तिरञ्जनम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lagaNacikitsA (10) · Śloka 10
ലഗണം കഫോത്ക്ലിഷ്ടവത് സാധയേത്| അശാമ്യത്യഗ്നിനാ ദാഹോ വമനം വിരേചനം ച| പിപ്പലീമധുകനിമ്ബജ്യോതിഷ്മതീദേവ ദാരുവിഡങ്ഗപ്രിയങ്ഗുത്രിഫലാകുഷ്ഠശതാഹ്വാസൈന്ധവൈഃ സിദ്ധം തൈലം നാവയേത്| തീക്ഷ്ണാവപീഡാഞ്ജനകവലാംശ്ച വിദധ്യാദുഷ്ണോ പചാരം ച||൧൦||
लगणं कफोत्क्लिष्टवत् साधयेत्| अशाम्यत्यग्निना दाहो वमनं विरेचनं च| पिप्पलीमधुकनिम्बज्योतिष्मतीदेव दारुविडङ्गप्रियङ्गुत्रिफलाकुष्ठशताह्वासैन्धवैः सिद्धं तैलं नावयेत्| तीक्ष्णावपीडाञ्जनकवलांश्च विदध्यादुष्णो पचारं च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utsa~gginIcikitsA a~jjananAmikAcikitsA ca (11) · Śloka 2
ഉത്സങ്ഗപിടകാമഞ്ജനനാമികാം ച ഭിത്വാ നിഷ്പീഡ്യ ചോ ല്ലിഖിതാം തഗരൈലാസൈന്ധവനോപാലീചൂര്ണേന സക്ഷൌദ്രേണ പ്രതിസാ രയേത്| ഹരിദ്രാമധുകപടോലലോധ്രഃ സമാക്ഷികഃ പരിഷേകഃ||൨||
उत्सङ्गपिटकामञ्जननामिकां च भित्वा निष्पीड्य चो ल्लिखितां तगरैलासैन्धवनोपालीचूर्णेन सक्षौद्रेण प्रतिसा रयेत्| हरिद्रामधुकपटोललोध्रः समाक्षिकः परिषेकः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bisavartmAdiShu cikitsA (12) · Śloka 12
ബിസവര്ത്മാദിഷു ബഹലവര്ത്മാന്തേഷു സൈന്ധവം പ്രതിസാരണമ്| ബിസശ്ലിഷ്ടവര്ത്മനോസ്തഥാനുപശമേऽഗ്നിനാ ക്ഷാരേണ വാ ദഹനമ്||൧൨||
बिसवर्त्मादिषु बहलवर्त्मान्तेषु सैन्धवं प्रतिसारणम्| बिसश्लिष्टवर्त्मनोस्तथानुपशमेऽग्निना क्षारेण वा दहनम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUNakacikitsA (13) · Śloka 13
കുകൂണകേ നിമ്ബപത്രത്രിഫലാഖദിരമൂലകല്കവിപക്വം സര്പിര്ധാത്രീ പായയിത്വാ സൈന്ധവസര്ഷപോപകുല്യായഷ്ട്യാഹ്വവ തോഷ്ണോമ്ഭസാ വാമയേത്| പിപ്പലീദ്രാക്ഷാഭായാനിര്യൂഹേണ വിരേചയേത്| സ്തനൌ ചാസ്യാ മാഗധികാമുസ്താദ്വിരജനീകല്കേ നാലിപ്യോദ്വര്തയേത്| ധൂപയേച്ച സഘൃതൈഃ സിദ്ധാര്ഥകൈഃ| പായയേച്ചൈനാം പടോലമുസ്തമൃദ്വീകാഗുഡൂചീത്രിഫലാകഷായമ്| ബാലസ്യ വര്ത്മനീ ലിഖിത്വാ മധുസൈന്ധവരസാഞ്ജനൈഃ പ്രതി സാര്യാമലക്യശ്മന്തകജമ്ബൂപല്ലവക്വാഥേന പ്രക്ഷാലയേത്| ജലൌകോഭിര്വാ ഗ്രാഹയേത്| വേദനായാം തു കുഷ്ഠഗുഡൂചീകല്കോ ദകേന സഗുഡക്ഷൌദ്രേണ പരിഷേകോ മൂര്ധാനം ചാസ്യ കടുതൈലേ നാഭ്യജ്യ പാഠാകല്കേന പ്രലിപ്യാര്ജുനബില്വനിര്ഗുണ്ഡീമാര്ക വതക്കാരീസൈര്യകകാര്പാസീമാലതീപത്രനിര്യൂഹേണ സേചയേത്| മരിചവിഡങ്ഗഹരിദ്രാകല്കസിദ്ധം തൈലം പ്രതിമര്ശഃ| മൂര്വാതാമ്രരജസീ സ്തന്യപിഷ്ടേ പിണ്ഡാഞ്ജനമ്| ശങ്ഖമനശ്ശിലാ സൈന്ധവരസാഞനക്ഷൌദ്രൈര്വാ രസക്രിയാ| ലോഹശിവാടികാമൃദഃ കപാലേऽനേകശഃ പ്രതപ്താഃ സ്തന്യേന നിര്വാപിതാഃ ശ്ലക്ഷ്ണചൂര്ണമഞ്ജനമ്| ലാക്ഷാവേല്ലമനഃശിലാലഗൈരികദാര്വീത്വഗ്ഭിര്വാ| പുനഃ പുനശ്ച ധാത്രീം വമനവിരേചനൈരുപപാദയേത്||൧൩||
कुकूणके निम्बपत्रत्रिफलाखदिरमूलकल्कविपक्वं सर्पिर्धात्री पाययित्वा सैन्धवसर्षपोपकुल्यायष्ट्याह्वव तोष्णोम्भसा वामयेत्| पिप्पलीद्राक्षाभायानिर्यूहेण विरेचयेत्| स्तनौ चास्या मागधिकामुस्ताद्विरजनीकल्के नालिप्योद्वर्तयेत्| धूपयेच्च सघृतैः सिद्धार्थकैः| पाययेच्चैनां पटोलमुस्तमृद्वीकागुडूचीत्रिफलाकषायम्| बालस्य वर्त्मनी लिखित्वा मधुसैन्धवरसाञ्जनैः प्रति सार्यामलक्यश्मन्तकजम्बूपल्लवक्वाथेन प्रक्षालयेत्| जलौकोभिर्वा ग्राहयेत्| वेदनायां तु कुष्ठगुडूचीकल्को दकेन सगुडक्षौद्रेण परिषेको मूर्धानं चास्य कटुतैले नाभ्यज्य पाठाकल्केन प्रलिप्यार्जुनबिल्वनिर्गुण्डीमार्क वतक्कारीसैर्यककार्पासीमालतीपत्रनिर्यूहेण सेचयेत्| मरिचविडङ्गहरिद्राकल्कसिद्धं तैलं प्रतिमर्शः| मूर्वाताम्ररजसी स्तन्यपिष्टे पिण्डाञ्जनम्| शङ्खमनश्शिला सैन्धवरसाञनक्षौद्रैर्वा रसक्रिया| लोहशिवाटिकामृदः कपालेऽनेकशः प्रतप्ताः स्तन्येन निर्वापिताः श्लक्ष्णचूर्णमञ्जनम्| लाक्षावेल्लमनःशिलालगैरिकदार्वीत्वग्भिर्वा| पुनः पुनश्च धात्रीं वमनविरेचनैरुपपादयेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShmoparodhacikitsA (14) · Śloka 14
പക്ഷ്മോപരോധേ സമുപചിതം വര്ത്മ ലേഖനേനോത്ക്ലിഷ്ടം രക്തം വിസ്രാവണേന സശോഫം ശിരോവിരേകകവലവമനൈര്യാപയേത്| പ്രവൃദ്ധേഷു തു രോമസു വിശുദ്ധദേഹസ്യ സഹിഷ്ണോര്ഭ്രുവോऽധസ്താദ് ദ്വൌ ഭാഗൌ പക്ഷ്മാന്താദ്ഭാഗമേകം സമുത്സൃജ്യ യവമാത്രം തദാകൃതി തിര്യക് ഛേദയേദാറ്ദ്രവാസസാ ച രക്തം ഗൃഹ്ണീയാത്| തതസ്തനുഭൂതേ രക്തേ ക്ഷൌമസൂത്രേണ ബാലേന വാ ധനുര്വക്രയാ സൂച്യാ മുദ്ഗമാത്രാന്തരൈഃ പദൈഃ സീയേത്| തതോऽസ്യ ലലാടേ പട്ടം ബദ്ധ്വാ തന്സീവനസൂത്രം തത്ര സൂചീപദൈര്നാതിഗാഢശ്ല ഥമാസജ്ജേത്| ശതധൌതഘൃതേന ചാസ്യ സക്ഷൌദ്രേണ കവലികാം ദദ്യാത്| ന ചൈതദ് ബധ്നീയാത്| വ്രണവേദനായാം വസ്ത്രബദ്ധേന യഷ്ടീ മധുകചൂര്ണേന സംസ്കൃതം സര്പിഃ പരിഷേകോ വടാദികഷായാശ്ച സക്ഷീരാഃ| പഞ്ചമേ ഷഷ്ഠേ വാഹനി സ്ഥിരീഭൂതേഷു ശസ്ത്രപദേഷു സീവനസൂത്രമവലമ്ബകാച്ഛിത്വാऽപനയേത്| വ്രണം ച സ്വര്ണ ഗൈരികരജസാऽവചൂര്ണയേത്| തീക്ഷ്ണനസ്യാഞ്ജനാനി ചാവചാ രയേത്| അത്യുത്ക്ഷിപ്തേ തു സൂത്രേ ശ്വയഥുഃ സ്യാത്| തത്ര മൃദുഃ സ്വേദഃ സ്നൈഹികം ച നസ്യമ്| നിര്ഭുജ്യ വാ വര്ത്മദോഷോപഹതാം വലീ വിലിഖ്യ തമ്ബുരൂ വക്രകുശാഭയാവീജാന്യതമകല്കേന പ്രതിസാരയേത്| ക്ഷാരേണ വാ ദഹേത്തപ്തയാ വാ ശലാകയാ| ഉപപക്ഷ്മാണി തു ലാക്ഷാരസേന ലക്ഷയിത്വാ സന്ദംശേനോദ്ധൃത്യ തനുസൂച്യഗ്രേണാഗ്നിവര്ണേന രോകൂപാന് ദഹേത്| തതശ്ച പൂര്വവത് പരിഷേകോ നാവനം ച||൧൪||
पक्ष्मोपरोधे समुपचितं वर्त्म लेखनेनोत्क्लिष्टं रक्तं विस्रावणेन सशोफं शिरोविरेककवलवमनैर्यापयेत्| प्रवृद्धेषु तु रोमसु विशुद्धदेहस्य सहिष्णोर्भ्रुवोऽधस्ताद् द्वौ भागौ पक्ष्मान्ताद्भागमेकं समुत्सृज्य यवमात्रं तदाकृति तिर्यक् छेदयेदाऱ्द्रवाससा च रक्तं गृह्णीयात्| ततस्तनुभूते रक्ते क्षौमसूत्रेण बालेन वा धनुर्वक्रया सूच्या मुद्गमात्रान्तरैः पदैः सीयेत्| ततोऽस्य ललाटे पट्टं बद्ध्वा तन्सीवनसूत्रं तत्र सूचीपदैर्नातिगाढश्ल थमासज्जेत्| शतधौतघृतेन चास्य सक्षौद्रेण कवलिकां दद्यात्| न चैतद् बध्नीयात्| व्रणवेदनायां वस्त्रबद्धेन यष्टी मधुकचूर्णेन संस्कृतं सर्पिः परिषेको वटादिकषायाश्च सक्षीराः| पञ्चमे षष्ठे वाहनि स्थिरीभूतेषु शस्त्रपदेषु सीवनसूत्रमवलम्बकाच्छित्वाऽपनयेत्| व्रणं च स्वर्ण गैरिकरजसाऽवचूर्णयेत्| तीक्ष्णनस्याञ्जनानि चावचा रयेत्| अत्युत्क्षिप्ते तु सूत्रे श्वयथुः स्यात्| तत्र मृदुः स्वेदः स्नैहिकं च नस्यम्| निर्भुज्य वा वर्त्मदोषोपहतां वली विलिख्य तम्बुरू वक्रकुशाभयावीजान्यतमकल्केन प्रतिसारयेत्| क्षारेण वा दहेत्तप्तया वा शलाकया| उपपक्ष्माणि तु लाक्षारसेन लक्षयित्वा सन्दंशेनोद्धृत्य तनुसूच्यग्रेणाग्निवर्णेन रोकूपान् दहेत्| ततश्च पूर्ववत् परिषेको नावनं च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alajyarbudayoshcikitsA (15) · Śloka 15
ബാഹ്യാലജേര്ഭിന്നലിഖിതസ്യ ക്ഷാരേണാഗ്നിനാ വാ ദാഹോ വ്രണവച്ചോപചാരഃ| അര്ബുദസ്യ ച സ്വിന്നസ്യാമൂലച്ഛിന്നസ്യ ലിഖിതപ്രതിസാരിതസ്യ ചേതി| ഭവന്തി ചാത്ര നിവാതേऽധിഷ്ഠിതസ്യാപ്തൈഃ ശുദ്ധസ്യോത്താനശായിനഃ| ബഹിഃ കോഷ്ണാമ്ബുതപ്തേന സ്വേദിതം വര്ത്മ വാസസാ| നിര്ഭുജ്യ വസ്ത്രാന്തരിതം വാമാങ്ഗുഷ്ഠാങ്ഗുലീധൃതമ്| ന സ്രംസതേ ചലതി വാ വര്ത്മൈവം സര്വതസ്തതഃ| മണ്ഡലാഗ്രേണ തര്ത്തിര്യക്കൃത്വാ ശസ്ത്രപദാങ്കിതമ്| ലിഖേത്തേനൈവ പത്രൈര്വാ ശാകശോഫാലികാദിജൈഃ| ഫേനേന തോയശശോര്വാ പിചുനാ പ്രമൃജന്നസൃക്| സ്ഥിതേ രക്തേ സുലിഖിതം സക്ഷൌദ്രൈഃ പ്രതിസാരയേത്| യഥാസ്വമുക്തൈരനു ച പ്രക്ഷാല്യോഷ്ണേന വാരിണാ| ഘൃതേന സിക്തമഭ്യക്തം ബധ്നീയാന്മധുസര്പിഷാ| ഊര്ധ്വാധഃ കര്ണയോര്ദത്വാ പിണ്ഡീ ച യവസക്തുഭിഃ| തൃതീയേऽഹനി മുക്തസ്യ പരിഷേകം യഥായഥമ്| കുര്യാച്ചതുര്ഥേ നസ്യാദീന് മുഞ്ചേദേവാഹ്നി പഞ്ചമേ||൧൫||
बाह्यालजेर्भिन्नलिखितस्य क्षारेणाग्निना वा दाहो व्रणवच्चोपचारः| अर्बुदस्य च स्विन्नस्यामूलच्छिन्नस्य लिखितप्रतिसारितस्य चेति| भवन्ति चात्र निवातेऽधिष्ठितस्याप्तैः शुद्धस्योत्तानशायिनः| बहिः कोष्णाम्बुतप्तेन स्वेदितं वर्त्म वाससा| निर्भुज्य वस्त्रान्तरितं वामाङ्गुष्ठाङ्गुलीधृतम्| न स्रंसते चलति वा वर्त्मैवं सर्वतस्ततः| मण्डलाग्रेण तर्त्तिर्यक्कृत्वा शस्त्रपदाङ्कितम्| लिखेत्तेनैव पत्रैर्वा शाकशोफालिकादिजैः| फेनेन तोयशशोर्वा पिचुना प्रमृजन्नसृक्| स्थिते रक्ते सुलिखितं सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत्| यथास्वमुक्तैरनु च प्रक्षाल्योष्णेन वारिणा| घृतेन सिक्तमभ्यक्तं बध्नीयान्मधुसर्पिषा| ऊर्ध्वाधः कर्णयोर्दत्वा पिण्डी च यवसक्तुभिः| तृतीयेऽहनि मुक्तस्य परिषेकं यथायथम्| कुर्याच्चतुर्थे नस्यादीन् मुञ्चेदेवाह्नि पञ्चमे||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sulikhitavartmalakShaNam (16) · Śloka 16
സമം നഖനിഭം ശോഫകണ്ഡൂഘര്ഷാദ്യപീഡിതമ്| വിദ്യാത് സുലിഖിതം വര്ത്മ ...................||൧൬||
समं नखनिभं शोफकण्डूघर्षाद्यपीडितम्| विद्यात् सुलिखितं वर्त्म ...................||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asamyaglikhite kriyA ati lekhane upacArAshca (17) · Śloka 17
.............................. ലിഖേദ്ഭൂയോ വിപര്യയേ| രുക്പക്ഷ്മവര്ത്മശതനസ്രംസനാന്യതിലേഖനാത്| സ്നേഹസ്വേദാദികസ്തസ്മിന്നിഷ്ടോ വാതഹരഃ ക്രമഃ| അഭ്യജ്യ നവനീതേന ശ്വേതലോധ്രം പ്രലേപയേത്| ഏരണ്ഡമൂലകല്കേന പുടപാകം പചേത്തതഃ| സ്വിത്രം പ്രക്ഷാലിതം ശുഷ്കം ചൂര്ണിതം പോട്ടലീകൃതമ്| സ്ത്രിയാഃ ക്ഷീരേ ഛഗല്യാ വാ മൃദിതം നേത്രസേചനമ്| ശാലിതണ്ഡുലകല്കേന ലിപ്തം തദ്വത് പരിഷ്കൃതമ്| കുര്യാന്നേത്രേऽതിലിഖിതേ മൃദിതം ദധിമസ്തുനാ| കേവലേനാപി വാ സേകം മസ്തുനാ ജാങ്ഗലാശിനഃ||൧൭||
.............................. लिखेद्भूयो विपर्यये| रुक्पक्ष्मवर्त्मशतनस्रंसनान्यतिलेखनात्| स्नेहस्वेदादिकस्तस्मिन्निष्टो वातहरः क्रमः| अभ्यज्य नवनीतेन श्वेतलोध्रं प्रलेपयेत्| एरण्डमूलकल्केन पुटपाकं पचेत्ततः| स्वित्रं प्रक्षालितं शुष्कं चूर्णितं पोट्टलीकृतम्| स्त्रियाः क्षीरे छगल्या वा मृदितं नेत्रसेचनम्| शालितण्डुलकल्केन लिप्तं तद्वत् परिष्कृतम्| कुर्यान्नेत्रेऽतिलिखिते मृदितं दधिमस्तुना| केवलेनापि वा सेकं मस्तुना जाङ्गलाशिनः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BedanaM taduttarakarma ca (12) · Śloka 12
ഭേദ്യാംസ്തു വ്രീഹിവക്ത്രേണ ബിഭിദ്യ കഠിനോന്നതാന്| നിഷ്പീഡയേദനു വിധിഃ ശേഷഃ സ്യാത്തത്ര പൂര്വവത്||൧൮|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ വര്ത്മരോഗ പ്രതിഷേധോ നാമ ദ്വാദശോऽധ്യായഃ||൧൨||
भेद्यांस्तु व्रीहिवक्त्रेण बिभिद्य कठिनोन्नतान्| निष्पीडयेदनु विधिः शेषः स्यात्तत्र पूर्ववत्||१८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे वर्त्मरोग प्रतिषेधो नाम द्वादशोऽध्यायः||१२||
🔊 Audio coming soon