Adhikarana atha vartmarogavij~jAnIyo nAmaikAdasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతో వర్త్మరోగవిజ్ఞానీయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातो वर्त्मरोगविज्ञानीयं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netrarogANAM sAmAnyo hetuH samprAptishca (2) · Śloka 2
సర్వరోగనిదానోక్తైరహితైః కుపితా మలాః| అచక్షుష్యైర్విశేషేణ ప్రాయః పిత్తానుసారిణః| సిరాభిరూర్ధ్వం ప్రసృతా నేత్రావయవమాశ్రితాః| వర్త్మ సంధిం సితం కృష్ణం దృష్టిం వా సర్వమక్షి వా| రోగాన్ కుర్యుః ...................................||2||
सर्वरोगनिदानोक्तैरहितैः कुपिता मलाः| अचक्षुष्यैर्विशेषेण प्रायः पित्तानुसारिणः| सिराभिरूर्ध्वं प्रसृता नेत्रावयवमाश्रिताः| वर्त्म सन्धिं सितं कृष्णं दृष्टिं वा सर्वमक्षि वा| रोगान् कुर्युः ...................................||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRucCronmIlam (3) · Śloka 3
.................. చలస్తత్ర ప్రాప్య వర్త్మాశ్రయాః సిరాః| సుప్తోత్థితస్య కురుతే వర్త్మస్తంభం సవేదనం| పాంసుపూర్ణాభనేత్రత్వం కృచ్ఛ్రోన్మీలనమశ్రు చ| విమర్దనాత్స్యాచ్చ శమః కృచ్ఛ్రోన్మీలం వదంతి తం||3||
.................. चलस्तत्र प्राप्य वर्त्माश्रयाः सिराः| सुप्तोत्थितस्य कुरुते वर्त्मस्तम्भं सवेदनम्| पांसुपूर्णाभनेत्रत्वं कृच्छ्रोन्मीलनमश्रु च| विमर्दनात्स्याच्च शमः कृच्छ्रोन्मीलं वदन्ति तम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nimeShaH (4) · Śloka 4
చాలయన్వర్త్మనీ వాయుర్నిమేషోన్మేషణం ముహుః| కరోత్యరుఙ్నిమేషోఽసౌ ....................||4||
चालयन्वर्त्मनी वायुर्निमेषोन्मेषणं मुहुः| करोत्यरुङ्निमेषोऽसौ ....................||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtahatavartma (5) · Śloka 5
......................... వర్త్మ యత్తు నిమీల్యతే| విముక్తసంధి నిశ్ఛేష్టం హీనం వాతహతం హి తత్||5||
......................... वर्त्म यत्तु निमील्यते| विमुक्तसन्धि निश्छेष्टं हीनं वातहतं हि तत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumBikAH (6) · Śloka 6
కృష్ణాః పిత్తేన బహ్వ్యోఽంతవర్త్మ కుంభీకబీజవత్| ఆధ్మాయంతే పునర్భిన్నాః పిటికాః కుంభిసంజ్ఞకాః||6||
कृष्णाः पित्तेन बह्व्योऽन्तवर्त्म कुम्भीकबीजवत्| आध्मायन्ते पुनर्भिन्नाः पिटिकाः कुम्भिसंज्ञकाः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittotkliShTavartma (7) · Śloka 7
సదాహక్లేదనిస్తోదం రక్తాభం స్పర్శనాక్షమం| పిత్తేన జాయతే వర్త్మ పిత్తోత్క్లిష్టముశంతి తత్||7||
सदाहक्लेदनिस्तोदं रक्ताभं स्पर्शनाक्षमम्| पित्तेन जायते वर्त्म पित्तोत्क्लिष्टमुशन्ति तत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShmashAtam (8) · Śloka 8
కరోతి కండూం దాహం చ పిత్తం పక్ష్మాంతమాశ్రితం| పక్ష్మణాం శతనం చాను పక్ష్మశాతం వదంతి తం||8||
करोति कण्डूं दाहं च पित्तं पक्ष्मान्तमाश्रितम्| पक्ष्मणां शतनं चानु पक्ष्मशातं वदन्ति तम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pothakI (9) · Śloka 9
పోథక్యః పిటకాః శ్వేతాః సర్షపాభా ఘనాః కఫాత్| శోఫోపదేహరుక్కండూపిచ్ఛిలాస్రసమన్వితాః||9||
पोथक्यः पिटकाः श्वेताः सर्षपाभा घनाः कफात्| शोफोपदेहरुक्कण्डूपिच्छिलास्रसमन्विताः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPotkliShTavartma (10) · Śloka 10
కఫోత్క్లిష్టం భవేద్వర్త్మ స్తంభక్లేదోపదేహవత్||10||
कफोत्क्लिष्टं भवेद्वर्त्म स्तम्भक्लेदोपदेहवत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lagaNaH (11) · Śloka 11
గ్రంథిః పాండురరుక్పాకః కండూమాన్ కఠినః కఫాత్| కోలమాత్రః స లగణః కించిదల్పస్తతోఽథవా||11||
ग्रन्थिः पाण्डुररुक्पाकः कण्डूमान् कठिनः कफात्| कोलमात्रः स लगणः किञ्चिदल्पस्ततोऽथवा||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utsa~ggA (12) · Śloka 12
రక్తా రక్తేన పిటకా తత్తుల్యపిటకాచితా| ఉత్సంగాఖ్యా ........................||12||
रक्ता रक्तेन पिटका तत्तुल्यपिटकाचिता| उत्सङ्गाख्या ........................||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utkliShTaM vartma (13) · Śloka 13
.........తథోక్లిష్టం రాజిమత్ స్పర్శనాక్షమం||13||
.........तथोक्लिष्टं राजिमत् स्पर्शनाक्षमम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshovartma (14) · Śloka 14
అర్శోఽధిమాంసం వర్త్మాంతః స్తబ్ధం స్నిగ్ధం సదాహరుక్| రక్తం రక్తేన తత్స్రావిచ్ఛిన్నం ఛిన్నం చ వర్ధతే||14||
अर्शोऽधिमांसं वर्त्मान्तः स्तब्धं स्निग्धं सदाहरुक्| रक्तं रक्तेन तत्स्राविच्छिन्नं छिन्नं च वर्धते||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjananAmikA (15) · Śloka 15
మధ్యే వా వర్త్మనోఽంతే వా కండూషారుగ్వతీ స్థిరా| ముద్గమాత్రాసృజా తామ్రా పిటకాంజననామికా||15||
मध्ये वा वर्त्मनोऽन्ते वा कण्डूषारुग्वती स्थिरा| मुद्गमात्रासृजा ताम्रा पिटकाञ्जननामिका||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bisavartma (16) · Śloka 16
దోషైర్వత్మ బహిః శూనం యదంతః సూక్ష్మకాచితం| సస్రావమంతరుదకం బిసాభం బిసవర్త్మ తత్||16||
दोषैर्वत्म बहिः शूनं यदन्तः सूक्ष्मकाचितम्| सस्रावमन्तरुदकं बिसाभं बिसवर्त्म तत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utkliShTavartma (17) · Śloka 17
యద్వర్త్మోక్లిష్టముత్క్లిష్టమకస్మాన్మ్లానతామియాత్| రక్తదోషత్రయోత్క్లేశాద్భవత్యుత్క్లిష్టవర్త్మ తత్||17||
यद्वर्त्मोक्लिष्टमुत्क्लिष्टमकस्मान्म्लानतामियात्| रक्तदोषत्रयोत्क्लेशाद्भवत्युत्क्लिष्टवर्त्म तत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shyAvavartma (18) · Śloka 18
శ్యావవర్త్మ మలైః సాస్రైః శ్యావం రుక్లేదశోఫవత్||18||
श्याववर्त्म मलैः सास्रैः श्यावं रुक्लेदशोफवत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shliShTavartma (19) · Śloka 19
శ్లిష్టాఖ్యం వర్త్మనీ శ్లిష్టే కండూశ్వయథురాగిణీ||19||
श्लिष्टाख्यं वर्त्मनी श्लिष्टे कण्डूश्वयथुरागिणी||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sikatAvartma (20) · Śloka 20
వర్త్మంతఃపిటకా రూక్షాః కర్కశాః సికతోపమాః| సికతావర్త్మ ...................................||20||
वर्त्मन्तःपिटका रूक्षाः कर्कशाः सिकतोपमाः| सिकतावर्त्म ...................................||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kardamavartma (21) · Śloka 21
...............కృష్ణం తు కర్దమం కర్దమోపమం||21||
...............कृष्णं तु कर्दमं कर्दमोपमम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vahalavartma (22) · Śloka 22
బహలం బహలైర్మాంసైః సవర్ణైశ్ఛీయతే సమైః||22||
बहलं बहलैर्मांसैः सवर्णैश्छीयते समैः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUNakaH (23) · Śloka 23
కుకూణకః శిశోరేవ దంతోత్పత్తినిమిత్తజః| స్యత్తేన శిశురిచ్ఛూనతామ్రాక్షో వీక్షణాక్షమః| సవర్త్మశూలపైచ్ఛిల్యకర్ణనాసాక్షిమర్దనః||23||
कुकूणकः शिशोरेव दन्तोत्पत्तिनिमित्तजः| स्यत्तेन शिशुरिच्छूनताम्राक्षो वीक्षणाक्षमः| सवर्त्मशूलपैच्छिल्यकर्णनासाक्षिमर्दनः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShmoparodhaH (24) · Śloka 24
పక్ష్మోపరోధే సంకోచో వర్త్మనోర్జాయతే తతః| ఖరతాంతర్ముఖత్వం చ రోమ్ణామన్యాని వా పునః| కంటకైరివ తీక్ష్ణాగ్రైర్ఘృష్టం తైరక్షి శూయతే| ఊష్యతే చానిలాదిద్విడల్పాహం శాంతిరుద్ధృతైః||24||
पक्ष्मोपरोधे सङ्कोचो वर्त्मनोर्जायते ततः| खरतान्तर्मुखत्वं च रोम्णामन्यानि वा पुनः| कण्टकैरिव तीक्ष्णाग्रैर्घृष्टं तैरक्षि शूयते| ऊष्यते चानिलादिद्विडल्पाहं शान्तिरुद्धृतैः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alajI (25) · Śloka 25
కనీనకే బహిర్వర్త్మ కఠినో గ్రంథిరున్నతః| తామ్రః పక్వోస్రపూయస్రుదలజ్యాధ్మాయతే ముహుః||25||
कनीनके बहिर्वर्त्म कठिनो ग्रन्थिरुन्नतः| ताम्रः पक्वोस्रपूयस्रुदलज्याध्मायते मुहुः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vartmArbudam (26) · Śloka 26
వర్త్మాంతమాంసపిండాభః శ్వయథుర్గ్రథితోఽరుజః| సాస్రైః స్యాదర్బుదో దోషైర్విషమో బాహ్యతశ్ఛలః||26||
वर्त्मान्तमांसपिण्डाभः श्वयथुर्ग्रथितोऽरुजः| सास्रैः स्यादर्बुदो दोषैर्विषमो बाह्यतश्छलः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vartmarogasa~gkhyA (27) · Śloka 27
చతుర్వింశతిరిత్యేతే వ్యాధయో వర్త్మసంశ్రయాః||27||
चतुर्विंशतिरित्येते व्याधयो वर्त्मसंश्रयाः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyAsAdhyatA (28) · Śloka 28
అద్యోఽత్ర భేషజైః సాధ్యో ద్వౌ తతోఽర్శశ్ఛ వర్జయేత్| పక్ష్మోపరోధో యాప్యః స్యాచ్ఛేషాంఛస్త్రౌషధైర్జయేత్||28||
अद्योऽत्र भेषजैः साध्यो द्वौ ततोऽर्शश्छ वर्जयेत्| पक्ष्मोपरोधो याप्यः स्याच्छेषाञ्छस्त्रौषधैर्जयेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAsUtranirdeshaH (29-30) · Śloka 30
కుట్టయేత్ పక్ష్మశతనం ఛింద్యాత్తేష్వపి చార్బుదం| భింద్యాల్లగణకుంభీకావిసోత్సంగాంజనాలజీః| పోత్థకీశ్యావసికతాశ్లిష్టోత్క్లిష్టచతుష్టయం| సకర్దమం సబహలం విలిఖేత్ సకుకూణకం||29|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతా వష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాముత్తరతంత్రే వర్త్మరోగ విజ్ఞానీయో నామైకాదశోఽధ్యాయః||30||
कुट्टयेत् पक्ष्मशतनं छिन्द्यात्तेष्वपि चार्बुदम्| भिन्द्याल्लगणकुम्भीकाविसोत्सङ्गाञ्जनालजीः| पोत्थकीश्यावसिकताश्लिष्टोत्क्लिष्टचतुष्टयम्| सकर्दमं सबहलं विलिखेत् सकुकूणकम्||२९|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे वर्त्मरोग विज्ञानीयो नामैकादशोऽध्यायः||३०||
🔊 Audio coming soon