Adhikarana atha viShopadravapratiShedho nAma saptacatvAriMsho~adhyAyaH, adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతో విషోపద్రవప్రతిషేధం నామాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातो विषोपद्रवप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShopadravAH (2) · Śloka 2
జ్వరకాసవమిశ్వాసహిధ్మాతృష్ణాఽతిమూర్చ్ఛనం| విశో భేదోఽతికాఠిన్యమానాహో బస్తిమూర్ద్ధరుక్| శ్వయథుః పూతదంశత్వం రక్తస్రావో విషానిలః| ఇతి షోడశ నిర్దిష్టాః విషార్త్తానాముపద్రవాః| గచ్ఛంత్యుపేక్షితా నాశం యైర్జుష్టా విషరోగిణః||2||
ज्वरकासवमिश्वासहिध्मातृष्णाऽतिमूर्च्छनम्| विशो भेदोऽतिकाठिन्यमानाहो बस्तिमूर्द्धरुक्| श्वयथुः पूतदंशत्वं रक्तस्रावो विषानिलः| इति षोडश निर्दिष्टाः विषार्त्तानामुपद्रवाः| गच्छन्त्युपेक्षिता नाशं यैर्जुष्टा विषरोगिणः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjavRukShAdikvAthaH jvare (3) · Śloka 3
రాజవృక్షఫలోశీరకాశ్మర్యఘనపద్మకాత్| క్వాథః సశర్కరాక్షౌద్రో విషజ్వరహరః పరం||3||
राजवृक्षफलोशीरकाश्मर्यघनपद्मकात्| क्वाथः सशर्कराक्षौद्रो विषज्वरहरः परम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarAdau yogAntarANi (4) · Śloka 4
పీతా తండులతోయేన కటుకా ససితోపలా| విషజ్వరహరాఽజాజీ జీవకర్షభకోత్పలం| కోలమజ్జసితాధాన్యభారంగీ యష్ట్యాహ్వకేసరం| విషజ్వరవమిశ్వాసకాసతృష్ణానిబర్హణం| త్రిఫలారగ్వధవ్యాఘ్రీక్వాథో జ్వరవిబంధజిత్| బాలబిల్వవచాముస్తాకషాయః సపునర్నవః| జ్వరాగ్నిసాదశ్వయథూన్నిహంతి విషసంభవాన్||4||
पीता तण्डुलतोयेन कटुका ससितोपला| विषज्वरहराऽजाजी जीवकर्षभकोत्पलम्| कोलमज्जसिताधान्यभार्ङ्गी यष्ट्याह्वकेसरम्| विषज्वरवमिश्वासकासतृष्णानिबर्हणम्| त्रिफलारग्वधव्याघ्रीक्वाथो ज्वरविबन्धजित्| बालबिल्ववचामुस्ताकषायः सपुनर्नवः| ज्वराग्निसादश्वयथून्निहन्ति विषसम्भवान्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaidehikAdi shvAsakAsajvare (5) · Śloka 5
వైదేహికారామఠకం కపిత్థరససైంధవం| ససితామాక్షికం లీఢం శ్వాసకాసజ్వరాపహం||5||
वैदेहिकारामठकं कपित्थरससैन्धवम्| ससितामाक्षिकं लीढं श्वासकासज्वरापहम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShakAsacikitsA (6) · Śloka 6
సద్రాక్షానాగరాం కృష్ణామథవా సవరాఘనాం| లీడ్వాజ్యమధునా కాసాన్ముచ్యతే విషసంభవాత్| సపాఠాంజనమంజిష్ఠాద్వినిశామధుకం తథా| యష్ట్యాహ్వమంభసా పీత్వా.......................||6||
सद्राक्षानागरां कृष्णामथवा सवराघनाम्| लीड्वाज्यमधुना कासान्मुच्यते विषसम्भवात्| सपाठाञ्जनमञ्जिष्ठाद्विनिशामधुकं तथा| यष्ट्याह्वमम्भसा पीत्वा.......................||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavamIcikitsA (7) · Śloka 7
.....................................మరిచైరవచూర్ణితం| విషవమ్యాం పిబేత్క్వాథం బిల్వమూలాద్రజోఽథవా| ధాత్రీపరుషకద్రాక్షామధుకం పయసా ద్రుతం| వేల్లాగ్ర్యాంజనసోశీరయష్ట్యైలాకణకేసరం| లిహ్యాన్మరిచకుంభీం వా ఘృతపుష్పరసద్రుతాం| క్షీరివృక్షాంకురక్షౌద్రసితాస్తృడ్వమథుచ్ఛిదః| జీర్ణశాల్యోదనం క్షౌద్రం క్షీరం చందనసాధితం| శీతాంభోఽనుపిబేద్ భుక్త్వా విషచ్ఛర్దిమపోహతి||7||
....................................ंअरिचैरवचूर्णितम्| विषवम्यां पिबेत्क्वाथं बिल्वमूलाद्रजोऽथवा| धात्रीपरुषकद्राक्षामधुकं पयसा द्रुतम्| वेल्लाग्र्याञ्जनसोशीरयष्ट्यैलाकणकेसरम्| लिह्यान्मरिचकुम्भीं वा घृतपुष्परसद्रुताम्| क्षीरिवृक्षाङ्कुरक्षौद्रसितास्तृड्वमथुच्छिदः| जीर्णशाल्योदनं क्षौद्रं क्षीरं चन्दनसाधितम्| शीताम्भोऽनुपिबेद् भुक्त्वा विषच्छर्दिमपोहति||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajashvAse cikitsA (8) · Śloka 8
తైలగోవిడ్రసక్షౌద్రైర్లిహ్యాత్ కృష్ణాప్రియంగుకే| శ్వాసీ క్షౌద్రేణ వా ద్రాక్షాశృంగీమాగధికాసితాః| గుడనాగరవైదేహీవిజయామలకాని వా||8||
तैलगोविड्रसक्षौद्रैर्लिह्यात् कृष्णाप्रियङ्गुके| श्वासी क्षौद्रेण वा द्राक्षाशृङ्गीमागधिकासिताः| गुडनागरवैदेहीविजयामलकानि वा||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajahidhmAyAM cikitsA (9) · Śloka 9
హిధ్మాయాం శంఖకనకకటుకాస్వర్ణగైరికం| వేల్లశుంఠీకణోశీరరజనీద్వితయాని వా| లిహ్యాద్వా వ్యోషమృద్వీకాం బీజపూరరసేన వా| సక్షౌద్రం వాలకరజః క్వాథం వా సగుడం పిబేత్| విశ్వభేషజగాయత్రీహరిద్రామరదారుజం| దంతీంద్రవారుణీద్వీపీకల్కం సౌవీరకేణ వా||9||
हिध्मायां शङ्खकनककटुकास्वर्णगैरिकम्| वेल्लशुण्ठीकणोशीररजनीद्वितयानि वा| लिह्याद्वा व्योषमृद्वीकां बीजपूररसेन वा| सक्षौद्रं वालकरजः क्वाथं वा सगुडं पिबेत्| विश्वभेषजगायत्रीहरिद्रामरदारुजम्| दन्तीन्द्रवारुणीद्वीपीकल्कं सौवीरकेण वा||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajatRuNmUrcchayoH cikitsA (10) · Śloka 10
తృణ్మూర్చ్ఛయోరాశిరసో లేపసేకా హిమా హితాః| అంభోజనాలకుసుమచందనోశీరమౌక్తికైః| వైహాయససితాతోయక్షీరాజ్యేక్షురసాప్లుతైః| వీజనం తాలవృంతేన శీతే సికతిలే స్థితిః| కమలోత్పలకింజల్కపటలావృతవారిషు| విషతృడ్దాహమూర్చ్ఛాఘ్నం సరసీష్వవగాహనం||10||
तृण्मूर्च्छयोराशिरसो लेपसेका हिमा हिताः| अम्भोजनालकुसुमचन्दनोशीरमौक्तिकैः| वैहायससितातोयक्षीराज्येक्षुरसाप्लुतैः| वीजनं तालवृन्तेन शीते सिकतिले स्थितिः| कमलोत्पलकिञ्जल्कपटलावृतवारिषु| विषतृड्दाहमूर्च्छाघ्नं सरसीष्ववगाहनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShNAyAM visheSheNa cikitsA (11) · Śloka 11
విషవేగసముత్థాయాం తృష్ణాయాం లాజతర్పణం| శర్కరాదాడిమక్షౌద్రసలిలాప్లావితం పిబేత్| వటవేతసజంబ్వామ్రసేవ్యతోయం చ శీతలం||11||
विषवेगसमुत्थायां तृष्णायां लाजतर्पणम्| शर्करादाडिमक्षौद्रसलिलाप्लावितं पिबेत्| वटवेतसजम्ब्वाम्रसेव्यतोयं च शीतलम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajAtisAre cikitsA (12) · Śloka 12
భూనింబముస్తకటుకాత్రాయంతీంద్రయవాన్ సమాన్| ద్వౌ భాగౌ చిత్రకాదష్టౌ కుటజాద్వారిణా పిబేత్| విషాతిసారోదావర్తకాసశ్వాసజ్వరాపహం| లోధ్రమోచరసాంబష్ఠాధాతకీస్తండులాంబునా| సమాక్షికా పిబేత్తద్వన్నాగరాతివిషాభయాః| సధాతకీః సకుటజాః సాంజనాః శ్లక్ష్ణచూర్ణితాః| పాఠానాగరచూర్ణం వా దధ్నా యుక్తం సమాక్షికం||12||
भूनिम्बमुस्तकटुकात्रायन्तीन्द्रयवान् समान्| द्वौ भागौ चित्रकादष्टौ कुटजाद्वारिणा पिबेत्| विषातिसारोदावर्तकासश्वासज्वरापहम्| लोध्रमोचरसाम्बष्ठाधातकीस्तण्डुलाम्बुना| समाक्षिका पिबेत्तद्वन्नागरातिविषाभयाः| सधातकीः सकुटजाः साञ्जनाः श्लक्ष्णचूर्णिताः| पाठानागरचूर्णं वा दध्ना युक्तं समाक्षिकम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastirugAdiShu cikitsA (13) · Śloka 13
బస్తిరుగ్వర్తనాహేషు ఫలవర్తిం ప్రయోజయేత్| సారగ్వధాం సత్రివృతాం సోపకుల్యాం హరీతకీం| పిబేద్ ఘృతేన సక్షౌద్రాం బస్తిశూలాదినాశినీం| గృహధూమనతశ్యామానీలినీతండులీయకైః| సిద్ధం వాజ్యం తథాఽసిద్ధం వరాక్వాథత్రివృద్యుతం||13||
बस्तिरुग्वर्तनाहेषु फलवर्तिं प्रयोजयेत्| सारग्वधां सत्रिवृतां सोपकुल्यां हरीतकीम्| पिबेद् घृतेन सक्षौद्रां बस्तिशूलादिनाशिनीम्| गृहधूमनतश्यामानीलिनीतण्डुलीयकैः| सिद्धं वाज्यं तथाऽसिद्धं वराक्वाथत्रिवृद्युतम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddharuji cikitsA (14) · Śloka 14
కాకోలీక్షీరివృద్వాత్వగ్ద్రాక్షాయష్ట్యాహ్వశర్కరాః| నస్యం విషశిరోరుగ్ఘ్నం సంయోజ్యం శీతవారిణా||14||
काकोलीक्षीरिवृद्वात्वग्द्राक्षायष्ट्याह्वशर्कराः| नस्यं विषशिरोरुग्घ्नं संयोज्यं शीतवारिणा||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajashvayathau cikitsA (15) · Śloka 15
శ్వయథౌ శుద్ధకోష్ఠస్య పయఃపానే హితం శృతం| విశ్వభేషజవైదేహీకటుకాదేవదారుభిః| సురసామూలకల్కైర్వా ఛాగం వా పిప్పలీశృతం| త్రిఫలాయాః కషాయేణ త్రివృతా భావితా త్ర్యహం| ఆలోడ్య సర్పిషా పీతా విషశ్వయథునాశినీ| మధువేల్లవరావ్యోషసురాహ్వోశీరపద్మకైః| విషశ్వయథుజిల్లేపస్తథా స్వాదుకషాయకైః| శిరీషపుష్పాఽహిశిరోనతకుష్ఠైర్ఘృతాన్వితః| ధూపోఽగదః శ్వయథుజిత్సమస్తవిషనాశనః||15||
श्वयथौ शुद्धकोष्ठस्य पयःपाने हितं शृतम्| विश्वभेषजवैदेहीकटुकादेवदारुभिः| सुरसामूलकल्कैर्वा छागं वा पिप्पलीशृतम्| त्रिफलायाः कषायेण त्रिवृता भाविता त्र्यहम्| आलोड्य सर्पिषा पीता विषश्वयथुनाशिनी| मधुवेल्लवराव्योषसुराह्वोशीरपद्मकैः| विषश्वयथुजिल्लेपस्तथा स्वादुकषायकैः| शिरीषपुष्पाऽहिशिरोनतकुष्ठैर्घृतान्वितः| धूपोऽगदः श्वयथुजित्समस्तविषनाशनः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtidaMshe cikitsA (16) · Śloka 16
అల్పేనాప్యపచారేణ దంశః పూతిత్వమశ్నుతే| ప్రాయో న సహతే తీక్ష్ణముష్ణం వా భేషజం విషం| మధురస్నిగ్ధశీతాని యుంజ్యాత్తస్మాద్విషవ్రణే| సేకాలేపాంశ్చ సక్షీరైః కషాయైః క్షీరివృక్షజైః| న్యగ్రోధశృంగమధుకతిలసర్షపసైంధవం| సాభయా నింబపత్రాజ్యం దంశపూతిత్వనాశనం| కర్ణికాపాతనం శ్రేష్ఠం విషవ్రణవినాశనం||16||
अल्पेनाप्यपचारेण दंशः पूतित्वमश्नुते| प्रायो न सहते तीक्ष्णमुष्णं वा भेषजं विषम्| मधुरस्निग्धशीतानि युञ्ज्यात्तस्माद्विषव्रणे| सेकालेपांश्च सक्षीरैः कषायैः क्षीरिवृक्षजैः| न्यग्रोधशृङ्गमधुकतिलसर्षपसैन्धवम्| साभया निम्बपत्राज्यं दंशपूतित्वनाशनम्| कर्णिकापातनं श्रेष्ठं विषव्रणविनाशनम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktasrAve cikitsA (17) · Śloka 17
రక్తే స్రవత్యతిభృశం ఘృతం సమరిచం పిబేత్| తండులీయకమూలేన సితయా వా సమన్వితం| దంశం ప్రలేపయేచ్చాస్య దార్వ్యాసు శ్లక్ష్ణపిష్టయా| సితోపలాక్షౌద్రకృతచ్ఛాగదుగ్ధాని నావనం| శమీకల్కం పిబేచ్ఛ్లక్ష్ణమంగం లింపేద్విశాలయా| నావనే హేమశుక్లా చ తతః శామ్యతి శోణితం||17||
रक्ते स्रवत्यतिभृशं घृतं समरिचं पिबेत्| तण्डुलीयकमूलेन सितया वा समन्वितम्| दंशं प्रलेपयेच्चास्य दार्व्यासु श्लक्ष्णपिष्टया| सितोपलाक्षौद्रकृतच्छागदुग्धानि नावनम्| शमीकल्कं पिबेच्छ्लक्ष्णमङ्गं लिम्पेद्विशालया| नावने हेमशुक्ला च ततः शाम्यति शोणितम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShAnile cikitsA (18) · Śloka 18
కృశస్యాతిస్రుతే రక్తే రూక్షైరత్యర్థసేవితైః| విషస్య చ స్వభావేన మాతరిశ్వా ప్రకుప్యతి| ఉన్మాదాక్షేపకమనోభ్రంశాపస్మృతయస్తతః| తత్రేష్టం స్నేహనం బస్తినస్యప్రధమనాంజనం| నాగదంత్యభయాకుష్ఠపిప్పలీవృషకట్ఫలం| భల్లాతకాస్థిత్రికటుకాబిల్వప్రతివిషాగ్నికాః| సక్షీరం తైర్ఘృతం సిద్ధం విషవాతవికారజిత్| పిబేదేరండతైలం వా ఛాగమాంసరసాన్వితం| ఐకధ్యం ఘృతతైలం వా మేధ్యమాసరసాశనణః| కార్పాసమూలం మరిచం హరిద్రే నలదం నలం| పిప్పలీం స్వర్జికాం కుష్ఠం జలేనాలోడ్య పాయయేత్| ఉన్మత్తం విషవాతేన తథాఽపస్మారిణం నరం| వచాహంసపదీవ్యోషదధిత్థం హస్తిపిప్పలీం| దేవదారుబలాబిల్వకృమిజిత్కుష్ఠటుంటుకం| లోధ్రాఖుకర్ణ్యతివిషాః క్షీరం సర్పిశ్చ పాయయేత్| నిహంతి పానాభ్యంగాభ్యాం ఘృతం సర్వవిషాణి తత్||18||
कृशस्यातिस्रुते रक्ते रूक्षैरत्यर्थसेवितैः| विषस्य च स्वभावेन मातरिश्वा प्रकुप्यति| उन्मादाक्षेपकमनोभ्रंशापस्मृतयस्ततः| तत्रेष्टं स्नेहनं बस्तिनस्यप्रधमनाञ्जनम्| नागदन्त्यभयाकुष्ठपिप्पलीवृषकट्फलम्| भल्लातकास्थित्रिकटुकाबिल्वप्रतिविषाग्निकाः| सक्षीरं तैर्घृतं सिद्धं विषवातविकारजित्| पिबेदेरण्डतैलं वा छागमांसरसान्वितम्| ऐकध्यं घृततैलं वा मेध्यमासरसाशनणः| कार्पासमूलं मरिचं हरिद्रे नलदं नलम्| पिप्पलीं स्वर्जिकां कुष्ठं जलेनालोड्य पाययेत्| उन्मत्तं विषवातेन तथाऽपस्मारिणं नरम्| वचाहंसपदीव्योषदधित्थं हस्तिपिप्पलीम्| देवदारुबलाबिल्वकृमिजित्कुष्ठटुण्टुकम्| लोध्राखुकर्ण्यतिविषाः क्षीरं सर्पिश्च पाययेत्| निहन्ति पानाभ्यङ्गाभ्यां घृतं सर्वविषाणि तत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sheSharogeShu cikitsA (19) · Śloka 19
ప్రతికుర్యాద్యథాస్వం చ రోగేష్వేనం పరేషు చ| దోషానుబంధమాలోచ్య విషతంత్రావిరోధతః||19||
प्रतिकुर्याद्यथास्वं च रोगेष्वेनं परेषु च| दोषानुबन्धमालोच्य विषतन्त्राविरोधतः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasheShe cikitsA (20) · Śloka 20
దృశ్యశబ్దాగదైరస్య విషశేషం నివర్తయేత్| అల్పమప్యవశిష్టం హి వ్యాధయే మరణాయ వా||20||
दृश्यशब्दागदैरस्य विषशेषं निवर्तयेत्| अल्पमप्यवशिष्टं हि व्याधये मरणाय वा||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShArAgadaH (21) · Śloka 21
ధవాశ్వకర్ణతినిశకరఘాటకపీతనాన్| పలాశామ్రాతకకుభపారిభద్రకతిల్వకాన్| కపిత్థకుటజాంకోలప్రగ్రహామలకీభుజాన్| శమీశ్లేష్మాతకానంతగోజీయమలకంటకాన్| గోపఘోంటాహిమారౌ చ భస్మీకృత్యాంభసా గవాం| క్షారకల్పేన విస్రావ్య పచేత్క్షిప్త్వాఽవచూర్ణితాన్| పిప్పలీద్వయకోశామ్రసప్తపర్ణైలవాలుకాన్| వరాంగచోచమంజిష్ఠాకుష్ఠవంజులటుంటుకాన్| విడంగాతివిషానంతాసర్షపాతండులీయకాన్| సురాహ్వసరలప్లక్షగృహధూమకరంజకాన్| నాగదంతీ సుతశ్రేణీ నిచులం వరుణం వచాం| వర్ద్ధమానమయో బిల్వం క్షారవత్పాకమాగతం| తల్లోహకుంభే నిహితం కార్యం సన్నిహితం సదా| తేన దుందుభిమాలింపేత్ పతాకాస్తరణాని చ| దర్శనశ్రవణస్పర్శైర్నిర్విషం తాని కుర్వతే| పానాత్క్షారాగదశ్చైష విషం స్థావరజంగమం| శూలగుల్మోదరాజీర్ణశ్వాసకాసాశ్మశర్కరాః| శోఫార్శోగ్రహణీదోషానరుచిం చ నియచ్ఛతి| అపి తక్షకతుల్యానాం సర్పాణాం దర్పనాశనః||21||
धवाश्वकर्णतिनिशकरघाटकपीतनान्| पलाशाम्रातककुभपारिभद्रकतिल्वकान्| कपित्थकुटजाङ्कोलप्रग्रहामलकीभुजान्| शमीश्लेष्मातकानन्तगोजीयमलकण्टकान्| गोपघोण्टाहिमारौ च भस्मीकृत्याम्भसा गवाम्| क्षारकल्पेन विस्राव्य पचेत्क्षिप्त्वाऽवचूर्णितान्| पिप्पलीद्वयकोशाम्रसप्तपर्णैलवालुकान्| वराङ्गचोचमञ्जिष्ठाकुष्ठवञ्जुलटुण्टुकान्| विडङ्गातिविषानन्तासर्षपातण्डुलीयकान्| सुराह्वसरलप्लक्षगृहधूमकरञ्जकान्| नागदन्ती सुतश्रेणी निचुलं वरुणं वचाम्| वर्द्धमानमयो बिल्वं क्षारवत्पाकमागतम्| तल्लोहकुम्भे निहितं कार्यं सन्निहितं सदा| तेन दुन्दुभिमालिम्पेत् पताकास्तरणानि च| दर्शनश्रवणस्पर्शैर्निर्विषं तानि कुर्वते| पानात्क्षारागदश्चैष विषं स्थावरजङ्गमम्| शूलगुल्मोदराजीर्णश्वासकासाश्मशर्कराः| शोफार्शोग्रहणीदोषानरुचिं च नियच्छति| अपि तक्षकतुल्यानां सर्पाणां दर्पनाशनः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sugandhAkhyo~agadaH (22) · Śloka 22
శ్రీవేష్టకమనోహ్వాలం ససర్జరసవాలకం| కర్షాంశం నాగపుష్పస్య ప్రకుంచం త్రుటి వింశకం| హరేణవః చతుఃషష్టిః కుటన్నటచతుష్టయం| శతాహ్వాం షోడశైతాని పుష్యే సంభృత్య పేషయేత్| ఆశ్లేషాసు గవాం మధ్యే శస్త్రమంత్రాభిరక్షితం| కుమార్యా స్నాతయా తత్ర మంత్రోఽయం విష్ణునిర్మితః| మాతా మే విజయా నామ జయో నామ పితా మమ| అజయ్యస్య చ పుత్రోఽసౌ జయే చ విజయామి చ| సుగంధాఖ్యోఽయమగదో నిత్యం దేహవిలేపనాత్| అభంగకరణో యుద్ధే వివాదే చ జయావహః| అనేన లేపితాశ్ఛత్రదుందుభిధ్వజతోరణాః| దృష్టస్పృష్టశ్రుతా ఘ్నంతి విషం స్థావరజంగమం| భూతబాలగ్రహోన్మాదాన్ గేహస్థోఽపి నివారయేత్||22||
श्रीवेष्टकमनोह्वालं ससर्जरसवालकम्| कर्षांशं नागपुष्पस्य प्रकुञ्चं त्रुटि विंशकम्| हरेणवः चतुःषष्टिः कुटन्नटचतुष्टयम्| शताह्वां षोडशैतानि पुष्ये सम्भृत्य पेषयेत्| आश्लेषासु गवां मध्ये शस्त्रमन्त्राभिरक्षितम्| कुमार्या स्नातया तत्र मन्त्रोऽयं विष्णुनिर्मितः| माता मे विजया नाम जयो नाम पिता मम| अजय्यस्य च पुत्रोऽसौ जये च विजयामि च| सुगन्धाख्योऽयमगदो नित्यं देहविलेपनात्| अभङ्गकरणो युद्धे विवादे च जयावहः| अनेन लेपिताश्छत्रदुन्दुभिध्वजतोरणाः| दृष्टस्पृष्टश्रुता घ्नन्ति विषं स्थावरजङ्गमम्| भूतबालग्रहोन्मादान् गेहस्थोऽपि निवारयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAsugandho~agadaH (23) · Śloka 23
ప్రపౌండరీకసరలదేవదారుకుటన్నటం| జటాశతాహ్వాతివిషాతిలపర్ణీ సుగంధికా| నీలీయవపులాభారంగీమధుయష్ట్యైలవాలుకం| తోయతోయదకాలీయతగరధ్యామకత్వచః| నఖపద్మకపున్నాగపత్రకాలానుసారికాః| తాలీసపత్రం మరిచం జోంగకం చందనద్వయం| ద్వ్యేలా ద్విసేవ్యా ద్విశ్వేతా ద్వినిశా నలదద్వయం| లాక్షాశీతశివవ్యోషఫలినీధాన్యగైరికం| శైలేయకశిలాపుష్పగ్రంథిలాచోరకాభయాః| అర్కస్థైణేయపృథ్వీకాకటుకాచంద్రరాజయః| కలింగకః సర్జరసః కుష్ఠం లవణపంచకం| శ్రీపర్ణికాశ్మరీశేలుశింశపాసిందువారజాః| చంపకాశోకసురససుమనాస్తిల్వకోద్భవాః| పాటల్యాస్తృణశూల్యాశ్చ ప్రసవాః కుముదోత్పలం| తినిశార్జునశమ్యాకధవపుష్పం సపంకజం| పంచాశీతేరిదం చూర్ణం సమూత్రఘృతమాక్షికం| నిధాపయేత్ గవాం శృంగే మనుష్యే పునరాహరేత్| భగ్నస్కంధం వివృతాక్షం మృత్యోర్దంష్ట్రాంతరం గతం| మహాసుగంధో నామ్నాఽయమతివీర్యోఽతితేజసా| వారయత్యతిదుర్వారం విషాగ్నిం వాసుకేరపి| నృపోఽనేనానులిప్తాంగో భవేత్ సర్వజనప్రియః| తేజస్వితాం చ లభతే రాజకస్యాపి మధ్యగః||23||
प्रपौण्डरीकसरलदेवदारुकुटन्नटम्| जटाशताह्वातिविषातिलपर्णी सुगन्धिका| नीलीयवपुलाभार्ङ्गीमधुयष्ट्यैलवालुकम्| तोयतोयदकालीयतगरध्यामकत्वचः| नखपद्मकपुन्नागपत्रकालानुसारिकाः| तालीसपत्रं मरिचं जोङ्गकं चन्दनद्वयम्| द्व्येला द्विसेव्या द्विश्वेता द्विनिशा नलदद्वयम्| लाक्षाशीतशिवव्योषफलिनीधान्यगैरिकम्| शैलेयकशिलापुष्पग्रन्थिलाचोरकाभयाः| अर्कस्थैणेयपृथ्वीकाकटुकाचन्द्रराजयः| कलिङ्गकः सर्जरसः कुष्ठं लवणपञ्चकम्| श्रीपर्णिकाश्मरीशेलुशिंशपासिन्दुवारजाः| चम्पकाशोकसुरससुमनास्तिल्वकोद्भवाः| पाटल्यास्तृणशूल्याश्च प्रसवाः कुमुदोत्पलम्| तिनिशार्जुनशम्याकधवपुष्पं सपङ्कजम्| पञ्चाशीतेरिदं चूर्णं समूत्रघृतमाक्षिकम्| निधापयेत् गवां शृङ्गे मनुष्ये पुनराहरेत्| भग्नस्कन्धं विवृताक्षं मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतम्| महासुगन्धो नाम्नाऽयमतिवीर्योऽतितेजसा| वारयत्यतिदुर्वारं विषाग्निं वासुकेरपि| नृपोऽनेनानुलिप्ताङ्गो भवेत् सर्वजनप्रियः| तेजस्वितां च लभते राजकस्यापि मध्यगः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItoShNaviShaye sAmAnyaniyamaH (24) · Śloka 24
శీతమేవ చ కుర్వీత విధానం విషరోగిణాం| ముక్త్వా కీటవిషం తద్ధి శీతేనాభిప్రవర్ద్ధతే||24||
शीतमेव च कुर्वीत विधानं विषरोगिणाम्| मुक्त्वा कीटविषं तद्धि शीतेनाभिप्रवर्द्धते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShe pathyam (25) · Śloka 25
శాలయః షష్టికా జీర్ణాః కోరదూషాః ప్రియంగవః| ముద్గో హరేణుస్తువరీ పటోలం వేత్రపల్లవాః| తండులీయకజీవంతీ వార్తాకం సునిషణ్ణకః| జాంగలం దాడిమం ధాత్రీ కపిత్థం సైంధవం సితా| అవిదాహి యదన్యచ్చ విజ్ఞాయాన్నస్వరూపతః| తత్తద్దద్యాద్విషార్త్తేభ్యః కార్యా వ్యంజనసంస్కృతిః| కషాయైర్విషహంతృణాం ఘృతైః కల్యాణకాదిభిః| దివ్యసారసకూపోత్థమన్యద్వా శృతశీతలం| మధ్వామలకయుక్తం వా విషార్త్తః సలిలం పిబేత్| నదీతటాకజం త్యాజ్యం విశేషేణ ఘనాగమే| శుక్లవస్త్రోదరాయాతైః సుకృతాః సక్తవో యవైః| తక్రేణ సఘృతాః పీతాః పరమం విషనాశనాః||25||
शालयः षष्टिका जीर्णाः कोरदूषाः प्रियङ्गवः| मुद्गो हरेणुस्तुवरी पटोलं वेत्रपल्लवाः| तण्डुलीयकजीवन्ती वार्ताकं सुनिषण्णकः| जाङ्गलं दाडिमं धात्री कपित्थं सैन्धवं सिता| अविदाहि यदन्यच्च विज्ञायान्नस्वरूपतः| तत्तद्दद्याद्विषार्त्तेभ्यः कार्या व्यञ्जनसंस्कृतिः| कषायैर्विषहन्तृणां घृतैः कल्याणकादिभिः| दिव्यसारसकूपोत्थमन्यद्वा शृतशीतलम्| मध्वामलकयुक्तं वा विषार्त्तः सलिलं पिबेत्| नदीतटाकजं त्याज्यं विशेषेण घनागमे| शुक्लवस्त्रोदरायातैः सुकृताः सक्तवो यवैः| तक्रेण सघृताः पीताः परमं विषनाशनाः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShe apathyam (26) · Śloka 26
తిలమద్యకులత్థక్షుత్క్రుద్భయాయాసమైథునం| వర్జయేద్విషముక్తోఽపి దివాస్వప్నం విశేషతః||26||
तिलमद्यकुलत्थक्षुत्क्रुद्भयायासमैथुनम्| वर्जयेद्विषमुक्तोऽपि दिवास्वप्नं विशेषतः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aviShanaralakShaNam (27-47) · Śloka 47
ప్రశాంతదోషం ప్రకృతిస్థధాతు మాహారకామం సమమూత్రవిట్కం| ప్రసన్నవర్ణేంద్రియచిత్తచేష్టం వైద్యోఽవగచ్ఛేదవిషం మనుష్యం||27|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతా- వష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాముత్తరతంత్రే విషోపద్రవ- ప్రతిషేధో నామ సప్తచత్వారింశోఽధ్యాయః||47||
प्रशान्तदोषं प्रकृतिस्थधातु माहारकामं सममूत्रविट्कम्| प्रसन्नवर्णेन्द्रियचित्तचेष्टं वैद्योऽवगच्छेदविषं मनुष्यम्||२७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता- वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे विषोपद्रव- प्रतिषेधो नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः||४७||
🔊 Audio coming soon