Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

9. jvaracikitsitam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ಜ್ವರಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||

View original

अथातो ज्वरचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ವಿಜ್ವರಂ ಜ್ವರಸನ್ದೇಹಂ ಪರ್ಯಪೃಚ್ಛತ್ ಪುನರ್ವಸುಮ್| ವಿವಿಕ್ತೇ ಶಾನ್ತಮಾಸೀನಮಗ್ನಿವೇಶಃ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ||೩||

View original

विज्वरं ज्वरसन्देहं पर्यपृच्छत् पुनर्वसुम्| विविक्ते शान्तमासीनमग्निवेशः कृताञ्जलिः||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4-10) · Śloka 10

ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಮನಸ್ತಾಪೀ ಸರ್ವರೋಗಾಗ್ರಜೋ ಬಲೀ| ಜ್ವರಃ ಪ್ರಧಾನೋ ರೋಗಾಣಾಮುಕ್ತೋ ಭಗವತಾ ಪುರಾ||೪|| ತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಸಪತ್ನಸ್ಯ ಧ್ರುವಸ್ಯ ಪ್ರಲಯೋದಯೇ| ಪ್ರಕೃತಿಂ ಚ ಪ್ರವೃತ್ತಿಂ ಚ ಪ್ರಭಾವಂ ಕಾರಣಾನಿ ಚ||೫|| ಪೂರ್ವರೂಪಮಧಿಷ್ಠಾನಂ ಬಲಕಾಲಾತ್ಮಲಕ್ಷಣಮ್| ವ್ಯಾಸತೋ ವಿಧಿಭೇದಾಚ್ಚ ಪೃಥಗ್ಭಿನ್ನಸ್ಯ ಚಾಕೃತಿಮ್||೬|| ಲಿಙ್ಗಮಾಮಸ್ಯ ಜೀರ್ಣಸ್ಯ ಸೌಷಧಂ ಚ ಕ್ರಿಯಾಕ್ರಮಮ್| ವಿಮುಞ್ಚತಃ ಪ್ರಶಾನ್ತಸ್ಯ ಚಿಹ್ನಂ ಯಚ್ಚ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್||೭|| ಜ್ವರಾವಸೃಷ್ಟೋ ರಕ್ಷ್ಯಶ್ಚ ಯಾವತ್ಕಾಲಂ ಯತೋ ಯತಃ| ಪ್ರಶಾನ್ತಃ ಕಾರಣೈರ್ಯೈಶ್ಚ ಪುನರಾವರ್ತತೇ ಜ್ವರಃ||೮|| ಯಾಶ್ಚಾಪಿ ಪುನರಾವೃತ್ತಂ ಕ್ರಿಯಾಃ ಪ್ರಶಮಯನ್ತಿ ತಮ್| ಜಗದ್ಧಿತಾರ್ಥಂ ತತ್ ಸರ್ವಂ ಭಗವನ್! ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ||೯|| ತದಗ್ನಿವೇಶಸ್ಯ ವಚೋ ನಿಶಮ್ಯ ಗುರುರಬ್ರವೀತ್| ಜ್ವರಾಧಿಕಾರೇ ಯದ್ವಾಚ್ಯಂ ತತ್ ಸೌಮ್ಯ! ನಿಖಿಲಂ ಶೃಣು||೧೦||

View original

देहेन्द्रियमनस्तापी सर्वरोगाग्रजो बली| ज्वरः प्रधानो रोगाणामुक्तो भगवता पुरा||४|| तस्य प्राणिसपत्नस्य ध्रुवस्य प्रलयोदये| प्रकृतिं च प्रवृत्तिं च प्रभावं कारणानि च||५|| पूर्वरूपमधिष्ठानं बलकालात्मलक्षणम्| व्यासतो विधिभेदाच्च पृथग्भिन्नस्य चाकृतिम्||६|| लिङ्गमामस्य जीर्णस्य सौषधं च क्रियाक्रमम्| विमुञ्चतः प्रशान्तस्य चिह्नं यच्च पृथक् पृथक्||७|| ज्वरावसृष्टो रक्ष्यश्च यावत्कालं यतो यतः| प्रशान्तः कारणैर्यैश्च पुनरावर्तते ज्वरः||८|| याश्चापि पुनरावृत्तं क्रियाः प्रशमयन्ति तम्| जगद्धितार्थं तत् सर्वं भगवन्! वक्तुमर्हसि||९|| तदग्निवेशस्य वचो निशम्य गुरुरब्रवीत्| ज्वराधिकारे यद्वाच्यं तत् सौम्य! निखिलं शृणु||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (11) · Śloka 11

ಜ್ವರೋ ವಿಕಾರೋ ರೋಗಶ್ಚ ವ್ಯಾಧಿರಾತಙ್ಕ ಏವ ಚ| ಏಕೋಽರ್ಥೋ ನಾಮಪರ್ಯಾಯೈರ್ವಿವಿಧೈರಭಿಧೀಯತೇ||೧೧||

View original

ज्वरो विकारो रोगश्च व्याधिरातङ्क एव च| एकोऽर्थो नामपर्यायैर्विविधैरभिधीयते||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (12) · Śloka 12

ತಸ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿರುದ್ದಿಷ್ಟಾ ದೋಷಾಃ ಶಾರೀರಮಾನಸಾಃ| ದೇಹಿನಂ ನ ಹಿ ನಿರ್ದೋಷಂ ಜ್ವರಃ ಸಮುಪಸೇವತೇ||೧೨||

View original

तस्य प्रकृतिरुद्दिष्टा दोषाः शारीरमानसाः| देहिनं न हि निर्दोषं ज्वरः समुपसेवते||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (13) · Śloka 14

ಕ್ಷಯಸ್ತಮೋ ಜ್ವರಃ ಪಾಪ್ಮಾ ಮೃತ್ಯುಶ್ಚೋಕ್ತಾ ಯಮಾತ್ಮಕಾಃ| ಪಞ್ಚತ್ವಪ್ರತ್ಯಯಾನ್ನೄಣಾಂ ಕ್ಲಿಶ್ಯತಾಂ ಸ್ವೇನ ಕರ್ಮಣಾ||೧೩|| ಇತ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ, ...|೧೪|

View original

क्षयस्तमो ज्वरः पाप्मा मृत्युश्चोक्ता यमात्मकाः| पञ्चत्वप्रत्ययान्नॄणां क्लिश्यतां स्वेन कर्मणा||१३|| इत्यस्य प्रकृतिः प्रोक्ता, ...|१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (14) · Śloka 14

... ಪ್ರವೃತ್ತಿಸ್ತು ಪರಿಗ್ರಹಾತ್| ನಿದಾನೇ ಪೂರ್ವಮುದ್ದಿಷ್ಟಾ ರುದ್ರಕೋಪಾಚ್ಚ ದಾರುಣಾತ್||೧೪||

View original

... प्रवृत्तिस्तु परिग्रहात्| निदाने पूर्वमुद्दिष्टा रुद्रकोपाच्च दारुणात्||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (15-25) · Śloka 25

ದ್ವಿತೀಯೇ ಹಿ ಯುಗೇ ಶರ್ವಮಕ್ರೋಧವ್ರತಮಾಸ್ಥಿತಮ್| ದಿವ್ಯಂ ಸಹಸ್ರಂ ವರ್ಷಾಣಾಮಸುರಾ ಅಭಿದುದ್ರುವುಃ||೧೫|| ತಪೋವಿಘ್ನಾಶನಾಃ ಕರ್ತುಂ ತಪೋವಿಘ್ನಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ| ಪಶ್ಯನ್ ಸಮರ್ಥಶ್ಚೋಪೇಕ್ಷಾಂ ಚಕ್ರೇ ದಕ್ಷಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ||೧೬|| ಪುನರ್ಮಾಹೇಶ್ವರಂ ಭಾಗಂ ಧ್ರುವಂ ದಕ್ಷಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ| ಯಜ್ಞೇ ನ ಕಲ್ಪಯಾಮಾಸ ಪ್ರೋಚ್ಯಮಾನಃ ಸುರೈರಪಿ||೧೭|| ಋಚಃ ಪಶುಪತೇರ್ಯಾಶ್ಚ ಶೈವ್ಯ ಆಹತಯಶ್ಚ ಯಾಃ| ಯಜ್ಞಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಾಸ್ತಾಭಿರ್ಹೀನಂ ಚೈವ ಸ ಇಷ್ಟವಾನ್||೧೮|| ಅಥೋತ್ತೀರ್ಣವ್ರತೋ ದೇವೋ ಬುದ್ಧ್ವಾ ದಕ್ಷವ್ಯತಿಕ್ರಮಮ್| ರುದ್ರೋ ರೌದ್ರಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಭಾವಮಾತ್ಮವಿದಾತ್ಮನಃ||೧೯|| ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ಲಲಾಟೇ ಚಕ್ಷುರ್ವೈ ದಗ್ಧ್ವಾ ತಾನಸುರಾನ್ ಪ್ರಭುಃ| ಬಾಲಂ ಕ್ರೋಧಾಗ್ನಿಸನ್ತಪ್ತಮಸೃಜತ್ ಸತ್ರನಾಶನಮ್||೨೦|| ತತೋ ಯಜ್ಞಃ ಸ ವಿಧ್ವಸ್ತೋ ವ್ಯಥಿತಾಶ್ಚ ದಿವೌಕಸಃ| ದಾಹವ್ಯಥಾಪರೀತಾಶ್ಚ ಭ್ರಾನ್ತಾ ಭೂತಗಣಾ ದಿಶಃ||೨೧|| ಅಥೇಶ್ವರಂ ದೇವಗಣಃ ಸಹ ಸಪ್ತರ್ಷಿಭಿರ್ವಿಭುಮ್| ತಮೃಗ್ಭಿರಸ್ತುವನ್ ಯಾವಚ್ಛೈವೇ ಭಾವೇ ಶಿವಃ ಸ್ಥಿತಃ||೨೨|| ಶಿವಂ ಶಿವಾಯ ಭೂತಾನಾಂ ಸ್ಥಿತಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ| ಭಿಯಾ ಭಸ್ಮಪ್ರಹರಣಸ್ತ್ರಿಶಿರಾ ನವಲೋಚನಃ||೨೩|| ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಾಕುಲೋ ರೌದ್ರೋ ಹ್ರಸ್ವಜಙ್ಘೋದರಃ ಕ್ರಮಾತ್| ಕ್ರೋಧಾಗ್ನಿರುಕ್ತವಾನ್ ದೇವಮಹಂ ಕಿಂ ಕರವಾಣಿ ತೇ||೨೪|| ತಮುವಾಚೇಶ್ವರಃ ಕ್ರೋಧಂ ಜ್ವರೋ ಲೋಕೇ ಭವಿಷ್ಯಸಿ| ಜನ್ಮಾದೌ ನಿಧನೇ ಚ ತ್ವಮಪಚಾರಾನ್ತರೇಷು ಚ||೨೫||

View original

द्वितीये हि युगे शर्वमक्रोधव्रतमास्थितम्| दिव्यं सहस्रं वर्षाणामसुरा अभिदुद्रुवुः||१५|| तपोविघ्नाशनाः कर्तुं तपोविघ्नं महात्मनः| पश्यन् समर्थश्चोपेक्षां चक्रे दक्षः प्रजापतिः||१६|| पुनर्माहेश्वरं भागं ध्रुवं दक्षः प्रजापतिः| यज्ञे न कल्पयामास प्रोच्यमानः सुरैरपि||१७|| ऋचः पशुपतेर्याश्च शैव्य आहतयश्च याः| यज्ञसिद्धिप्रदास्ताभिर्हीनं चैव स इष्टवान्||१८|| अथोत्तीर्णव्रतो देवो बुद्ध्वा दक्षव्यतिक्रमम्| रुद्रो रौद्रं पुरस्कृत्य भावमात्मविदात्मनः||१९|| सृष्ट्वा ललाटे चक्षुर्वै दग्ध्वा तानसुरान् प्रभुः| बालं क्रोधाग्निसन्तप्तमसृजत् सत्रनाशनम्||२०|| ततो यज्ञः स विध्वस्तो व्यथिताश्च दिवौकसः| दाहव्यथापरीताश्च भ्रान्ता भूतगणा दिशः||२१|| अथेश्वरं देवगणः सह सप्तर्षिभिर्विभुम्| तमृग्भिरस्तुवन् यावच्छैवे भावे शिवः स्थितः||२२|| शिवं शिवाय भूतानां स्थितं ज्ञात्वा कृताञ्जलिः| भिया भस्मप्रहरणस्त्रिशिरा नवलोचनः||२३|| ज्वालामालाकुलो रौद्रो ह्रस्वजङ्घोदरः क्रमात्| क्रोधाग्निरुक्तवान् देवमहं किं करवाणि ते||२४|| तमुवाचेश्वरः क्रोधं ज्वरो लोके भविष्यसि| जन्मादौ निधने च त्वमपचारान्तरेषु च||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (26) · Śloka 27

ಸನ್ತಾಪಃ ಸಾರುಚಿಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಸಾಙ್ಗಮರ್ದೋ ಹೃದಿ ವ್ಯಥಾ| ಜ್ವರಪ್ರಭಾವೋ, ಜನ್ಮಾದೌ ನಿಧನೇ ಚ ಮಹತ್ತಮಃ||೨೬|| ಪ್ರಕೃತಿಶ್ಚ ಪ್ರವೃತ್ತಿಶ್ಚ ಪ್ರಭಾವಶ್ಚ ಪ್ರದರ್ಶಿತಃ|೨೭|

View original

सन्तापः सारुचिस्तृष्णा साङ्गमर्दो हृदि व्यथा| ज्वरप्रभावो, जन्मादौ निधने च महत्तमः||२६|| प्रकृतिश्च प्रवृत्तिश्च प्रभावश्च प्रदर्शितः|२७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (27) · Śloka 27

ನಿದಾನೇ ಕಾರಣಾನ್ಯಷ್ಟೌ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನಿ ವಿಭಾಗಶಃ||೨೭||

View original

निदाने कारणान्यष्टौ पूर्वोक्तानि विभागशः||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (28-29) · Śloka 29

ಆಲಸ್ಯಂ ನಯನೇ ಸಾಸ್ರೇ ಜೃಮ್ಭಣಂ ಗೌರವಂ ಕ್ರಮಃ| ಜ್ವಲನಾತಪವಾಯ್ವಮ್ಬುಭಕ್ತಿದ್ವೇಷಾವನಿಶ್ಚಿತೌ||೨೮|| ಅವಿಪಾಕಾಸ್ಯವೈರಸ್ಯೇ ಹಾನಿಶ್ಚ ಬಲವರ್ಣಯೋಃ| ಶೀಲವೈಕೃತಮಲ್ಪಂ ಚ ಜ್ವರಲಕ್ಷಣಮಗ್ರಜಮ್||೨೯||

View original

आलस्यं नयने सास्रे जृम्भणं गौरवं क्रमः| ज्वलनातपवाय्वम्बुभक्तिद्वेषावनिश्चितौ||२८|| अविपाकास्यवैरस्ये हानिश्च बलवर्णयोः| शीलवैकृतमल्पं च ज्वरलक्षणमग्रजम्||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (30) · Śloka 30

ಕೇವಲಂ ಸಮನಸ್ಕಂ ಚ ಜ್ವರಾಧಿಷ್ಠಾನಮುಚ್ಯತೇ| ಶರೀರಂ, ಬಲಕಾಲಸ್ತು ನಿದಾನೇ ಸಮ್ಪ್ರದರ್ಶಿತಃ||೩೦||

View original

केवलं समनस्कं च ज्वराधिष्ठानमुच्यते| शरीरं, बलकालस्तु निदाने सम्प्रदर्शितः||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (31) · Śloka 31

ಜ್ವರಪ್ರತ್ಯಾತ್ಮಿಕಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಸನ್ತಾಪೋ ದೇಹಮಾನಸಃ| ಜ್ವರೇಣಾವಿಶತಾ ಭೂತಂ ನ ಹಿ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನ ತಪ್ಯತೇ||೩೧||

View original

ज्वरप्रत्यात्मिकं लिङ्गं सन्तापो देहमानसः| ज्वरेणाविशता भूतं न हि किञ्चिन्न तप्यते||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (32-35) · Śloka 35

ದ್ವಿವಿಧೋ ವಿಧಿಭೇದೇನ ಜ್ವರಃ ಶಾರೀರಮಾನಸಃ| ಪುನಶ್ಚ ದ್ವಿವಿಧೋ ದೃಷ್ಟಃ ಸೌಮ್ಯಶ್ಚಾಗ್ನೇಯ ಏವ ವಾ||೩೨|| ಅನ್ತರ್ವೇಗೋ ಬಹಿರ್ವೇಗೋ ದ್ವಿವಿಧಃ ಪುನರುಚ್ಯತೇ| ಪ್ರಾಕೃತೋ ವೈಕೃತಶ್ಚೈವ ಸಾಧ್ಯಶ್ಚಾಸಾಧ್ಯ ಏವ ಚ||೩೩|| ಪುನಃ ಪಞ್ಚವಿಧೋ ದೃಷ್ಟೋ ದೋಷಕಾಲಬಲಾಬಲಾತ್| ಸನ್ತತಃ ಸತತೋಽನ್ಯೇದ್ಯುಸ್ತೃತೀಯಕಚತುರ್ಥಕೌ||೩೪|| ಪುನರಾಶ್ರಯಭೇದೇನ ಧಾತೂನಾಂ ಸಪ್ತಧಾ ಮತಃ| ಭಿನ್ನಃ ಕಾರಣಭೇದೇನ ಪುನರಷ್ಟವಿಧೋ ಜ್ವರಃ||೩೫||

View original

द्विविधो विधिभेदेन ज्वरः शारीरमानसः| पुनश्च द्विविधो दृष्टः सौम्यश्चाग्नेय एव वा||३२|| अन्तर्वेगो बहिर्वेगो द्विविधः पुनरुच्यते| प्राकृतो वैकृतश्चैव साध्यश्चासाध्य एव च||३३|| पुनः पञ्चविधो दृष्टो दोषकालबलाबलात्| सन्ततः सततोऽन्येद्युस्तृतीयकचतुर्थकौ||३४|| पुनराश्रयभेदेन धातूनां सप्तधा मतः| भिन्नः कारणभेदेन पुनरष्टविधो ज्वरः||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (36) · Śloka 37

ಶಾರೀರೋ ಜಾಯತೇ ಪೂರ್ವಂ ದೇಹೇ, ಮನಸಿ ಮಾನಸಃ| ವೈಚಿತ್ತ್ಯಮರತಿರ್ಗ್ಲಾನಿರ್ಮನಸಸ್ತಾಪಲಕ್ಷಣಮ್||೩೬|| ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ವೈಕೃತ್ಯಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಸನ್ತಾಪಲಕ್ಷಣಮ್|೩೭|

View original

शारीरो जायते पूर्वं देहे, मनसि मानसः| वैचित्त्यमरतिर्ग्लानिर्मनसस्तापलक्षणम्||३६|| इन्द्रियाणां च वैकृत्यं ज्ञेयं सन्तापलक्षणम्|३७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (37) · Śloka 38

ವಾತಪಿತ್ತಾತ್ಮಕಃ ಶೀತಮುಷ್ಣಂ ವಾತಕಫಾತ್ಮಕಃ||೩೭|| ಇಚ್ಛತ್ಯುಭಯಮೇತತ್ತು ಜ್ವರೋ ವ್ಯಾಮಿಶ್ರಲಕ್ಷಣಃ|೩೮|

View original

वातपित्तात्मकः शीतमुष्णं वातकफात्मकः||३७|| इच्छत्युभयमेतत्तु ज्वरो व्यामिश्रलक्षणः|३८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (38) · Śloka 39

ಯೋಗವಾಹಃ ಪರಂ ವಾಯುಃ ಸಂಯೋಗಾದುಭಯಾರ್ಥಕೃತ್||೩೮|| ದಾಹಕೃತ್ತೇಜಸಾ ಯುಕ್ತಃ, ಶೀತಕೃತ್ ಸೋಮಸಂಶ್ರಯಾತ್|೩೯|

View original

योगवाहः परं वायुः संयोगादुभयार्थकृत्||३८|| दाहकृत्तेजसा युक्तः, शीतकृत् सोमसंश्रयात्|३९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (39-41) · Śloka 41

ಅನ್ತರ್ದಾಹೋಽಧಿಕಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಪ್ರಲಾಪಃ ಶ್ವಸನಂ ಭ್ರಮಃ||೩೯|| ಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥಿಶೂಲಮಸ್ವೇದೋ ದೋಷವರ್ಚೋವಿನಿಗ್ರಹಃ| ಅನ್ತರ್ವೇಗಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಜ್ವರಸ್ಯೈತಾನಿ ಲಕ್ಷಯೇತ್||೪೦|| ಸನ್ತಾಪೋಽಭ್ಯಧಿಕೋ ಬಾಹ್ಯಸ್ತೃಷ್ಣಾದೀನಾಂ ಚ ಮಾರ್ದವಮ್| ಬಹಿರ್ವೇಗಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಸುಖಸಾಧ್ಯತ್ವಮೇವ ಚ||೪೧||

View original

अन्तर्दाहोऽधिकस्तृष्णा प्रलापः श्वसनं भ्रमः||३९|| सन्ध्यस्थिशूलमस्वेदो दोषवर्चोविनिग्रहः| अन्तर्वेगस्य लिङ्गानि ज्वरस्यैतानि लक्षयेत्||४०|| सन्तापोऽभ्यधिको बाह्यस्तृष्णादीनां च मार्दवम्| बहिर्वेगस्य लिङ्गानि सुखसाध्यत्वमेव च||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (42-46) · Śloka 47

ಪ್ರಾಕೃತಃ ಸುಖಸಾಧ್ಯಸ್ತು ವಸನ್ತಶರದುದ್ಭವಃ| ಉಷ್ಣಮುಷ್ಣೇನ ಸಂವೃದ್ಧಂ ಪಿತ್ತಂ ಶರದಿ ಕುಪ್ಯತಿ||೪೨|| ಚಿತಃ ಶೀತೇ ಕಫಶ್ಚೈವಂ ವಸನ್ತೇ ಸಮುದೀರ್ಯತೇ| ವರ್ಷಾಸ್ವಮ್ಲವಿಪಾಕಾಭಿರದ್ಭಿರೋಷಧಿಭಿಸ್ತಥಾ||೪೩|| ಸಞ್ಚಿತಂ ಪಿತ್ತಮುದ್ರಿಕ್ತಂ ಶರದ್ಯಾದಿತ್ಯತೇಜಸಾ| ಜ್ವರಂ ಸಞ್ಜನಯತ್ಯಾಶು ತಸ್ಯ ಚಾನುಬಲಃ ಕಫಃ||೪೪|| ಪ್ರಕೃತ್ಯೈವ ವಿಸರ್ಗಸ್ಯ ತತ್ರ ನಾನಶನಾದ್ಭಯಮ್| ಅದ್ಭಿರೋಷಧಿಭಿಶ್ಚೈವ ಮಧುರಾಭಿಶ್ಚಿತಃ ಕಫಃ||೪೫|| ಹೇಮನ್ತೇ, ಸೂರ್ಯಸನ್ತಪ್ತಃ ಸ ವಸನ್ತೇ ಪ್ರಕುಪ್ಯತಿ| ವಸನ್ತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ತಸ್ಮಾಜ್ಜ್ವರಃ ಸಮುಪಜಾಯತೇ||೪೬|| ಆದಾನಮಧ್ಯೇ ತಸ್ಯಾಪಿ ವಾತಪಿತ್ತಂ ಭವೇದನು|೪೭|

View original

प्राकृतः सुखसाध्यस्तु वसन्तशरदुद्भवः| उष्णमुष्णेन संवृद्धं पित्तं शरदि कुप्यति||४२|| चितः शीते कफश्चैवं वसन्ते समुदीर्यते| वर्षास्वम्लविपाकाभिरद्भिरोषधिभिस्तथा||४३|| सञ्चितं पित्तमुद्रिक्तं शरद्यादित्यतेजसा| ज्वरं सञ्जनयत्याशु तस्य चानुबलः कफः||४४|| प्रकृत्यैव विसर्गस्य तत्र नानशनाद्भयम्| अद्भिरोषधिभिश्चैव मधुराभिश्चितः कफः||४५|| हेमन्ते, सूर्यसन्तप्तः स वसन्ते प्रकुप्यति| वसन्ते श्लेष्मणा तस्माज्ज्वरः समुपजायते||४६|| आदानमध्ये तस्यापि वातपित्तं भवेदनु|४७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (47) · Śloka 48

ಆದಾವನ್ತೇ ಚ ಮಧ್ಯೇ ಚ ಬುದ್ಧ್ವಾ ದೋಷಬಲಾಬಲಮ್||೪೭|| ಶರದ್ವಸನ್ತಯೋರ್ವಿದ್ವಾಞ್ಜ್ವರಸ್ಯ ಪ್ರತಿಕಾರಯೇತ್|೪೮|

View original

आदावन्ते च मध्ये च बुद्ध्वा दोषबलाबलम्||४७|| शरद्वसन्तयोर्विद्वाञ्ज्वरस्य प्रतिकारयेत्|४८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (48-49) · Śloka 49

ಕಾಲಪ್ರಕೃತಿಮುದ್ದಿಶ್ಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಃ ಪ್ರಾಕೃತೋ ಜ್ವರಃ||೪೮|| ಪ್ರಾಯೇಣಾನಿಲಜೋ ದುಃಖಃ ಕಾಲೇಷ್ವನ್ಯೇಷು ವೈಕೃತಃ| ಹೇತವೋ ವಿವಿಧಾಸ್ತಸ್ಯ ನಿದಾನೇ ಸಮ್ಪ್ರದರ್ಶಿತಾಃ||೪೯||

View original

कालप्रकृतिमुद्दिश्य निर्दिष्टः प्राकृतो ज्वरः||४८|| प्रायेणानिलजो दुःखः कालेष्वन्येषु वैकृतः| हेतवो विविधास्तस्य निदाने सम्प्रदर्शिताः||४९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (50) · Śloka 50

ಬಲವತ್ಸ್ವಲ್ಪದೋಷೇಷು ಜ್ವರಃ ಸಾಧ್ಯೋಽನುಪದ್ರವಃ|೫೦|

View original

बलवत्स्वल्पदोषेषु ज्वरः साध्योऽनुपद्रवः|५०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (50) · Śloka 51

ಹೇತುಭಿರ್ಬಹುಭಿರ್ಜಾತೋ ಬಲಿಭಿರ್ಬಹುಲಕ್ಷಣಃ||೫೦|| ಜ್ವರಃ ಪ್ರಾಣಾನ್ತಕೃದ್ಯಶ್ಚ ಶೀಘ್ರಮಿನ್ದ್ರಿಯನಾಶನಃ|೫೧|

View original

हेतुभिर्बहुभिर्जातो बलिभिर्बहुलक्षणः||५०|| ज्वरः प्राणान्तकृद्यश्च शीघ्रमिन्द्रियनाशनः|५१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (51) · Śloka 52

ಸಪ್ತಾಹಾದ್ವಾ ದಶಾಹಾದ್ವಾ ದ್ವಾದಶಾಹಾತ್ತಥೈವ ಚ||೫೧|| ಸಪ್ರಲಾಪಭ್ರಮಶ್ವಾಸಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೋ ಹನ್ಯಾಜ್ಜ್ವರೋ ನರಮ್|೫೨|

View original

सप्ताहाद्वा दशाहाद्वा द्वादशाहात्तथैव च||५१|| सप्रलापभ्रमश्वासस्तीक्ष्णो हन्याज्ज्वरो नरम्|५२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (52) · Śloka 53

ಜ್ವರಃ ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಶೂನಸ್ಯ ಗಮ್ಭೀರೋ ದೈರ್ಘರಾತ್ರಿಕಃ||೫೨|| ಅಸಾಧ್ಯೋ ಬಲವಾನ್ ಯಶ್ಚ ಕೇಶಸೀಮನ್ತಕೃಜ್ಜ್ವರಃ|೫೩|

View original

ज्वरः क्षीणस्य शूनस्य गम्भीरो दैर्घरात्रिकः||५२|| असाध्यो बलवान् यश्च केशसीमन्तकृज्ज्वरः|५३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (53-60) · Śloka 61

ಸ್ರೋತೋಭಿರ್ವಿಸೃತಾ ದೋಷಾ ಗುರವೋ ರಸವಾಹಿಭಿಃ||೫೩|| ಸರ್ವದೇಹಾನುಗಾಃ ಸ್ತಬ್ಧಾ ಜ್ವರಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಸನ್ತತಮ್| ದಶಾಹಂ ದ್ವಾದಶಾಹಂ ವಾ ಸಪ್ತಾಹಂ ವಾ ಸುದುಃಸಹಃ||೫೪|| ಸ ಶೀಘ್ರಂ ಶೀಘ್ರಕಾರಿತ್ವಾತ್ ಪ್ರಶಮಂ ಯಾತಿ ಹನ್ತಿ ವಾ| ಕಾಲದೂಷ್ಯಪ್ರಕೃತಿಭಿರ್ದೋಷಸ್ತುಲ್ಯೋ ಹಿ ಸನ್ತತಮ್||೫೫|| ನಿಷ್ಪ್ರತ್ಯನೀಕಃ ಕುರುತೇ ತಸ್ಮಾಜ್ಜ್ಞೇಯಃ ಸುದುಃಸಹಃ| ಯಥಾ ಧಾತೂಂಸ್ತಥಾ ಮೂತ್ರಂ ಪುರೀಷಂ ಚಾನಿಲಾದಯಃ||೫೬|| ಯುಗಪಚ್ಚಾನುಪದ್ಯನ್ತೇ ನಿಯಮಾತ್ ಸನ್ತತೇ ಜ್ವರೇ| ಸ ಶುದ್ಧ್ಯಾ ವಾಽಪ್ಯಶುದ್ಧ್ಯಾ ವಾ ರಸಾದೀನಾಮಶೇಷತಃ||೫೭|| ಸಪ್ತಾಹಾದಿಷು ಕಾಲೇಷು ಪ್ರಶಮಂ ಯಾತಿ ಹನ್ತಿ ವಾ| ಯದಾ ತು ನಾತಿಶುಧ್ಯನ್ತಿ ನ ವಾ ಶುಧ್ಯನ್ತಿ ಸರ್ವಶಃ||೫೮|| ದ್ವಾದಶೈತೇ ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಾಃ ಸನ್ತತಸ್ಯಾಶ್ರಯಾಸ್ತದಾ| ವಿಸರ್ಗಂ ದ್ವಾದಶೇ ಕೃತ್ವಾ ದಿವಸೇಽವ್ಯಕ್ತಲಕ್ಷಣಮ್||೫೯|| ದುರ್ಲಭೋಪಶಮಃ ಕಾಲಂ ದೀರ್ಘಮಪ್ಯನುವರ್ತತೇ| ಇತಿ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಜ್ವರಂ ವೈದ್ಯ ಉಪಕ್ರಾಮೇತ್ತು ಸನ್ತತಮ್ ||೬೦|| ಕ್ರಿಯಾಕ್ರಮವಿಧೌ ಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಾಯಃ ಪ್ರಾಗಪತರ್ಪಣೈಃ|೬೧|

View original

स्रोतोभिर्विसृता दोषा गुरवो रसवाहिभिः||५३|| सर्वदेहानुगाः स्तब्धा ज्वरं कुर्वन्ति सन्ततम्| दशाहं द्वादशाहं वा सप्ताहं वा सुदुःसहः||५४|| स शीघ्रं शीघ्रकारित्वात् प्रशमं याति हन्ति वा| कालदूष्यप्रकृतिभिर्दोषस्तुल्यो हि सन्ततम्||५५|| निष्प्रत्यनीकः कुरुते तस्माज्ज्ञेयः सुदुःसहः| यथा धातूंस्तथा मूत्रं पुरीषं चानिलादयः||५६|| युगपच्चानुपद्यन्ते नियमात् सन्तते ज्वरे| स शुद्ध्या वाऽप्यशुद्ध्या वा रसादीनामशेषतः||५७|| सप्ताहादिषु कालेषु प्रशमं याति हन्ति वा| यदा तु नातिशुध्यन्ति न वा शुध्यन्ति सर्वशः||५८|| द्वादशैते समुद्दिष्टाः सन्ततस्याश्रयास्तदा| विसर्गं द्वादशे कृत्वा दिवसेऽव्यक्तलक्षणम्||५९|| दुर्लभोपशमः कालं दीर्घमप्यनुवर्तते| इति बुद्ध्वा ज्वरं वैद्य उपक्रामेत्तु सन्ततम् ||६०|| क्रियाक्रमविधौ युक्तः प्रायः प्रागपतर्पणैः|६१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (61-62) · Śloka 62

ರಕ್ತಧಾತ್ವಾಶ್ರಯಃ ಪ್ರಾಯೋ ದೋಷಃ ಸತತಕಂ ಜ್ವರಮ್||೬೧|| ಸಪ್ರತ್ಯನೀಕಃ ಕುರುತೇ ಕಾಲವೃದ್ಧಿಕ್ಷಯಾತ್ಮಕಮ್| ಅಹೋರಾತ್ರೇ ಸತತಕೋ ದ್ವೌ ಕಾಲಾವನುವರ್ತತೇ||೬೨||

View original

रक्तधात्वाश्रयः प्रायो दोषः सततकं ज्वरम्||६१|| सप्रत्यनीकः कुरुते कालवृद्धिक्षयात्मकम्| अहोरात्रे सततको द्वौ कालावनुवर्तते||६२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 28 (63-67) · Śloka 67

ಕಾಲಪ್ರಕೃತಿದೂಷ್ಯಾಣಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯೈವಾನ್ಯತಮಾದ್ಬಲಮ್| ಅನ್ಯೇದ್ಯುಷ್ಕಂ ಜ್ವರಂ ದೋಷೋ ರುದ್ಧ್ವಾ ಮೇದೋವಹಾಃ ಸಿರಾಃ||೬೩|| ಸಪ್ರತ್ಯನೀಕೋ ಜನಯತ್ಯೇಕಕಾಲಮಹರ್ನಿಶಿ| ದೋಷೋಽಸ್ಥಿಮಜ್ಜಗಃ ಕುರ್ಯಾತ್ತೃತೀಯಕಚತುರ್ಥಕೌ||೬೪|| ಗತಿರ್ದ್ವ್ಯೇಕಾನ್ತರಾಽನ್ಯೇದ್ಯುರ್ದೋಷಸ್ಯೋಕ್ತಾಽನ್ಯಥಾ ಪರೈಃ| ಅನ್ಯೇದ್ಯುಷ್ಕಂ ಜ್ವರಂ ಕುರ್ಯಾದಪಿ ಸಂಶ್ರಿತ್ಯ ಶೋಣಿತಮ್||೬೫|| ಮಾಂಸಸ್ರೋತಾಂಸ್ಯನುಗತೋ ಜನಯೇತ್ತು ತೃತೀಯಕಮ್| ಸಂಶ್ರಿತೋ ಮೇದಸೋ ಮಾರ್ಗಂ ದೋಷಶ್ಚಾಪಿ ಚತುರ್ಥಕಮ್ ||೬೬|| ಅನ್ಯೇದ್ಯುಷ್ಕಃ ಪ್ರತಿದಿನಂ ದಿನಂ ಹಿತ್ವಾ ತೃತೀಯಕಃ| ದಿನದ್ವಯಂ ಯೋ ವಿಶ್ರಮ್ಯ ಪ್ರತ್ಯೇತಿ ಸ ಚತುರ್ಥಕಃ||೬೭||

View original

कालप्रकृतिदूष्याणां प्राप्यैवान्यतमाद्बलम्| अन्येद्युष्कं ज्वरं दोषो रुद्ध्वा मेदोवहाः सिराः||६३|| सप्रत्यनीको जनयत्येककालमहर्निशि| दोषोऽस्थिमज्जगः कुर्यात्तृतीयकचतुर्थकौ||६४|| गतिर्द्व्येकान्तराऽन्येद्युर्दोषस्योक्ताऽन्यथा परैः| अन्येद्युष्कं ज्वरं कुर्यादपि संश्रित्य शोणितम्||६५|| मांसस्रोतांस्यनुगतो जनयेत्तु तृतीयकम्| संश्रितो मेदसो मार्गं दोषश्चापि चतुर्थकम् ||६६|| अन्येद्युष्कः प्रतिदिनं दिनं हित्वा तृतीयकः| दिनद्वयं यो विश्रम्य प्रत्येति स चतुर्थकः||६७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 29 (68-69) · Śloka 69

ಅಧಿಶೇತೇ ಯಥಾ ಭೂಮಿಂ ಬೀಜಂ ಕಾಲೇ ಚ ರೋಹತಿ| ಅಧಿಶೇತೇ ತಥಾ ಧಾತುಂ ದೋಷಃ ಕಾಲೇ ಚ ಕುಪ್ಯತಿ||೬೮|| ಸ ವೃದ್ಧಿಂ ಬಲಕಾಲಂ ಚ ಪ್ರಾಪ್ಯ ದೋಷಸ್ತೃತೀಯಕಮ್| ಚತುರ್ಥಕಂ ಚ ಕುರುತೇ ಪ್ರತ್ಯನೀಕಬಲಕ್ಷಯಾತ್||೬೯||

View original

अधिशेते यथा भूमिं बीजं काले च रोहति| अधिशेते तथा धातुं दोषः काले च कुप्यति||६८|| स वृद्धिं बलकालं च प्राप्य दोषस्तृतीयकम्| चतुर्थकं च कुरुते प्रत्यनीकबलक्षयात्||६९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 30 (70) · Śloka 70

ಕೃತ್ವಾ ವೇಗಂ ಗತಬಲಾಃ ಸ್ವೇ ಸ್ವೇ ಸ್ಥಾನೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ| ಪುನರ್ವಿವೃದ್ಧಾಃ ಸ್ವೇ ಕಾಲೇ ಜ್ವರಯನ್ತಿ ನರಂ ಮಲಾಃ||೭೦||

View original

कृत्वा वेगं गतबलाः स्वे स्वे स्थाने व्यवस्थिताः| पुनर्विवृद्धाः स्वे काले ज्वरयन्ति नरं मलाः||७०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 31 (71-72) · Śloka 72

ಕಫಪಿತ್ತಾತ್ತ್ರಿಕಗ್ರಾಹೀ ಪೃಷ್ಠಾದ್ವಾತಕಫಾತ್ಮಕಃ| ವಾತಪಿತ್ತಾಚ್ಛಿರೋಗ್ರಾಹೀ ತ್ರಿವಿಧಃ ಸ್ಯಾತ್ತೃತೀಯಕಃ||೭೧|| ಚತುರ್ಥಕೋ ದರ್ಶಯತಿ ಪ್ರಭಾವಂ ದ್ವಿವಿಧಂ ಜ್ವರಃ| ಜಙ್ಘಾಭ್ಯಾಂ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಃ ಪೂರ್ವಂ ಶಿರಸ್ತೋಽನಿಲಸಮ್ಭವಃ||೭೨||

View original

कफपित्तात्त्रिकग्राही पृष्ठाद्वातकफात्मकः| वातपित्ताच्छिरोग्राही त्रिविधः स्यात्तृतीयकः||७१|| चतुर्थको दर्शयति प्रभावं द्विविधं ज्वरः| जङ्घाभ्यां श्लैष्मिकः पूर्वं शिरस्तोऽनिलसम्भवः||७२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 32 (73) · Śloka 73

ವಿಷಮಜ್ವರ ಏವಾನ್ಯಶ್ಚತುರ್ಥಕವಿಪರ್ಯಯಃ| ತ್ರಿವಿಧೋ ಧಾತುರೇಕೈಕೋ ದ್ವಿಧಾತುಸ್ಥಃ ಕರೋತಿ ಯಮ್||೭೩||

View original

विषमज्वर एवान्यश्चतुर्थकविपर्ययः| त्रिविधो धातुरेकैको द्विधातुस्थः करोति यम्||७३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 33 (74) · Śloka 74

ಪ್ರಾಯಶಃ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ದೃಷ್ಟಃ ಪಞ್ಚವಿಧೋ ಜ್ವರಃ| ಸನ್ನಿಪಾತೇ ತು ಯೋ ಭೂಯಾನ್ ಸ ದೋಷಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ||೭೪||

View original

प्रायशः सन्निपातेन दृष्टः पञ्चविधो ज्वरः| सन्निपाते तु यो भूयान् स दोषः परिकीर्तितः||७४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 34 (75-83) · Śloka 83

ಋತ್ವಹೋರಾತ್ರದೋಷಾಣಾಂ ಮನಸಶ್ಚ ಬಲಾಬಲಾತ್| ಕಾಲಮರ್ಥವಶಾಚ್ಚೈವ ಜ್ವರಸ್ತಂ ತಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ||೭೫|| ಗುರುತ್ವಂ ದೈನ್ಯಮುದ್ವೇಗಃ ಸದನಂ ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕೌ| ರಸಸ್ಥಿತೇ ಬಹಿಸ್ತಾಪಃ ಸಾಙ್ಗಮರ್ದೋ ವಿಜೃಮ್ಭಣಮ್||೭೬|| ರಕ್ತೋಷ್ಣಾಃ ಪಿಡಕಾಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಸರಕ್ತಂ ಷ್ಠೀವನಂ ಮುಹುಃ| ದಾಹರಾಗಭ್ರಮಮದಪ್ರಲಾಪಾ ರಕ್ತಸಂಸ್ಥಿತೇ||೭೭|| ಅನ್ತರ್ದಾಹಃ ಸತೃಣ್ಮೋಹಃ ಸಗ್ಲಾನಿಃ ಸೃಷ್ಟವಿಟ್ಕತಾ| ದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯಂ ಗಾತ್ರವಿಕ್ಷೇಪೋ ಜ್ವರೇ ಮಾಂಸಸ್ಥಿತೇ ಭವೇತ್||೭೮|| ಸ್ವೇದಸ್ತೀವ್ರಾ ಪಿಪಾಸಾ ಚ ಪ್ರಲಾಪೋ ವಮ್ಯಭೀಕ್ಷ್ಣಶಃ| ಸ್ವಗನ್ಧಸ್ಯಾಸಹತ್ವಂ ಚ ಮೇದಃಸ್ಥೇ ಗ್ಲಾನ್ಯರೋಚಕೌ||೭೯|| ವಿರೇಕವಮನೇ ಚೋಭೇ ಸಾಸ್ಥಿಭೇದಂ ಪ್ರಕೂಜನಮ್| ವಿಕ್ಷೇಪಣಂ ಚ ಗಾತ್ರಾಣಾಂ ಶ್ವಾಸಶ್ಚಾಸ್ಥಿಗತೇ ಜ್ವರೇ||೮೦|| ಹಿಕ್ಕಾ ಶ್ವಾಸಸ್ತಥಾ ಕಾಸಸ್ತಮಸಶ್ಚಾತಿದರ್ಶನಮ್| ಮರ್ಮಚ್ಛೇದೋ ಬಹಿಃ ಶೈತ್ಯಂ ದಾಹೋಽನ್ತಶ್ಚೈವ ಮಜ್ಜಗೇ||೮೧|| ಶುಕ್ರಸ್ಥಾನಗತಃ ಶುಕ್ರಮೋಕ್ಷಂ ಕೃತ್ವಾ ವಿನಾಶ್ಯ ಚ| ಪ್ರಾಣಂ ವಾಯ್ವಗ್ನಿಸೋಮೈಶ್ಚ ಸಾರ್ಧಂ ಗಚ್ಛತ್ಯಸೌ ವಿಭುಃ||೮೨|| ರಸರಕ್ತಾಶ್ರಿತಃ ಸಾಧ್ಯೋ ಮೇದೋಮಾಂಸಗತಶ್ಚ ಯಃ| ಅಸ್ಥಿಮಜ್ಜಗತಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಃ ಶುಕ್ರಸ್ಥೋ ನೈವ ಸಿದ್ಧ್ಯತಿ||೮೩||

View original

ऋत्वहोरात्रदोषाणां मनसश्च बलाबलात्| कालमर्थवशाच्चैव ज्वरस्तं तं प्रपद्यते||७५|| गुरुत्वं दैन्यमुद्वेगः सदनं छर्द्यरोचकौ| रसस्थिते बहिस्तापः साङ्गमर्दो विजृम्भणम्||७६|| रक्तोष्णाः पिडकास्तृष्णा सरक्तं ष्ठीवनं मुहुः| दाहरागभ्रममदप्रलापा रक्तसंस्थिते||७७|| अन्तर्दाहः सतृण्मोहः सग्लानिः सृष्टविट्कता| दौर्गन्ध्यं गात्रविक्षेपो ज्वरे मांसस्थिते भवेत्||७८|| स्वेदस्तीव्रा पिपासा च प्रलापो वम्यभीक्ष्णशः| स्वगन्धस्यासहत्वं च मेदःस्थे ग्लान्यरोचकौ||७९|| विरेकवमने चोभे सास्थिभेदं प्रकूजनम्| विक्षेपणं च गात्राणां श्वासश्चास्थिगते ज्वरे||८०|| हिक्का श्वासस्तथा कासस्तमसश्चातिदर्शनम्| मर्मच्छेदो बहिः शैत्यं दाहोऽन्तश्चैव मज्जगे||८१|| शुक्रस्थानगतः शुक्रमोक्षं कृत्वा विनाश्य च| प्राणं वाय्वग्निसोमैश्च सार्धं गच्छत्यसौ विभुः||८२|| रसरक्ताश्रितः साध्यो मेदोमांसगतश्च यः| अस्थिमज्जगतः कृच्छ्रः शुक्रस्थो नैव सिद्ध्यति||८३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 35 (84-88) · Śloka 89

ಹೇತುಭಿರ್ಲಕ್ಷಣೈಶ್ಚೋಕ್ತಃ ಪೂರ್ವಮಷ್ಟವಿಧೋ ಜ್ವರಃ| ಸಮಾಸೇನೋಪದಿಷ್ಟಸ್ಯ ವ್ಯಾಸತಃ ಶೃಣು ಲಕ್ಷಣಮ್||೮೪|| ಶಿರೋರುಕ್ ಪರ್ವಣಾಂ ಭೇದೋ ದಾಹೋ ರೋಮ್ಣಾಂ ಪ್ರಹರ್ಷಣಮ್| ಕಣ್ಠಾಸ್ಯಶೋಷೋ ವಮಥುಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಭ್ರಮೋಽರುಚಿಃ||೮೫|| ಸ್ವಪ್ನನಾಶೋಽತಿವಾಗ್ಜೃಮ್ಭಾ ವಾತಪಿತ್ತಜ್ವರಾಕೃತಿಃ| ಶೀತಕೋ ಗೌರವಂ ತನ್ದ್ರಾ ಸ್ತೈಮಿತ್ಯಂ ಪರ್ವಣಾಂ ಚ ರುಕ್||೮೬|| ಶಿರೋಗ್ರಹಃ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಃ ಕಾಸಃ ಸ್ವೇದಾಪ್ರವರ್ತನಮ್| ಸನ್ತಾಪೋ ಮಧ್ಯವೇಗಶ್ಚ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರಾಕೃತಿಃ||೮೭|| ಮುಹುರ್ದಾಹೋ ಮುಹುಃ ಶೀತಂ ಸ್ವೇದಸ್ತಮ್ಭೋ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ| ಮೋಹಃ ಕಾಸೋಽರುಚಿಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಪ್ರವರ್ತನಮ್||೮೮|| ಲಿಪ್ತತಿಕ್ತಾಸ್ಯತಾ ತನ್ದ್ರಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಜ್ವರಾಕೃತಿಃ| ಇತ್ಯೇತೇ ದ್ವನ್ದ್ವಜಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ...|೮೯|

View original

हेतुभिर्लक्षणैश्चोक्तः पूर्वमष्टविधो ज्वरः| समासेनोपदिष्टस्य व्यासतः शृणु लक्षणम्||८४|| शिरोरुक् पर्वणां भेदो दाहो रोम्णां प्रहर्षणम्| कण्ठास्यशोषो वमथुस्तृष्णा मूर्च्छा भ्रमोऽरुचिः||८५|| स्वप्ननाशोऽतिवाग्जृम्भा वातपित्तज्वराकृतिः| शीतको गौरवं तन्द्रा स्तैमित्यं पर्वणां च रुक्||८६|| शिरोग्रहः प्रतिश्यायः कासः स्वेदाप्रवर्तनम्| सन्तापो मध्यवेगश्च वातश्लेष्मज्वराकृतिः||८७|| मुहुर्दाहो मुहुः शीतं स्वेदस्तम्भो मुहुर्मुहुः| मोहः कासोऽरुचिस्तृष्णा श्लेष्मपित्तप्रवर्तनम्||८८|| लिप्ततिक्तास्यता तन्द्रा श्लेष्मपित्तज्वराकृतिः| इत्येते द्वन्द्वजाः प्रोक्ताः ...|८९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 36 (89-108) · Śloka 109

... ಸನ್ನಿಪಾತಜ ಉಚ್ಯತೇ||೮೯|| ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಂ ತ್ರಯೋದಶವಿಧಸ್ಯ ಹಿ| ಪ್ರಾಕ್ಸೂತ್ರಿತಸ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಲಕ್ಷಣಂ ವೈ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್||೯೦|| ಭ್ರಮಃ ಪಿಪಾಸಾ ದಾಹಶ್ಚ ಗೌರವಂ ಶಿರಸೋಽತಿರುಕ್| ವಾತಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣೇ ವಿದ್ಯಾಲ್ಲಿಙ್ಗಂ ಮನ್ದಕಫೇ ಜ್ವರೇ||೯೧|| ಶೈತ್ಯಂ ಕಾಸೋಽರುಚಿಸ್ತನ್ದ್ರಾಪಿಪಾಸಾದಾಹರುಗ್ವ್ಯಥಾಃ| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋಲ್ಬಣೇ ವ್ಯಾಧೌ ಲಿಙ್ಗಂ ಪಿತ್ತಾವರೇ ವಿದುಃ||೯೨|| ಛರ್ದಿಃ ಶೈತ್ಯಂ ಮುಹುರ್ದಾಹಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಮೋಹೋಽಸ್ಥಿವೇದನಾ| ಮನ್ದವಾತೇ ವ್ಯವಸ್ಯನ್ತಿ ಲಿಙ್ಗಂ ಪಿತ್ತಕಫೋಲ್ಬಣೇ||೯೩|| ಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥಿಶಿರಸಃ ಶೂಲಂ ಪ್ರಲಾಪೋ ಗೌರವಂ ಭ್ರಮಃ| ವಾತೋಲ್ಬಣೇ ಸ್ಯಾದ್ ದ್ವ್ಯನುಗೇ ತೃಷ್ಣಾ ಕಣ್ಠಾಸ್ಯಶುಷ್ಕತಾ||೯೪|| ರಕ್ತವಿಣ್ಮೂತ್ರತಾ ದಾಹಃ ಸ್ವೇದಸ್ತೃಡ್ ಬಲಸಙ್ಕ್ಷಯಃ| ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಚೇತಿ ತ್ರಿದೋಷೇ ಸ್ಯಾಲ್ಲಿಙ್ಗಂ ಪಿತ್ತೇ ಗರೀಯಸಿ||೯೫|| ಆಲಸ್ಯಾರುಚಿಹೃಲ್ಲಾಸದಾಹವಮ್ಯರತಿಭ್ರಮೈಃ| ಕಫೋಲ್ಬಣಂ ಸನ್ನಿಪಾತಂ ತನ್ದ್ರಾಕಾಸೇನ ಚಾದಿಶೇತ್||೯೬|| ಪ್ರತಿಶ್ಯಾ ಛರ್ದಿರಾಲಸ್ಯಂ ತನ್ದ್ರಾಽರುಚ್ಯಗ್ನಿಮಾರ್ದವಮ್| ಹೀನವಾತೇ ಪಿತ್ತಮಧ್ಯೇ ಲಿಙ್ಗಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕೇ ಮತಮ್||೯೭|| ಹಾರಿದ್ರಮೂತ್ರನೇತ್ರತ್ವಂ ದಾಹಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಭ್ರಮೋಽರುಚಿಃ| ಹೀನವಾತೇ ಮಧ್ಯಕಫೇ ಲಿಙ್ಗಂ ಪಿತ್ತಾಧಿಕೇ ಮತಮ್||೯೮|| ಶಿರೋರುಗ್ವೇಪಥುಃ ಶ್ವಾಸಃ ಪ್ರಲಾಪಶ್ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕೌ| ಹೀನಪಿತ್ತೇ ಮಧ್ಯಕಫೇ ಲಿಙ್ಗಂ ಸ್ಯಾನ್ಮಾರುತಾಧಿಕೇ||೯೯|| ಶೀತಕೋ ಗೌರವಂ ತನ್ದ್ರಾ ಪ್ರಲಾಪೋಽಸ್ಥಿಶಿರೋಽತಿರುಕ್| ಹೀನಪಿತ್ತೇ ವಾತಮಧ್ಯೇ ಲಿಙ್ಗಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕೇ ವಿದುಃ||೧೦೦|| ಶ್ವಾಸಃ ಕಾಸಃ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೋ ಮುಖಶೋಷೋಽತಿಪಾರ್ಶ್ವರುಕ್| ಕಫಹೀನೇ ಪಿತ್ತಮಧ್ಯೇ ಲಿಙ್ಗಂ ವಾತಾಧಿಕೇ ಮತಮ್||೧೦೧|| ವರ್ಚೋಭೇದೋಽಗ್ನಿದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ತೃಷ್ಣಾ ದಾಹೋಽರುಚಿರ್ಭ್ರಮಃ| ಕಫಹೀನೇ ವಾತಮಧ್ಯೇ ಲಿಙ್ಗಂ ಪಿತ್ತಾಧಿಕೇ ವಿದುಃ||೧೦೨|| ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಮತೋ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಲಕ್ಷಣಮ್| ಕ್ಷಣೇ ದಾಹಃ ಕ್ಷಣೇ ಶೀತಮಸ್ಥಿಸನ್ಧಿಶಿರೋರುಜಾ||೧೦೩|| ಸಾಸ್ರಾವೇ ಕಲುಷೇ ರಕ್ತೇ ನಿರ್ಭುಗ್ನೇ ಚಾಪಿ ದರ್ಶನೇ | ಸಸ್ವನೌ ಸರುಜೌ ಕರ್ಣೌ ಕಣ್ಠಃ ಶೂಕೈರಿವಾವೃತಃ||೧೦೪|| ತನ್ದ್ರಾ ಮೋಹಃ ಪ್ರಲಾಪಶ್ಚ ಕಾಸಃ ಶ್ವಾಸೋಽರುಚಿರ್ಭ್ರಮಃ| ಪರಿದಗ್ಧಾ ಖರಸ್ಪರ್ಶಾ ಜಿಹ್ವಾ ಸ್ರಸ್ತಾಙ್ಗತಾ ಪರಮ್||೧೦೫|| ಷ್ಠೀವನಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಕಫೇನೋನ್ಮಿಶ್ರಿತಸ್ಯ ಚ| ಶಿರಸೋ ಲೋಠನಂ ತೃಷ್ಣಾ ನಿದ್ರಾನಾಶೋ ಹೃದಿ ವ್ಯಥಾ||೧೦೬|| ಸ್ವೇದಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಣಾಂ ಚಿರಾದ್ದರ್ಶನಮಲ್ಪಶಃ| ಕೃಶತ್ವಂ ನಾತಿಗಾತ್ರಾಣಾಂ ಪ್ರತತಂ ಕಣ್ಠಕೂಜನಮ್||೧೦೭|| ಕೋಠಾನಾಂ ಶ್ಯಾವರಕ್ತಾನಾಂ ಮಣ್ಡಲಾನಾಂ ಚ ದರ್ಶನಮ್| ಮೂಕತ್ವಂ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಪಾಕೋ ಗುರುತ್ವಮುದರಸ್ಯ ಚ||೧೦೮|| ಚಿರಾತ್ ಪಾಕಶ್ಚ ದೋಷಾಣಾಂ ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಾಕೃತಿಃ|೧೦೯|

View original

... सन्निपातज उच्यते||८९|| सन्निपातज्वरस्योर्ध्वं त्रयोदशविधस्य हि| प्राक्सूत्रितस्य वक्ष्यामि लक्षणं वै पृथक् पृथक्||९०|| भ्रमः पिपासा दाहश्च गौरवं शिरसोऽतिरुक्| वातपित्तोल्बणे विद्याल्लिङ्गं मन्दकफे ज्वरे||९१|| शैत्यं कासोऽरुचिस्तन्द्रापिपासादाहरुग्व्यथाः| वातश्लेष्मोल्बणे व्याधौ लिङ्गं पित्तावरे विदुः||९२|| छर्दिः शैत्यं मुहुर्दाहस्तृष्णा मोहोऽस्थिवेदना| मन्दवाते व्यवस्यन्ति लिङ्गं पित्तकफोल्बणे||९३|| सन्ध्यस्थिशिरसः शूलं प्रलापो गौरवं भ्रमः| वातोल्बणे स्याद् द्व्यनुगे तृष्णा कण्ठास्यशुष्कता||९४|| रक्तविण्मूत्रता दाहः स्वेदस्तृड् बलसङ्क्षयः| मूर्च्छा चेति त्रिदोषे स्याल्लिङ्गं पित्ते गरीयसि||९५|| आलस्यारुचिहृल्लासदाहवम्यरतिभ्रमैः| कफोल्बणं सन्निपातं तन्द्राकासेन चादिशेत्||९६|| प्रतिश्या छर्दिरालस्यं तन्द्राऽरुच्यग्निमार्दवम्| हीनवाते पित्तमध्ये लिङ्गं श्लेष्माधिके मतम्||९७|| हारिद्रमूत्रनेत्रत्वं दाहस्तृष्णा भ्रमोऽरुचिः| हीनवाते मध्यकफे लिङ्गं पित्ताधिके मतम्||९८|| शिरोरुग्वेपथुः श्वासः प्रलापश्छर्द्यरोचकौ| हीनपित्ते मध्यकफे लिङ्गं स्यान्मारुताधिके||९९|| शीतको गौरवं तन्द्रा प्रलापोऽस्थिशिरोऽतिरुक्| हीनपित्ते वातमध्ये लिङ्गं श्लेष्माधिके विदुः||१००|| श्वासः कासः प्रतिश्यायो मुखशोषोऽतिपार्श्वरुक्| कफहीने पित्तमध्ये लिङ्गं वाताधिके मतम्||१०१|| वर्चोभेदोऽग्निदौर्बल्यं तृष्णा दाहोऽरुचिर्भ्रमः| कफहीने वातमध्ये लिङ्गं पित्ताधिके विदुः||१०२|| सन्निपातज्वरस्योर्ध्वमतो वक्ष्यामि लक्षणम्| क्षणे दाहः क्षणे शीतमस्थिसन्धिशिरोरुजा||१०३|| सास्रावे कलुषे रक्ते निर्भुग्ने चापि दर्शने | सस्वनौ सरुजौ कर्णौ कण्ठः शूकैरिवावृतः||१०४|| तन्द्रा मोहः प्रलापश्च कासः श्वासोऽरुचिर्भ्रमः| परिदग्धा खरस्पर्शा जिह्वा स्रस्ताङ्गता परम्||१०५|| ष्ठीवनं रक्तपित्तस्य कफेनोन्मिश्रितस्य च| शिरसो लोठनं तृष्णा निद्रानाशो हृदि व्यथा||१०६|| स्वेदमूत्रपुरीषाणां चिराद्दर्शनमल्पशः| कृशत्वं नातिगात्राणां प्रततं कण्ठकूजनम्||१०७|| कोठानां श्यावरक्तानां मण्डलानां च दर्शनम्| मूकत्वं स्रोतसां पाको गुरुत्वमुदरस्य च||१०८|| चिरात् पाकश्च दोषाणां सन्निपातज्वराकृतिः|१०९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 37 (109) · Śloka 110

ದೋಷೇ ವಿಬದ್ಧೇ ನಷ್ಟೇಽಗ್ನೌ ಸರ್ವಸಮ್ಪೂರ್ಣಲಕ್ಷಣಃ||೧೦೯|| ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರೋಽಸಾಧ್ಯಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಸ್ತ್ವತೋಽನ್ಯಥಾ|೧೧೦|

View original

दोषे विबद्धे नष्टेऽग्नौ सर्वसम्पूर्णलक्षणः||१०९|| सन्निपातज्वरोऽसाध्यः कृच्छ्रसाध्यस्त्वतोऽन्यथा|११०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 38 (110) · Śloka 111

ನಿದಾನೇ ತ್ರಿವಿಧಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಯಾ ಪೃಥಗ್ಜಜ್ವರಾಕೃತಿಃ||೧೧೦|| ಸಂಸರ್ಗಸನ್ನಿಪಾತಾನಾಂ ತಯಾ ಚೋಕ್ತಂ ಸ್ವಲಕ್ಷಣಮ್|೧೧೧|

View original

निदाने त्रिविधा प्रोक्ता या पृथग्जज्वराकृतिः||११०|| संसर्गसन्निपातानां तया चोक्तं स्वलक्षणम्|१११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 39 (111-113) · Śloka 114

ಆಗನ್ತುರಷ್ಟಮೋ ಯಸ್ತು ಸ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಶ್ಚತುರ್ವಿಧಃ||೧೧೧|| ಅಭಿಘಾತಾಭಿಷಙ್ಗಾಭ್ಯಾಮಭಿಚಾರಾಭಿಶಾಪತಃ| ಶಸ್ತ್ರಲೋಷ್ಟಕಶಾಕಾಷ್ಠಮುಷ್ಟ್ಯರತ್ನಿತಲದ್ವಿಜೈಃ||೧೧೨|| ತದ್ವಿಧೈಶ್ಚ ಹತೇ ಗಾತ್ರೇ ಜ್ವರಃ ಸ್ಯಾದಭಿಘಾತಜಃ| ತತ್ರಾಭಿಘಾತಜೇ ವಾಯುಃ ಪ್ರಾಯೋ ರಕ್ತಂ ಪ್ರದೂಷಯನ್||೧೧೩|| ಸವ್ಯಥಾಶೋಫವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಕರೋತಿ ಸರುಜಂ ಜ್ವರಮ್|೧೧೪|

View original

आगन्तुरष्टमो यस्तु स निर्दिष्टश्चतुर्विधः||१११|| अभिघाताभिषङ्गाभ्यामभिचाराभिशापतः| शस्त्रलोष्टकशाकाष्ठमुष्ट्यरत्नितलद्विजैः||११२|| तद्विधैश्च हते गात्रे ज्वरः स्यादभिघातजः| तत्राभिघातजे वायुः प्रायो रक्तं प्रदूषयन्||११३|| सव्यथाशोफवैवर्ण्यं करोति सरुजं ज्वरम्|११४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 40 (114-127) · Śloka 128

ಕಾಮಶೋಕಭಯಕ್ರೋಧೈರಭಿಷಕ್ತಸ್ಯ ಯೋ ಜ್ವರಃ||೧೧೪|| ಸೋಽಭಿಷಙ್ಗಾಜ್ವರೋ ಜ್ಞೇಯೋ ಯಶ್ಚ ಭೂತಾಭಿಷಙ್ಗಜಃ| ಕಾಮಶೋಕಭಯಾದ್ವಾಯುಃ, ಕ್ರೋಧಾತ್ ಪಿತ್ತಂ, ತ್ರಯೋ ಮಲಾಃ||೧೧೫|| ಭೂತಾಭಿಷಙ್ಗಾತ್ ಕುಪ್ಯನ್ತಿ ಭೂತಸಾಮಾನ್ಯಲಕ್ಷಣಾಃ| ಭೂತಾಧಿಕಾರೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಂ ತದಷ್ಟವಿಧಲಕ್ಷಣಮ್||೧೧೬|| ವಿಷವೃಕ್ಷಾನಿಲಸ್ಪರ್ಶಾತ್ತಥಾಽನ್ಯೈರ್ವಿಷಸಮ್ಭವೈಃ| ಅಭಿಷಕ್ತಸ್ಯ ಚಾಪ್ಯಾಹುರ್ಜ್ವರಮೇಕೇಽಭಿಷಙ್ಗಜಮ್||೧೧೭|| ಚಿಕಿತ್ಸಯಾ ವಿಷಘ್ನ್ಯೈವ ಸ ಶಮಂ ಲಭತೇ ನರಃ| ಅಭಿಚಾರಾಭಿಶಾಪಾಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಯಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ||೧೧೮|| ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರೋ ಘೋರಃ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸುದುಃಸಹಃ| ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಸ್ಯೋಕ್ತಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಯತ್ತಸ್ಯ ತತ್ ಸ್ಮೃತಮ್||೧೧೯|| ಚಿತ್ತೋನ್ದ್ರಿಯಶರೀರಾಣಾಮರ್ತಯೋಽನ್ಯಾಶ್ಚ ನೈಕಶಃ| ಪ್ರಯೋಗಂ ತ್ವಭಿಚಾರಸ್ಯ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶಾಪಸ್ಯ ಚೈವ ಹಿ||೧೨೦|| ಸ್ವಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾಽನುಮಾನೇನ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ ಪ್ರಶಮೇನ ವಾ| ವೈವಿಧ್ಯಾದಭಿಚಾರಸ್ಯ ಶಾಪಸ್ಯ ಚ ತದಾತ್ಮಕೇ||೧೨೧|| ಯಥಾಕರ್ಮಪ್ರಯೋಗೇಣ ಲಕ್ಷಣಂ ಸ್ಯಾತ್ ಪೃಥಗ್ವಿಧಮ್| ಧ್ಯಾನನಿಃಶ್ವಾಸಬಹುಲಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಕಾಮಜ್ವರೇ ಸ್ಮೃತಮ್||೧೨೨|| ಶೋಕಜೇ ಬಾಷ್ಪಬಹುಲಂ ತ್ರಾಸಪ್ರಾಯಂ ಭಯಜ್ವರೇ| ಕ್ರೋಧಜೇ ಬಹುಸಂರಮ್ಭಂ ಭೂತಾವೇಶೇ ತ್ವಮಾನುಷಮ್||೧೨೩|| ಮೂರ್ಚ್ಛಾಮೋಹಮದಗ್ಲಾನಿಭೂಯಿಷ್ಠಂ ವಿಷಸಮ್ಭವೇ| ಕೇಷಾಞ್ಚಿದೇಷಾಂ ಲಿಙ್ಗಾನಾಂ ಸನ್ತಾಪೋ ಜಾಯತೇ ಪುರಃ||೧೨೪|| ಪಶ್ಚಾತ್ತುಲ್ಯಂ ತು ಕೇಷಾಞ್ಚಿದೇಷು ಕಾಮಜ್ವರಾದಿಷು| ಕಾಮಾದಿಜಾನಾಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಜ್ವರಾಣಾಂ ಯದ್ವಿಶೇಷಣಮ್||೧೨೫|| ಕಾಮಾದಿಜಾನಾಂ ರೋಗಾಣಾಮನ್ಯೇಷಾಮಪಿ ತತ್ ಸ್ಮೃತಮ್| ಮನಸ್ಯಭಿಹತೇ ಪೂರ್ವಂ ಕಾಮಾದ್ಯೈರ್ನ ತಥಾ ಬಲಮ್||೧೨೬|| ಜ್ವರಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ವಾತಾದ್ಯೈರ್ದೇಹೋ ಯಾವನ್ನ ದೂಷ್ಯತಿ| ದೇಹೇ ಚಾಭಿಹ(ದ್ರು)ತೇ ಪೂರ್ವಂ ವಾತಾದ್ಯೈರ್ನ ತಥಾ ಬಲಮ್||೧೨೭|| ಜ್ವರಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಕಾಮಾದ್ಯೈರ್ಮನೋ ಯಾವನ್ನ ದೂಷ್ಯತಿ|೧೨೮|

View original

कामशोकभयक्रोधैरभिषक्तस्य यो ज्वरः||११४|| सोऽभिषङ्गाज्वरो ज्ञेयो यश्च भूताभिषङ्गजः| कामशोकभयाद्वायुः, क्रोधात् पित्तं, त्रयो मलाः||११५|| भूताभिषङ्गात् कुप्यन्ति भूतसामान्यलक्षणाः| भूताधिकारे व्याख्यातं तदष्टविधलक्षणम्||११६|| विषवृक्षानिलस्पर्शात्तथाऽन्यैर्विषसम्भवैः| अभिषक्तस्य चाप्याहुर्ज्वरमेकेऽभिषङ्गजम्||११७|| चिकित्सया विषघ्न्यैव स शमं लभते नरः| अभिचाराभिशापाभ्यां सिद्धानां यः प्रवर्तते||११८|| सन्निपातज्वरो घोरः स विज्ञेयः सुदुःसहः| सन्निपातज्वरस्योक्तं लिङ्गं यत्तस्य तत् स्मृतम्||११९|| चित्तोन्द्रियशरीराणामर्तयोऽन्याश्च नैकशः| प्रयोगं त्वभिचारस्य दृष्ट्वा शापस्य चैव हि||१२०|| स्वयं श्रुत्वाऽनुमानेन लक्ष्यते प्रशमेन वा| वैविध्यादभिचारस्य शापस्य च तदात्मके||१२१|| यथाकर्मप्रयोगेण लक्षणं स्यात् पृथग्विधम्| ध्याननिःश्वासबहुलं लिङ्गं कामज्वरे स्मृतम्||१२२|| शोकजे बाष्पबहुलं त्रासप्रायं भयज्वरे| क्रोधजे बहुसंरम्भं भूतावेशे त्वमानुषम्||१२३|| मूर्च्छामोहमदग्लानिभूयिष्ठं विषसम्भवे| केषाञ्चिदेषां लिङ्गानां सन्तापो जायते पुरः||१२४|| पश्चात्तुल्यं तु केषाञ्चिदेषु कामज्वरादिषु| कामादिजानामुद्दिष्टं ज्वराणां यद्विशेषणम्||१२५|| कामादिजानां रोगाणामन्येषामपि तत् स्मृतम्| मनस्यभिहते पूर्वं कामाद्यैर्न तथा बलम्||१२६|| ज्वरः प्राप्नोति वाताद्यैर्देहो यावन्न दूष्यति| देहे चाभिह(द्रु)ते पूर्वं वाताद्यैर्न तथा बलम्||१२७|| ज्वरः प्राप्नोति कामाद्यैर्मनो यावन्न दूष्यति|१२८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 41 (128) · Śloka 129

ತೇ ಪೂರ್ವಂ ಕೇವಲಾಃ ಪಶ್ಚಾನ್ನಿಜೈರ್ವ್ಯಾಮಿಶ್ರಲಕ್ಷಣಾಃ||೧೨೮|| ಹೇತ್ವೌಷಧವಿಶಿಷ್ಟಾಶ್ಚ ಭವನ್ತ್ಯಾಗನ್ತವೋ ಜ್ವರಾಃ|೧೨೯|

View original

ते पूर्वं केवलाः पश्चान्निजैर्व्यामिश्रलक्षणाः||१२८|| हेत्वौषधविशिष्टाश्च भवन्त्यागन्तवो ज्वराः|१२९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 42 (129-131) · Śloka 132

ಸಂಸೃಷ್ಟಾಃ ಸನ್ನಿಪತಿತಾಃ ಪೃಥಗ್ವಾ ಕುಪಿತಾ ಮಲಾಃ||೧೨೯|| ರಸಾಖ್ಯಂ ಧಾತುಮನ್ವೇತ್ಯ ಪಕ್ತಿಂ ಸ್ಥಾನಾನ್ನಿರಸ್ಯ ಚ| ಸ್ವೇನ ತೇನೋಷ್ಮಣ ಚೈವ ಕೃತ್ವಾ ದೇಹೋಷ್ಮಣೋ ಬಲಮ್||೧೩೦|| ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ರುದ್ಧ್ವಾ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಕೇವಲಂ ದೇಹಮುಲ್ಬಣಾಃ| ಸನ್ತಾಪಮಧಿಕಂ ದೇಹೇ ಜನಯನ್ತಿ ನರಸ್ತದಾ||೧೩೧|| ಭವತ್ಯತ್ಯುಷ್ಣಸರ್ವಾಙ್ಗೋ ಜ್ವರಿತಸ್ತೇನ ಚೋಚ್ಯತೇ|೧೩೨|

View original

संसृष्टाः सन्निपतिताः पृथग्वा कुपिता मलाः||१२९|| रसाख्यं धातुमन्वेत्य पक्तिं स्थानान्निरस्य च| स्वेन तेनोष्मण चैव कृत्वा देहोष्मणो बलम्||१३०|| स्रोतांसि रुद्ध्वा सम्प्राप्ताः केवलं देहमुल्बणाः| सन्तापमधिकं देहे जनयन्ति नरस्तदा||१३१|| भवत्यत्युष्णसर्वाङ्गो ज्वरितस्तेन चोच्यते|१३२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 43 (132) · Śloka 133

ಸ್ರೋತಸಾಂ ಸನ್ನಿರುದ್ಧತ್ವಾತ್ ಸ್ವೇದಂ ನಾ ನಾಧಿಗಚ್ಛತಿ||೧೩೨|| ಸ್ವಸ್ಥಾನಾತ್ ಪ್ರಚ್ಯುತೇ ಚಾಗ್ನೌ ಪ್ರಾಯಶಸ್ತರುಣೇಜ್ವರೇ|೧೩೩|

View original

स्रोतसां सन्निरुद्धत्वात् स्वेदं ना नाधिगच्छति||१३२|| स्वस्थानात् प्रच्युते चाग्नौ प्रायशस्तरुणेज्वरे|१३३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 44 (133-136) · Śloka 137

ಅರುಚಿಶ್ಚಾವಿಪಾಕಶ್ಚ ಗುರುತ್ವಮುದರಸ್ಯ ಚ||೧೩೩|| ಹೃದಯಸ್ಯಾವಿಶುದ್ಧಿಶ್ಚ ತನ್ದ್ರಾ ಚಾಲಸ್ಯಮೇವ ಚ| ಜ್ವರೋಽವಿಸರ್ಗೀ ಬಲವಾನ್ ದೋಷಾಣಾಮಪ್ರವರ್ತನಮ್||೧೩೪|| ಲಾಲಾಪ್ರಸೇಕೋ ಹೃಲ್ಲಾಸಃ ಕ್ಷುನ್ನಾಶೋ ವಿರಸಂ ಮುಖಮ್| ಸ್ತಬ್ಧಸುಪ್ತಗುರುವಂ ಚ ಗಾತ್ರಾಣಾಂ ಬಹುಮೂತ್ರತಾ||೧೩೫|| ನ ವಿಡ್ ಜೀರ್ಣಾ ನ ಚ ಗ್ಲಾನಿರ್ಜ್ವರಸ್ಯಾಮಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್| ಜ್ವರವೇಗೋಽಧಿಕಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಪ್ರಲಾಪಃ ಶ್ವಸನಂ ಭ್ರಮಃ||೧೩೬|| ಮಲಪ್ರವೃತ್ತಿರುತ್ಕ್ಲೇಶಃ ಪಚ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್|೧೩೭|

View original

अरुचिश्चाविपाकश्च गुरुत्वमुदरस्य च||१३३|| हृदयस्याविशुद्धिश्च तन्द्रा चालस्यमेव च| ज्वरोऽविसर्गी बलवान् दोषाणामप्रवर्तनम्||१३४|| लालाप्रसेको हृल्लासः क्षुन्नाशो विरसं मुखम्| स्तब्धसुप्तगुरुवं च गात्राणां बहुमूत्रता||१३५|| न विड् जीर्णा न च ग्लानिर्ज्वरस्यामस्य लक्षणम्| ज्वरवेगोऽधिकस्तृष्णा प्रलापः श्वसनं भ्रमः||१३६|| मलप्रवृत्तिरुत्क्लेशः पच्यमानस्य लक्षणम्|१३७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 45 (137) · Śloka 138

ಕ್ಷುತ್ ಕ್ಷಾಮತಾ ಲಘುತ್ವಂ ಚ ಗಾತ್ರಾಣಾಂ ಜ್ವರಮಾರ್ದವಮ್||೧೩೭|| ದೋಷಪ್ರವೃತ್ತಿರಷ್ಟಾಹೋ ನಿರಾಮಜ್ವರಲಕ್ಷಣಮ್|೧೩೮|

View original

क्षुत् क्षामता लघुत्वं च गात्राणां ज्वरमार्दवम्||१३७|| दोषप्रवृत्तिरष्टाहो निरामज्वरलक्षणम्|१३८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 46 (138) · Śloka 139

ನವಜ್ವರೇ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಸ್ನಾನಾಭ್ಯಙ್ಗಾನ್ನಮೈಥುನಮ್||೧೩೮|| ಕ್ರೋಧಪ್ರವಾತವ್ಯಾಯಾಮಾನ್ ಕಷಾಯಾಂಶ್ಚ ವಿವರ್ಜಯೇತ್|೧೩೯|

View original

नवज्वरे दिवास्वप्नस्नानाभ्यङ्गान्नमैथुनम्||१३८|| क्रोधप्रवातव्यायामान् कषायांश्च विवर्जयेत्|१३९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 47 (139) · Śloka 140

ಜ್ವರೇ ಲಙ್ಘನಮೇವಾದಾವುಪದಿಷ್ಟಮೃತೇ ಜ್ವರಾತ್||೧೩೯|| ಕ್ಷಯಾನಿಲಭಯಕ್ರೋಧಕಾಮಶೋಕಶ್ರಮೋದ್ಭವಾತ್ |೧೪೦|

View original

ज्वरे लङ्घनमेवादावुपदिष्टमृते ज्वरात्||१३९|| क्षयानिलभयक्रोधकामशोकश्रमोद्भवात् |१४०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 48 (140-141) · Śloka 142

ಲಙ್ಘನೇನ ಕ್ಷಯಂ ನೀತೇ ದೋಷೇ ಸನ್ಧುಕ್ಷಿತೇಽನಲೇ||೧೪೦|| ವಿಜ್ವರತ್ವಂ ಲಘುತ್ವಂ ಚ ಕ್ಷುಚ್ಚೈವಾಸ್ಯೋಪಜಾಯತೇ | ಪ್ರಾಣಾವಿರೋಧಿನಾ ಚೈನಂ ಲಙ್ಘನೇನೋಪಪಾದಯೇತ್||೧೪೧|| ಬಲಾಧಿಷ್ಠಾನಮಾರೋಗ್ಯಂ ಯದರ್ಥೋಽಯಂ ಕ್ರಿಯಾಕ್ರಮಃ|೧೪೨|

View original

लङ्घनेन क्षयं नीते दोषे सन्धुक्षितेऽनले||१४०|| विज्वरत्वं लघुत्वं च क्षुच्चैवास्योपजायते | प्राणाविरोधिना चैनं लङ्घनेनोपपादयेत्||१४१|| बलाधिष्ठानमारोग्यं यदर्थोऽयं क्रियाक्रमः|१४२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 49 (142) · Śloka 143

ಲಙ್ಘನಂ ಸ್ವೇದನಂ ಕಾಲೋ ಯವಾಗ್ವಸ್ತಿಕ್ತಕೋ ರಸಃ||೧೪೨|| ಪಾಚನಾನ್ಯವಿಪಕ್ವಾನಾಂ ದೋಷಾಣಾಂ ತರುಣೇ ಜ್ವರೇ|೧೪೩|

View original

लङ्घनं स्वेदनं कालो यवाग्वस्तिक्तको रसः||१४२|| पाचनान्यविपक्वानां दोषाणां तरुणे ज्वरे|१४३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 50 (143-144) · Śloka 145

ತೃಷ್ಯತೇ ಸಲಿಲಂ ಚೋಷ್ಣಂ ದದ್ಯಾದ್ವಾತಕಫಜ್ವರೇ ||೧೪೩|| ಮದ್ಯೋತ್ಥೇ ಪೈತ್ತಿಕೇ ಚಾಥ ಶೀತಲಂ ತಿಕ್ತಕೈಃ ಶೃತಮ್| ದೀಪನಂ ಪಾಚನಂ ಚೈವ ಜ್ವರಘ್ನಮುಭಯಂ ಹಿ ತತ್||೧೪೪|| ಸ್ರೋತಸಾಂ ಶೋಧನಂ ಬಲ್ಯಂ ರುಚಿಸ್ವೇದಕರಂ ಶಿವಮ್|೧೪೫|

View original

तृष्यते सलिलं चोष्णं दद्याद्वातकफज्वरे ||१४३|| मद्योत्थे पैत्तिके चाथ शीतलं तिक्तकैः शृतम्| दीपनं पाचनं चैव ज्वरघ्नमुभयं हि तत्||१४४|| स्रोतसां शोधनं बल्यं रुचिस्वेदकरं शिवम्|१४५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 51 (145) · Śloka 146

ಮುಸ್ತಪರ್ಪಟಕೋಶೀರಚನ್ದನೋದೀಚ್ಯನಾಗರೈಃ||೧೪೫|| ಶೃತಶೀತಂ ಜಲಂ ದದ್ಯಾತ್ ಪಿಪಾಸಾಜ್ವರಶಾನ್ತಯೇ|೧೪೬|

View original

मुस्तपर्पटकोशीरचन्दनोदीच्यनागरैः||१४५|| शृतशीतं जलं दद्यात् पिपासाज्वरशान्तये|१४६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 52 (146) · Śloka 147

ಕಫಪ್ರಧಾನಾನುತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಾನ್ ದೋಷಾನಾಮಾಶಯಸ್ಥಿತಾನ್||೧೪೬|| ಬುದ್ಧ್ವಾ ಜ್ವರಕರಾನ್ ಕಾಲೇ ವಮ್ಯಾನಾಂ ವಮನೈರ್ಹರೇತ್|೧೪೭|

View original

कफप्रधानानुत्क्लिष्टान् दोषानामाशयस्थितान्||१४६|| बुद्ध्वा ज्वरकरान् काले वम्यानां वमनैर्हरेत्|१४७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 53 (147-148) · Śloka 149

ಅನುಪಸ್ಥಿತದೋಷಾಣಾಂ ವಮನಂ ತರುಣೇಜ್ವರೇ||೧೪೭|| ಹೃದ್ರೋಗಂ ಶ್ವಾಸಮಾನಾಹಂ ಮೋಹಂ ಚ ಜನಯೇದ್ಭೃಶಮ್| ಸರ್ವದೇಹಾನುಗಾಃ ಸಾಮಾ ಧಾತುಸ್ಥಾ ಅಸುನಿರ್ಹರಾಃ ||೧೪೮|| ದೋಷಾಃ ಫಲಾನಾಮಾಮಾನಾಂ ಸ್ವರಸಾ ಇವ ಸಾತ್ಯಯಾಃ|೧೪೯|

View original

अनुपस्थितदोषाणां वमनं तरुणेज्वरे||१४७|| हृद्रोगं श्वासमानाहं मोहं च जनयेद्भृशम्| सर्वदेहानुगाः सामा धातुस्था असुनिर्हराः ||१४८|| दोषाः फलानामामानां स्वरसा इव सात्ययाः|१४९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 54 (149-154) · Śloka 155

ವಮಿತಂ ಲಙ್ಘಿತಂ ಕಾಲೇ ಯವಾಗೂಭಿರುಪಾಚರೇತ್||೧೪೯|| ಯಥಾಸ್ವೌಷಧಸಿದ್ಧಾಭಿರ್ಮಣ್ಡಪೂರ್ವಾಭಿರಾದಿತಃ| ಯಾವಜ್ಜ್ವರಮೃದೂಭಾವಾತ್ ಷಡಹಂ ವಾ ವಿಚಕ್ಷಣಃ||೧೫೦|| ತಸ್ಯಾಗ್ನಿರ್ದೀಪ್ಯತೇ ತಾಭಿಃ ಸಮಿದ್ಭಿರಿವ ಪಾವಕಃ| ತಾಶ್ಚ ಭೇಷಜಸಂಯೋಗಾಲ್ಲಘುತ್ವಾಚ್ಚಾಗ್ನಿದೀಪನಾಃ||೧೫೧|| ವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಣಾಂ ದೋಷಾಣಾಂ ಚಾನುಲೋಮನಾಃ| ಸ್ವೇದನಾಯ ದ್ರವೋಷ್ಣತ್ವಾದ್ದ್ರವತ್ವಾತ್ತೃಟ್ಪ್ರಶಾನ್ತಯೇ||೧೫೨|| ಆಹಾರಭಾವಾತ್ ಪ್ರಾಣಾಯ ಸರತ್ವಾಲ್ಲಾಘವಾಯ ಚ| ಜ್ವರಘ್ನ್ಯೋ ಜ್ವರಸಾತ್ಮ್ಯತ್ವಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ ಪೇಯಾಭಿರಾದಿತಃ||೧೫೩|| ಜ್ವರಾನುಪಚರೇದ್ಧೀಮಾನೃತೇ ಮದ್ಯಸಮುತ್ಥಿತಾತ್| ಮದಾತ್ಯಯೇ ಮದ್ಯನಿತ್ಯೇ ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಪಿತ್ತಕಫಾಧಿಕೇ||೧೫೪|| ಊರ್ಧ್ವಗೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಚ ಯವಾಗೂರ್ನ ಹಿತಾ ಜ್ವರೇ|೧೫೫|

View original

वमितं लङ्घितं काले यवागूभिरुपाचरेत्||१४९|| यथास्वौषधसिद्धाभिर्मण्डपूर्वाभिरादितः| यावज्ज्वरमृदूभावात् षडहं वा विचक्षणः||१५०|| तस्याग्निर्दीप्यते ताभिः समिद्भिरिव पावकः| ताश्च भेषजसंयोगाल्लघुत्वाच्चाग्निदीपनाः||१५१|| वातमूत्रपुरीषाणां दोषाणां चानुलोमनाः| स्वेदनाय द्रवोष्णत्वाद्द्रवत्वात्तृट्प्रशान्तये||१५२|| आहारभावात् प्राणाय सरत्वाल्लाघवाय च| ज्वरघ्न्यो ज्वरसात्म्यत्वात्तस्मात् पेयाभिरादितः||१५३|| ज्वरानुपचरेद्धीमानृते मद्यसमुत्थितात्| मदात्यये मद्यनित्ये ग्रीष्मे पित्तकफाधिके||१५४|| ऊर्ध्वगे रक्तपित्ते च यवागूर्न हिता ज्वरे|१५५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 55 (155) · Śloka 156

ತತ್ರ ತರ್ಪಣಮೇವಾಗ್ರೇ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಂ ಲಾಜಸಕ್ತುಭಿಃ||೧೫೫|| ಜ್ವರಾಪಹೈಃ ಫಲರಸೈರ್ಯುಕ್ತಂ ಸಮಧುಶರ್ಕರಮ್|೧೫೬|

View original

तत्र तर्पणमेवाग्रे प्रयोज्यं लाजसक्तुभिः||१५५|| ज्वरापहैः फलरसैर्युक्तं समधुशर्करम्|१५६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 56 (156-159) · Śloka 160

ತತಃ ಸಾತ್ಮ್ಯಬಲಾಪೇಕ್ಷೀ ಭೋಜಯೇಜ್ಜೀರ್ಣತರ್ಪಣಮ್||೧೫೬|| ತನುನಾ ಮುದ್ಗಯೂಷೇಣ ಜಾಙ್ಗಲಾನಾಂ ರಸೇನ ವಾ| ಅನ್ನಕಾಲೇಷು ಚಾಪ್ಯಸ್ಮೈ ವಿಧೇಯಂ ದನ್ತಧಾವನಮ್||೧೫೭|| ಯೋಽಸ್ಯ ವಕ್ತ್ರರಸಸ್ತಸ್ಮಾದ್ವಿಪರೀತಂ ಪ್ರಿಯಂ ಚ ಯತ್| ತದಸ್ಯ ಮುಖವೈಶದ್ಯಂ ಪ್ರಕಾಙ್ಕ್ಷಾಂ ಚಾನ್ನಪಾನಯೋಃ||೧೫೮|| ಧತ್ತೇ ರಸವಿಶೇಷಾಣಾಮಭಿಜ್ಞತ್ವಂ ಕರೋತಿ ಯತ್| ವಿಶೋಧ್ಯ ದ್ರುಮಶಾಖಾಗ್ರೈರಾಸ್ಯಂ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಚಾಸಕೃತ್||೧೫೯|| ಮಸ್ತ್ವಿಕ್ಷುರಸಮದ್ಯಾದ್ಯೈರ್ಯಥಾಹಾರಮವಾಪ್ನುಯಾತ್|೧೬೦|

View original

ततः सात्म्यबलापेक्षी भोजयेज्जीर्णतर्पणम्||१५६|| तनुना मुद्गयूषेण जाङ्गलानां रसेन वा| अन्नकालेषु चाप्यस्मै विधेयं दन्तधावनम्||१५७|| योऽस्य वक्त्ररसस्तस्माद्विपरीतं प्रियं च यत्| तदस्य मुखवैशद्यं प्रकाङ्क्षां चान्नपानयोः||१५८|| धत्ते रसविशेषाणामभिज्ञत्वं करोति यत्| विशोध्य द्रुमशाखाग्रैरास्यं प्रक्षाल्य चासकृत्||१५९|| मस्त्विक्षुरसमद्याद्यैर्यथाहारमवाप्नुयात्|१६०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 57 (160) · Śloka 161

ಪಾಚನಂ ಶಮನೀಯಂ ವಾ ಕಷಾಯಂ ಪಾಯಯೇದ್ಭಿಷಕ್||೧೬೦|| ಜ್ವರಿತಂ ಷಡಹೇಽತೀತೇ ಲಘ್ವನ್ನಪ್ರತಿಭೋಜಿತಮ್|೧೬೧|

View original

पाचनं शमनीयं वा कषायं पाययेद्भिषक्||१६०|| ज्वरितं षडहेऽतीते लघ्वन्नप्रतिभोजितम्|१६१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 58 (161-162) · Śloka 163

ಸ್ತಭ್ಯನ್ತೇ ನ ವಿಪಚ್ಯನ್ತೇ ಕುರ್ವನ್ತಿ ವಿಷಮಜ್ವರಮ್||೧೬೧|| ದೋಷಾ ಬದ್ಧಾಃ ಕಷಾಯೇಣ ಸ್ತಮ್ಭಿತ್ವಾತ್ತರುಣೇ ಜ್ವರೇ| ನ ತು ಕಲ್ಪನಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಕಷಾಯಃ ಪ್ರತಿಷಿಧ್ಯತೇ||೧೬೨|| ಯಃ ಕಷಾಯಕಷಾಯಃ ಸ್ಯಾತ್ ಸ ವರ್ಜ್ಯಸ್ತರುಣಜ್ವರೇ|೧೬೩|

View original

स्तभ्यन्ते न विपच्यन्ते कुर्वन्ति विषमज्वरम्||१६१|| दोषा बद्धाः कषायेण स्तम्भित्वात्तरुणे ज्वरे| न तु कल्पनमुद्दिश्य कषायः प्रतिषिध्यते||१६२|| यः कषायकषायः स्यात् स वर्ज्यस्तरुणज्वरे|१६३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 59 (163) · Śloka 164

ಯೂಷೈರಮ್ಲೈರನಮ್ಲೈರ್ವಾ ಜಾಙ್ಗಲೈರ್ವಾ ರಸೈರ್ಹಿತೈಃ||೧೬೩|| ದಶಾಹಂ ಯಾವದಶ್ನೀಯಾಲ್ಲಘ್ವನ್ನಂ ಜ್ವರಶಾನ್ತಯೇ|೧೬೪|

View original

यूषैरम्लैरनम्लैर्वा जाङ्गलैर्वा रसैर्हितैः||१६३|| दशाहं यावदश्नीयाल्लघ्वन्नं ज्वरशान्तये|१६४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 60 (164) · Śloka 165

ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಕಫೇ ಮನ್ದೇ ವಾತಪಿತ್ತೋತ್ತರೇ ಜ್ವರೇ||೧೬೪|| ಪರಿಪಕ್ವೇಷು ದೋಷೇಷು ಸರ್ಪಿಷ್ಪಾನಂ ಯಥಾಽಮೃತಮ್|೧೬೫|

View original

अत ऊर्ध्वं कफे मन्दे वातपित्तोत्तरे ज्वरे||१६४|| परिपक्वेषु दोषेषु सर्पिष्पानं यथाऽमृतम्|१६५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 61 (165-166) · Śloka 167

ನಿರ್ದಶಾಹಮಪಿ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಕಫೋತ್ತರಮಲಙ್ಘಿತಮ್||೧೬೫|| ನ ಸರ್ಪಿಃ ಪಾಯಯೇದ್ವೈದ್ಯಃ ಕಷಾಯೈಸ್ತಮುಪಾಚರೇತ್ | ಯಾವಲ್ಲಘುತ್ವಾದಶನಂ ದದ್ಯಾನ್ಮಾಂಸರಸೇನ ಚ||೧೬೬|| ಬಲಂ ಹ್ಯಲಂ ನಿಗ್ರಹಾಯ ದೋಷಾಣಾಂ, ಬಲಕೃಚ್ಚ ತತ್ |೧೬೭|

View original

निर्दशाहमपि ज्ञात्वा कफोत्तरमलङ्घितम्||१६५|| न सर्पिः पाययेद्वैद्यः कषायैस्तमुपाचरेत् | यावल्लघुत्वादशनं दद्यान्मांसरसेन च||१६६|| बलं ह्यलं निग्रहाय दोषाणां, बलकृच्च तत् |१६७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 62 (167) · Śloka 168

ದಾಹತೃಷ್ಣಾಪರೀತಸ್ಯ ವಾತಪಿತ್ತೋತ್ತರಂ ಜ್ವರಮ್||೧೬೭|| ಬದ್ಧಪ್ರಚ್ಯುತದೋಷಂ ವಾ ನಿರಾಮಂ ಪಯಸಾ ಜಯೇತ್|೧೬೮|

View original

दाहतृष्णापरीतस्य वातपित्तोत्तरं ज्वरम्||१६७|| बद्धप्रच्युतदोषं वा निरामं पयसा जयेत्|१६८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 63 (168) · Śloka 169

ಕ್ರಿಯಾಭಿರಾಭಿಃ ಪ್ರಶಮಂ ನ ಪ್ರಯಾತಿ ಯದಾ ಜ್ವರಃ||೧೬೮|| ಅಕ್ಷೀಣಬಲಮಾಂಸಾಗ್ನೇಃ ಶಮಯೇತ್ತಂ ವಿರೇಚನೈಃ|೧೬೯|

View original

क्रियाभिराभिः प्रशमं न प्रयाति यदा ज्वरः||१६८|| अक्षीणबलमांसाग्नेः शमयेत्तं विरेचनैः|१६९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 64 (169-170) · Śloka 171

ಜ್ವರಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ನ ಹಿತಂ ವಮನಂ ನ ವಿರೇಚನಮ್||೧೬೯|| ಕಾಮಂ ತು ಪಯಸಾ ತಸ್ಯ ನಿರೂಹೈರ್ವಾ ಹರೇನ್ಮಲಾನ್| ನಿರೂಹೋ ಬಲಮಗ್ನಿಂ ಚ ವಿಜ್ವರತ್ವಂ ಮುದಂ ರುಚಿಮ್||೧೭೦|| ಪರಿಪಕ್ವೇಷು ದೋಷೇಷು ಪ್ರಯುಕ್ತಃ ಶೀಘ್ರಮಾವಹೇತ್|೧೭೧|

View original

ज्वरक्षीणस्य न हितं वमनं न विरेचनम्||१६९|| कामं तु पयसा तस्य निरूहैर्वा हरेन्मलान्| निरूहो बलमग्निं च विज्वरत्वं मुदं रुचिम्||१७०|| परिपक्वेषु दोषेषु प्रयुक्तः शीघ्रमावहेत्|१७१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 65 (171) · Śloka 172

ಪಿತ್ತಂ ವಾ ಕಫಪಿತ್ತಂ ವಾ ಪಿತ್ತಾಶಯಗತಂ ಹರೇತ್||೧೭೧|| ಸ್ರಂಸನಂ ತ್ರೀನ್ಮಲಾನ್ ಬಸ್ತಿರ್ಹರೇತ್ ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥಿತಾನ್|೧೭೨|

View original

पित्तं वा कफपित्तं वा पित्ताशयगतं हरेत्||१७१|| स्रंसनं त्रीन्मलान् बस्तिर्हरेत् पक्वाशयस्थितान्|१७२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 66 (172) · Śloka 173

ಜ್ವರೇ ಪುರಾಣೇ ಸಙ್ಕ್ಷೀಣೇ ಕಫಪಿತ್ತೇ ದೃಢಾಗ್ನಯೇ||೧೭೨|| ರೂಕ್ಷಬದ್ಧಪುರೀಷಾಯ ಪ್ರದದ್ಯಾದನುವಾಸನಮ್|೧೭೩|

View original

ज्वरे पुराणे सङ्क्षीणे कफपित्ते दृढाग्नये||१७२|| रूक्षबद्धपुरीषाय प्रदद्यादनुवासनम्|१७३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 67 (173) · Śloka 174

ಗೌರವೇ ಶಿರಸಃ ಶೂಲೇ ವಿಬದ್ಧೇಷ್ವಿನ್ದ್ರಿಯೇಷು ಚ||೧೭೩|| ಜೀರ್ಣಜ್ವರೇ ರುಚಿಕರಂ ಕುರ್ಯಾನ್ಮೂರ್ಧವಿರೇಚನಮ್|೧೭೪|

View original

गौरवे शिरसः शूले विबद्धेष्विन्द्रियेषु च||१७३|| जीर्णज्वरे रुचिकरं कुर्यान्मूर्धविरेचनम्|१७४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 68 (174-175) · Śloka 176

ಅಭ್ಯಙ್ಗಾಂಶ್ಚ ಪ್ರದೇಹಾಂಶ್ಚ ಪರಿಷೇಕಾವಗಾಹನೇ||೧೭೪|| ವಿಭಜ್ಯ ಶೀತೋಷ್ಣಕೃತಂ ಕುರ್ಯಾಜ್ಜೀರ್ಣೇ ಜ್ವರೇ ಭಿಷಕ್| ತೈರಾಶು ಪ್ರಶಮಂ ಯಾತಿ ಬಹಿರ್ಮಾರ್ಗಗತೋ ಜ್ವರಃ||೧೭೫|| ಲಭನ್ತೇ ಸುಖಮಙ್ಗಾನಿ ಬಲಂ ವರ್ಣಶ್ಚ ವರ್ಧತೇ|೧೭೬|

View original

अभ्यङ्गांश्च प्रदेहांश्च परिषेकावगाहने||१७४|| विभज्य शीतोष्णकृतं कुर्याज्जीर्णे ज्वरे भिषक्| तैराशु प्रशमं याति बहिर्मार्गगतो ज्वरः||१७५|| लभन्ते सुखमङ्गानि बलं वर्णश्च वर्धते|१७६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 69 (176) · Śloka 177

ಧೂಪನಾಞ್ಜನಯೋಗೈಶ್ಚ ಯಾನ್ತಿ ಜೀರ್ಣಜ್ವರಾಃ ಶಮಮ್||೧೭೬|| ತ್ವಙ್ಮಾತ್ರಶೇಷಾ ಯೇಷಾಂ ಚ ಭವತ್ಯಾಗನ್ತುರನ್ವಯಃ|೧೭೭|

View original

धूपनाञ्जनयोगैश्च यान्ति जीर्णज्वराः शमम्||१७६|| त्वङ्मात्रशेषा येषां च भवत्यागन्तुरन्वयः|१७७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 70 (177-178) · Śloka 179

ಇತಿ ಕ್ರಿಯಾಕ್ರಮಃ ಸಿದ್ಧೋ ಜ್ವರಘ್ನಃ ಸಮ್ಪ್ರಕಾಶಿತಃ||೧೭೭|| ಯೇಷಾಂ ತ್ವೇಷ ಕ್ರಮಸ್ತಾನಿ ದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯೂರ್ಧ್ವಮತಃ ಶೃಣು| ರಕ್ತಶಾಲ್ಯಾದಯಃ ಶಸ್ತಾಃ ಪುರಾಣಾಃ ಷಷ್ಟಿಕೈಃ ಸಹ||೧೭೮|| ಯವಾಗ್ವೋದನಲಾಜಾರ್ಥೇ ಜ್ವರಿತಾನಾಂ ಜ್ವರಾಪಹಾಃ|೧೭೯|

View original

इति क्रियाक्रमः सिद्धो ज्वरघ्नः सम्प्रकाशितः||१७७|| येषां त्वेष क्रमस्तानि द्रव्याण्यूर्ध्वमतः शृणु| रक्तशाल्यादयः शस्ताः पुराणाः षष्टिकैः सह||१७८|| यवाग्वोदनलाजार्थे ज्वरितानां ज्वरापहाः|१७९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 71 (179-187) · Śloka 188

ಲಾಜಪೇಯಾಂ ಸುಖಜರಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಗರೈಃ ಶೃತಾಮ್||೧೭೯|| ಪಿಬೇಜ್ಜ್ವರೀ ಜ್ವರಹರಾಂ ಕ್ಷುದ್ವಾನಲ್ಪಾಗ್ನಿರಾದಿತಃ| ಅಮ್ಲಾಭಿಲಾಷೀ ತಾಮೇವ ದಾಡಿಮಾಮ್ಲಾಂ ಸನಾಗರಾಮ್||೧೮೦|| ಸೃಷ್ಟವಿಟ್ ಪೈತ್ತಿಕೋ ವಾಽಥ ಶೀತಾಂ ಮಧುಯುತಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಪೇಯಾಂ ವಾ ರಕ್ತಶಾಲೀನಾಂ ಪಾರ್ಶ್ವಬಸ್ತಿಶಿರೋರುಜಿ||೧೮೧|| ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಕಣ್ಟಕಾರಿಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಾಂ ಜ್ವರಹರಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಜ್ವರಾತಿಸಾರೀ ಪೇಯಾಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್ ಸಾಮ್ಲಾಂ ಶೃತಾಂ ನರಃ||೧೮೨|| ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಬಲಾಬಿಲ್ವನಾಗರೋತ್ಪಲಧಾನ್ಯಕೈಃ| ಶೃತಾಂ ವಿದಾರೀಗನ್ಧಾದ್ಯೈರ್ದೀಪನೀಂ ಸ್ವೇದನೀಂ ನರಃ||೧೮೩|| ಕಾಸೀ ಶ್ವಾಸೀ ಚ ಹಿಕ್ಕೀ ಚ ಯವಾಗೂಂ ಜ್ವರಿತಃ ಪಿಬೇತ್| ವಿಬದ್ಧವರ್ಚಾಃ ಸಯವಾಂ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಮಲಕೈಃ ಶೃತಾಮ್||೧೮೪|| ಸರ್ಪಿಷ್ಮತೀಂ ಪಿಬೇತ್ ಪೇಯಾಂ ಜ್ವರೀ ದೋಷಾನುಲೋಮನೀಮ್| ಕೋಷ್ಠೇ ವಿಬದ್ಧೇ ಸರುಜಿ ಪಿಬೇತ್ ಪೇಯಾಂ ಶೃತಾಂ ಜ್ವರೀ||೧೮೫|| ಮೃದ್ವೀಕಾಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಚವ್ಯಾಮಲಕನಾಗರೈಃ| ಪಿಬೇತ್ ಸಬಿಲ್ವಾಂ ಪೇಯಾಂ ವಾ ಜ್ವರೇ ಸಪರಿಕರ್ತಿಕೇ||೧೮೬|| ಬಲಾವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಕೋಲಾಮ್ಲಕಲಶೀಧಾವನೀಶೃತಾಮ್| ಅಸ್ವೇದನಿದ್ರಸ್ತೃಷ್ಣಾರ್ತಃ ಪಿಬೇತ್ ಪೇಯಾಂ ಸಶರ್ಕರಾಮ್||೧೮೭|| ನಾಗರಾಮಲಕೈಃ ಸಿದ್ಧಾಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಾಂ ಜ್ವರಾಪಹಾಮ್|೧೮೮|

View original

लाजपेयां सुखजरां पिप्पलीनागरैः शृताम्||१७९|| पिबेज्ज्वरी ज्वरहरां क्षुद्वानल्पाग्निरादितः| अम्लाभिलाषी तामेव दाडिमाम्लां सनागराम्||१८०|| सृष्टविट् पैत्तिको वाऽथ शीतां मधुयुतां पिबेत्| पेयां वा रक्तशालीनां पार्श्वबस्तिशिरोरुजि||१८१|| श्वदंष्ट्राकण्टकारिभ्यां सिद्धां ज्वरहरां पिबेत्| ज्वरातिसारी पेयां वा पिबेत् साम्लां शृतां नरः||१८२|| पृश्निपर्णीबलाबिल्वनागरोत्पलधान्यकैः| शृतां विदारीगन्धाद्यैर्दीपनीं स्वेदनीं नरः||१८३|| कासी श्वासी च हिक्की च यवागूं ज्वरितः पिबेत्| विबद्धवर्चाः सयवां पिप्पल्यामलकैः शृताम्||१८४|| सर्पिष्मतीं पिबेत् पेयां ज्वरी दोषानुलोमनीम्| कोष्ठे विबद्धे सरुजि पिबेत् पेयां शृतां ज्वरी||१८५|| मृद्वीकापिप्पलीमूलचव्यामलकनागरैः| पिबेत् सबिल्वां पेयां वा ज्वरे सपरिकर्तिके||१८६|| बलावृक्षाम्लकोलाम्लकलशीधावनीशृताम्| अस्वेदनिद्रस्तृष्णार्तः पिबेत् पेयां सशर्कराम्||१८७|| नागरामलकैः सिद्धां घृतभृष्टां ज्वरापहाम्|१८८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 72 (188) · Śloka 189

ಮುದ್ಗಾನ್ಮಸೂರಾಂಶ್ಚಣಕಾನ್ ಕುಲತ್ಥಾನ್ ಸಮಕುಷ್ಟಕಾನ್||೧೮೮|| ಯೂಷಾರ್ಥೇ ಯೂಷಸಾತ್ಮ್ಯಾನಾಂ ಜ್ವರಿತಾನಾಂ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್|೧೮೯|

View original

मुद्गान्मसूरांश्चणकान् कुलत्थान् समकुष्टकान्||१८८|| यूषार्थे यूषसात्म्यानां ज्वरितानां प्रदापयेत्|१८९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 73 (189) · Śloka 190

ಪಟೋಲಪತ್ರಂ ಸಫಲಂ ಕುಲಕಂ ಪಾಪಚೇಲಿಕಮ್||೧೮೯|| ಕರ್ಕೋಟಕಂ ಕಠಿಲ್ಲಂ ಚ ವಿದ್ಯಾಚ್ಛಾಕಂ ಜ್ವರೇ ಹಿತಮ್|೧೯೦|

View original

पटोलपत्रं सफलं कुलकं पापचेलिकम्||१८९|| कर्कोटकं कठिल्लं च विद्याच्छाकं ज्वरे हितम्|१९०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 74 (190-193) · Śloka 194

ಲಾವಾನ್ ಕಪಿಞ್ಜಲಾನೇಣಾಂಶ್ಚಕೋರಾನುಪಚಕ್ರಕಾನ್||೧೯೦|| ಕುರಙ್ಗಾನ್ ಕಾಲಪುಚ್ಛಾಂಶ್ಚ ಹರಿಣಾನ್ ಪೃಷತಾಞ್ಛಶಾನ್| ಪ್ರದದ್ಯಾನ್ಮಾಂಸಸಾತ್ಮ್ಯಾಯ ಜ್ವರಿತಾಯ ಜ್ವರಾಪಹಾನ್||೧೯೧|| ಈಷದಮ್ಲಾನನಮ್ಲಾನ್ ವಾ ರಸಾನ್ ಕಾಲೇ ವಿಚಕ್ಷಣಃ| ಕುಕ್ಕುಟಾಂಶ್ಚ ಮಯೂರಾಂಶ್ಚ ತಿತ್ತಿರಿಕ್ರೌಞ್ಚವರ್ತಕಾನ್||೧೯೨|| ಗುರೂಷ್ಣತ್ವಾನ್ನ ಶಂಸನ್ತಿ ಜ್ವರೇ ಕೇಚಿಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಕಾಃ| ಲಙ್ಘನೇನಾನಿಲಬಲಂ ಜ್ವರೇ ಯದ್ಯಧಿಕಂ ಭವೇತ್||೧೯೩|| ಭಿಷಙ್ಮಾತ್ರಾವಿಕಲ್ಪಜ್ಞೋ ದದ್ಯಾತ್ತಾನಪಿ ಕಾಲವಿತ್|೧೯೪|

View original

लावान् कपिञ्जलानेणांश्चकोरानुपचक्रकान्||१९०|| कुरङ्गान् कालपुच्छांश्च हरिणान् पृषताञ्छशान्| प्रदद्यान्मांससात्म्याय ज्वरिताय ज्वरापहान्||१९१|| ईषदम्लाननम्लान् वा रसान् काले विचक्षणः| कुक्कुटांश्च मयूरांश्च तित्तिरिक्रौञ्चवर्तकान्||१९२|| गुरूष्णत्वान्न शंसन्ति ज्वरे केचिच्चिकित्सकाः| लङ्घनेनानिलबलं ज्वरे यद्यधिकं भवेत्||१९३|| भिषङ्मात्राविकल्पज्ञो दद्यात्तानपि कालवित्|१९४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 75 (194) · Śloka 195

ಘರ್ಮಾಮ್ಬು ಚಾನುಪಾನಾರ್ಥಂ ತೃಷಿತಾಯ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್||೧೯೪|| ಮದ್ಯಂ ವಾ ಮದ್ಯಸಾತ್ಮ್ಯಾಯ ಯಥಾದೋಷಂ ಯಥಾಬಲಮ್|೧೯೫|

View original

घर्माम्बु चानुपानार्थं तृषिताय प्रदापयेत्||१९४|| मद्यं वा मद्यसात्म्याय यथादोषं यथाबलम्|१९५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 76 (195-196) · Śloka 196

ಗುರೂಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧಮಧುರಾನ್ ಕಷಾಯಾಂಶ್ಚ ನವಜ್ವರೇ||೧೯೫|| ಆಹಾರಾನ್ ದೋಷಪಕ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಪ್ರಾಯಶಃ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್| ಅನ್ನಪಾನಕ್ರಮಃ ಸಿದ್ಧೋ ಜ್ವರಘ್ನಃ ಸಮ್ಪ್ರಕಾಶಿತಃ||೧೯೬||

View original

गुरूष्णस्निग्धमधुरान् कषायांश्च नवज्वरे||१९५|| आहारान् दोषपक्त्यर्थं प्रायशः परिवर्जयेत्| अन्नपानक्रमः सिद्धो ज्वरघ्नः सम्प्रकाशितः||१९६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 77 (197-199) · Śloka 200

ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಕಷಾಯಾ ಜ್ವರನಾಶನಾಃ| ಪಾಕ್ಯಂ ಶೀತಕಷಾಯಂ ವಾ ಮುಸ್ತಪರ್ಪಟಕಂ ಪಿಬೇತ್||೧೯೭|| ಸನಾಗರಂ ಪರ್ಪಟಕಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಸದುರಾಲಭಮ್| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಂ ಮುಸ್ತಂ ಗುಡೂಚೀಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್||೧೯೮|| ಪಾಠಾಮುಶೀರಂ ಸೋದೀಚ್ಯಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಜ್ವರಶಾನ್ತಯೇ| ಜ್ವರಘ್ನಾ ದೀಪನಾಶ್ಚೈತೇ ಕಷಾಯಾ ದೋಷಪಾಚನಾಃ||೧೯೯|| ತೃಷ್ಣಾರುಚಿಪ್ರಶಮನಾ ಮುಖವೈರಸ್ಯನಾಶನಾಃ|೨೦೦|

View original

अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यन्ते कषाया ज्वरनाशनाः| पाक्यं शीतकषायं वा मुस्तपर्पटकं पिबेत्||१९७|| सनागरं पर्पटकं पिबेद्वा सदुरालभम्| किराततिक्तकं मुस्तं गुडूचीं विश्वभेषजम्||१९८|| पाठामुशीरं सोदीच्यं पिबेद्वा ज्वरशान्तये| ज्वरघ्ना दीपनाश्चैते कषाया दोषपाचनाः||१९९|| तृष्णारुचिप्रशमना मुखवैरस्यनाशनाः|२००|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 78 (200-203) · Śloka 203

ಕಲಿಙ್ಗಕಾಃ ಪಟೋಲಸ್ಯ ಪತ್ರಂ ಕಟುಕರೋಹಿಣೀ||೨೦೦|| ಪಟೋಲಃ ಸಾರಿವಾ ಮುಸ್ತಂ ಪಾಠಾ ಕಟುಕರೋಹಿಣೀ| ನಿಮ್ಬಃ ಪಟೋಲಸ್ತ್ರಿಫಲಾ ಮೃದ್ವೀಕಾ ಮುಸ್ತವತ್ಸಕೌ||೧೦೧|| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಮಮೃತಾ ಚನ್ದನಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್| ಗುಡೂಚ್ಯಾಮಲಕಂ ಮುಸ್ತಮರ್ಧಶ್ಲೋಕಸಮಾಪನಾಃ||೨೦೨|| ಕಷಾಯಾಃ ಶಮಯನ್ತ್ಯಾಶು ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚವಿಧಾಞ್ಜ್ವರಾನ್| ಸನ್ತತಂ ಸತತಾನ್ಯೇದ್ಯುಸ್ತೃತೀಯಕಚತುರ್ಥಕಾನ್||೨೦೩||

View original

कलिङ्गकाः पटोलस्य पत्रं कटुकरोहिणी||२००|| पटोलः सारिवा मुस्तं पाठा कटुकरोहिणी| निम्बः पटोलस्त्रिफला मृद्वीका मुस्तवत्सकौ||१०१|| किराततिक्तममृता चन्दनं विश्वभेषजम्| गुडूच्यामलकं मुस्तमर्धश्लोकसमापनाः||२०२|| कषायाः शमयन्त्याशु पञ्च पञ्चविधाञ्ज्वरान्| सन्ततं सततान्येद्युस्तृतीयकचतुर्थकान्||२०३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 79 (204-206) · Śloka 207

ವತ್ಸಕಾರಗ್ವಧೌ ಪಾಠಾಂ ಷಡ್ಗ್ರನ್ಥಾಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಮ್| ಮೂರ್ವಾಂ ಸಾತಿವಿಷಾಂ ನಿಮ್ಬಂ ಪಟೋಲಂ ಧನ್ವಯಾಸಕಮ್||೨೦೪|| ವಚಾಂ ಮುಸ್ತಮುಶೀರಂ ಚ ಮಧುಕಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಬಲಾಮ್| ಪಾಕ್ಯಂ ಶೀತಕಷಾಯಂ ವಾ ಪಿಬೇಜ್ಜ್ವರಹರಂ ನರಃ||೨೦೫|| ಮಧೂಕಮುಸ್ತಮೃದ್ವೀಕಾಕಾಶ್ಮರ್ಯಾಣಿ ಪರೂಷಕಮ್| ತ್ರಾಯಮಾಣಾಮುಶೀರಂ ಚ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಮ್||೨೦೬|| ಪೀತ್ವಾ ನಿಶಿಸ್ಥಿತಂ ಜನ್ತುರ್ಜ್ವರಾಚ್ಛೀಘ್ರಂ ವಿಮುಚ್ಯತೇ|೨೦೭|

View original

वत्सकारग्वधौ पाठां षड्ग्रन्थां कटुरोहिणीम्| मूर्वां सातिविषां निम्बं पटोलं धन्वयासकम्||२०४|| वचां मुस्तमुशीरं च मधुकं त्रिफलां बलाम्| पाक्यं शीतकषायं वा पिबेज्ज्वरहरं नरः||२०५|| मधूकमुस्तमृद्वीकाकाश्मर्याणि परूषकम्| त्रायमाणामुशीरं च त्रिफलां कटुरोहिणीम्||२०६|| पीत्वा निशिस्थितं जन्तुर्ज्वराच्छीघ्रं विमुच्यते|२०७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 80 (207-209) · Śloka 209

ಜಾತ್ಯಾಮಲಕಮುಸ್ತಾನಿ ತದ್ವದ್ಧನ್ವಯವಾಸಕಮ್||೨೦೭|| ವಿಬದ್ಧದೋಷೋ ಜ್ವರಿತಃ ಕಷಾಯಂ ಸಗುಡಂ ಪಿಬೇತ್| ತ್ರಿಫಲಾಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಂ ಚ ಮೃದ್ವೀಕಾಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಮ್||೨೦೮|| ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಸ್ತ್ವೇಷ ಕಷಾಯೋ ಹ್ಯಾನುಲೋಮಿಕಃ| ತ್ರಿವೃತಾಶರ್ಕರಾಯುಕ್ತಃ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರಾಪಹಃ||೨೦೯||

View original

जात्यामलकमुस्तानि तद्वद्धन्वयवासकम्||२०७|| विबद्धदोषो ज्वरितः कषायं सगुडं पिबेत्| त्रिफलां त्रायमाणां च मृद्वीकां कटुरोहिणीम्||२०८|| पित्तश्लेष्महरस्त्वेष कषायो ह्यानुलोमिकः| त्रिवृताशर्करायुक्तः पित्तश्लेष्मज्वरापहः||२०९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 81 (210-214) · Śloka 214

ಬೃಹತ್ಯೌ ವತ್ಸಕಂ ಮುಸ್ತಂ ದೇವದಾರು ಮಹೌಷಧಮ್| ಕೋಲವಲ್ಲೀ ಚ ಯೋಗೋಽಯಂ ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಾಪಹಃ||೨೧೦|| ಶಟೀ ಪುಷ್ಕರಮೂಲಂ ಚ ವ್ಯಾಘ್ರೀ ಶೃಙ್ಗೀ ದುರಾಲಭಾ| ಗುಡೂಚೀ ನಾಗರಂ ಪಾಠಾ ಕಿರಾತಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀ||೨೧೧|| ಏಷ ಶಟ್ಯಾದಿಕೋ ವರ್ಗಃ ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಾಪಹಃ| ಕಾಸಹೃದ್ಗ್ರಹಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತಿಶ್ವಾಸತನ್ದ್ರಾಸು ಶಸ್ಯತೇ||೨೧೨|| ಬೃಹತ್ಯೌ ಪೌಷ್ಕರಂ ಭಾರ್ಗೀ ಶಟೀ ಶೃಙ್ಗೀ ದುರಾಲಭಾ| ವತ್ಸಕಸ್ಯ ಚ ಬೀಜಾನಿ ಪಟೋಲಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀ||೨೧೩|| ಬೃಹತ್ಯಾದಿರ್ಗಣಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಾಪಹಃ| ಕಾಸಾದಿಷು ಚ ಸರ್ವೇಷು ದದ್ಯಾತ್ ಸೋಪದ್ರವೇಷು ಚ||೨೧೪||

View original

बृहत्यौ वत्सकं मुस्तं देवदारु महौषधम्| कोलवल्ली च योगोऽयं सन्निपातज्वरापहः||२१०|| शटी पुष्करमूलं च व्याघ्री शृङ्गी दुरालभा| गुडूची नागरं पाठा किरातं कटुरोहिणी||२११|| एष शट्यादिको वर्गः सन्निपातज्वरापहः| कासहृद्ग्रहपार्श्वार्तिश्वासतन्द्रासु शस्यते||२१२|| बृहत्यौ पौष्करं भार्गी शटी शृङ्गी दुरालभा| वत्सकस्य च बीजानि पटोलं कटुरोहिणी||२१३|| बृहत्यादिर्गणः प्रोक्तः सन्निपातज्वरापहः| कासादिषु च सर्वेषु दद्यात् सोपद्रवेषु च||२१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 82 (215) · Śloka 215

ಕಷಾಯಾಶ್ಚ ಯವಾಗ್ವಶ್ಚ ಪಿಪಾಸಾಜ್ವರನಾಶನಾಃ| ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ ಭೇಷಜಾಧ್ಯಾಯೇ ಭಿಷಕ್ತಾನಪಿ ಯೋಜಯೇತ್||೨೧೫||

View original

कषायाश्च यवाग्वश्च पिपासाज्वरनाशनाः| निर्दिष्टा भेषजाध्याये भिषक्तानपि योजयेत्||२१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 83 (216-217) · Śloka 217

ಜ್ವರಾಃ ಕಷಾಯೈರ್ವಮನೈರ್ಲಙ್ಘನೈರ್ಲಘುಭೋಜನೈಃ| ರೂಕ್ಷಸ್ಯ ಯೇ ನ ಶಾಮ್ಯನ್ತಿ ಸರ್ಪಿಸ್ತೇಷಾಂ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್||೨೧೬|| ರೂಕ್ಷಂ ತೇಜೋ ಜ್ವರಕರಂ ತೇಜಸಾ ರೂಕ್ಷಿತಸ್ಯ ಚ| ಯಃ ಸ್ಯಾದನುಬಲೋ ಧಾತುಃ ಸ್ನೇಹವಧ್ಯಃ ಸ ಚಾನಿಲಃ||೨೧೭||

View original

ज्वराः कषायैर्वमनैर्लङ्घनैर्लघुभोजनैः| रूक्षस्य ये न शाम्यन्ति सर्पिस्तेषां भिषग्जितम्||२१६|| रूक्षं तेजो ज्वरकरं तेजसा रूक्षितस्य च| यः स्यादनुबलो धातुः स्नेहवध्यः स चानिलः||२१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 84 (218) · Śloka 218

ಕಷಾಯಾಃ ಸರ್ವ ಏವೈತೇ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸಹ ಯೋಜಿತಾಃ| ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ ಜ್ವರಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಮಗ್ನಿಸನ್ಧುಕ್ಷಣಾಃ ಶಿವಾಃ||೨೧೮||

View original

कषायाः सर्व एवैते सर्पिषा सह योजिताः| प्रयोज्या ज्वरशान्त्यर्थमग्निसन्धुक्षणाः शिवाः||२१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 85 (219-221) · Śloka 221

ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಶ್ಚನ್ದನಂ ಮುಸ್ತಮುಶೀರಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀ| ಕಲಿಙ್ಗಕಾಸ್ತಾಮಲಕೀ ಸಾರಿವಾಽತಿವಿಷಾ ಸ್ಥಿರಾ||೨೧೯|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಲಕಬಿಲ್ವಾನಿ ತ್ರಾಯಮಾಣಾ ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾ| ಸಿದ್ಧಮಿತೈರ್ಘೃತಂ ಸದ್ಯೋ ಜೀರ್ಣಜ್ವರಮಪೋಹತಿ||೨೨೦|| ಕ್ಷಯಂ ಕಾಸಂ ಶಿರಃಶೂಲಂ ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಂ ಹಲೀಮಕಮ್| ಅಂಸಾಭಿತಾಪಮಾಗ್ನಿಂ ಚ ವಿಷಮಂ ಸನ್ನಿಯಚ್ಛತಿ||೨೨೧||

View original

पिप्पल्यश्चन्दनं मुस्तमुशीरं कटुरोहिणी| कलिङ्गकास्तामलकी सारिवाऽतिविषा स्थिरा||२१९|| द्राक्षामलकबिल्वानि त्रायमाणा निदिग्धिका| सिद्धमितैर्घृतं सद्यो जीर्णज्वरमपोहति||२२०|| क्षयं कासं शिरःशूलं पार्श्वशूलं हलीमकम्| अंसाभितापमाग्निं च विषमं सन्नियच्छति||२२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 86 (222-223) · Śloka 223

ವಾಸಾಂ ಗುಡೂಚೀಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಂ ಯವಾಸಕಮ್| ಪಕ್ತ್ವಾ ತೇನ ಕಷಾಯೇಣ ಪಯಸಾ ದ್ವಿಗುಣೇನ ಚ||೨೨೨|| ಪಿಪ್ಪಲೀಮುಸ್ತಮೃದ್ವೀಕಾಚನ್ದನೋತ್ಪಲನಾಗರೈಃ| ಕಲ್ಕೀಕೃತೈಶ್ಚ ವಿಪಚೇದ್ಧೃತಂ ಜೀರ್ಣಜ್ವರಾಪಹಮ್||೨೨೩||

View original

वासां गुडूचीं त्रिफलां त्रायमाणां यवासकम्| पक्त्वा तेन कषायेण पयसा द्विगुणेन च||२२२|| पिप्पलीमुस्तमृद्वीकाचन्दनोत्पलनागरैः| कल्कीकृतैश्च विपचेद्धृतं जीर्णज्वरापहम्||२२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 87 (224-226) · Śloka 226

ಬಲಾಂ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಂ ಬೃಹತೀಂ ಕಲಸೀಂ ಧಾವನೀಂ ಸ್ಥಿರಾಮ್| ನಿಮ್ಬಂ ಪರ್ಪಟಕಂ ಮುಸ್ತಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಂ ದುರಾಲಭಾಮ್||೨೨೪|| ಕೃತ್ವಾ ಕಷಾಯಂ ಪೇಷ್ಯಾರ್ಥೇ ದದ್ಯಾತ್ತಾಮಲಕೀಂ ಶಟೀಮ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಪುಷ್ಕರಮೂಲಂ ಚ ಮೇದಾಮಾಮಲಕಾನಿ ಚ||೨೨೫|| ಘೃತಂ ಪಯಶ್ಚ ತತ್ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿರ್ಜ್ವರಹರಂ ಪರಮ್| ಕ್ಷಯಕಾಸಶಿರಃಶೂಲಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಾಂಸತಾಪನುತ್ ||೨೨೬||

View original

बलां श्वदंष्ट्रां बृहतीं कलसीं धावनीं स्थिराम्| निम्बं पर्पटकं मुस्तं त्रायमाणां दुरालभाम्||२२४|| कृत्वा कषायं पेष्यार्थे दद्यात्तामलकीं शटीम्| द्राक्षां पुष्करमूलं च मेदामामलकानि च||२२५|| घृतं पयश्च तत् सिद्धं सर्पिर्ज्वरहरं परम्| क्षयकासशिरःशूलपार्श्वशूलांसतापनुत् ||२२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 88 (227-233) · Śloka 233

ಜ್ವರಿಭ್ಯೋ ಬಹುದೋಷೇಭ್ಯ ಊರ್ಧ್ವಂ ಚಾಧಶ್ಚ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್| ದದ್ಯಾತ್ ಸಂಶೋಧನಂ ಕಾಲೇ ಕಲ್ಪೇ ಯದುಪದೇಕ್ಷ್ಯತೇ||೨೨೭|| ಮದನಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಭಿರ್ವಾ ಕಲಿಙ್ಗೈರ್ಮಧುಕೇನ ವಾ| ಯುಕ್ತಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಪೇಯಂ ವಮನಂ ಜ್ವರಶಾನ್ತಯೇ||೨೨೮|| ಕ್ಷೌದ್ರಾಮ್ಬುನಾ ರಸೇನೇಕ್ಷೋರಥವಾ ಲವಣಾಮ್ಬುನಾ| ಜ್ವರೇ ಪ್ರಚ್ಛರ್ದನಂ ಶಸ್ತಂ ಮದ್ಯೈರ್ವಾ ತರ್ಪಣೇನ ವಾ||೨೨೯|| ಮೃದ್ವೀಕಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ ರಸಂ ಪ್ರಸ್ಕನ್ದನಂ ಪಿಬೇತ್| ರಸಮಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಜ್ವರಾಪಹಮ್||೨೩೦|| ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ತ್ರೈವೃತಂ ಚೂರ್ಣಂ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ| ಪಿಬೇದ್ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರಮಾವಾಪ್ಯ ಸಘೃತಂ ತ್ರಿಫಲಾರಸಮ್||೨೩೧|| ಆರಗ್ವಧಂ ವಾ ಪಯಸಾ ಮೃದ್ವೀಕಾನಾಂ ರಸೇನ ವಾ| ತ್ರಿವೃತಾಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಂ ವಾ ಪಯಸಾ ಜ್ವರಿತಃ ಪಿಬೇತ್||೨೩೨|| ಜ್ವರಾದ್ವಿಮುಚ್ಯತೇ ಪೀತ್ವಾ ಮೃದ್ವೀಕಾಭಿಃ ಸಹಾಭಯಾಮ್| ಪಯೋಽನುಪಾನಮುಷ್ಣಂ ವಾ ಪೀತ್ವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಂ ನರಃ||೨೩೩||

View original

ज्वरिभ्यो बहुदोषेभ्य ऊर्ध्वं चाधश्च बुद्धिमान्| दद्यात् संशोधनं काले कल्पे यदुपदेक्ष्यते||२२७|| मदनं पिप्पलीभिर्वा कलिङ्गैर्मधुकेन वा| युक्तमुष्णाम्बुना पेयं वमनं ज्वरशान्तये||२२८|| क्षौद्राम्बुना रसेनेक्षोरथवा लवणाम्बुना| ज्वरे प्रच्छर्दनं शस्तं मद्यैर्वा तर्पणेन वा||२२९|| मृद्वीकामलकानां वा रसं प्रस्कन्दनं पिबेत्| रसमामलकानां वा घृतभृष्टं ज्वरापहम्||२३०|| लिह्याद्वा त्रैवृतं चूर्णं संयुक्तं मधुसर्पिषा| पिबेद्वा क्षौद्रमावाप्य सघृतं त्रिफलारसम्||२३१|| आरग्वधं वा पयसा मृद्वीकानां रसेन वा| त्रिवृतां त्रायमाणां वा पयसा ज्वरितः पिबेत्||२३२|| ज्वराद्विमुच्यते पीत्वा मृद्वीकाभिः सहाभयाम्| पयोऽनुपानमुष्णं वा पीत्वा द्राक्षारसं नरः||२३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 89 (234-239) · Śloka 239

ಕಾಸಾಚ್ಛ್ವಾಸಾಚ್ಛಿರಃಶೂಲಾತ್ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಾಚ್ಚಿರಜ್ವರಾತ್| ಮುಚ್ಯತೇ ಜ್ವರಿತಃ ಪೀತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮೂಲೀಶೃತಂ ಪಯಃ||೨೩೪|| ಏರಣ್ಡಮೂಲೋತ್ಕ್ವಥಿತಂ ಜ್ವರಾತ್ ಸಪರಿಕರ್ತಿಕಾತ್| ಪಯೋ ವಿಮುಚ್ಯತೇ ಪೀತ್ವಾ ತದ್ವದ್ಬಿಲ್ವಶಲಾಟುಭಿಃ||೨೩೫|| ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಬಲಾವ್ಯಾಘ್ರೀಗುಡನಾಗರಸಾಧಿತಮ್| ವರ್ಚೋಮೂತ್ರವಿಬನ್ಧಘ್ನಂ ಶೋಫಜ್ವರಹರಂ ಪಯಃ||೨೩೬|| ಸನಾಗರಂ ಸಮೃದ್ವೀಕಂ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಮ್| ಶೃತಂ ಪಯಃ ಸಖರ್ಜೂರಂ ಪಿಪಾಸಾಜ್ವರನಾಶನಮ್||೨೩೭|| ಚತುರ್ಗುಣೇನಾಮ್ಭಸಾ ವಾ ಶೃತಂ ಜ್ವರಹರಂ ಪಯಃ| ಧಾರೋಷ್ಣಂ ವಾ ಪಯಃ ಸದ್ಯೋ ವಾತಪಿತ್ತಜ್ವರಂ ಜಯೇತ್||೨೩೮|| ಜೀರ್ಣಜ್ವರಾಣಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪಯಃ ಪ್ರಶಮನಂ ಪರಮ್| ಪೇಯಂ ತದುಷ್ಣಂ ಶೀತಂ ವಾ ಯಥಾಸ್ವಂ ಭೇಷಜೈಃ ಶೃತಮ್||೨೩೯||

View original

कासाच्छ्वासाच्छिरःशूलात्पार्श्वशूलाच्चिरज्वरात्| मुच्यते ज्वरितः पीत्वा पञ्चमूलीशृतं पयः||२३४|| एरण्डमूलोत्क्वथितं ज्वरात् सपरिकर्तिकात्| पयो विमुच्यते पीत्वा तद्वद्बिल्वशलाटुभिः||२३५|| त्रिकण्टकबलाव्याघ्रीगुडनागरसाधितम्| वर्चोमूत्रविबन्धघ्नं शोफज्वरहरं पयः||२३६|| सनागरं समृद्वीकं सघृतक्षौद्रशर्करम्| शृतं पयः सखर्जूरं पिपासाज्वरनाशनम्||२३७|| चतुर्गुणेनाम्भसा वा शृतं ज्वरहरं पयः| धारोष्णं वा पयः सद्यो वातपित्तज्वरं जयेत्||२३८|| जीर्णज्वराणां सर्वेषां पयः प्रशमनं परम्| पेयं तदुष्णं शीतं वा यथास्वं भेषजैः शृतम्||२३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 90 (240-249) · Śloka 249

ಪ್ರಯೋಜಯೇಜ್ಜ್ವರಹರಾನ್ನಿರೂಹಾನ್ ಸಾನುವಾಸನಾನ್| ಪಕ್ವಾಶಯಗತೇ ದೋಷೇ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಯೇ ಚ ಸಿದ್ಧಿಷು||೨೪೦|| ಪಟೋಲಾರಿಷ್ಟಪತ್ರಾಣಿ ಸೋಶೀರಶ್ಚತುರಙ್ಗುಲಃ| ಹ್ರೀಬೇರಂ ರೋಹಿಣೀ ತಿಕ್ತಾ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಮದನಾನಿ ಚ||೨೪೧|| ಸ್ಥಿರಾ ಬಲಾ ಚ ತತ್ ಸರ್ವಂ ಪಯಸ್ಯರ್ಧೋದಕೇ ಶೃತಮ್| ಕ್ಷೀರಾವಶೇಷಂ ನಿರ್ಯೂಹಂ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ||೨೪೨|| ಕಲ್ಕೈರ್ಮದನಮುಸ್ತಾನಾಂ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ಮಧುಕಸ್ಯ ಚ| ವತ್ಸಕಸ್ಯ ಚ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಬಸ್ತಿಂ ದದ್ಯಾಜ್ಜ್ವರಾಪಹಮ್||೨೪೩|| ಶುದ್ಧೇ ಮಾರ್ಗೇ ಹೃತೇ ದೋಷೇ ವಿಪ್ರಸನ್ನೇಷು ಧಾತುಷು| ಗತಾಙ್ಗಶೂಲೋ ಲಘ್ವಙ್ಗಃ ಸದ್ಯೋ ಭವತಿ ವಿಜ್ವರಃ||೨೪೪|| ಆರಗ್ವಧಮುಶೀರಂ ಚ ಮದನಸ್ಯ ಫಲಂ ತಥಾ| ಚತಸ್ರಃ ಪರ್ಣಿನೀಶ್ಚೈವ ನಿರ್ಯೂಹಮುಪಕಲ್ಪಯೇತ್||೨೪೫|| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುರ್ಮದನಂ ಮುಸ್ತಂ ಶತಾಹ್ವಾ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾ| ಕಲ್ಕಃ ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಃ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಜ್ವರಘ್ನೋ ಬಸ್ತಿರುತ್ತಮಃ||೨೪೬|| ಗುಡೂಚೀಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಂ ಚ ಚನ್ದನಂ ಮಧುಕಂ ವೃಷಮ್| ಸ್ಥಿರಾಂ ಬಲಾಂ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಂ ಮದನಂ ಚೇತಿ ಸಾಧಯೇತ್||೨೪೭|| ರಸಂ ಜಾಙ್ಗಲಮಾಂಸಸ್ಯ ರಸೇನ ಸಹಿತಂ ಭಿಷಕ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಫಲಮುಸ್ತಾನಾಂ ಕಲ್ಕೇನ ಮಧುಕಸ್ಯ ಚ||೨೪೮|| ಈಷತ್ಸಲವಣಂ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ನಿರೂಹಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ| ಜ್ವರಪ್ರಶಮನಂ ದದ್ಯಾದ್ಬಲಸ್ವೇದರುಚಿಪ್ರದಮ್||೨೪೯||

View original

प्रयोजयेज्ज्वरहरान्निरूहान् सानुवासनान्| पक्वाशयगते दोषे वक्ष्यन्ते ये च सिद्धिषु||२४०|| पटोलारिष्टपत्राणि सोशीरश्चतुरङ्गुलः| ह्रीबेरं रोहिणी तिक्ता श्वदंष्ट्रा मदनानि च||२४१|| स्थिरा बला च तत् सर्वं पयस्यर्धोदके शृतम्| क्षीरावशेषं निर्यूहं संयुक्तं मधुसर्पिषा||२४२|| कल्कैर्मदनमुस्तानां पिप्पल्या मधुकस्य च| वत्सकस्य च संयुक्तं बस्तिं दद्याज्ज्वरापहम्||२४३|| शुद्धे मार्गे हृते दोषे विप्रसन्नेषु धातुषु| गताङ्गशूलो लघ्वङ्गः सद्यो भवति विज्वरः||२४४|| आरग्वधमुशीरं च मदनस्य फलं तथा| चतस्रः पर्णिनीश्चैव निर्यूहमुपकल्पयेत्||२४५|| प्रियङ्गुर्मदनं मुस्तं शताह्वा मधुयष्टिका| कल्कः सर्पिर्गुडः क्षौद्रं ज्वरघ्नो बस्तिरुत्तमः||२४६|| गुडूचीं त्रायमाणां च चन्दनं मधुकं वृषम्| स्थिरां बलां पृश्निपर्णीं मदनं चेति साधयेत्||२४७|| रसं जाङ्गलमांसस्य रसेन सहितं भिषक्| पिप्पलीफलमुस्तानां कल्केन मधुकस्य च||२४८|| ईषत्सलवणं युक्त्या निरूहं मधुसर्पिषा| ज्वरप्रशमनं दद्याद्बलस्वेदरुचिप्रदम्||२४९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 91 (250-253) · Śloka 253

ಜೀವನ್ತೀಂ ಮಧುಕಂ ಮೇದಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮದನಂ ವಚಾಮ್| ಋದ್ಧಿಂ ರಾಸ್ನಾಂ ಬಲಾಂ ವಿಶ್ವಂ ಶತಪುಷ್ಪಾಂ ಶತಾವರೀಮ್||೨೫೦|| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ಷೀರಂ ಜಲಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಂ ಚ ವಿಪಚೇದ್ಭಿಷಕ್| ಆನುವಾಸನಿಕಂ ಸ್ನೇಹಮೇತಂ ವಿದ್ಯಾಜ್ಜ್ವರಾಪಹಮ್||೨೫೧|| ಪಟೋಲಪಿಚುಮರ್ದಾಭ್ಯಾಂ ಗುಡೂಚ್ಯಾ ಮಧುಕೇನ ಚ| ಮದನೈಶ್ಚ ಶೃತಃ ಸ್ನೇಹೋ ಜ್ವರಘ್ನಮನುವಾಸನಮ್||೨೫೨|| ಚನ್ದನಾಗುರುಕಾಶ್ಮರ್ಯಪಟೋಲಮಧುಕೋತ್ಪಲೈಃ| ಸಿದ್ಧಃ ಸ್ನೇಹೋ ಜ್ವರಹರಃ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೨೫೩||

View original

जीवन्तीं मधुकं मेदां पिप्पलीं मदनं वचाम्| ऋद्धिं रास्नां बलां विश्वं शतपुष्पां शतावरीम्||२५०|| पिष्ट्वा क्षीरं जलं सर्पिस्तैलं च विपचेद्भिषक्| आनुवासनिकं स्नेहमेतं विद्याज्ज्वरापहम्||२५१|| पटोलपिचुमर्दाभ्यां गुडूच्या मधुकेन च| मदनैश्च शृतः स्नेहो ज्वरघ्नमनुवासनम्||२५२|| चन्दनागुरुकाश्मर्यपटोलमधुकोत्पलैः| सिद्धः स्नेहो ज्वरहरः स्नेहबस्तिः प्रशस्यते||२५३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 92 (254-255) · Śloka 255

ಯದುಕ್ತಂ ಭೇಷಜಾಧ್ಯಾಯೇ ವಿಮಾನೇ ರೋಗಭೇಷಜೇ| ಶಿರೋವಿರೇಚನಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಯುಕ್ತಿಜ್ಞಸ್ತಜ್ಜ್ವರಾಪಹಮ್||೨೫೪|| ಯಚ್ಚ ನಾವನಿಕಂ ತೈಲಂ ಯಾಶ್ಚ ತೈಲಂ ಯಾಶ್ಚ ಪ್ರಾಗ್ಧೂಮವರ್ತಯಃ| ಮಾತ್ರಾಶಿತೀಯೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಸ್ತಾ ಜ್ವರೇಷ್ವಪಿ||೨೫೫||

View original

यदुक्तं भेषजाध्याये विमाने रोगभेषजे| शिरोविरेचनं कुर्याद्युक्तिज्ञस्तज्ज्वरापहम्||२५४|| यच्च नावनिकं तैलं याश्च तैलं याश्च प्राग्धूमवर्तयः| मात्राशितीये निर्दिष्टाः प्रयोज्यास्ता ज्वरेष्वपि||२५५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 93 (256) · Śloka 256

ಅಭ್ಯಙ್ಗಾಂಶ್ಚ ಪ್ರದೇಹಾಂಶ್ಚ ಪರಿಷೇಕಾಂಶ್ಚ ಕಾರಯೇತ್| ಯಥಾಭಿಲಾಷಂ ಶೀತೋಷ್ಣಂ ವಿಭಜ್ಯ ದ್ವಿವಿಧಂ ಜ್ವರಮ್||೨೫೬||

View original

अभ्यङ्गांश्च प्रदेहांश्च परिषेकांश्च कारयेत्| यथाभिलाषं शीतोष्णं विभज्य द्विविधं ज्वरम्||२५६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 94 (257) · Śloka 257

ಸಹಸ್ರಧೌತಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಾ ತೈಲಂ ವಾ ಚನ್ದನಾದಿಕಮ್| ದಾಹಜ್ವರಪ್ರಶಮನಂ ದದ್ಯಾದಭ್ಯಞ್ಜನಂ ಭಿಷಕ್||೨೫೭||

View original

सहस्रधौतं सर्पिर्वा तैलं वा चन्दनादिकम्| दाहज्वरप्रशमनं दद्यादभ्यञ्जनं भिषक्||२५७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 95 (258-259) · Śloka 259

ಅಥ ಚನ್ದನಾದ್ಯಂ ತೈಲಮುಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಃ- ಚನ್ದನಭದ್ರಶ್ರೀಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯಕಾಲೀಯಕಪದ್ಮಾಪದ್ಮಕೋಶೀರಸಾರಿವಾಮಧುಕಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕನಾಗಪುಷ್ಪೋದೀಚ್ಯವನ್ಯಪದ್ಮೋತ್ಪಲನಲಿನಕುಮುದ- ಸೌಗನ್ಧಿಕಪುಣ್ಡರೀಕಶತಪತ್ರಬಿಸಮೃಣಾಲಶಾಲೂಕಶೈವಾಲಕಶೇರುಕಾನನ್ತಾಕುಶಕಾಶೇಕ್ಷುದರ್ಭಶರನಲಶಾಲಿಮೂಲಜಮ್ಬುವೇತಸವಾನೀರಗುನ್ದ್ರಾ- ಕಕುಭಾಸನಾಶ್ವಕರ್ಣಸ್ಯನ್ದನವಾತಪೋಥಶಾಲತಾಲಧವತಿನಿಶಖದಿರಕದರಕದಮ್ಬಕಾಶ್ಮರ್ಯಫಲಸರ್ಜಪ್ಲಕ್ಷವಟಕಪೀತನೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥ- ನ್ಯಗ್ರೋಧಧಾತಕೀದೂರ್ವೇತ್ಕಟಶೃಙ್ಗಾಟಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಪುಷ್ಕರಬೀಜಕ್ರೌಞ್ಚಾದನಬದರೀಕೋವಿದಾರಕದಲೀ- ಸಂವರ್ತಕಾರಿಷ್ಟಶತಪರ್ವಾಶೀತಕುಮ್ಭಿಕಾಶತಾವರೀಶ್ರೀಪರ್ಣೀಶ್ರಾವಣೀಮಹಾಶ್ರಾವಣೀರೋಹಿಣೀಶೀತಪಾಕ್ಯೋದನಪಾಕೀಕಾಲಬಲಾಪಯಸ್ಯಾವಿದಾರೀ- ಜೀವಕರ್ಷಭಕಮೇದಾಮಹಾಮೇದಾಮಧುರಸರ್ಷ್ಯಪ್ರೋಕ್ತಾತೃಣಶೂನ್ಯಮೋಚರಸಾಟರೂಷಕಬಕುಲಕುಟಜಪಟೋಲನಿಮ್ಬಶಾಲ್ಮಲೀನಾರಿಕೇಲ- ಖರ್ಜೂರಮೃದ್ವೀಕಾಪ್ರಿಯಾಲಪ್ರಿಯಙ್ಗುಧನ್ವನಾತ್ಮಾಗುಪ್ತಾಮಧೂಕಾನಾಮನ್ಯೇಷಾಂ ಚ ಶೀತವೀರ್ಯಾಣಾಂ ಯಥಾಲಾಭಮೌಷಧಾನಾಂ ಕಷಾಯಂ ಕಾರಯೇತ್| ತೇನ ಕಷಾಯೇಣ ದ್ವಿಗುಣಿತಪಯಸಾ ತೇಷಾಮೇವ ಚ ಕಲ್ಕೇನ ಕಷಾಯಾರ್ಧಮಾತ್ರಂ ಮೃದ್ವಗ್ನಿನಾ ಸಾಧಯೇತ್ತೈಲಮ್| ಏತತ್ತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗಾತ್ ಸದ್ಯೋ ದಾಹಜ್ವರಮಪನಯತಿ| ಏತೈರೇವ ಚೌಷಧೈರಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟೈಃ ಸುಶೀತೈಃ ಪ್ರದೇಹಂ ಕಾರಯೇತ್| ಏತೈರೇವ ಚ ಶೃತಶೀತಂ ಸಲಿಲಮವಗಾಹಪರಿಷೇಕಾರ್ಥಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ||೨೫೮|| ಇತಿ ಚನ್ದನಾದ್ಯಂ ತೈಲಮ್| ಮಧ್ವಾರನಾಲಕ್ಷೀರದಧಿಘೃತಸಲಿಲಸೇಕಾವಗಾಹಾಶ್ಚ ಸದ್ಯೋ ದಾಹಜ್ವರಮಪನಯನ್ತಿ ಶೀತಸ್ಪರ್ಶತ್ವಾತ್||೨೫೯||

View original

अथ चन्दनाद्यं तैलमुपदेक्ष्यामः- चन्दनभद्रश्रीकालानुसार्यकालीयकपद्मापद्मकोशीरसारिवामधुकप्रपौण्डरीकनागपुष्पोदीच्यवन्यपद्मोत्पलनलिनकुमुद- सौगन्धिकपुण्डरीकशतपत्रबिसमृणालशालूकशैवालकशेरुकानन्ताकुशकाशेक्षुदर्भशरनलशालिमूलजम्बुवेतसवानीरगुन्द्रा- ककुभासनाश्वकर्णस्यन्दनवातपोथशालतालधवतिनिशखदिरकदरकदम्बकाश्मर्यफलसर्जप्लक्षवटकपीतनोदुम्बराश्वत्थ- न्यग्रोधधातकीदूर्वेत्कटशृङ्गाटकमञ्जिष्ठाज्योतिष्मतीपुष्करबीजक्रौञ्चादनबदरीकोविदारकदली- संवर्तकारिष्टशतपर्वाशीतकुम्भिकाशतावरीश्रीपर्णीश्रावणीमहाश्रावणीरोहिणीशीतपाक्योदनपाकीकालबलापयस्याविदारी- जीवकर्षभकमेदामहामेदामधुरसर्ष्यप्रोक्तातृणशून्यमोचरसाटरूषकबकुलकुटजपटोलनिम्बशाल्मलीनारिकेल- खर्जूरमृद्वीकाप्रियालप्रियङ्गुधन्वनात्मागुप्तामधूकानामन्येषां च शीतवीर्याणां यथालाभमौषधानां कषायं कारयेत्| तेन कषायेण द्विगुणितपयसा तेषामेव च कल्केन कषायार्धमात्रं मृद्वग्निना साधयेत्तैलम्| एतत्तैलमभ्यङ्गात् सद्यो दाहज्वरमपनयति| एतैरेव चौषधैरश्लक्ष्णपिष्टैः सुशीतैः प्रदेहं कारयेत्| एतैरेव च शृतशीतं सलिलमवगाहपरिषेकार्थं प्रयुञ्जीत||२५८|| इति चन्दनाद्यं तैलम्| मध्वारनालक्षीरदधिघृतसलिलसेकावगाहाश्च सद्यो दाहज्वरमपनयन्ति शीतस्पर्शत्वात्||२५९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 96 (260-266) · Śloka 266

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಪೌಷ್ಕರೇಷು ಸುಶೀತೇಷು ಪದ್ಮೋತ್ಪಲದಲೇಷು ಚ| ಕದಲೀನಾಂ ಚ ಪತ್ರೇಷು ಕ್ಷೌಮೇಷು ವಿಮಲೇಷು ಚ||೨೬೦|| ಚನ್ದನೋದಕಶೀತೇಷು ಶೀತೇ ಧಾರಾಗೃಹೇಽಪಿ ವಾ| ಹಿಮಾಮ್ಬುಸಿಕ್ತೇ ಸದನೇ ದಾಹಾರ್ತಃ ಸಂವಿಶೇತ್ ಸುಖಮ್||೨೬೧|| ಹೇಮಶಙ್ಖಪ್ರವಾಲಾನಾಂ ಮಣೀನಾಂ ಮೌಕ್ತಿಕಸ್ಯ ಚ| ಚನ್ದನೋದಕಶೀತಾನಾಂ ಸಂಸ್ಪರ್ಶಾನುರಸಾನ್ ಸ್ಪೃಶೇತ್||೨೬೨|| ಸ್ರಗ್ಭಿರ್ನೀಲೋತ್ಪಲೈಃ ಪದ್ಮೈರ್ವ್ಯಜನೈರ್ವಿವಿಧೈರಪಿ| ಶೀತವಾತಾವಹೈರ್ವ್ಯಜ್ಜ್ಯೇಚ್ಚನ್ದನೋದಕವರ್ಷಿಭಿಃ ||೨೬೩|| ನದ್ಯಸ್ತಡಾಗಾಃ ಪದ್ಮಿನ್ಯೋ ಹ್ರದಾಶ್ಚ ವಿಮಲೋದಕಾಃ| ಅವಗಾಹೇ ಹಿತಾ ದಾಹತೃಷ್ಣಾಗ್ಲಾನಿಜ್ವರಾಪಹಾಃ||೨೬೪|| ಪ್ರಿಯಾಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಚಾರಾಃ ಪ್ರಮದಾಶ್ಚನ್ದನೋಕ್ಷಿತಾಃ| ಸಾನ್ತ್ವಯೇಯುಃ ಪರೈಃ ಕಾಮೈರ್ಮಣಿಮೌಕ್ತಿಕಭೂಷಣಾಃ||೨೬೫|| ಶೀತಾನಿ ಚಾನ್ನಪಾನಾನಿ ಶೀತಾನ್ಯುಪವನಾನಿ ಚ| ವಾಯವಶ್ಚನ್ದ್ರಪಾದಾಶ್ಚ ಶೀತಾ ದಾಹಜ್ವರಾಪಹಾಃ||೨೬೬||

View original

भवन्ति चात्र- पौष्करेषु सुशीतेषु पद्मोत्पलदलेषु च| कदलीनां च पत्रेषु क्षौमेषु विमलेषु च||२६०|| चन्दनोदकशीतेषु शीते धारागृहेऽपि वा| हिमाम्बुसिक्ते सदने दाहार्तः संविशेत् सुखम्||२६१|| हेमशङ्खप्रवालानां मणीनां मौक्तिकस्य च| चन्दनोदकशीतानां संस्पर्शानुरसान् स्पृशेत्||२६२|| स्रग्भिर्नीलोत्पलैः पद्मैर्व्यजनैर्विविधैरपि| शीतवातावहैर्व्यज्ज्येच्चन्दनोदकवर्षिभिः ||२६३|| नद्यस्तडागाः पद्मिन्यो ह्रदाश्च विमलोदकाः| अवगाहे हिता दाहतृष्णाग्लानिज्वरापहाः||२६४|| प्रियाः प्रदक्षिणाचाराः प्रमदाश्चन्दनोक्षिताः| सान्त्वयेयुः परैः कामैर्मणिमौक्तिकभूषणाः||२६५|| शीतानि चान्नपानानि शीतान्युपवनानि च| वायवश्चन्द्रपादाश्च शीता दाहज्वरापहाः||२६६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 97 (267) · Śloka 267

ಅಥೋಷ್ಣಾಭಿಪ್ರಾಯಿಣಾಂ ಜ್ವರಿತಾನಾಮಭ್ಯಙ್ಗಾದೀನುಪಕ್ರಮಾನುಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಃ- ಅಗುರುಕುಷ್ಠತಗರಪತ್ರನಲದಶೈಲೇಯಧ್ಯಾಮಕಹರೇಣುಕಾಸ್ಥೌಣೇಯಕಕ್ಷೇಮಕೈಲಾವರಾಙ್ಗದಲಪುರತಮಾಲಪತ್ರಭೂತೀಕರೋಹಿಷಸರಲಶಲ್ಲಕೀ- ದೇವದಾರ್ವಗ್ನಿಮನ್ಥಬಿಲ್ವಸ್ಯೋನಾಕಕಾಶ್ಮರ್ಯಪಾಟಲಾಪುನರ್ನವಾವೃಶ್ಚೀರಕಣ್ಟಕಾರೀಬೃಹತೀಶಾಲಪರ್ಣೀಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಮಾಷಪರ್ಣೀಮುದ್ಗಪರ್ಣೀಗೋಕ್ಷುರಕೈರಣ್ಡ- ಶೋಭಾಞ್ಜನಕವರುಣಾರ್ಕಚಿರಬಿಲ್ವತಿಲ್ವಕಶಟೀಪುಷ್ಕರಮೂಲಗಣ್ಡೀರೋರುಬೂಕಪತ್ತೂರಾಕ್ಷೀವಾಶ್ಮಾನ್ತಕಶಿಗ್ರುಮಾತುಲುಙ್ಗಪೀಲುಕಮೂಲಕಪರ್ಣೀ- ತಿಲಪರ್ಣೀಪೀಲುಪರ್ಣೀಮೇಷಶೃಙ್ಗೀಹಿಂಸ್ರಾದನ್ತಶಠೈರಾವತಕಭಲ್ಲಾತಕಾಸ್ಫೋತಕಾಣ್ಡೀರಾತ್ಮಜೈಕೇಷೀಕಾಕರಞ್ಜಧಾನ್ಯಕಾಜಮೋದ- ಪೃಥ್ವೀಕಾಸುಮುಖಸುರಸಕುಠೇರಕಕಾಲಮಾಲಕಪರ್ಣಾಸಕ್ಷವಕಫಣಿಜ್ಝಕಭೂಸ್ತೃಣಶೃಙ್ಗವೇರಪಿಪ್ಪಲೀಸರ್ಷಪಾಶ್ವಗನ್ಧಾರಾಸ್ನಾರುಹಾರೋಹಾವಚಾಬಲಾತಿಬಲಾ- ಗುಡೂಚೀಶತಪುಷ್ಪಾಶೀತವಲ್ಲೀನಾಕುಲೀಗನ್ಧನಾಕುಲೀಶ್ವೇತಾಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಚಿತ್ರಕಾಧ್ಯಣ್ಡಾಮ್ಲಚಾಙ್ಗೇರೀ- ತಿಲಬದರಕುಲತ್ಥಮಾಷಾಣಾಮೇವಂವಿಧಾನಾಮನ್ಯೇಷಾಂ ಚೋಷ್ಣವೀರ್ಯಾಣಾಂ ಯಥಾಲಾಭಮೌಷಧಾನಾಂ ಕಷಾಯಂ ಕಾರಯೇತ್, ತೇನ ಕಷಾಯೇಣ ತೇಷಾಮೇವ ಚ ಕಲ್ಕೇನ ಸುರಾಸೌವೀರಕತುಷೋದಕಮೈರೇಯಮೇದಕದಧಿಮಣ್ಡಾರನಾಲಕಟ್ವರಪ್ರತಿವಿನೀತೇನ ತೈಲಪಾತ್ರಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ತೇನ ಸುಖೋಷ್ಣೇನ ತೈಲೇನೋಷ್ಣಾಭಿಪ್ರಾಯಿಣಂ ಜ್ವರಿತಮಭ್ಯಞ್ಜ್ಯಾತ್, ತಥಾ ಶೀತಜ್ವರಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ; ಏತೈರೇವ ಚೌಷಧೈಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈಃ ಪ್ರದೇಹಂ ಕಾರಯೇತ್, ಏತೈರೇವ ಚ ಶೃತಂ ಸುಖೋಷ್ಣಂ ಸಲಿಲಮವಗಾಹನಾರ್ಥಂ ಪರಿಷೇಕಾರ್ಥಂ ಚ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಶೀತಜ್ವರಪ್ರಶಮಾರ್ಥಮ್||೨೬೭|| ಇತ್ಯಗುರ್ವಾದ್ಯಂ ತೈಲಮ್|

View original

अथोष्णाभिप्रायिणां ज्वरितानामभ्यङ्गादीनुपक्रमानुपदेक्ष्यामः- अगुरुकुष्ठतगरपत्रनलदशैलेयध्यामकहरेणुकास्थौणेयकक्षेमकैलावराङ्गदलपुरतमालपत्रभूतीकरोहिषसरलशल्लकी- देवदार्वग्निमन्थबिल्वस्योनाककाश्मर्यपाटलापुनर्नवावृश्चीरकण्टकारीबृहतीशालपर्णीपृश्निपर्णीमाषपर्णीमुद्गपर्णीगोक्षुरकैरण्ड- शोभाञ्जनकवरुणार्कचिरबिल्वतिल्वकशटीपुष्करमूलगण्डीरोरुबूकपत्तूराक्षीवाश्मान्तकशिग्रुमातुलुङ्गपीलुकमूलकपर्णी- तिलपर्णीपीलुपर्णीमेषशृङ्गीहिंस्रादन्तशठैरावतकभल्लातकास्फोतकाण्डीरात्मजैकेषीकाकरञ्जधान्यकाजमोद- पृथ्वीकासुमुखसुरसकुठेरककालमालकपर्णासक्षवकफणिज्झकभूस्तृणशृङ्गवेरपिप्पलीसर्षपाश्वगन्धारास्नारुहारोहावचाबलातिबला- गुडूचीशतपुष्पाशीतवल्लीनाकुलीगन्धनाकुलीश्वेताज्योतिष्मतीचित्रकाध्यण्डाम्लचाङ्गेरी- तिलबदरकुलत्थमाषाणामेवंविधानामन्येषां चोष्णवीर्याणां यथालाभमौषधानां कषायं कारयेत्, तेन कषायेण तेषामेव च कल्केन सुरासौवीरकतुषोदकमैरेयमेदकदधिमण्डारनालकट्वरप्रतिविनीतेन तैलपात्रं विपाचयेत्| तेन सुखोष्णेन तैलेनोष्णाभिप्रायिणं ज्वरितमभ्यञ्ज्यात्, तथा शीतज्वरः प्रशाम्यति; एतैरेव चौषधैः श्लक्ष्णपिष्टैः सुखोष्णैः प्रदेहं कारयेत्, एतैरेव च शृतं सुखोष्णं सलिलमवगाहनार्थं परिषेकार्थं च प्रयुञ्जीत शीतज्वरप्रशमार्थम्||२६७|| इत्यगुर्वाद्यं तैलम्|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 98 (268-271) · Śloka 271

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ತ್ರಯೋದಶವಿಧಃ ಸ್ವೇದಃ ಸ್ವೇದಾಧ್ಯಾಯೇ ನಿದರ್ಶಿತಃ| ಮಾತ್ರಾಕಾಲವಿದಾ ಯುಕ್ತಃ ಸ ಚ ಶೀತಜ್ವರಾಪಹಃ||೨೬೮|| ಸಾ ಕುಟೀ ತಚ್ಚ ಶಯನಂ ತಚ್ಚಾವಚ್ಛಾದನಂ ಜ್ವರಮ್| ಶೀತಂ ಪ್ರಶಮಯನ್ತ್ಯಾಶು ಧೂಪಾಶ್ಚಾಗುರುಜಾ ಘನಾಃ||೨೬೯|| ಚಾರೂಪಚಿತಗಾತ್ರ್ಯಶ್ಚ ತರುಣ್ಯೋ ಯೌವನೋಷ್ಮಣಾ| ಆಶ್ಲೇಷಾಚ್ಛಮಯನ್ತ್ಯಾಶು ಪ್ರಮದಾಃ ಶಿಶಿರಜ್ವರಮ್||೨೭೦|| ಸ್ವೇದನಾನ್ಯನ್ನಪಾನಾನಿ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಾಣಿ ಚ| ಶೀತಜ್ವರಂ ಜಯನ್ತ್ಯಾಶು ಸಂಸರ್ಗಬಲಯೋಜನಾತ್||೨೭೧||

View original

भवन्ति चात्र- त्रयोदशविधः स्वेदः स्वेदाध्याये निदर्शितः| मात्राकालविदा युक्तः स च शीतज्वरापहः||२६८|| सा कुटी तच्च शयनं तच्चावच्छादनं ज्वरम्| शीतं प्रशमयन्त्याशु धूपाश्चागुरुजा घनाः||२६९|| चारूपचितगात्र्यश्च तरुण्यो यौवनोष्मणा| आश्लेषाच्छमयन्त्याशु प्रमदाः शिशिरज्वरम्||२७०|| स्वेदनान्यन्नपानानि वातश्लेष्महराणि च| शीतज्वरं जयन्त्याशु संसर्गबलयोजनात्||२७१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 99 (272-282) · Śloka 283

ವಾತಜೇ ಶ್ರಮಜೇ ಚೈವ ಪುರಾಣೇ ಕ್ಷತಜೇ ಜ್ವರೇ| ಲಙ್ಘನಂ ನ ಹಿತಂ ವಿದ್ಯಾಚ್ಛಮನೈಸ್ತಾನುಪಾಚರೇತ್||೨೭೨|| ವಿಕ್ಷಿಪ್ಯಾಮಾಶಯೋಷ್ಮಾಣಂ ಯಸ್ಮಾದ್ಗತ್ವಾ ರಸಂ ನೃಣಾಮ್| ಜ್ವರಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ದೋಷಾಸ್ತು ಹೀಯತೇಽಗ್ನಿಬಲಂ ತತಃ||೨೭೩|| ಯಥಾ ಪ್ರಜ್ವಲಿತೋ ವಹ್ನಿಃ ಸ್ಥಾಲ್ಯಾಮಿನ್ಧನವಾನಪಿ| ನ ಪಚತ್ಯೋದನಂ ಸಮ್ಯಗನಿಲಪ್ರೇರಿತೋ ಬಹಿಃ||೨೭೪|| ಪಕ್ತಿಸ್ಥಾನಾತ್ತಥಾ ದೋಷೈರೂಷ್ಮಾ ಕ್ಷಿಪ್ತೋ ಬಹಿರ್ನೃಣಾಮ್| ನ ಪಚತ್ಯಭ್ಯವಹೃತಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಾತ್ ಪಚತಿ ವಾ ಲಘು||೨೭೫|| ಅತೋಽಗ್ನಿಬಲರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಲಙ್ಘನಾದಿಕ್ರಮೋ ಹಿತಃ| ಸಪ್ತಾಹೇನ ಹಿ ಪಚ್ಯನ್ತೇ ಸಪ್ತಧಾತುಗತಾ ಮಲಾಃ||೨೭೬|| ನಿರಾಮಶ್ಚಾಪ್ಯತಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಜ್ವರಃ ಪ್ರಾಯೋಽಷ್ಟಮೇಽಹನಿ| ಉದೀರ್ಣದೋಷಸ್ತ್ವಲ್ಪಾಗ್ನಿರಶ್ನನ್ ಗುರು ವಿಶೇಷತಃ||೨೭೭|| ಮುಚ್ಯತೇ ಸಹಸಾ ಪ್ರಾಣೈಶ್ಚಿರಂ ಕ್ಲಿಶ್ಯತಿ ವಾ ನರಃ| ಏತಸ್ಮಾತ್ಕಾರಣಾದ್ವಿದ್ವಾನ್ ವಾತಿಕೇಽಪ್ಯಾದಿತೋ ಜ್ವರೇ||೨೭೮|| ನಾತಿ ಗುರ್ವತಿ ವಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಭೋಜಯೇತ್ ಸಹಸಾ ನರಮ್| ಜ್ವರೇ ಮಾರುತಜೇ ತ್ವಾದಾವನಪೇಕ್ಷ್ಯಾಪಿ ಹಿ ಕ್ರಮಮ್||೨೭೯|| ಕುರ್ಯಾನ್ನಿರನುಬನ್ಧಾನಾಮಭ್ಯಙ್ಗಾದೀನುಪಕ್ರಮಾನ್| ಪಾಯಯಿತ್ವಾ ಕಷಾಯಂ ಚ ಭೋಜಯೇದ್ರಸಭೋಜನಮ್||೨೮೦|| ಜೀರ್ಣಜ್ವರಹರಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸರ್ವಶಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಕ್ರಮಮ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಾನಾಮವಾತಾನಾಂ ಜ್ವರೋಽನುಷ್ಣಃ ಕಫಾಧಿಕಃ||೨೮೧|| ಪರಿಪಾಕಂ ನ ಸಪ್ತಾಹೇನಾಪಿ ಯಾತಿ ಮೃದೂಷ್ಮಣಾಮ್| ತಂ ಕ್ರಮೇಣ ಯಥೋಕ್ತೇನ ಲಙ್ಘನಾಲ್ಪಾಶನಾದಿನಾ||೨೮೨|| ಆದಶಾಹಮುಪಕ್ರಮ್ಯ ಕಷಾಯಾದ್ಯೈರುಪಾಚರೇತ್|೨೮೩|

View original

वातजे श्रमजे चैव पुराणे क्षतजे ज्वरे| लङ्घनं न हितं विद्याच्छमनैस्तानुपाचरेत्||२७२|| विक्षिप्यामाशयोष्माणं यस्माद्गत्वा रसं नृणाम्| ज्वरं कुर्वन्ति दोषास्तु हीयतेऽग्निबलं ततः||२७३|| यथा प्रज्वलितो वह्निः स्थाल्यामिन्धनवानपि| न पचत्योदनं सम्यगनिलप्रेरितो बहिः||२७४|| पक्तिस्थानात्तथा दोषैरूष्मा क्षिप्तो बहिर्नृणाम्| न पचत्यभ्यवहृतं कृच्छ्रात् पचति वा लघु||२७५|| अतोऽग्निबलरक्षार्थं लङ्घनादिक्रमो हितः| सप्ताहेन हि पच्यन्ते सप्तधातुगता मलाः||२७६|| निरामश्चाप्यतः प्रोक्तो ज्वरः प्रायोऽष्टमेऽहनि| उदीर्णदोषस्त्वल्पाग्निरश्नन् गुरु विशेषतः||२७७|| मुच्यते सहसा प्राणैश्चिरं क्लिश्यति वा नरः| एतस्मात्कारणाद्विद्वान् वातिकेऽप्यादितो ज्वरे||२७८|| नाति गुर्वति वा स्निग्धं भोजयेत् सहसा नरम्| ज्वरे मारुतजे त्वादावनपेक्ष्यापि हि क्रमम्||२७९|| कुर्यान्निरनुबन्धानामभ्यङ्गादीनुपक्रमान्| पाययित्वा कषायं च भोजयेद्रसभोजनम्||२८०|| जीर्णज्वरहरं कुर्यात् सर्वशश्चाप्युपक्रमम्| श्लेष्मलानामवातानां ज्वरोऽनुष्णः कफाधिकः||२८१|| परिपाकं न सप्ताहेनापि याति मृदूष्मणाम्| तं क्रमेण यथोक्तेन लङ्घनाल्पाशनादिना||२८२|| आदशाहमुपक्रम्य कषायाद्यैरुपाचरेत्|२८३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 100 (283) · Śloka 284

ಸಾಮಾ ಯೇ ಯೇ ಚ ಕಫಜಾಃ ಕಫಪಿತ್ತಜ್ವರಾಶ್ಚ ಯೇ||೨೮೩|| ಲಙ್ಘನಂ ಲಙ್ಘನೀಯೋಕ್ತಂ ತೇಷು ಕಾರ್ಯಂ ಪ್ರತಿ ಪ್ರತಿ|೨೮೪|

View original

सामा ये ये च कफजाः कफपित्तज्वराश्च ये||२८३|| लङ्घनं लङ्घनीयोक्तं तेषु कार्यं प्रति प्रति|२८४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 101 (284) · Śloka 285

ವಮನೈಶ್ಚ ವಿರೇಕೈಶ್ಚ ಬಸ್ತಿಭಿಶ್ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್||೨೮೪|| ಜ್ವರಾನುಪಚರೇದ್ಧೀಮಾನ್ ಕಫಪಿತ್ತಾನಿಲೋದ್ಭವಾನ್|೨೮೫|

View original

वमनैश्च विरेकैश्च बस्तिभिश्च यथाक्रमम्||२८४|| ज्वरानुपचरेद्धीमान् कफपित्तानिलोद्भवान्|२८५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 102 (285-286) · Śloka 287

ಸಂಸೃಷ್ಟಾನ್ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನ್ ಬುದ್ಧ್ವಾ ತರತಮೈಃ ಸಮೈಃ||೨೮೫|| ಜ್ವರಾನ್ ದೋಷಕ್ರಮಾಪೇಕ್ಷೀ ಯಥೋಕ್ತೈರೌಷಧೈರ್ಜಯೇತ್| ವರ್ಧನೇನೈಕದೋಷಸ್ಯ ಕ್ಷಪಣೇನೋಚ್ಛ್ರಿತಸ್ಯ ವಾ||೨೮೬|| ಕಫಸ್ಥಾನಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾ ವಾ ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಂ ಜಯೇತ್|೨೮೭|

View original

संसृष्टान् सन्निपतितान् बुद्ध्वा तरतमैः समैः||२८५|| ज्वरान् दोषक्रमापेक्षी यथोक्तैरौषधैर्जयेत्| वर्धनेनैकदोषस्य क्षपणेनोच्छ्रितस्य वा||२८६|| कफस्थानानुपूर्व्या वा सन्निपातज्वरं जयेत्|२८७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 103 (287-288) · Śloka 289

ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಸ್ಯಾನ್ತೇ ಕರ್ಣಮೂಲೇ ಸುದಾರೂಣಃ||೨೮೭|| ಶೋಥಃ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ತೇನ ಕಶ್ಚಿದೇವ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ| ರಕ್ತಾವಸೇಚನೈಃ ಶೀಘ್ರಂ ಸರ್ಪಿಷ್ಪಾನೈಶ್ಚ ತಂ ಜಯೇತ್||೨೮೮|| ಪ್ರದೇಹೈಃ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನೈರ್ನಾವನೈಃ ಕವಲಗ್ರಹೈಃ|೨೮೯|

View original

सन्निपातज्वरस्यान्ते कर्णमूले सुदारूणः||२८७|| शोथः सञ्जायते तेन कश्चिदेव प्रमुच्यते| रक्तावसेचनैः शीघ्रं सर्पिष्पानैश्च तं जयेत्||२८८|| प्रदेहैः कफपित्तघ्नैर्नावनैः कवलग्रहैः|२८९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 104 (289) · Śloka 290

ಶೀತೋಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷಾದ್ಯೈರ್ಜ್ವರೋ ಯಸ್ಯ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ||೨೮೯|| ಶಾಖಾನುಸಾರೀ ರಕ್ತಸ್ಯ ಸೋಽವಸೇಕಾತ್ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ|೨೯೦|

View original

शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैर्ज्वरो यस्य न शाम्यति||२८९|| शाखानुसारी रक्तस्य सोऽवसेकात् प्रशाम्यति|२९०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 105 (290) · Śloka 291

ವಿಸರ್ಪೇಣಾಭಿಘಾತೇನ ಯಶ್ಚ ವಿಸ್ಫೋಟಕೈರ್ಜ್ವರಃ||೨೯೦|| ತತ್ರಾದೌ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪಾನಂ ಕಫಪಿತ್ತೋತ್ತರೋ ನ ಚೇತ್|೨೯೧|

View original

विसर्पेणाभिघातेन यश्च विस्फोटकैर्ज्वरः||२९०|| तत्रादौ सर्पिषः पानं कफपित्तोत्तरो न चेत्|२९१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 106 (291) · Śloka 292

ದೌರ್ಬಲ್ಯಾದ್ದೇಹಧಾತೂನಾಂ ಜ್ವರೋ ಜೀರ್ಣೋಽನುವರ್ತತೇ||೨೯೧|| ಬಲ್ಯೇಃ ಸಮ್ಬೃಂಹಣೈಸ್ತಸ್ಮಾದಾಹಾರೈಸ್ತಮುಪಾಚರೇತ್|೨೯೨|

View original

दौर्बल्याद्देहधातूनां ज्वरो जीर्णोऽनुवर्तते||२९१|| बल्येः सम्बृंहणैस्तस्मादाहारैस्तमुपाचरेत्|२९२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 107 (292-295) · Śloka 296

ಕರ್ಮ ಸಾಧಾರಣಂ ಜಹ್ಯಾತ್ತೃತೀಯಕಚತುರ್ಥಕೌ ||೨೯೨|| ಆಗನ್ತುರನುಬನ್ಧೋ ಹಿ ಪ್ರಾಯಶೋ ವಿಷಮಜ್ವರೇ| ವಾತಪ್ರಧಾನಂ ಸರ್ಪಿರ್ಭಿರ್ಬಸ್ತಿಭಿಃ ಸಾನುವಾಸನೈಃ||೨೯೩|| ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣೈರನ್ನಪಾನೈಶ್ಚ ಶಮಯೇದ್ವಿಷಮಜ್ವರಮ್| ವಿರೇಚನೇನ ಪಯಸಾ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸಂಸ್ಕೃತೇನ ಚ||೨೯೪|| ವಿಷಮಂ ತಿಕ್ತಶೀತೈಶ್ಚ ಜ್ವರಂ ಪಿತ್ತೋತ್ತರಂ ಜಯೇತ್| ವಮನಂ ಪಾಚನಂ ರೂಕ್ಷಮನ್ನಪಾನಂ ವಿಲಙ್ಘನಮ್||೨೯೫|| ಕಷಾಯೋಷ್ಣಂ ಚ ವಿಷಮೇ ಜ್ವರೇ ಶಸ್ತಂ ಕಫೋತ್ತರೇ|೨೯೬|

View original

कर्म साधारणं जह्यात्तृतीयकचतुर्थकौ ||२९२|| आगन्तुरनुबन्धो हि प्रायशो विषमज्वरे| वातप्रधानं सर्पिर्भिर्बस्तिभिः सानुवासनैः||२९३|| स्निग्धोष्णैरन्नपानैश्च शमयेद्विषमज्वरम्| विरेचनेन पयसा सर्पिषा संस्कृतेन च||२९४|| विषमं तिक्तशीतैश्च ज्वरं पित्तोत्तरं जयेत्| वमनं पाचनं रूक्षमन्नपानं विलङ्घनम्||२९५|| कषायोष्णं च विषमे ज्वरे शस्तं कफोत्तरे|२९६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 108 (296-309) · Śloka 310

ಯೋಗಾಃ ಪರಾಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ವಿಷಮಜ್ವರನಾಶನಾಃ||೨೯೬|| ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಾ ಮತಿಮತಾ ದೋಷಾದೀನ್ ಪ್ರವಿಭಜ್ಯ ತೇ| ಸುರಾ ಸಮಣ್ಡಾ ಪಾನಾರ್ಥೇ ಭಕ್ಷ್ಯಾರ್ಥೇ ಚರಣಾಯುಧಃ||೨೯೭|| ತಿತ್ತಿರಿಶ್ಚ ಮಯೂರಶ್ಚ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ ವಿಷಮಜ್ವರೇ| ಪಿಬೇದ್ವಾ ಷಟ್ಪಲಂ ಸರ್ಪಿರಭಯಾಂ ವಾ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೨೯೮|| ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಕಷಾಯಂ ವಾ ಗುಡೂಚ್ಯಾ ರಸಮೇವ ವಾ| ನೀಲಿನೀಮಜಗನ್ಧಾಂ ಚ ತ್ರಿವೃತಾಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಮ್||೨೯೯|| ಪಿಬೇಜ್ಜ್ವರಾಗಮೇ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೋಪಪಾದಿತಃ| ಸರ್ಪಿಷೋ ಮಹತೀಂ ಮಾತ್ರಾಂ ಪೀತ್ವಾ ವಾ ಛರ್ದಯೇತ್ ಪುನಃ||೩೦೦|| ಉಪಯುಜ್ಯಾನ್ನಪಾನಂ ವಾ ಪ್ರಭೂತಂ ಪುನರುಲ್ಲಿಖೇತ್| ಸಾನ್ನಂ ಮದ್ಯಂ ಪ್ರಭೂತಂ ವಾ ಪೀತ್ವಾ ಸ್ವಪ್ಯಾಜ್ಜ್ವರಾಗಮೇ||೩೦೧|| ಆಸ್ಥಾಪನಂ ಯಾಪನಂ ವಾ ಕಾರಯೇದ್ವಿಷಮಜ್ವರೇ| ಪಯಸಾ ವೃಷದಂಶಸ್ಯ ಶಕೃದ್ವಾ ತದಹಃ ಪಿಬೇತ್||೩೦೨|| ವೃಷಸ್ಯ ದಧಿಮಣ್ಡೇನ ಸುರಯಾ ವಾ ಸಸೈನ್ಧವಮ್| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಸ್ತ್ರಿಫಲಾಯಾಶ್ಚ ದಧ್ನಸ್ತಕ್ರಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಃ||೩೦೩|| ಪಞ್ಚಗವ್ಯಸ್ಯ ಪಯಸಃ ಪ್ರಯೋಗೋ ವಿಷಮಜ್ವರೇ| ರಸೋನಸ್ಯ ಸತೈಲಸ್ಯ ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಮುಪಸೇವನಮ್||೩೦೪|| ಮೇದ್ಯಾನಾಮುಷ್ಣವೀರ್ಯಾಣಾಮಾಮಿಷಾಣಾಂ ಚ ಭಕ್ಷಣಮ್| ಹಿಙ್ಗುತುಲ್ಯಾ ತು ವೈಯಾಘ್ರೀ ವಸಾ ನಸ್ಯಂ ಸಸೈನ್ಧವಾ||೩೦೫|| ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಃ ಸಿಂಹಸ್ಯ ವಸಾ ತದ್ವತ್ ಸಸೈನ್ಧವಾ| ಸೈನ್ಧವಂ ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ಚ ತಣ್ಡುಲಾಃ ಸಮನಃಶಿಲಾಃ||೩೦೬|| ನೇತ್ರಾಞ್ಜನಂ ತೈಲಪಿಷ್ಟಂ ಶಸ್ಯತೇ ವಿಷಮಜ್ವರೇ| ಪಲಙ್ಕಷಾ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಂ ವಚಾ ಕುಷ್ಠಂ ಹರೀತಕೀ||೩೦೭|| ಸರ್ಷಪಾಃ ಸಯವಾಃ ಸರ್ಪಿರ್ಧೂಪನಂ ಜ್ವರನಾಶನಮ್| ಯೇ ಧೂಮಾ ಧೂಪನಂ ಯಚ್ಚ ನಾವನಂ ಚಾಞ್ಜನಂ ಚ ಯತ್||೩೦೮|| ಮನೋವಿಕಾರೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಕಾರ್ಯಂ ತದ್ವಿಷಮಜ್ವರೇ| ಮಣೀನಾಮೋಷಧೀನಾಂ ಚ ಮಙ್ಗಲ್ಯಾನಾಂ ವಿಷಸ್ಯ ಚ||೩೦೯|| ಧಾರಣಾದಗದಾನಾಂ ಚ ಸೇವನಾನ್ನ ಭವೇಜ್ಜ್ವರಃ|೩೧೦|

View original

योगाः पराः प्रवक्ष्यन्ते विषमज्वरनाशनाः||२९६|| प्रयोक्तव्या मतिमता दोषादीन् प्रविभज्य ते| सुरा समण्डा पानार्थे भक्ष्यार्थे चरणायुधः||२९७|| तित्तिरिश्च मयूरश्च प्रयोज्या विषमज्वरे| पिबेद्वा षट्पलं सर्पिरभयां वा प्रयोजयेत्||२९८|| त्रिफलायाः कषायं वा गुडूच्या रसमेव वा| नीलिनीमजगन्धां च त्रिवृतां कटुरोहिणीम्||२९९|| पिबेज्ज्वरागमे युक्त्या स्नेहस्वेदोपपादितः| सर्पिषो महतीं मात्रां पीत्वा वा छर्दयेत् पुनः||३००|| उपयुज्यान्नपानं वा प्रभूतं पुनरुल्लिखेत्| सान्नं मद्यं प्रभूतं वा पीत्वा स्वप्याज्ज्वरागमे||३०१|| आस्थापनं यापनं वा कारयेद्विषमज्वरे| पयसा वृषदंशस्य शकृद्वा तदहः पिबेत्||३०२|| वृषस्य दधिमण्डेन सुरया वा ससैन्धवम्| पिप्पल्यास्त्रिफलायाश्च दध्नस्तक्रस्य सर्पिषः||३०३|| पञ्चगव्यस्य पयसः प्रयोगो विषमज्वरे| रसोनस्य सतैलस्य प्राग्भक्तमुपसेवनम्||३०४|| मेद्यानामुष्णवीर्याणामामिषाणां च भक्षणम्| हिङ्गुतुल्या तु वैयाघ्री वसा नस्यं ससैन्धवा||३०५|| पुराणसर्पिः सिंहस्य वसा तद्वत् ससैन्धवा| सैन्धवं पिप्पलीनां च तण्डुलाः समनःशिलाः||३०६|| नेत्राञ्जनं तैलपिष्टं शस्यते विषमज्वरे| पलङ्कषा निम्बपत्रं वचा कुष्ठं हरीतकी||३०७|| सर्षपाः सयवाः सर्पिर्धूपनं ज्वरनाशनम्| ये धूमा धूपनं यच्च नावनं चाञ्जनं च यत्||३०८|| मनोविकारे निर्दिष्टं कार्यं तद्विषमज्वरे| मणीनामोषधीनां च मङ्गल्यानां विषस्य च||३०९|| धारणादगदानां च सेवनान्न भवेज्ज्वरः|३१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 109 (309-316) · Śloka 317

ಸೋಮಂ ಸಾನುಚರಂ ದೇವಂ ಸಮಾತೃಗಣಮೀಶ್ವರಮ್||೩೧೦|| ಪೂಜಯನ್ ಪ್ರಯತಃ ಶೀಘ್ರಂ ಮುಚ್ಯತೇ ವಿಷಮಜ್ವರಾತ್| ವಿಷ್ಣುಂ ಸಹಸ್ರಮೂರ್ಧಾನಂ ಚರಾಚರಪತಿಂ ವಿಭುಮ್||೩೧೧|| ಸ್ತುವನ್ನಾಮಸಹಸ್ರೇಣ ಜ್ವರಾನ್ ಸರ್ವಾನಪೋಹತಿ| ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮಶ್ವಿನಾವಿನ್ದ್ರಂ ಹುತಭಕ್ಷಂ ಹಿಮಾಚಲಮ್||೩೧೨|| ಗಙ್ಗಾಂ ಮರುದ್ಗಣಾಂಶ್ಚೇಷ್ಟ್ಯಾ ಪೂಜಯಞ್ಜಯತಿ ಜ್ವರಾನ್| ಭಕ್ತ್ಯಾ ಮಾತುಃ ಪಿತುಶ್ಚೈವ ಗುರೂಣಾಂ ಪೂಜನೇನ ಚ||೩೧೩|| ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೇಣ ತಪಸಾ ಸತ್ಯೇನ ನಿಯಮೇನ ಚ| ಜಪಹೋಮಪ್ರದಾನೇನ ವೇದಾನಾಂ ಶ್ರವಣೇನ ಚ||೩೧೪|| ಜ್ವರಾದ್ವಿಮುಚ್ಯತೇ ಶೀಘ್ರಂ ಸಾಧೂನಾಂ ದರ್ಶನೇನ ಚ| ಜ್ವರೇ ರಸಸ್ಥೇ ವಮನಮುಪವಾಸಂ ಚ ಕಾರಯೇತ್||೩೧೫|| ಸೇಕಪ್ರದೇಹೌ ರಕ್ತಸ್ಥೇ ತಥಾ ಸಂಶಮನಾನಿ ಚ| ವಿರೇಚನಂ ಸೋಪವಾಸಂ ಮಾಂಸಮೇದಃಸ್ಥಿತೇ ಹಿತಮ್||೩೧೬|| ಅಸ್ಥಿಮಜ್ಜಗತೇ ದೇಯಾ ನಿರೂಹಾಃ ಸಾನುವಾಸನಾಃ|೩೧೭|

View original

सोमं सानुचरं देवं समातृगणमीश्वरम्||३१०|| पूजयन् प्रयतः शीघ्रं मुच्यते विषमज्वरात्| विष्णुं सहस्रमूर्धानं चराचरपतिं विभुम्||३११|| स्तुवन्नामसहस्रेण ज्वरान् सर्वानपोहति| ब्रह्माणमश्विनाविन्द्रं हुतभक्षं हिमाचलम्||३१२|| गङ्गां मरुद्गणांश्चेष्ट्या पूजयञ्जयति ज्वरान्| भक्त्या मातुः पितुश्चैव गुरूणां पूजनेन च||३१३|| ब्रह्मचर्येण तपसा सत्येन नियमेन च| जपहोमप्रदानेन वेदानां श्रवणेन च||३१४|| ज्वराद्विमुच्यते शीघ्रं साधूनां दर्शनेन च| ज्वरे रसस्थे वमनमुपवासं च कारयेत्||३१५|| सेकप्रदेहौ रक्तस्थे तथा संशमनानि च| विरेचनं सोपवासं मांसमेदःस्थिते हितम्||३१६|| अस्थिमज्जगते देया निरूहाः सानुवासनाः|३१७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 110 (317-322) · Śloka 323

ಶಾಪಾಭಿಚಾರಾದ್ಭೂತಾನಾಮಭಿಷಙ್ಗಾಚ್ಚ ಯೋ ಜ್ವರಃ||೩೧೭|| ದೈವವ್ಯಪಾಶ್ರಯಂ ತತ್ರ ಸರ್ವಮೌಷಧಮಿಷ್ಯತೇ| ಅಭಿಘಾತಜ್ವರೋ ನಶ್ಯೇತ್ ಪಾನಾಭ್ಯಙ್ಗೇನ ಸರ್ಪಿಷಃ||೩೧೮|| ರಕ್ತಾವಸೇಕೈರ್ಮದ್ಯೈಶ್ಚ ಸಾತ್ಮ್ಯೈರ್ಮಾಂಸರಸೌದನೈಃ| ಸಾನಾಹೋ ಮದ್ಯಸಾತ್ಮ್ಯಾನಾಂ ಮದಿರಾರಸಭೋಜನೈಃ||೩೧೯|| ಕ್ಷತಾನಾಂ ವ್ರಣಿತಾನಾಂ ಚ ಕ್ಷತವ್ರಣಚಿಕಿತ್ಸಯಾ| ಆಶ್ವಾಸೇನೇಷ್ಟಲಾಭೇನ ವಾಯೋಃ ಪ್ರಶಮನೇನ ಚ||೩೨೦|| ಹರ್ಷಣೈಶ್ಚ ಶಮಂ ಯಾನ್ತಿ ಕಾಮಶೋಕಭಯಜ್ವರಾಃ| ಕಾಮ್ಯೈರರ್ಥೈರ್ಮನೋಜ್ಞೈಶ್ಚ ಪಿತ್ತಘ್ನೈಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಕ್ರಮೈಃ||೩೨೧|| ಸದ್ವಾಕ್ಯೈಶ್ಚ ಶಮಂ ಯಾತಿ ಜ್ವರಃ ಕ್ರೋಧಸಮುತ್ಥಿತಃ| ಕಾಮಾತ್ ಕ್ರೋಧಜ್ವರೋ ನಾಶಂ ಕ್ರೋಧಾತ್ ಕಾಮಸಮುದ್ಭವಃ||೩೨೨|| ಯಾತಿ ತಾಭ್ಯಾಮುಭಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಭಯಶೋಕಸಮುತ್ಥಿತಃ|೩೨೩|

View original

शापाभिचाराद्भूतानामभिषङ्गाच्च यो ज्वरः||३१७|| दैवव्यपाश्रयं तत्र सर्वमौषधमिष्यते| अभिघातज्वरो नश्येत् पानाभ्यङ्गेन सर्पिषः||३१८|| रक्तावसेकैर्मद्यैश्च सात्म्यैर्मांसरसौदनैः| सानाहो मद्यसात्म्यानां मदिरारसभोजनैः||३१९|| क्षतानां व्रणितानां च क्षतव्रणचिकित्सया| आश्वासेनेष्टलाभेन वायोः प्रशमनेन च||३२०|| हर्षणैश्च शमं यान्ति कामशोकभयज्वराः| काम्यैरर्थैर्मनोज्ञैश्च पित्तघ्नैश्चाप्युपक्रमैः||३२१|| सद्वाक्यैश्च शमं याति ज्वरः क्रोधसमुत्थितः| कामात् क्रोधज्वरो नाशं क्रोधात् कामसमुद्भवः||३२२|| याति ताभ्यामुभाभ्यां च भयशोकसमुत्थितः|३२३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 111 (323) · Śloka 324

ಜ್ವರಸ್ಯ ವೇಗಂ ಕಾಲಂ ಚ ಚಿನ್ತಯಞ್ಜ್ವರ್ಯತೇ ತು ಯಃ||೩೨೩|| ತಸ್ಯೇಷ್ಟೈಸ್ತು ವಿಚಿತ್ರೈಶ್ಚ ವಿಷಯೈರ್ನಾಶಯೇತ್ ಸ್ಮೃತಿಮ್|೩೨೪|

View original

ज्वरस्य वेगं कालं च चिन्तयञ्ज्वर्यते तु यः||३२३|| तस्येष्टैस्तु विचित्रैश्च विषयैर्नाशयेत् स्मृतिम्|३२४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 112 (324-328) · Śloka 328

ಜ್ವರಪ್ರಮೋಕ್ಷೇ ಪುರುಷಃ ಕೂಜನ್ ವಮತಿ ಚೇಷ್ಟತೇ| ಶ್ವಸನ್ವಿವರ್ಣಃ ಸ್ವಿನ್ನಾಙ್ಗೋ ವೇಪತೇ ಲೀಯತೇ ಮುಹುಃ||೩೨೪|| ಪ್ರಲಪತ್ಯುಷ್ಣಸರ್ವಾಙ್ಗಃ ಶೀತಾಙ್ಗಶ್ಚ ಭವತ್ಯಪಿ| ವಿಸಞ್ಜ್ಞೋ ಜ್ವರವೇಗಾರ್ತಃ ಸಕ್ರೋಧ ಇವ ವೀಕ್ಷ್ಯತೇ ||೩೨೫|| ಸದೋಷಶಬ್ದಂ ಚ ಶಕೃದ್ದ್ರವಂ ಸ್ರವತಿ ವೇಗವತ್| ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯೇತಾನಿ ಜಾನೀಯಾಜ್ಜ್ವರಮೋಕ್ಷೇ ವಿಚಕ್ಷಣಃ||೩೨೬|| ಬಹುದೋಷಸ್ಯ ಬಲವಾನ್ ಪ್ರಾಯೇಣಾಭಿನವೋ ಜ್ವರಃ| ಸತ್ಕ್ರಿಯಾದೋಷಪಕ್ತ್ಯಾ ಚೇದ್ವಿಮುಞ್ಚತಿ ಸುದಾರುಣಮ್||೩೨೭|| ಕೃತ್ವಾ ದೋಷವಶಾದ್ವೇಗಂ ಕ್ರಮಾದುಪರಮನ್ತಿ ಯೇ| ತೇಷಾಮದಾರುಣೋ ಮೋಕ್ಷೋ ಜ್ವರಾಣಾಂ ಚಿರಕಾರಿಣಾಮ್||೩೨೮||

View original

ज्वरप्रमोक्षे पुरुषः कूजन् वमति चेष्टते| श्वसन्विवर्णः स्विन्नाङ्गो वेपते लीयते मुहुः||३२४|| प्रलपत्युष्णसर्वाङ्गः शीताङ्गश्च भवत्यपि| विसञ्ज्ञो ज्वरवेगार्तः सक्रोध इव वीक्ष्यते ||३२५|| सदोषशब्दं च शकृद्द्रवं स्रवति वेगवत्| लिङ्गान्येतानि जानीयाज्ज्वरमोक्षे विचक्षणः||३२६|| बहुदोषस्य बलवान् प्रायेणाभिनवो ज्वरः| सत्क्रियादोषपक्त्या चेद्विमुञ्चति सुदारुणम्||३२७|| कृत्वा दोषवशाद्वेगं क्रमादुपरमन्ति ये| तेषामदारुणो मोक्षो ज्वराणां चिरकारिणाम्||३२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 113 (329) · Śloka 329

ವಿಗತಕ್ಲಮಸನ್ತಾಪಮವ್ಯಥಂ ವಿಮಲೇನ್ದ್ರಿಯಮ್| ಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಕೃತಿಸತ್ತ್ವೇನ ವಿದ್ಯಾತ್ ಪುರುಷಮಜ್ವರಮ್||೩೨೯||

View original

विगतक्लमसन्तापमव्यथं विमलेन्द्रियम्| युक्तं प्रकृतिसत्त्वेन विद्यात् पुरुषमज्वरम्||३२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 114 (330-332) · Śloka 332

ಸಜ್ವರೋ ಜ್ವರಮುಕ್ತಶ್ಚ ವಿದಾಹೀನಿ ಗುರೂಣಿ ಚ| ಅಸಾತ್ಮ್ಯಾನ್ಯನ್ನಪಾನಾನಿ ವಿರುದ್ಧಾನಿ ಚ ವರ್ಜಯೇತ್||೩೩೦|| ವ್ಯವಾಯಮತಿಚೇಷ್ಟಾಶ್ಚ ಸ್ನಾನಮತ್ಯಶನಾನಿ ಚ| ತಥಾ ಜ್ವರಃ ಶಮಂ ಯಾತಿ ಪ್ರಶಾನ್ತೋ ಜಾಯತೇ ನ ಚ||೩೩೧|| ವ್ಯಾಯಾಮಂ ಚ ವ್ಯವಾಯಂ ಚ ಸ್ನಾನಂ ಚಙ್ಕ್ರಮಣಾನಿ ಚ| ಜ್ವರಮುಕ್ತೋ ನ ಸೇವೇತ ಯಾವನ್ನ ಬಲವಾನ್ ಭವೇತ್||೩೩೨||

View original

सज्वरो ज्वरमुक्तश्च विदाहीनि गुरूणि च| असात्म्यान्यन्नपानानि विरुद्धानि च वर्जयेत्||३३०|| व्यवायमतिचेष्टाश्च स्नानमत्यशनानि च| तथा ज्वरः शमं याति प्रशान्तो जायते न च||३३१|| व्यायामं च व्यवायं च स्नानं चङ्क्रमणानि च| ज्वरमुक्तो न सेवेत यावन्न बलवान् भवेत्||३३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 115 (333-343) · Śloka 343

ಅಸಞ್ಜಾತಬಲೋ ಯಸ್ತು ಜ್ವರಮುಕ್ತೋ ನಿಷೇವತೇ| ವರ್ಜ್ಯಮೇತನ್ನರಸ್ತಸ್ಯ ಪುನರಾವರ್ತತೇ ಜ್ವರಃ||೩೩೩|| ದುರ್ಹೃತೇಷು ಚ ದೋಷೇಷು ಯಸ್ಯ ವಾ ವಿನಿವರ್ತತೇ| ಸ್ವಲ್ಪೇನಪ್ಯಪಚಾರೇಣ ತಸ್ಯ ವ್ಯಾವರ್ತತೇ ಪುನಃ||೩೩೪|| ಚಿರಕಾಲಪರಿಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ದುರ್ಬಲಂ ಹೀನತೇಜಸಮ್ | ಅಚಿರೇಣೈವ ಕಾಲೇನ ಸ ಹನ್ತಿ ಪುನರಾಗತಃ||೩೩೫|| ಅಥವಾಽಪಿ ಪರೀಪಾಕಂ ಧಾತುಷ್ವೇವ ಕ್ರಮಾನ್ಮಲಾಃ| ಯಾನ್ತಿ ಜ್ವರಮಕುರ್ವನ್ತಸ್ತೇ ತಥಾಽಪ್ಯಪಕುರ್ವತೇ||೩೩೬|| ದೀನತಾಂ ಶ್ವಯಥುಂ ಗ್ಲಾನಿಂ ಪಾಣ್ಡುತಾಂ ನಾನ್ನಕಾಮತಾಮ್| ಕಣ್ಡೂರುಕ್ತೋಠಪಿಡಕಾಃ ಕುರ್ವನ್ತ್ಯಗ್ನಿಂ ಚ ತೇ ಮೃದುಮ್||೩೩೭|| ಏವಮನ್ಯೇಽಪಿ ಚ ಗದಾ ವ್ಯಾವರ್ತನ್ತೇ ಪುನರ್ಗತಾಃ| ಅನಿರ್ಘಾತೇನ ದೋಷಾಣಾಮಲ್ಪೈರಪ್ಯಹಿತೈರ್ನೃಣಾಮ್||೩೩೮|| ನಿರ್ವೃತ್ತೇಽಪಿ ಜ್ವರೇ ತಸ್ಮಾದ್ಯಥಾವಸ್ಥಂ ಯಥಾಬಲಮ್| ಯಥಾಪ್ರಾಣಂ ಹರೇದ್ದೋಷಂ ಪ್ರಯೋಗೈರ್ವಾ ಶಮಂ ನಯೇತ್||೩೩೯|| ಮೃದುಭಿಃ ಶೋಧನೈಃ ಶುದ್ಧಿರ್ಯಾಪನಾ ಬಸ್ತಯೋ ಹಿತಾಃ| ಹಿತಾಶ್ಚ ಲಘವೋ ಯೂಷಾ ಜಾಙ್ಗಲಾಮಿಷಜಾ ರಸಾಃ||೩೪೦|| ಅಭ್ಯಙ್ಗೋದ್ವರ್ತನಸ್ನಾನಧೂಪನಾನ್ಯಞ್ಜನಾನಿ ಚ| ಹಿತಾನಿ ಪುನರಾವೃತ್ತೇ ಜ್ವರೇ ತಿಕ್ತಘೃತಾನಿ ಚ||೩೪೧|| ಗುರ್ವ್ಯಭಿಷ್ಯನ್ದ್ಯಸಾತ್ಮ್ಯಾನಾಂ ಭೋಜನಾತ್ ಪುನರಾಗತೇ| ಲಙ್ಘನೋಷ್ಣೋಪಚಾರಾದಿಃ ಕ್ರಮಃ ಕಾರ್ಯಶ್ಚ ಪೂರ್ವವತ್||೩೪೨|| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಂ ತಿಕ್ತಾ ಮುಸ್ತಂ ಪರ್ಪಟಕೋಽಮೃತಾ| ಘ್ನನ್ತಿ ಪೀತಾನಿ ಚಾಭ್ಯಾಸಾತ್ ಪುನರಾವರ್ತಕಂ ಜ್ವರಮ್||೩೪೩||

View original

असञ्जातबलो यस्तु ज्वरमुक्तो निषेवते| वर्ज्यमेतन्नरस्तस्य पुनरावर्तते ज्वरः||३३३|| दुर्हृतेषु च दोषेषु यस्य वा विनिवर्तते| स्वल्पेनप्यपचारेण तस्य व्यावर्तते पुनः||३३४|| चिरकालपरिक्लिष्टं दुर्बलं हीनतेजसम् | अचिरेणैव कालेन स हन्ति पुनरागतः||३३५|| अथवाऽपि परीपाकं धातुष्वेव क्रमान्मलाः| यान्ति ज्वरमकुर्वन्तस्ते तथाऽप्यपकुर्वते||३३६|| दीनतां श्वयथुं ग्लानिं पाण्डुतां नान्नकामताम्| कण्डूरुक्तोठपिडकाः कुर्वन्त्यग्निं च ते मृदुम्||३३७|| एवमन्येऽपि च गदा व्यावर्तन्ते पुनर्गताः| अनिर्घातेन दोषाणामल्पैरप्यहितैर्नृणाम्||३३८|| निर्वृत्तेऽपि ज्वरे तस्माद्यथावस्थं यथाबलम्| यथाप्राणं हरेद्दोषं प्रयोगैर्वा शमं नयेत्||३३९|| मृदुभिः शोधनैः शुद्धिर्यापना बस्तयो हिताः| हिताश्च लघवो यूषा जाङ्गलामिषजा रसाः||३४०|| अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानधूपनान्यञ्जनानि च| हितानि पुनरावृत्ते ज्वरे तिक्तघृतानि च||३४१|| गुर्व्यभिष्यन्द्यसात्म्यानां भोजनात् पुनरागते| लङ्घनोष्णोपचारादिः क्रमः कार्यश्च पूर्ववत्||३४२|| किराततिक्तकं तिक्ता मुस्तं पर्पटकोऽमृता| घ्नन्ति पीतानि चाभ्यासात् पुनरावर्तकं ज्वरम्||३४३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 116 (344) · Śloka 344

ತಸ್ಯಾಂ ತಸ್ಯಾಮವಸ್ಥಾಯಾಂ ಜ್ವರಿತಾನಾಂ ವಿಚಕ್ಷಣಃ| ಜ್ವರಾಕ್ರಿಯಾಕ್ರಮಾಪೇಕ್ಷೀ ಕುರ್ಯಾತ್ತತ್ತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೩೪೪||

View original

तस्यां तस्यामवस्थायां ज्वरितानां विचक्षणः| ज्वराक्रियाक्रमापेक्षी कुर्यात्तत्तच्चिकित्सितम्||३४४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 117 (345) · Śloka 345

ರೋಗರಾಟ್ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಮನ್ತಕೃದ್ದಾರುಣೋ ಜ್ವರಃ| ತಸ್ಮಾದ್ವಿಶೇಷತಸ್ತಸ್ಯ ಯತೇತ ಪ್ರಶಮೇ ಭಿಷಕ್||೩೪೫||

View original

रोगराट् सर्वभूतानामन्तकृद्दारुणो ज्वरः| तस्माद्विशेषतस्तस्य यतेत प्रशमे भिषक्||३४५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 118 (346) · Śloka 346

ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಃ- ಯಥಾಕ್ರಮಂ ಯಥಾಪ್ರಶ್ನಮುಕ್ತಂ ಜ್ವರಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಆತ್ರೇಯೇಣಾಗ್ನಿವೇಶಾಯ ಭೂತಾನಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ||೩೪೬||

View original

तत्र श्लोकः- यथाक्रमं यथाप्रश्नमुक्तं ज्वरचिकित्सितम्| आत्रेयेणाग्निवेशाय भूतानां हितकाम्यया||३४६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 3

ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಜ್ವರಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सितस्थाने ज्वरचिकित्सितं नाम तृतीयोऽध्यायः||३||

🔊 Audio coming soon