Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో జ్వరచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
View original
अथातो ज्वरचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
9. jvaracikitsitam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
విజ్వరం జ్వరసందేహం పర్యపృచ్ఛత్ పునర్వసుం| వివిక్తే శాంతమాసీనమగ్నివేశః కృతాంజలిః||3||
View original
विज्वरं ज्वरसन्देहं पर्यपृच्छत् पुनर्वसुम्| विविक्ते शान्तमासीनमग्निवेशः कृताञ्जलिः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-10) · Śloka 10
దేహేంద్రియమనస్తాపీ సర్వరోగాగ్రజో బలీ| జ్వరః ప్రధానో రోగాణాముక్తో భగవతా పురా||4|| తస్య ప్రాణిసపత్నస్య ధ్రువస్య ప్రలయోదయే| ప్రకృతిం చ ప్రవృత్తిం చ ప్రభావం కారణాని చ||5|| పూర్వరూపమధిష్ఠానం బలకాలాత్మలక్షణం| వ్యాసతో విధిభేదాచ్చ పృథగ్భిన్నస్య చాకృతిం||6|| లింగమామస్య జీర్ణస్య సౌషధం చ క్రియాక్రమం| విముంచతః ప్రశాంతస్య చిహ్నం యచ్చ పృథక్ పృథక్||7|| జ్వరావసృష్టో రక్ష్యశ్చ యావత్కాలం యతో యతః| ప్రశాంతః కారణైర్యైశ్చ పునరావర్తతే జ్వరః||8|| యాశ్చాపి పునరావృత్తం క్రియాః ప్రశమయంతి తం| జగద్ధితార్థం తత్ సర్వం భగవన్! వక్తుమర్హసి||9|| తదగ్నివేశస్య వచో నిశమ్య గురురబ్రవీత్| జ్వరాధికారే యద్వాచ్యం తత్ సౌమ్య! నిఖిలం శృణు||10||
View original
देहेन्द्रियमनस्तापी सर्वरोगाग्रजो बली| ज्वरः प्रधानो रोगाणामुक्तो भगवता पुरा||४|| तस्य प्राणिसपत्नस्य ध्रुवस्य प्रलयोदये| प्रकृतिं च प्रवृत्तिं च प्रभावं कारणानि च||५|| पूर्वरूपमधिष्ठानं बलकालात्मलक्षणम्| व्यासतो विधिभेदाच्च पृथग्भिन्नस्य चाकृतिम्||६|| लिङ्गमामस्य जीर्णस्य सौषधं च क्रियाक्रमम्| विमुञ्चतः प्रशान्तस्य चिह्नं यच्च पृथक् पृथक्||७|| ज्वरावसृष्टो रक्ष्यश्च यावत्कालं यतो यतः| प्रशान्तः कारणैर्यैश्च पुनरावर्तते ज्वरः||८|| याश्चापि पुनरावृत्तं क्रियाः प्रशमयन्ति तम्| जगद्धितार्थं तत् सर्वं भगवन्! वक्तुमर्हसि||९|| तदग्निवेशस्य वचो निशम्य गुरुरब्रवीत्| ज्वराधिकारे यद्वाच्यं तत् सौम्य! निखिलं शृणु||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (11) · Śloka 11
జ్వరో వికారో రోగశ్చ వ్యాధిరాతంక ఏవ చ| ఏకోఽర్థో నామపర్యాయైర్వివిధైరభిధీయతే||11||
View original
ज्वरो विकारो रोगश्च व्याधिरातङ्क एव च| एकोऽर्थो नामपर्यायैर्विविधैरभिधीयते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (12) · Śloka 12
తస్య ప్రకృతిరుద్దిష్టా దోషాః శారీరమానసాః| దేహినం న హి నిర్దోషం జ్వరః సముపసేవతే||12||
View original
तस्य प्रकृतिरुद्दिष्टा दोषाः शारीरमानसाः| देहिनं न हि निर्दोषं ज्वरः समुपसेवते||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (13) · Śloka 14
క్షయస్తమో జ్వరః పాప్మా మృత్యుశ్చోక్తా యమాత్మకాః| పంచత్వప్రత్యయాన్నౄణాం క్లిశ్యతాం స్వేన కర్మణా||13|| ఇత్యస్య ప్రకృతిః ప్రోక్తా, ...|14|
View original
क्षयस्तमो ज्वरः पाप्मा मृत्युश्चोक्ता यमात्मकाः| पञ्चत्वप्रत्ययान्नॄणां क्लिश्यतां स्वेन कर्मणा||१३|| इत्यस्य प्रकृतिः प्रोक्ता, ...|१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (14) · Śloka 14
... ప్రవృత్తిస్తు పరిగ్రహాత్| నిదానే పూర్వముద్దిష్టా రుద్రకోపాచ్చ దారుణాత్||14||
View original
... प्रवृत्तिस्तु परिग्रहात्| निदाने पूर्वमुद्दिष्टा रुद्रकोपाच्च दारुणात्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (15-25) · Śloka 25
ద్వితీయే హి యుగే శర్వమక్రోధవ్రతమాస్థితం| దివ్యం సహస్రం వర్షాణామసురా అభిదుద్రువుః||15|| తపోవిఘ్నాశనాః కర్తుం తపోవిఘ్నం మహాత్మనః| పశ్యన్ సమర్థశ్చోపేక్షాం చక్రే దక్షః ప్రజాపతిః||16|| పునర్మాహేశ్వరం భాగం ధ్రువం దక్షః ప్రజాపతిః| యజ్ఞే న కల్పయామాస ప్రోచ్యమానః సురైరపి||17|| ఋచః పశుపతేర్యాశ్చ శైవ్య ఆహతయశ్చ యాః| యజ్ఞసిద్ధిప్రదాస్తాభిర్హీనం చైవ స ఇష్టవాన్||18|| అథోత్తీర్ణవ్రతో దేవో బుద్ధ్వా దక్షవ్యతిక్రమం| రుద్రో రౌద్రం పురస్కృత్య భావమాత్మవిదాత్మనః||19|| సృష్ట్వా లలాటే చక్షుర్వై దగ్ధ్వా తానసురాన్ ప్రభుః| బాలం క్రోధాగ్నిసంతప్తమసృజత్ సత్రనాశనం||20|| తతో యజ్ఞః స విధ్వస్తో వ్యథితాశ్చ దివౌకసః| దాహవ్యథాపరీతాశ్చ భ్రాంతా భూతగణా దిశః||21|| అథేశ్వరం దేవగణః సహ సప్తర్షిభిర్విభుం| తమృగ్భిరస్తువన్ యావచ్ఛైవే భావే శివః స్థితః||22|| శివం శివాయ భూతానాం స్థితం జ్ఞాత్వా కృతాంజలిః| భియా భస్మప్రహరణస్త్రిశిరా నవలోచనః||23|| జ్వాలామాలాకులో రౌద్రో హ్రస్వజంఘోదరః క్రమాత్| క్రోధాగ్నిరుక్తవాన్ దేవమహం కిం కరవాణి తే||24|| తమువాచేశ్వరః క్రోధం జ్వరో లోకే భవిష్యసి| జన్మాదౌ నిధనే చ త్వమపచారాంతరేషు చ||25||
View original
द्वितीये हि युगे शर्वमक्रोधव्रतमास्थितम्| दिव्यं सहस्रं वर्षाणामसुरा अभिदुद्रुवुः||१५|| तपोविघ्नाशनाः कर्तुं तपोविघ्नं महात्मनः| पश्यन् समर्थश्चोपेक्षां चक्रे दक्षः प्रजापतिः||१६|| पुनर्माहेश्वरं भागं ध्रुवं दक्षः प्रजापतिः| यज्ञे न कल्पयामास प्रोच्यमानः सुरैरपि||१७|| ऋचः पशुपतेर्याश्च शैव्य आहतयश्च याः| यज्ञसिद्धिप्रदास्ताभिर्हीनं चैव स इष्टवान्||१८|| अथोत्तीर्णव्रतो देवो बुद्ध्वा दक्षव्यतिक्रमम्| रुद्रो रौद्रं पुरस्कृत्य भावमात्मविदात्मनः||१९|| सृष्ट्वा ललाटे चक्षुर्वै दग्ध्वा तानसुरान् प्रभुः| बालं क्रोधाग्निसन्तप्तमसृजत् सत्रनाशनम्||२०|| ततो यज्ञः स विध्वस्तो व्यथिताश्च दिवौकसः| दाहव्यथापरीताश्च भ्रान्ता भूतगणा दिशः||२१|| अथेश्वरं देवगणः सह सप्तर्षिभिर्विभुम्| तमृग्भिरस्तुवन् यावच्छैवे भावे शिवः स्थितः||२२|| शिवं शिवाय भूतानां स्थितं ज्ञात्वा कृताञ्जलिः| भिया भस्मप्रहरणस्त्रिशिरा नवलोचनः||२३|| ज्वालामालाकुलो रौद्रो ह्रस्वजङ्घोदरः क्रमात्| क्रोधाग्निरुक्तवान् देवमहं किं करवाणि ते||२४|| तमुवाचेश्वरः क्रोधं ज्वरो लोके भविष्यसि| जन्मादौ निधने च त्वमपचारान्तरेषु च||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (26) · Śloka 27
సంతాపః సారుచిస్తృష్ణా సాంగమర్దో హృది వ్యథా| జ్వరప్రభావో, జన్మాదౌ నిధనే చ మహత్తమః||26|| ప్రకృతిశ్చ ప్రవృత్తిశ్చ ప్రభావశ్చ ప్రదర్శితః|27|
View original
सन्तापः सारुचिस्तृष्णा साङ्गमर्दो हृदि व्यथा| ज्वरप्रभावो, जन्मादौ निधने च महत्तमः||२६|| प्रकृतिश्च प्रवृत्तिश्च प्रभावश्च प्रदर्शितः|२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (27) · Śloka 27
నిదానే కారణాన్యష్టౌ పూర్వోక్తాని విభాగశః||27||
View original
निदाने कारणान्यष्टौ पूर्वोक्तानि विभागशः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (28-29) · Śloka 29
ఆలస్యం నయనే సాస్రే జృంభణం గౌరవం క్రమః| జ్వలనాతపవాయ్వంబుభక్తిద్వేషావనిశ్చితౌ||28|| అవిపాకాస్యవైరస్యే హానిశ్చ బలవర్ణయోః| శీలవైకృతమల్పం చ జ్వరలక్షణమగ్రజం||29||
View original
आलस्यं नयने सास्रे जृम्भणं गौरवं क्रमः| ज्वलनातपवाय्वम्बुभक्तिद्वेषावनिश्चितौ||२८|| अविपाकास्यवैरस्ये हानिश्च बलवर्णयोः| शीलवैकृतमल्पं च ज्वरलक्षणमग्रजम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (30) · Śloka 30
కేవలం సమనస్కం చ జ్వరాధిష్ఠానముచ్యతే| శరీరం, బలకాలస్తు నిదానే సంప్రదర్శితః||30||
View original
केवलं समनस्कं च ज्वराधिष्ठानमुच्यते| शरीरं, बलकालस्तु निदाने सम्प्रदर्शितः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (31) · Śloka 31
జ్వరప్రత్యాత్మికం లింగం సంతాపో దేహమానసః| జ్వరేణావిశతా భూతం న హి కించిన్న తప్యతే||31||
View original
ज्वरप्रत्यात्मिकं लिङ्गं सन्तापो देहमानसः| ज्वरेणाविशता भूतं न हि किञ्चिन्न तप्यते||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (32-35) · Śloka 35
ద్వివిధో విధిభేదేన జ్వరః శారీరమానసః| పునశ్చ ద్వివిధో దృష్టః సౌమ్యశ్చాగ్నేయ ఏవ వా||32|| అంతర్వేగో బహిర్వేగో ద్వివిధః పునరుచ్యతే| ప్రాకృతో వైకృతశ్చైవ సాధ్యశ్చాసాధ్య ఏవ చ||33|| పునః పంచవిధో దృష్టో దోషకాలబలాబలాత్| సంతతః సతతోఽన్యేద్యుస్తృతీయకచతుర్థకౌ||34|| పునరాశ్రయభేదేన ధాతూనాం సప్తధా మతః| భిన్నః కారణభేదేన పునరష్టవిధో జ్వరః||35||
View original
द्विविधो विधिभेदेन ज्वरः शारीरमानसः| पुनश्च द्विविधो दृष्टः सौम्यश्चाग्नेय एव वा||३२|| अन्तर्वेगो बहिर्वेगो द्विविधः पुनरुच्यते| प्राकृतो वैकृतश्चैव साध्यश्चासाध्य एव च||३३|| पुनः पञ्चविधो दृष्टो दोषकालबलाबलात्| सन्ततः सततोऽन्येद्युस्तृतीयकचतुर्थकौ||३४|| पुनराश्रयभेदेन धातूनां सप्तधा मतः| भिन्नः कारणभेदेन पुनरष्टविधो ज्वरः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (36) · Śloka 37
శారీరో జాయతే పూర్వం దేహే, మనసి మానసః| వైచిత్త్యమరతిర్గ్లానిర్మనసస్తాపలక్షణం||36|| ఇంద్రియాణాం చ వైకృత్యం జ్ఞేయం సంతాపలక్షణం|37|
View original
शारीरो जायते पूर्वं देहे, मनसि मानसः| वैचित्त्यमरतिर्ग्लानिर्मनसस्तापलक्षणम्||३६|| इन्द्रियाणां च वैकृत्यं ज्ञेयं सन्तापलक्षणम्|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (37) · Śloka 38
వాతపిత్తాత్మకః శీతముష్ణం వాతకఫాత్మకః||37|| ఇచ్ఛత్యుభయమేతత్తు జ్వరో వ్యామిశ్రలక్షణః|38|
View original
वातपित्तात्मकः शीतमुष्णं वातकफात्मकः||३७|| इच्छत्युभयमेतत्तु ज्वरो व्यामिश्रलक्षणः|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (38) · Śloka 39
యోగవాహః పరం వాయుః సంయోగాదుభయార్థకృత్||38|| దాహకృత్తేజసా యుక్తః, శీతకృత్ సోమసంశ్రయాత్|39|
View original
योगवाहः परं वायुः संयोगादुभयार्थकृत्||३८|| दाहकृत्तेजसा युक्तः, शीतकृत् सोमसंश्रयात्|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (39-41) · Śloka 41
అంతర్దాహోఽధికస్తృష్ణా ప్రలాపః శ్వసనం భ్రమః||39|| సంధ్యస్థిశూలమస్వేదో దోషవర్చోవినిగ్రహః| అంతర్వేగస్య లింగాని జ్వరస్యైతాని లక్షయేత్||40|| సంతాపోఽభ్యధికో బాహ్యస్తృష్ణాదీనాం చ మార్దవం| బహిర్వేగస్య లింగాని సుఖసాధ్యత్వమేవ చ||41||
View original
अन्तर्दाहोऽधिकस्तृष्णा प्रलापः श्वसनं भ्रमः||३९|| सन्ध्यस्थिशूलमस्वेदो दोषवर्चोविनिग्रहः| अन्तर्वेगस्य लिङ्गानि ज्वरस्यैतानि लक्षयेत्||४०|| सन्तापोऽभ्यधिको बाह्यस्तृष्णादीनां च मार्दवम्| बहिर्वेगस्य लिङ्गानि सुखसाध्यत्वमेव च||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (42-46) · Śloka 47
ప్రాకృతః సుఖసాధ్యస్తు వసంతశరదుద్భవః| ఉష్ణముష్ణేన సంవృద్ధం పిత్తం శరది కుప్యతి||42|| చితః శీతే కఫశ్చైవం వసంతే సముదీర్యతే| వర్షాస్వమ్లవిపాకాభిరద్భిరోషధిభిస్తథా||43|| సంచితం పిత్తముద్రిక్తం శరద్యాదిత్యతేజసా| జ్వరం సంజనయత్యాశు తస్య చానుబలః కఫః||44|| ప్రకృత్యైవ విసర్గస్య తత్ర నానశనాద్భయం| అద్భిరోషధిభిశ్చైవ మధురాభిశ్చితః కఫః||45|| హేమంతే, సూర్యసంతప్తః స వసంతే ప్రకుప్యతి| వసంతే శ్లేష్మణా తస్మాజ్జ్వరః సముపజాయతే||46|| ఆదానమధ్యే తస్యాపి వాతపిత్తం భవేదను|47|
View original
प्राकृतः सुखसाध्यस्तु वसन्तशरदुद्भवः| उष्णमुष्णेन संवृद्धं पित्तं शरदि कुप्यति||४२|| चितः शीते कफश्चैवं वसन्ते समुदीर्यते| वर्षास्वम्लविपाकाभिरद्भिरोषधिभिस्तथा||४३|| सञ्चितं पित्तमुद्रिक्तं शरद्यादित्यतेजसा| ज्वरं सञ्जनयत्याशु तस्य चानुबलः कफः||४४|| प्रकृत्यैव विसर्गस्य तत्र नानशनाद्भयम्| अद्भिरोषधिभिश्चैव मधुराभिश्चितः कफः||४५|| हेमन्ते, सूर्यसन्तप्तः स वसन्ते प्रकुप्यति| वसन्ते श्लेष्मणा तस्माज्ज्वरः समुपजायते||४६|| आदानमध्ये तस्यापि वातपित्तं भवेदनु|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (47) · Śloka 48
ఆదావంతే చ మధ్యే చ బుద్ధ్వా దోషబలాబలం||47|| శరద్వసంతయోర్విద్వాంజ్వరస్య ప్రతికారయేత్|48|
View original
आदावन्ते च मध्ये च बुद्ध्वा दोषबलाबलम्||४७|| शरद्वसन्तयोर्विद्वाञ्ज्वरस्य प्रतिकारयेत्|४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (48-49) · Śloka 49
కాలప్రకృతిముద్దిశ్య నిర్దిష్టః ప్రాకృతో జ్వరః||48|| ప్రాయేణానిలజో దుఃఖః కాలేష్వన్యేషు వైకృతః| హేతవో వివిధాస్తస్య నిదానే సంప్రదర్శితాః||49||
View original
कालप्रकृतिमुद्दिश्य निर्दिष्टः प्राकृतो ज्वरः||४८|| प्रायेणानिलजो दुःखः कालेष्वन्येषु वैकृतः| हेतवो विविधास्तस्य निदाने सम्प्रदर्शिताः||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (50) · Śloka 50
బలవత్స్వల్పదోషేషు జ్వరః సాధ్యోఽనుపద్రవః|50|
View original
बलवत्स्वल्पदोषेषु ज्वरः साध्योऽनुपद्रवः|५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (50) · Śloka 51
హేతుభిర్బహుభిర్జాతో బలిభిర్బహులక్షణః||50|| జ్వరః ప్రాణాంతకృద్యశ్చ శీఘ్రమింద్రియనాశనః|51|
View original
हेतुभिर्बहुभिर्जातो बलिभिर्बहुलक्षणः||५०|| ज्वरः प्राणान्तकृद्यश्च शीघ्रमिन्द्रियनाशनः|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (51) · Śloka 52
సప్తాహాద్వా దశాహాద్వా ద్వాదశాహాత్తథైవ చ||51|| సప్రలాపభ్రమశ్వాసస్తీక్ష్ణో హన్యాజ్జ్వరో నరం|52|
View original
सप्ताहाद्वा दशाहाद्वा द्वादशाहात्तथैव च||५१|| सप्रलापभ्रमश्वासस्तीक्ष्णो हन्याज्ज्वरो नरम्|५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (52) · Śloka 53
జ్వరః క్షీణస్య శూనస్య గంభీరో దైర్ఘరాత్రికః||52|| అసాధ్యో బలవాన్ యశ్చ కేశసీమంతకృజ్జ్వరః|53|
View original
ज्वरः क्षीणस्य शूनस्य गम्भीरो दैर्घरात्रिकः||५२|| असाध्यो बलवान् यश्च केशसीमन्तकृज्ज्वरः|५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (53-60) · Śloka 61
స్రోతోభిర్విసృతా దోషా గురవో రసవాహిభిః||53|| సర్వదేహానుగాః స్తబ్ధా జ్వరం కుర్వంతి సంతతం| దశాహం ద్వాదశాహం వా సప్తాహం వా సుదుఃసహః||54|| స శీఘ్రం శీఘ్రకారిత్వాత్ ప్రశమం యాతి హంతి వా| కాలదూష్యప్రకృతిభిర్దోషస్తుల్యో హి సంతతం||55|| నిష్ప్రత్యనీకః కురుతే తస్మాజ్జ్ఞేయః సుదుఃసహః| యథా ధాతూంస్తథా మూత్రం పురీషం చానిలాదయః||56|| యుగపచ్చానుపద్యంతే నియమాత్ సంతతే జ్వరే| స శుద్ధ్యా వాఽప్యశుద్ధ్యా వా రసాదీనామశేషతః||57|| సప్తాహాదిషు కాలేషు ప్రశమం యాతి హంతి వా| యదా తు నాతిశుధ్యంతి న వా శుధ్యంతి సర్వశః||58|| ద్వాదశైతే సముద్దిష్టాః సంతతస్యాశ్రయాస్తదా| విసర్గం ద్వాదశే కృత్వా దివసేఽవ్యక్తలక్షణం||59|| దుర్లభోపశమః కాలం దీర్ఘమప్యనువర్తతే| ఇతి బుద్ధ్వా జ్వరం వైద్య ఉపక్రామేత్తు సంతతం ||60|| క్రియాక్రమవిధౌ యుక్తః ప్రాయః ప్రాగపతర్పణైః|61|
View original
स्रोतोभिर्विसृता दोषा गुरवो रसवाहिभिः||५३|| सर्वदेहानुगाः स्तब्धा ज्वरं कुर्वन्ति सन्ततम्| दशाहं द्वादशाहं वा सप्ताहं वा सुदुःसहः||५४|| स शीघ्रं शीघ्रकारित्वात् प्रशमं याति हन्ति वा| कालदूष्यप्रकृतिभिर्दोषस्तुल्यो हि सन्ततम्||५५|| निष्प्रत्यनीकः कुरुते तस्माज्ज्ञेयः सुदुःसहः| यथा धातूंस्तथा मूत्रं पुरीषं चानिलादयः||५६|| युगपच्चानुपद्यन्ते नियमात् सन्तते ज्वरे| स शुद्ध्या वाऽप्यशुद्ध्या वा रसादीनामशेषतः||५७|| सप्ताहादिषु कालेषु प्रशमं याति हन्ति वा| यदा तु नातिशुध्यन्ति न वा शुध्यन्ति सर्वशः||५८|| द्वादशैते समुद्दिष्टाः सन्ततस्याश्रयास्तदा| विसर्गं द्वादशे कृत्वा दिवसेऽव्यक्तलक्षणम्||५९|| दुर्लभोपशमः कालं दीर्घमप्यनुवर्तते| इति बुद्ध्वा ज्वरं वैद्य उपक्रामेत्तु सन्ततम् ||६०|| क्रियाक्रमविधौ युक्तः प्रायः प्रागपतर्पणैः|६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (61-62) · Śloka 62
రక్తధాత్వాశ్రయః ప్రాయో దోషః సతతకం జ్వరం||61|| సప్రత్యనీకః కురుతే కాలవృద్ధిక్షయాత్మకం| అహోరాత్రే సతతకో ద్వౌ కాలావనువర్తతే||62||
View original
रक्तधात्वाश्रयः प्रायो दोषः सततकं ज्वरम्||६१|| सप्रत्यनीकः कुरुते कालवृद्धिक्षयात्मकम्| अहोरात्रे सततको द्वौ कालावनुवर्तते||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (63-67) · Śloka 67
కాలప్రకృతిదూష్యాణాం ప్రాప్యైవాన్యతమాద్బలం| అన్యేద్యుష్కం జ్వరం దోషో రుద్ధ్వా మేదోవహాః సిరాః||63|| సప్రత్యనీకో జనయత్యేకకాలమహర్నిశి| దోషోఽస్థిమజ్జగః కుర్యాత్తృతీయకచతుర్థకౌ||64|| గతిర్ద్వ్యేకాంతరాఽన్యేద్యుర్దోషస్యోక్తాఽన్యథా పరైః| అన్యేద్యుష్కం జ్వరం కుర్యాదపి సంశ్రిత్య శోణితం||65|| మాంసస్రోతాంస్యనుగతో జనయేత్తు తృతీయకం| సంశ్రితో మేదసో మార్గం దోషశ్చాపి చతుర్థకం ||66|| అన్యేద్యుష్కః ప్రతిదినం దినం హిత్వా తృతీయకః| దినద్వయం యో విశ్రమ్య ప్రత్యేతి స చతుర్థకః||67||
View original
कालप्रकृतिदूष्याणां प्राप्यैवान्यतमाद्बलम्| अन्येद्युष्कं ज्वरं दोषो रुद्ध्वा मेदोवहाः सिराः||६३|| सप्रत्यनीको जनयत्येककालमहर्निशि| दोषोऽस्थिमज्जगः कुर्यात्तृतीयकचतुर्थकौ||६४|| गतिर्द्व्येकान्तराऽन्येद्युर्दोषस्योक्ताऽन्यथा परैः| अन्येद्युष्कं ज्वरं कुर्यादपि संश्रित्य शोणितम्||६५|| मांसस्रोतांस्यनुगतो जनयेत्तु तृतीयकम्| संश्रितो मेदसो मार्गं दोषश्चापि चतुर्थकम् ||६६|| अन्येद्युष्कः प्रतिदिनं दिनं हित्वा तृतीयकः| दिनद्वयं यो विश्रम्य प्रत्येति स चतुर्थकः||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (68-69) · Śloka 69
అధిశేతే యథా భూమిం బీజం కాలే చ రోహతి| అధిశేతే తథా ధాతుం దోషః కాలే చ కుప్యతి||68|| స వృద్ధిం బలకాలం చ ప్రాప్య దోషస్తృతీయకం| చతుర్థకం చ కురుతే ప్రత్యనీకబలక్షయాత్||69||
View original
अधिशेते यथा भूमिं बीजं काले च रोहति| अधिशेते तथा धातुं दोषः काले च कुप्यति||६८|| स वृद्धिं बलकालं च प्राप्य दोषस्तृतीयकम्| चतुर्थकं च कुरुते प्रत्यनीकबलक्षयात्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (70) · Śloka 70
కృత్వా వేగం గతబలాః స్వే స్వే స్థానే వ్యవస్థితాః| పునర్వివృద్ధాః స్వే కాలే జ్వరయంతి నరం మలాః||70||
View original
कृत्वा वेगं गतबलाः स्वे स्वे स्थाने व्यवस्थिताः| पुनर्विवृद्धाः स्वे काले ज्वरयन्ति नरं मलाः||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (71-72) · Śloka 72
కఫపిత్తాత్త్రికగ్రాహీ పృష్ఠాద్వాతకఫాత్మకః| వాతపిత్తాచ్ఛిరోగ్రాహీ త్రివిధః స్యాత్తృతీయకః||71|| చతుర్థకో దర్శయతి ప్రభావం ద్వివిధం జ్వరః| జంఘాభ్యాం శ్లైష్మికః పూర్వం శిరస్తోఽనిలసంభవః||72||
View original
कफपित्तात्त्रिकग्राही पृष्ठाद्वातकफात्मकः| वातपित्ताच्छिरोग्राही त्रिविधः स्यात्तृतीयकः||७१|| चतुर्थको दर्शयति प्रभावं द्विविधं ज्वरः| जङ्घाभ्यां श्लैष्मिकः पूर्वं शिरस्तोऽनिलसम्भवः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (73) · Śloka 73
విషమజ్వర ఏవాన్యశ్చతుర్థకవిపర్యయః| త్రివిధో ధాతురేకైకో ద్విధాతుస్థః కరోతి యం||73||
View original
विषमज्वर एवान्यश्चतुर्थकविपर्ययः| त्रिविधो धातुरेकैको द्विधातुस्थः करोति यम्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (74) · Śloka 74
ప్రాయశః సన్నిపాతేన దృష్టః పంచవిధో జ్వరః| సన్నిపాతే తు యో భూయాన్ స దోషః పరికీర్తితః||74||
View original
प्रायशः सन्निपातेन दृष्टः पञ्चविधो ज्वरः| सन्निपाते तु यो भूयान् स दोषः परिकीर्तितः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (75-83) · Śloka 83
ఋత్వహోరాత్రదోషాణాం మనసశ్చ బలాబలాత్| కాలమర్థవశాచ్చైవ జ్వరస్తం తం ప్రపద్యతే||75|| గురుత్వం దైన్యముద్వేగః సదనం ఛర్ద్యరోచకౌ| రసస్థితే బహిస్తాపః సాంగమర్దో విజృంభణం||76|| రక్తోష్ణాః పిడకాస్తృష్ణా సరక్తం ష్ఠీవనం ముహుః| దాహరాగభ్రమమదప్రలాపా రక్తసంస్థితే||77|| అంతర్దాహః సతృణ్మోహః సగ్లానిః సృష్టవిట్కతా| దౌర్గంధ్యం గాత్రవిక్షేపో జ్వరే మాంసస్థితే భవేత్||78|| స్వేదస్తీవ్రా పిపాసా చ ప్రలాపో వమ్యభీక్ష్ణశః| స్వగంధస్యాసహత్వం చ మేదఃస్థే గ్లాన్యరోచకౌ||79|| విరేకవమనే చోభే సాస్థిభేదం ప్రకూజనం| విక్షేపణం చ గాత్రాణాం శ్వాసశ్చాస్థిగతే జ్వరే||80|| హిక్కా శ్వాసస్తథా కాసస్తమసశ్చాతిదర్శనం| మర్మచ్ఛేదో బహిః శైత్యం దాహోఽంతశ్చైవ మజ్జగే||81|| శుక్రస్థానగతః శుక్రమోక్షం కృత్వా వినాశ్య చ| ప్రాణం వాయ్వగ్నిసోమైశ్చ సార్ధం గచ్ఛత్యసౌ విభుః||82|| రసరక్తాశ్రితః సాధ్యో మేదోమాంసగతశ్చ యః| అస్థిమజ్జగతః కృచ్ఛ్రః శుక్రస్థో నైవ సిద్ధ్యతి||83||
View original
ऋत्वहोरात्रदोषाणां मनसश्च बलाबलात्| कालमर्थवशाच्चैव ज्वरस्तं तं प्रपद्यते||७५|| गुरुत्वं दैन्यमुद्वेगः सदनं छर्द्यरोचकौ| रसस्थिते बहिस्तापः साङ्गमर्दो विजृम्भणम्||७६|| रक्तोष्णाः पिडकास्तृष्णा सरक्तं ष्ठीवनं मुहुः| दाहरागभ्रममदप्रलापा रक्तसंस्थिते||७७|| अन्तर्दाहः सतृण्मोहः सग्लानिः सृष्टविट्कता| दौर्गन्ध्यं गात्रविक्षेपो ज्वरे मांसस्थिते भवेत्||७८|| स्वेदस्तीव्रा पिपासा च प्रलापो वम्यभीक्ष्णशः| स्वगन्धस्यासहत्वं च मेदःस्थे ग्लान्यरोचकौ||७९|| विरेकवमने चोभे सास्थिभेदं प्रकूजनम्| विक्षेपणं च गात्राणां श्वासश्चास्थिगते ज्वरे||८०|| हिक्का श्वासस्तथा कासस्तमसश्चातिदर्शनम्| मर्मच्छेदो बहिः शैत्यं दाहोऽन्तश्चैव मज्जगे||८१|| शुक्रस्थानगतः शुक्रमोक्षं कृत्वा विनाश्य च| प्राणं वाय्वग्निसोमैश्च सार्धं गच्छत्यसौ विभुः||८२|| रसरक्ताश्रितः साध्यो मेदोमांसगतश्च यः| अस्थिमज्जगतः कृच्छ्रः शुक्रस्थो नैव सिद्ध्यति||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (84-88) · Śloka 89
హేతుభిర్లక్షణైశ్చోక్తః పూర్వమష్టవిధో జ్వరః| సమాసేనోపదిష్టస్య వ్యాసతః శృణు లక్షణం||84|| శిరోరుక్ పర్వణాం భేదో దాహో రోమ్ణాం ప్రహర్షణం| కంఠాస్యశోషో వమథుస్తృష్ణా మూర్చ్ఛా భ్రమోఽరుచిః||85|| స్వప్ననాశోఽతివాగ్జృంభా వాతపిత్తజ్వరాకృతిః| శీతకో గౌరవం తంద్రా స్తైమిత్యం పర్వణాం చ రుక్||86|| శిరోగ్రహః ప్రతిశ్యాయః కాసః స్వేదాప్రవర్తనం| సంతాపో మధ్యవేగశ్చ వాతశ్లేష్మజ్వరాకృతిః||87|| ముహుర్దాహో ముహుః శీతం స్వేదస్తంభో ముహుర్ముహుః| మోహః కాసోఽరుచిస్తృష్ణా శ్లేష్మపిత్తప్రవర్తనం||88|| లిప్తతిక్తాస్యతా తంద్రా శ్లేష్మపిత్తజ్వరాకృతిః| ఇత్యేతే ద్వంద్వజాః ప్రోక్తాః ...|89|
View original
हेतुभिर्लक्षणैश्चोक्तः पूर्वमष्टविधो ज्वरः| समासेनोपदिष्टस्य व्यासतः शृणु लक्षणम्||८४|| शिरोरुक् पर्वणां भेदो दाहो रोम्णां प्रहर्षणम्| कण्ठास्यशोषो वमथुस्तृष्णा मूर्च्छा भ्रमोऽरुचिः||८५|| स्वप्ननाशोऽतिवाग्जृम्भा वातपित्तज्वराकृतिः| शीतको गौरवं तन्द्रा स्तैमित्यं पर्वणां च रुक्||८६|| शिरोग्रहः प्रतिश्यायः कासः स्वेदाप्रवर्तनम्| सन्तापो मध्यवेगश्च वातश्लेष्मज्वराकृतिः||८७|| मुहुर्दाहो मुहुः शीतं स्वेदस्तम्भो मुहुर्मुहुः| मोहः कासोऽरुचिस्तृष्णा श्लेष्मपित्तप्रवर्तनम्||८८|| लिप्ततिक्तास्यता तन्द्रा श्लेष्मपित्तज्वराकृतिः| इत्येते द्वन्द्वजाः प्रोक्ताः ...|८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (89-108) · Śloka 109
... సన్నిపాతజ ఉచ్యతే||89|| సన్నిపాతజ్వరస్యోర్ధ్వం త్రయోదశవిధస్య హి| ప్రాక్సూత్రితస్య వక్ష్యామి లక్షణం వై పృథక్ పృథక్||90|| భ్రమః పిపాసా దాహశ్చ గౌరవం శిరసోఽతిరుక్| వాతపిత్తోల్బణే విద్యాల్లింగం మందకఫే జ్వరే||91|| శైత్యం కాసోఽరుచిస్తంద్రాపిపాసాదాహరుగ్వ్యథాః| వాతశ్లేష్మోల్బణే వ్యాధౌ లింగం పిత్తావరే విదుః||92|| ఛర్దిః శైత్యం ముహుర్దాహస్తృష్ణా మోహోఽస్థివేదనా| మందవాతే వ్యవస్యంతి లింగం పిత్తకఫోల్బణే||93|| సంధ్యస్థిశిరసః శూలం ప్రలాపో గౌరవం భ్రమః| వాతోల్బణే స్యాద్ ద్వ్యనుగే తృష్ణా కంఠాస్యశుష్కతా||94|| రక్తవిణ్మూత్రతా దాహః స్వేదస్తృడ్ బలసంక్షయః| మూర్చ్ఛా చేతి త్రిదోషే స్యాల్లింగం పిత్తే గరీయసి||95|| ఆలస్యారుచిహృల్లాసదాహవమ్యరతిభ్రమైః| కఫోల్బణం సన్నిపాతం తంద్రాకాసేన చాదిశేత్||96|| ప్రతిశ్యా ఛర్దిరాలస్యం తంద్రాఽరుచ్యగ్నిమార్దవం| హీనవాతే పిత్తమధ్యే లింగం శ్లేష్మాధికే మతం||97|| హారిద్రమూత్రనేత్రత్వం దాహస్తృష్ణా భ్రమోఽరుచిః| హీనవాతే మధ్యకఫే లింగం పిత్తాధికే మతం||98|| శిరోరుగ్వేపథుః శ్వాసః ప్రలాపశ్ఛర్ద్యరోచకౌ| హీనపిత్తే మధ్యకఫే లింగం స్యాన్మారుతాధికే||99|| శీతకో గౌరవం తంద్రా ప్రలాపోఽస్థిశిరోఽతిరుక్| హీనపిత్తే వాతమధ్యే లింగం శ్లేష్మాధికే విదుః||100|| శ్వాసః కాసః ప్రతిశ్యాయో ముఖశోషోఽతిపార్శ్వరుక్| కఫహీనే పిత్తమధ్యే లింగం వాతాధికే మతం||101|| వర్చోభేదోఽగ్నిదౌర్బల్యం తృష్ణా దాహోఽరుచిర్భ్రమః| కఫహీనే వాతమధ్యే లింగం పిత్తాధికే విదుః||102|| సన్నిపాతజ్వరస్యోర్ధ్వమతో వక్ష్యామి లక్షణం| క్షణే దాహః క్షణే శీతమస్థిసంధిశిరోరుజా||103|| సాస్రావే కలుషే రక్తే నిర్భుగ్నే చాపి దర్శనే | సస్వనౌ సరుజౌ కర్ణౌ కంఠః శూకైరివావృతః||104|| తంద్రా మోహః ప్రలాపశ్చ కాసః శ్వాసోఽరుచిర్భ్రమః| పరిదగ్ధా ఖరస్పర్శా జిహ్వా స్రస్తాంగతా పరం||105|| ష్ఠీవనం రక్తపిత్తస్య కఫేనోన్మిశ్రితస్య చ| శిరసో లోఠనం తృష్ణా నిద్రానాశో హృది వ్యథా||106|| స్వేదమూత్రపురీషాణాం చిరాద్దర్శనమల్పశః| కృశత్వం నాతిగాత్రాణాం ప్రతతం కంఠకూజనం||107|| కోఠానాం శ్యావరక్తానాం మండలానాం చ దర్శనం| మూకత్వం స్రోతసాం పాకో గురుత్వముదరస్య చ||108|| చిరాత్ పాకశ్చ దోషాణాం సన్నిపాతజ్వరాకృతిః|109|
View original
... सन्निपातज उच्यते||८९|| सन्निपातज्वरस्योर्ध्वं त्रयोदशविधस्य हि| प्राक्सूत्रितस्य वक्ष्यामि लक्षणं वै पृथक् पृथक्||९०|| भ्रमः पिपासा दाहश्च गौरवं शिरसोऽतिरुक्| वातपित्तोल्बणे विद्याल्लिङ्गं मन्दकफे ज्वरे||९१|| शैत्यं कासोऽरुचिस्तन्द्रापिपासादाहरुग्व्यथाः| वातश्लेष्मोल्बणे व्याधौ लिङ्गं पित्तावरे विदुः||९२|| छर्दिः शैत्यं मुहुर्दाहस्तृष्णा मोहोऽस्थिवेदना| मन्दवाते व्यवस्यन्ति लिङ्गं पित्तकफोल्बणे||९३|| सन्ध्यस्थिशिरसः शूलं प्रलापो गौरवं भ्रमः| वातोल्बणे स्याद् द्व्यनुगे तृष्णा कण्ठास्यशुष्कता||९४|| रक्तविण्मूत्रता दाहः स्वेदस्तृड् बलसङ्क्षयः| मूर्च्छा चेति त्रिदोषे स्याल्लिङ्गं पित्ते गरीयसि||९५|| आलस्यारुचिहृल्लासदाहवम्यरतिभ्रमैः| कफोल्बणं सन्निपातं तन्द्राकासेन चादिशेत्||९६|| प्रतिश्या छर्दिरालस्यं तन्द्राऽरुच्यग्निमार्दवम्| हीनवाते पित्तमध्ये लिङ्गं श्लेष्माधिके मतम्||९७|| हारिद्रमूत्रनेत्रत्वं दाहस्तृष्णा भ्रमोऽरुचिः| हीनवाते मध्यकफे लिङ्गं पित्ताधिके मतम्||९८|| शिरोरुग्वेपथुः श्वासः प्रलापश्छर्द्यरोचकौ| हीनपित्ते मध्यकफे लिङ्गं स्यान्मारुताधिके||९९|| शीतको गौरवं तन्द्रा प्रलापोऽस्थिशिरोऽतिरुक्| हीनपित्ते वातमध्ये लिङ्गं श्लेष्माधिके विदुः||१००|| श्वासः कासः प्रतिश्यायो मुखशोषोऽतिपार्श्वरुक्| कफहीने पित्तमध्ये लिङ्गं वाताधिके मतम्||१०१|| वर्चोभेदोऽग्निदौर्बल्यं तृष्णा दाहोऽरुचिर्भ्रमः| कफहीने वातमध्ये लिङ्गं पित्ताधिके विदुः||१०२|| सन्निपातज्वरस्योर्ध्वमतो वक्ष्यामि लक्षणम्| क्षणे दाहः क्षणे शीतमस्थिसन्धिशिरोरुजा||१०३|| सास्रावे कलुषे रक्ते निर्भुग्ने चापि दर्शने | सस्वनौ सरुजौ कर्णौ कण्ठः शूकैरिवावृतः||१०४|| तन्द्रा मोहः प्रलापश्च कासः श्वासोऽरुचिर्भ्रमः| परिदग्धा खरस्पर्शा जिह्वा स्रस्ताङ्गता परम्||१०५|| ष्ठीवनं रक्तपित्तस्य कफेनोन्मिश्रितस्य च| शिरसो लोठनं तृष्णा निद्रानाशो हृदि व्यथा||१०६|| स्वेदमूत्रपुरीषाणां चिराद्दर्शनमल्पशः| कृशत्वं नातिगात्राणां प्रततं कण्ठकूजनम्||१०७|| कोठानां श्यावरक्तानां मण्डलानां च दर्शनम्| मूकत्वं स्रोतसां पाको गुरुत्वमुदरस्य च||१०८|| चिरात् पाकश्च दोषाणां सन्निपातज्वराकृतिः|१०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (109) · Śloka 110
దోషే విబద్ధే నష్టేఽగ్నౌ సర్వసంపూర్ణలక్షణః||109|| సన్నిపాతజ్వరోఽసాధ్యః కృచ్ఛ్రసాధ్యస్త్వతోఽన్యథా|110|
View original
दोषे विबद्धे नष्टेऽग्नौ सर्वसम्पूर्णलक्षणः||१०९|| सन्निपातज्वरोऽसाध्यः कृच्छ्रसाध्यस्त्वतोऽन्यथा|११०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (110) · Śloka 111
నిదానే త్రివిధా ప్రోక్తా యా పృథగ్జజ్వరాకృతిః||110|| సంసర్గసన్నిపాతానాం తయా చోక్తం స్వలక్షణం|111|
View original
निदाने त्रिविधा प्रोक्ता या पृथग्जज्वराकृतिः||११०|| संसर्गसन्निपातानां तया चोक्तं स्वलक्षणम्|१११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (111-113) · Śloka 114
ఆగంతురష్టమో యస్తు స నిర్దిష్టశ్చతుర్విధః||111|| అభిఘాతాభిషంగాభ్యామభిచారాభిశాపతః| శస్త్రలోష్టకశాకాష్ఠముష్ట్యరత్నితలద్విజైః||112|| తద్విధైశ్చ హతే గాత్రే జ్వరః స్యాదభిఘాతజః| తత్రాభిఘాతజే వాయుః ప్రాయో రక్తం ప్రదూషయన్||113|| సవ్యథాశోఫవైవర్ణ్యం కరోతి సరుజం జ్వరం|114|
View original
आगन्तुरष्टमो यस्तु स निर्दिष्टश्चतुर्विधः||१११|| अभिघाताभिषङ्गाभ्यामभिचाराभिशापतः| शस्त्रलोष्टकशाकाष्ठमुष्ट्यरत्नितलद्विजैः||११२|| तद्विधैश्च हते गात्रे ज्वरः स्यादभिघातजः| तत्राभिघातजे वायुः प्रायो रक्तं प्रदूषयन्||११३|| सव्यथाशोफवैवर्ण्यं करोति सरुजं ज्वरम्|११४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (114-127) · Śloka 128
కామశోకభయక్రోధైరభిషక్తస్య యో జ్వరః||114|| సోఽభిషంగాజ్వరో జ్ఞేయో యశ్చ భూతాభిషంగజః| కామశోకభయాద్వాయుః, క్రోధాత్ పిత్తం, త్రయో మలాః||115|| భూతాభిషంగాత్ కుప్యంతి భూతసామాన్యలక్షణాః| భూతాధికారే వ్యాఖ్యాతం తదష్టవిధలక్షణం||116|| విషవృక్షానిలస్పర్శాత్తథాఽన్యైర్విషసంభవైః| అభిషక్తస్య చాప్యాహుర్జ్వరమేకేఽభిషంగజం||117|| చికిత్సయా విషఘ్న్యైవ స శమం లభతే నరః| అభిచారాభిశాపాభ్యాం సిద్ధానాం యః ప్రవర్తతే||118|| సన్నిపాతజ్వరో ఘోరః స విజ్ఞేయః సుదుఃసహః| సన్నిపాతజ్వరస్యోక్తం లింగం యత్తస్య తత్ స్మృతం||119|| చిత్తోంద్రియశరీరాణామర్తయోఽన్యాశ్చ నైకశః| ప్రయోగం త్వభిచారస్య దృష్ట్వా శాపస్య చైవ హి||120|| స్వయం శ్రుత్వాఽనుమానేన లక్ష్యతే ప్రశమేన వా| వైవిధ్యాదభిచారస్య శాపస్య చ తదాత్మకే||121|| యథాకర్మప్రయోగేణ లక్షణం స్యాత్ పృథగ్విధం| ధ్యాననిఃశ్వాసబహులం లింగం కామజ్వరే స్మృతం||122|| శోకజే బాష్పబహులం త్రాసప్రాయం భయజ్వరే| క్రోధజే బహుసంరంభం భూతావేశే త్వమానుషం||123|| మూర్చ్ఛామోహమదగ్లానిభూయిష్ఠం విషసంభవే| కేషాంచిదేషాం లింగానాం సంతాపో జాయతే పురః||124|| పశ్చాత్తుల్యం తు కేషాంచిదేషు కామజ్వరాదిషు| కామాదిజానాముద్దిష్టం జ్వరాణాం యద్విశేషణం||125|| కామాదిజానాం రోగాణామన్యేషామపి తత్ స్మృతం| మనస్యభిహతే పూర్వం కామాద్యైర్న తథా బలం||126|| జ్వరః ప్రాప్నోతి వాతాద్యైర్దేహో యావన్న దూష్యతి| దేహే చాభిహ(ద్రు)తే పూర్వం వాతాద్యైర్న తథా బలం||127|| జ్వరః ప్రాప్నోతి కామాద్యైర్మనో యావన్న దూష్యతి|128|
View original
कामशोकभयक्रोधैरभिषक्तस्य यो ज्वरः||११४|| सोऽभिषङ्गाज्वरो ज्ञेयो यश्च भूताभिषङ्गजः| कामशोकभयाद्वायुः, क्रोधात् पित्तं, त्रयो मलाः||११५|| भूताभिषङ्गात् कुप्यन्ति भूतसामान्यलक्षणाः| भूताधिकारे व्याख्यातं तदष्टविधलक्षणम्||११६|| विषवृक्षानिलस्पर्शात्तथाऽन्यैर्विषसम्भवैः| अभिषक्तस्य चाप्याहुर्ज्वरमेकेऽभिषङ्गजम्||११७|| चिकित्सया विषघ्न्यैव स शमं लभते नरः| अभिचाराभिशापाभ्यां सिद्धानां यः प्रवर्तते||११८|| सन्निपातज्वरो घोरः स विज्ञेयः सुदुःसहः| सन्निपातज्वरस्योक्तं लिङ्गं यत्तस्य तत् स्मृतम्||११९|| चित्तोन्द्रियशरीराणामर्तयोऽन्याश्च नैकशः| प्रयोगं त्वभिचारस्य दृष्ट्वा शापस्य चैव हि||१२०|| स्वयं श्रुत्वाऽनुमानेन लक्ष्यते प्रशमेन वा| वैविध्यादभिचारस्य शापस्य च तदात्मके||१२१|| यथाकर्मप्रयोगेण लक्षणं स्यात् पृथग्विधम्| ध्याननिःश्वासबहुलं लिङ्गं कामज्वरे स्मृतम्||१२२|| शोकजे बाष्पबहुलं त्रासप्रायं भयज्वरे| क्रोधजे बहुसंरम्भं भूतावेशे त्वमानुषम्||१२३|| मूर्च्छामोहमदग्लानिभूयिष्ठं विषसम्भवे| केषाञ्चिदेषां लिङ्गानां सन्तापो जायते पुरः||१२४|| पश्चात्तुल्यं तु केषाञ्चिदेषु कामज्वरादिषु| कामादिजानामुद्दिष्टं ज्वराणां यद्विशेषणम्||१२५|| कामादिजानां रोगाणामन्येषामपि तत् स्मृतम्| मनस्यभिहते पूर्वं कामाद्यैर्न तथा बलम्||१२६|| ज्वरः प्राप्नोति वाताद्यैर्देहो यावन्न दूष्यति| देहे चाभिह(द्रु)ते पूर्वं वाताद्यैर्न तथा बलम्||१२७|| ज्वरः प्राप्नोति कामाद्यैर्मनो यावन्न दूष्यति|१२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (128) · Śloka 129
తే పూర్వం కేవలాః పశ్చాన్నిజైర్వ్యామిశ్రలక్షణాః||128|| హేత్వౌషధవిశిష్టాశ్చ భవంత్యాగంతవో జ్వరాః|129|
View original
ते पूर्वं केवलाः पश्चान्निजैर्व्यामिश्रलक्षणाः||१२८|| हेत्वौषधविशिष्टाश्च भवन्त्यागन्तवो ज्वराः|१२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (129-131) · Śloka 132
సంసృష్టాః సన్నిపతితాః పృథగ్వా కుపితా మలాః||129|| రసాఖ్యం ధాతుమన్వేత్య పక్తిం స్థానాన్నిరస్య చ| స్వేన తేనోష్మణ చైవ కృత్వా దేహోష్మణో బలం||130|| స్రోతాంసి రుద్ధ్వా సంప్రాప్తాః కేవలం దేహముల్బణాః| సంతాపమధికం దేహే జనయంతి నరస్తదా||131|| భవత్యత్యుష్ణసర్వాంగో జ్వరితస్తేన చోచ్యతే|132|
View original
संसृष्टाः सन्निपतिताः पृथग्वा कुपिता मलाः||१२९|| रसाख्यं धातुमन्वेत्य पक्तिं स्थानान्निरस्य च| स्वेन तेनोष्मण चैव कृत्वा देहोष्मणो बलम्||१३०|| स्रोतांसि रुद्ध्वा सम्प्राप्ताः केवलं देहमुल्बणाः| सन्तापमधिकं देहे जनयन्ति नरस्तदा||१३१|| भवत्यत्युष्णसर्वाङ्गो ज्वरितस्तेन चोच्यते|१३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (132) · Śloka 133
స్రోతసాం సన్నిరుద్ధత్వాత్ స్వేదం నా నాధిగచ్ఛతి||132|| స్వస్థానాత్ ప్రచ్యుతే చాగ్నౌ ప్రాయశస్తరుణేజ్వరే|133|
View original
स्रोतसां सन्निरुद्धत्वात् स्वेदं ना नाधिगच्छति||१३२|| स्वस्थानात् प्रच्युते चाग्नौ प्रायशस्तरुणेज्वरे|१३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (133-136) · Śloka 137
అరుచిశ్చావిపాకశ్చ గురుత్వముదరస్య చ||133|| హృదయస్యావిశుద్ధిశ్చ తంద్రా చాలస్యమేవ చ| జ్వరోఽవిసర్గీ బలవాన్ దోషాణామప్రవర్తనం||134|| లాలాప్రసేకో హృల్లాసః క్షున్నాశో విరసం ముఖం| స్తబ్ధసుప్తగురువం చ గాత్రాణాం బహుమూత్రతా||135|| న విడ్ జీర్ణా న చ గ్లానిర్జ్వరస్యామస్య లక్షణం| జ్వరవేగోఽధికస్తృష్ణా ప్రలాపః శ్వసనం భ్రమః||136|| మలప్రవృత్తిరుత్క్లేశః పచ్యమానస్య లక్షణం|137|
View original
अरुचिश्चाविपाकश्च गुरुत्वमुदरस्य च||१३३|| हृदयस्याविशुद्धिश्च तन्द्रा चालस्यमेव च| ज्वरोऽविसर्गी बलवान् दोषाणामप्रवर्तनम्||१३४|| लालाप्रसेको हृल्लासः क्षुन्नाशो विरसं मुखम्| स्तब्धसुप्तगुरुवं च गात्राणां बहुमूत्रता||१३५|| न विड् जीर्णा न च ग्लानिर्ज्वरस्यामस्य लक्षणम्| ज्वरवेगोऽधिकस्तृष्णा प्रलापः श्वसनं भ्रमः||१३६|| मलप्रवृत्तिरुत्क्लेशः पच्यमानस्य लक्षणम्|१३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (137) · Śloka 138
క్షుత్ క్షామతా లఘుత్వం చ గాత్రాణాం జ్వరమార్దవం||137|| దోషప్రవృత్తిరష్టాహో నిరామజ్వరలక్షణం|138|
View original
क्षुत् क्षामता लघुत्वं च गात्राणां ज्वरमार्दवम्||१३७|| दोषप्रवृत्तिरष्टाहो निरामज्वरलक्षणम्|१३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (138) · Śloka 139
నవజ్వరే దివాస్వప్నస్నానాభ్యంగాన్నమైథునం||138|| క్రోధప్రవాతవ్యాయామాన్ కషాయాంశ్చ వివర్జయేత్|139|
View original
नवज्वरे दिवास्वप्नस्नानाभ्यङ्गान्नमैथुनम्||१३८|| क्रोधप्रवातव्यायामान् कषायांश्च विवर्जयेत्|१३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (139) · Śloka 140
జ్వరే లంఘనమేవాదావుపదిష్టమృతే జ్వరాత్||139|| క్షయానిలభయక్రోధకామశోకశ్రమోద్భవాత్ |140|
View original
ज्वरे लङ्घनमेवादावुपदिष्टमृते ज्वरात्||१३९|| क्षयानिलभयक्रोधकामशोकश्रमोद्भवात् |१४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (140-141) · Śloka 142
లంఘనేన క్షయం నీతే దోషే సంధుక్షితేఽనలే||140|| విజ్వరత్వం లఘుత్వం చ క్షుచ్చైవాస్యోపజాయతే | ప్రాణావిరోధినా చైనం లంఘనేనోపపాదయేత్||141|| బలాధిష్ఠానమారోగ్యం యదర్థోఽయం క్రియాక్రమః|142|
View original
लङ्घनेन क्षयं नीते दोषे सन्धुक्षितेऽनले||१४०|| विज्वरत्वं लघुत्वं च क्षुच्चैवास्योपजायते | प्राणाविरोधिना चैनं लङ्घनेनोपपादयेत्||१४१|| बलाधिष्ठानमारोग्यं यदर्थोऽयं क्रियाक्रमः|१४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (142) · Śloka 143
లంఘనం స్వేదనం కాలో యవాగ్వస్తిక్తకో రసః||142|| పాచనాన్యవిపక్వానాం దోషాణాం తరుణే జ్వరే|143|
View original
लङ्घनं स्वेदनं कालो यवाग्वस्तिक्तको रसः||१४२|| पाचनान्यविपक्वानां दोषाणां तरुणे ज्वरे|१४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 50 (143-144) · Śloka 145
తృష్యతే సలిలం చోష్ణం దద్యాద్వాతకఫజ్వరే ||143|| మద్యోత్థే పైత్తికే చాథ శీతలం తిక్తకైః శృతం| దీపనం పాచనం చైవ జ్వరఘ్నముభయం హి తత్||144|| స్రోతసాం శోధనం బల్యం రుచిస్వేదకరం శివం|145|
View original
तृष्यते सलिलं चोष्णं दद्याद्वातकफज्वरे ||१४३|| मद्योत्थे पैत्तिके चाथ शीतलं तिक्तकैः शृतम्| दीपनं पाचनं चैव ज्वरघ्नमुभयं हि तत्||१४४|| स्रोतसां शोधनं बल्यं रुचिस्वेदकरं शिवम्|१४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 51 (145) · Śloka 146
ముస్తపర్పటకోశీరచందనోదీచ్యనాగరైః||145|| శృతశీతం జలం దద్యాత్ పిపాసాజ్వరశాంతయే|146|
View original
मुस्तपर्पटकोशीरचन्दनोदीच्यनागरैः||१४५|| शृतशीतं जलं दद्यात् पिपासाज्वरशान्तये|१४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 52 (146) · Śloka 147
కఫప్రధానానుత్క్లిష్టాన్ దోషానామాశయస్థితాన్||146|| బుద్ధ్వా జ్వరకరాన్ కాలే వమ్యానాం వమనైర్హరేత్|147|
View original
कफप्रधानानुत्क्लिष्टान् दोषानामाशयस्थितान्||१४६|| बुद्ध्वा ज्वरकरान् काले वम्यानां वमनैर्हरेत्|१४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 53 (147-148) · Śloka 149
అనుపస్థితదోషాణాం వమనం తరుణేజ్వరే||147|| హృద్రోగం శ్వాసమానాహం మోహం చ జనయేద్భృశం| సర్వదేహానుగాః సామా ధాతుస్థా అసునిర్హరాః ||148|| దోషాః ఫలానామామానాం స్వరసా ఇవ సాత్యయాః|149|
View original
अनुपस्थितदोषाणां वमनं तरुणेज्वरे||१४७|| हृद्रोगं श्वासमानाहं मोहं च जनयेद्भृशम्| सर्वदेहानुगाः सामा धातुस्था असुनिर्हराः ||१४८|| दोषाः फलानामामानां स्वरसा इव सात्ययाः|१४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 54 (149-154) · Śloka 155
వమితం లంఘితం కాలే యవాగూభిరుపాచరేత్||149|| యథాస్వౌషధసిద్ధాభిర్మండపూర్వాభిరాదితః| యావజ్జ్వరమృదూభావాత్ షడహం వా విచక్షణః||150|| తస్యాగ్నిర్దీప్యతే తాభిః సమిద్భిరివ పావకః| తాశ్చ భేషజసంయోగాల్లఘుత్వాచ్చాగ్నిదీపనాః||151|| వాతమూత్రపురీషాణాం దోషాణాం చానులోమనాః| స్వేదనాయ ద్రవోష్ణత్వాద్ద్రవత్వాత్తృట్ప్రశాంతయే||152|| ఆహారభావాత్ ప్రాణాయ సరత్వాల్లాఘవాయ చ| జ్వరఘ్న్యో జ్వరసాత్మ్యత్వాత్తస్మాత్ పేయాభిరాదితః||153|| జ్వరానుపచరేద్ధీమానృతే మద్యసముత్థితాత్| మదాత్యయే మద్యనిత్యే గ్రీష్మే పిత్తకఫాధికే||154|| ఊర్ధ్వగే రక్తపిత్తే చ యవాగూర్న హితా జ్వరే|155|
View original
वमितं लङ्घितं काले यवागूभिरुपाचरेत्||१४९|| यथास्वौषधसिद्धाभिर्मण्डपूर्वाभिरादितः| यावज्ज्वरमृदूभावात् षडहं वा विचक्षणः||१५०|| तस्याग्निर्दीप्यते ताभिः समिद्भिरिव पावकः| ताश्च भेषजसंयोगाल्लघुत्वाच्चाग्निदीपनाः||१५१|| वातमूत्रपुरीषाणां दोषाणां चानुलोमनाः| स्वेदनाय द्रवोष्णत्वाद्द्रवत्वात्तृट्प्रशान्तये||१५२|| आहारभावात् प्राणाय सरत्वाल्लाघवाय च| ज्वरघ्न्यो ज्वरसात्म्यत्वात्तस्मात् पेयाभिरादितः||१५३|| ज्वरानुपचरेद्धीमानृते मद्यसमुत्थितात्| मदात्यये मद्यनित्ये ग्रीष्मे पित्तकफाधिके||१५४|| ऊर्ध्वगे रक्तपित्ते च यवागूर्न हिता ज्वरे|१५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 55 (155) · Śloka 156
తత్ర తర్పణమేవాగ్రే ప్రయోజ్యం లాజసక్తుభిః||155|| జ్వరాపహైః ఫలరసైర్యుక్తం సమధుశర్కరం|156|
View original
तत्र तर्पणमेवाग्रे प्रयोज्यं लाजसक्तुभिः||१५५|| ज्वरापहैः फलरसैर्युक्तं समधुशर्करम्|१५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 56 (156-159) · Śloka 160
తతః సాత్మ్యబలాపేక్షీ భోజయేజ్జీర్ణతర్పణం||156|| తనునా ముద్గయూషేణ జాంగలానాం రసేన వా| అన్నకాలేషు చాప్యస్మై విధేయం దంతధావనం||157|| యోఽస్య వక్త్రరసస్తస్మాద్విపరీతం ప్రియం చ యత్| తదస్య ముఖవైశద్యం ప్రకాంక్షాం చాన్నపానయోః||158|| ధత్తే రసవిశేషాణామభిజ్ఞత్వం కరోతి యత్| విశోధ్య ద్రుమశాఖాగ్రైరాస్యం ప్రక్షాల్య చాసకృత్||159|| మస్త్విక్షురసమద్యాద్యైర్యథాహారమవాప్నుయాత్|160|
View original
ततः सात्म्यबलापेक्षी भोजयेज्जीर्णतर्पणम्||१५६|| तनुना मुद्गयूषेण जाङ्गलानां रसेन वा| अन्नकालेषु चाप्यस्मै विधेयं दन्तधावनम्||१५७|| योऽस्य वक्त्ररसस्तस्माद्विपरीतं प्रियं च यत्| तदस्य मुखवैशद्यं प्रकाङ्क्षां चान्नपानयोः||१५८|| धत्ते रसविशेषाणामभिज्ञत्वं करोति यत्| विशोध्य द्रुमशाखाग्रैरास्यं प्रक्षाल्य चासकृत्||१५९|| मस्त्विक्षुरसमद्याद्यैर्यथाहारमवाप्नुयात्|१६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 57 (160) · Śloka 161
పాచనం శమనీయం వా కషాయం పాయయేద్భిషక్||160|| జ్వరితం షడహేఽతీతే లఘ్వన్నప్రతిభోజితం|161|
View original
पाचनं शमनीयं वा कषायं पाययेद्भिषक्||१६०|| ज्वरितं षडहेऽतीते लघ्वन्नप्रतिभोजितम्|१६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 58 (161-162) · Śloka 163
స్తభ్యంతే న విపచ్యంతే కుర్వంతి విషమజ్వరం||161|| దోషా బద్ధాః కషాయేణ స్తంభిత్వాత్తరుణే జ్వరే| న తు కల్పనముద్దిశ్య కషాయః ప్రతిషిధ్యతే||162|| యః కషాయకషాయః స్యాత్ స వర్జ్యస్తరుణజ్వరే|163|
View original
स्तभ्यन्ते न विपच्यन्ते कुर्वन्ति विषमज्वरम्||१६१|| दोषा बद्धाः कषायेण स्तम्भित्वात्तरुणे ज्वरे| न तु कल्पनमुद्दिश्य कषायः प्रतिषिध्यते||१६२|| यः कषायकषायः स्यात् स वर्ज्यस्तरुणज्वरे|१६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 59 (163) · Śloka 164
యూషైరమ్లైరనమ్లైర్వా జాంగలైర్వా రసైర్హితైః||163|| దశాహం యావదశ్నీయాల్లఘ్వన్నం జ్వరశాంతయే|164|
View original
यूषैरम्लैरनम्लैर्वा जाङ्गलैर्वा रसैर्हितैः||१६३|| दशाहं यावदश्नीयाल्लघ्वन्नं ज्वरशान्तये|१६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 60 (164) · Śloka 165
అత ఊర్ధ్వం కఫే మందే వాతపిత్తోత్తరే జ్వరే||164|| పరిపక్వేషు దోషేషు సర్పిష్పానం యథాఽమృతం|165|
View original
अत ऊर्ध्वं कफे मन्दे वातपित्तोत्तरे ज्वरे||१६४|| परिपक्वेषु दोषेषु सर्पिष्पानं यथाऽमृतम्|१६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 61 (165-166) · Śloka 167
నిర్దశాహమపి జ్ఞాత్వా కఫోత్తరమలంఘితం||165|| న సర్పిః పాయయేద్వైద్యః కషాయైస్తముపాచరేత్ | యావల్లఘుత్వాదశనం దద్యాన్మాంసరసేన చ||166|| బలం హ్యలం నిగ్రహాయ దోషాణాం, బలకృచ్చ తత్ |167|
View original
निर्दशाहमपि ज्ञात्वा कफोत्तरमलङ्घितम्||१६५|| न सर्पिः पाययेद्वैद्यः कषायैस्तमुपाचरेत् | यावल्लघुत्वादशनं दद्यान्मांसरसेन च||१६६|| बलं ह्यलं निग्रहाय दोषाणां, बलकृच्च तत् |१६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 62 (167) · Śloka 168
దాహతృష్ణాపరీతస్య వాతపిత్తోత్తరం జ్వరం||167|| బద్ధప్రచ్యుతదోషం వా నిరామం పయసా జయేత్|168|
View original
दाहतृष्णापरीतस्य वातपित्तोत्तरं ज्वरम्||१६७|| बद्धप्रच्युतदोषं वा निरामं पयसा जयेत्|१६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 63 (168) · Śloka 169
క్రియాభిరాభిః ప్రశమం న ప్రయాతి యదా జ్వరః||168|| అక్షీణబలమాంసాగ్నేః శమయేత్తం విరేచనైః|169|
View original
क्रियाभिराभिः प्रशमं न प्रयाति यदा ज्वरः||१६८|| अक्षीणबलमांसाग्नेः शमयेत्तं विरेचनैः|१६९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 64 (169-170) · Śloka 171
జ్వరక్షీణస్య న హితం వమనం న విరేచనం||169|| కామం తు పయసా తస్య నిరూహైర్వా హరేన్మలాన్| నిరూహో బలమగ్నిం చ విజ్వరత్వం ముదం రుచిం||170|| పరిపక్వేషు దోషేషు ప్రయుక్తః శీఘ్రమావహేత్|171|
View original
ज्वरक्षीणस्य न हितं वमनं न विरेचनम्||१६९|| कामं तु पयसा तस्य निरूहैर्वा हरेन्मलान्| निरूहो बलमग्निं च विज्वरत्वं मुदं रुचिम्||१७०|| परिपक्वेषु दोषेषु प्रयुक्तः शीघ्रमावहेत्|१७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 65 (171) · Śloka 172
పిత్తం వా కఫపిత్తం వా పిత్తాశయగతం హరేత్||171|| స్రంసనం త్రీన్మలాన్ బస్తిర్హరేత్ పక్వాశయస్థితాన్|172|
View original
पित्तं वा कफपित्तं वा पित्ताशयगतं हरेत्||१७१|| स्रंसनं त्रीन्मलान् बस्तिर्हरेत् पक्वाशयस्थितान्|१७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 66 (172) · Śloka 173
జ్వరే పురాణే సంక్షీణే కఫపిత్తే దృఢాగ్నయే||172|| రూక్షబద్ధపురీషాయ ప్రదద్యాదనువాసనం|173|
View original
ज्वरे पुराणे सङ्क्षीणे कफपित्ते दृढाग्नये||१७२|| रूक्षबद्धपुरीषाय प्रदद्यादनुवासनम्|१७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 67 (173) · Śloka 174
గౌరవే శిరసః శూలే విబద్ధేష్వింద్రియేషు చ||173|| జీర్ణజ్వరే రుచికరం కుర్యాన్మూర్ధవిరేచనం|174|
View original
गौरवे शिरसः शूले विबद्धेष्विन्द्रियेषु च||१७३|| जीर्णज्वरे रुचिकरं कुर्यान्मूर्धविरेचनम्|१७४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 68 (174-175) · Śloka 176
అభ్యంగాంశ్చ ప్రదేహాంశ్చ పరిషేకావగాహనే||174|| విభజ్య శీతోష్ణకృతం కుర్యాజ్జీర్ణే జ్వరే భిషక్| తైరాశు ప్రశమం యాతి బహిర్మార్గగతో జ్వరః||175|| లభంతే సుఖమంగాని బలం వర్ణశ్చ వర్ధతే|176|
View original
अभ्यङ्गांश्च प्रदेहांश्च परिषेकावगाहने||१७४|| विभज्य शीतोष्णकृतं कुर्याज्जीर्णे ज्वरे भिषक्| तैराशु प्रशमं याति बहिर्मार्गगतो ज्वरः||१७५|| लभन्ते सुखमङ्गानि बलं वर्णश्च वर्धते|१७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 69 (176) · Śloka 177
ధూపనాంజనయోగైశ్చ యాంతి జీర్ణజ్వరాః శమం||176|| త్వఙ్మాత్రశేషా యేషాం చ భవత్యాగంతురన్వయః|177|
View original
धूपनाञ्जनयोगैश्च यान्ति जीर्णज्वराः शमम्||१७६|| त्वङ्मात्रशेषा येषां च भवत्यागन्तुरन्वयः|१७७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 70 (177-178) · Śloka 179
ఇతి క్రియాక్రమః సిద్ధో జ్వరఘ్నః సంప్రకాశితః||177|| యేషాం త్వేష క్రమస్తాని ద్రవ్యాణ్యూర్ధ్వమతః శృణు| రక్తశాల్యాదయః శస్తాః పురాణాః షష్టికైః సహ||178|| యవాగ్వోదనలాజార్థే జ్వరితానాం జ్వరాపహాః|179|
View original
इति क्रियाक्रमः सिद्धो ज्वरघ्नः सम्प्रकाशितः||१७७|| येषां त्वेष क्रमस्तानि द्रव्याण्यूर्ध्वमतः शृणु| रक्तशाल्यादयः शस्ताः पुराणाः षष्टिकैः सह||१७८|| यवाग्वोदनलाजार्थे ज्वरितानां ज्वरापहाः|१७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 71 (179-187) · Śloka 188
లాజపేయాం సుఖజరాం పిప్పలీనాగరైః శృతాం||179|| పిబేజ్జ్వరీ జ్వరహరాం క్షుద్వానల్పాగ్నిరాదితః| అమ్లాభిలాషీ తామేవ దాడిమామ్లాం సనాగరాం||180|| సృష్టవిట్ పైత్తికో వాఽథ శీతాం మధుయుతాం పిబేత్| పేయాం వా రక్తశాలీనాం పార్శ్వబస్తిశిరోరుజి||181|| శ్వదంష్ట్రాకంటకారిభ్యాం సిద్ధాం జ్వరహరాం పిబేత్| జ్వరాతిసారీ పేయాం వా పిబేత్ సామ్లాం శృతాం నరః||182|| పృశ్నిపర్ణీబలాబిల్వనాగరోత్పలధాన్యకైః| శృతాం విదారీగంధాద్యైర్దీపనీం స్వేదనీం నరః||183|| కాసీ శ్వాసీ చ హిక్కీ చ యవాగూం జ్వరితః పిబేత్| విబద్ధవర్చాః సయవాం పిప్పల్యామలకైః శృతాం||184|| సర్పిష్మతీం పిబేత్ పేయాం జ్వరీ దోషానులోమనీం| కోష్ఠే విబద్ధే సరుజి పిబేత్ పేయాం శృతాం జ్వరీ||185|| మృద్వీకాపిప్పలీమూలచవ్యామలకనాగరైః| పిబేత్ సబిల్వాం పేయాం వా జ్వరే సపరికర్తికే||186|| బలావృక్షామ్లకోలామ్లకలశీధావనీశృతాం| అస్వేదనిద్రస్తృష్ణార్తః పిబేత్ పేయాం సశర్కరాం||187|| నాగరామలకైః సిద్ధాం ఘృతభృష్టాం జ్వరాపహాం|188|
View original
लाजपेयां सुखजरां पिप्पलीनागरैः शृताम्||१७९|| पिबेज्ज्वरी ज्वरहरां क्षुद्वानल्पाग्निरादितः| अम्लाभिलाषी तामेव दाडिमाम्लां सनागराम्||१८०|| सृष्टविट् पैत्तिको वाऽथ शीतां मधुयुतां पिबेत्| पेयां वा रक्तशालीनां पार्श्वबस्तिशिरोरुजि||१८१|| श्वदंष्ट्राकण्टकारिभ्यां सिद्धां ज्वरहरां पिबेत्| ज्वरातिसारी पेयां वा पिबेत् साम्लां शृतां नरः||१८२|| पृश्निपर्णीबलाबिल्वनागरोत्पलधान्यकैः| शृतां विदारीगन्धाद्यैर्दीपनीं स्वेदनीं नरः||१८३|| कासी श्वासी च हिक्की च यवागूं ज्वरितः पिबेत्| विबद्धवर्चाः सयवां पिप्पल्यामलकैः शृताम्||१८४|| सर्पिष्मतीं पिबेत् पेयां ज्वरी दोषानुलोमनीम्| कोष्ठे विबद्धे सरुजि पिबेत् पेयां शृतां ज्वरी||१८५|| मृद्वीकापिप्पलीमूलचव्यामलकनागरैः| पिबेत् सबिल्वां पेयां वा ज्वरे सपरिकर्तिके||१८६|| बलावृक्षाम्लकोलाम्लकलशीधावनीशृताम्| अस्वेदनिद्रस्तृष्णार्तः पिबेत् पेयां सशर्कराम्||१८७|| नागरामलकैः सिद्धां घृतभृष्टां ज्वरापहाम्|१८८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 72 (188) · Śloka 189
ముద్గాన్మసూరాంశ్చణకాన్ కులత్థాన్ సమకుష్టకాన్||188|| యూషార్థే యూషసాత్మ్యానాం జ్వరితానాం ప్రదాపయేత్|189|
View original
मुद्गान्मसूरांश्चणकान् कुलत्थान् समकुष्टकान्||१८८|| यूषार्थे यूषसात्म्यानां ज्वरितानां प्रदापयेत्|१८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 73 (189) · Śloka 190
పటోలపత్రం సఫలం కులకం పాపచేలికం||189|| కర్కోటకం కఠిల్లం చ విద్యాచ్ఛాకం జ్వరే హితం|190|
View original
पटोलपत्रं सफलं कुलकं पापचेलिकम्||१८९|| कर्कोटकं कठिल्लं च विद्याच्छाकं ज्वरे हितम्|१९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 74 (190-193) · Śloka 194
లావాన్ కపింజలానేణాంశ్చకోరానుపచక్రకాన్||190|| కురంగాన్ కాలపుచ్ఛాంశ్చ హరిణాన్ పృషతాంఛశాన్| ప్రదద్యాన్మాంససాత్మ్యాయ జ్వరితాయ జ్వరాపహాన్||191|| ఈషదమ్లాననమ్లాన్ వా రసాన్ కాలే విచక్షణః| కుక్కుటాంశ్చ మయూరాంశ్చ తిత్తిరిక్రౌంచవర్తకాన్||192|| గురూష్ణత్వాన్న శంసంతి జ్వరే కేచిచ్చికిత్సకాః| లంఘనేనానిలబలం జ్వరే యద్యధికం భవేత్||193|| భిషఙ్మాత్రావికల్పజ్ఞో దద్యాత్తానపి కాలవిత్|194|
View original
लावान् कपिञ्जलानेणांश्चकोरानुपचक्रकान्||१९०|| कुरङ्गान् कालपुच्छांश्च हरिणान् पृषताञ्छशान्| प्रदद्यान्मांससात्म्याय ज्वरिताय ज्वरापहान्||१९१|| ईषदम्लाननम्लान् वा रसान् काले विचक्षणः| कुक्कुटांश्च मयूरांश्च तित्तिरिक्रौञ्चवर्तकान्||१९२|| गुरूष्णत्वान्न शंसन्ति ज्वरे केचिच्चिकित्सकाः| लङ्घनेनानिलबलं ज्वरे यद्यधिकं भवेत्||१९३|| भिषङ्मात्राविकल्पज्ञो दद्यात्तानपि कालवित्|१९४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 75 (194) · Śloka 195
ఘర్మాంబు చానుపానార్థం తృషితాయ ప్రదాపయేత్||194|| మద్యం వా మద్యసాత్మ్యాయ యథాదోషం యథాబలం|195|
View original
घर्माम्बु चानुपानार्थं तृषिताय प्रदापयेत्||१९४|| मद्यं वा मद्यसात्म्याय यथादोषं यथाबलम्|१९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 76 (195-196) · Śloka 196
గురూష్ణస్నిగ్ధమధురాన్ కషాయాంశ్చ నవజ్వరే||195|| ఆహారాన్ దోషపక్త్యర్థం ప్రాయశః పరివర్జయేత్| అన్నపానక్రమః సిద్ధో జ్వరఘ్నః సంప్రకాశితః||196||
View original
गुरूष्णस्निग्धमधुरान् कषायांश्च नवज्वरे||१९५|| आहारान् दोषपक्त्यर्थं प्रायशः परिवर्जयेत्| अन्नपानक्रमः सिद्धो ज्वरघ्नः सम्प्रकाशितः||१९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 77 (197-199) · Śloka 200
అత ఊర్ధ్వం ప్రవక్ష్యంతే కషాయా జ్వరనాశనాః| పాక్యం శీతకషాయం వా ముస్తపర్పటకం పిబేత్||197|| సనాగరం పర్పటకం పిబేద్వా సదురాలభం| కిరాతతిక్తకం ముస్తం గుడూచీం విశ్వభేషజం||198|| పాఠాముశీరం సోదీచ్యం పిబేద్వా జ్వరశాంతయే| జ్వరఘ్నా దీపనాశ్చైతే కషాయా దోషపాచనాః||199|| తృష్ణారుచిప్రశమనా ముఖవైరస్యనాశనాః|200|
View original
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यन्ते कषाया ज्वरनाशनाः| पाक्यं शीतकषायं वा मुस्तपर्पटकं पिबेत्||१९७|| सनागरं पर्पटकं पिबेद्वा सदुरालभम्| किराततिक्तकं मुस्तं गुडूचीं विश्वभेषजम्||१९८|| पाठामुशीरं सोदीच्यं पिबेद्वा ज्वरशान्तये| ज्वरघ्ना दीपनाश्चैते कषाया दोषपाचनाः||१९९|| तृष्णारुचिप्रशमना मुखवैरस्यनाशनाः|२००|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 78 (200-203) · Śloka 203
కలింగకాః పటోలస్య పత్రం కటుకరోహిణీ||200|| పటోలః సారివా ముస్తం పాఠా కటుకరోహిణీ| నింబః పటోలస్త్రిఫలా మృద్వీకా ముస్తవత్సకౌ||101|| కిరాతతిక్తమమృతా చందనం విశ్వభేషజం| గుడూచ్యామలకం ముస్తమర్ధశ్లోకసమాపనాః||202|| కషాయాః శమయంత్యాశు పంచ పంచవిధాంజ్వరాన్| సంతతం సతతాన్యేద్యుస్తృతీయకచతుర్థకాన్||203||
View original
कलिङ्गकाः पटोलस्य पत्रं कटुकरोहिणी||२००|| पटोलः सारिवा मुस्तं पाठा कटुकरोहिणी| निम्बः पटोलस्त्रिफला मृद्वीका मुस्तवत्सकौ||१०१|| किराततिक्तममृता चन्दनं विश्वभेषजम्| गुडूच्यामलकं मुस्तमर्धश्लोकसमापनाः||२०२|| कषायाः शमयन्त्याशु पञ्च पञ्चविधाञ्ज्वरान्| सन्ततं सततान्येद्युस्तृतीयकचतुर्थकान्||२०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 79 (204-206) · Śloka 207
వత్సకారగ్వధౌ పాఠాం షడ్గ్రంథాం కటురోహిణీం| మూర్వాం సాతివిషాం నింబం పటోలం ధన్వయాసకం||204|| వచాం ముస్తముశీరం చ మధుకం త్రిఫలాం బలాం| పాక్యం శీతకషాయం వా పిబేజ్జ్వరహరం నరః||205|| మధూకముస్తమృద్వీకాకాశ్మర్యాణి పరూషకం| త్రాయమాణాముశీరం చ త్రిఫలాం కటురోహిణీం||206|| పీత్వా నిశిస్థితం జంతుర్జ్వరాచ్ఛీఘ్రం విముచ్యతే|207|
View original
वत्सकारग्वधौ पाठां षड्ग्रन्थां कटुरोहिणीम्| मूर्वां सातिविषां निम्बं पटोलं धन्वयासकम्||२०४|| वचां मुस्तमुशीरं च मधुकं त्रिफलां बलाम्| पाक्यं शीतकषायं वा पिबेज्ज्वरहरं नरः||२०५|| मधूकमुस्तमृद्वीकाकाश्मर्याणि परूषकम्| त्रायमाणामुशीरं च त्रिफलां कटुरोहिणीम्||२०६|| पीत्वा निशिस्थितं जन्तुर्ज्वराच्छीघ्रं विमुच्यते|२०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 80 (207-209) · Śloka 209
జాత్యామలకముస్తాని తద్వద్ధన్వయవాసకం||207|| విబద్ధదోషో జ్వరితః కషాయం సగుడం పిబేత్| త్రిఫలాం త్రాయమాణాం చ మృద్వీకాం కటురోహిణీం||208|| పిత్తశ్లేష్మహరస్త్వేష కషాయో హ్యానులోమికః| త్రివృతాశర్కరాయుక్తః పిత్తశ్లేష్మజ్వరాపహః||209||
View original
जात्यामलकमुस्तानि तद्वद्धन्वयवासकम्||२०७|| विबद्धदोषो ज्वरितः कषायं सगुडं पिबेत्| त्रिफलां त्रायमाणां च मृद्वीकां कटुरोहिणीम्||२०८|| पित्तश्लेष्महरस्त्वेष कषायो ह्यानुलोमिकः| त्रिवृताशर्करायुक्तः पित्तश्लेष्मज्वरापहः||२०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 81 (210-214) · Śloka 214
బృహత్యౌ వత్సకం ముస్తం దేవదారు మహౌషధం| కోలవల్లీ చ యోగోఽయం సన్నిపాతజ్వరాపహః||210|| శటీ పుష్కరమూలం చ వ్యాఘ్రీ శృంగీ దురాలభా| గుడూచీ నాగరం పాఠా కిరాతం కటురోహిణీ||211|| ఏష శట్యాదికో వర్గః సన్నిపాతజ్వరాపహః| కాసహృద్గ్రహపార్శ్వార్తిశ్వాసతంద్రాసు శస్యతే||212|| బృహత్యౌ పౌష్కరం భార్గీ శటీ శృంగీ దురాలభా| వత్సకస్య చ బీజాని పటోలం కటురోహిణీ||213|| బృహత్యాదిర్గణః ప్రోక్తః సన్నిపాతజ్వరాపహః| కాసాదిషు చ సర్వేషు దద్యాత్ సోపద్రవేషు చ||214||
View original
बृहत्यौ वत्सकं मुस्तं देवदारु महौषधम्| कोलवल्ली च योगोऽयं सन्निपातज्वरापहः||२१०|| शटी पुष्करमूलं च व्याघ्री शृङ्गी दुरालभा| गुडूची नागरं पाठा किरातं कटुरोहिणी||२११|| एष शट्यादिको वर्गः सन्निपातज्वरापहः| कासहृद्ग्रहपार्श्वार्तिश्वासतन्द्रासु शस्यते||२१२|| बृहत्यौ पौष्करं भार्गी शटी शृङ्गी दुरालभा| वत्सकस्य च बीजानि पटोलं कटुरोहिणी||२१३|| बृहत्यादिर्गणः प्रोक्तः सन्निपातज्वरापहः| कासादिषु च सर्वेषु दद्यात् सोपद्रवेषु च||२१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 82 (215) · Śloka 215
కషాయాశ్చ యవాగ్వశ్చ పిపాసాజ్వరనాశనాః| నిర్దిష్టా భేషజాధ్యాయే భిషక్తానపి యోజయేత్||215||
View original
कषायाश्च यवाग्वश्च पिपासाज्वरनाशनाः| निर्दिष्टा भेषजाध्याये भिषक्तानपि योजयेत्||२१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 83 (216-217) · Śloka 217
జ్వరాః కషాయైర్వమనైర్లంఘనైర్లఘుభోజనైః| రూక్షస్య యే న శామ్యంతి సర్పిస్తేషాం భిషగ్జితం||216|| రూక్షం తేజో జ్వరకరం తేజసా రూక్షితస్య చ| యః స్యాదనుబలో ధాతుః స్నేహవధ్యః స చానిలః||217||
View original
ज्वराः कषायैर्वमनैर्लङ्घनैर्लघुभोजनैः| रूक्षस्य ये न शाम्यन्ति सर्पिस्तेषां भिषग्जितम्||२१६|| रूक्षं तेजो ज्वरकरं तेजसा रूक्षितस्य च| यः स्यादनुबलो धातुः स्नेहवध्यः स चानिलः||२१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 84 (218) · Śloka 218
కషాయాః సర్వ ఏవైతే సర్పిషా సహ యోజితాః| ప్రయోజ్యా జ్వరశాంత్యర్థమగ్నిసంధుక్షణాః శివాః||218||
View original
कषायाः सर्व एवैते सर्पिषा सह योजिताः| प्रयोज्या ज्वरशान्त्यर्थमग्निसन्धुक्षणाः शिवाः||२१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 85 (219-221) · Śloka 221
పిప్పల్యశ్చందనం ముస్తముశీరం కటురోహిణీ| కలింగకాస్తామలకీ సారివాఽతివిషా స్థిరా||219|| ద్రాక్షామలకబిల్వాని త్రాయమాణా నిదిగ్ధికా| సిద్ధమితైర్ఘృతం సద్యో జీర్ణజ్వరమపోహతి||220|| క్షయం కాసం శిరఃశూలం పార్శ్వశూలం హలీమకం| అంసాభితాపమాగ్నిం చ విషమం సన్నియచ్ఛతి||221||
View original
पिप्पल्यश्चन्दनं मुस्तमुशीरं कटुरोहिणी| कलिङ्गकास्तामलकी सारिवाऽतिविषा स्थिरा||२१९|| द्राक्षामलकबिल्वानि त्रायमाणा निदिग्धिका| सिद्धमितैर्घृतं सद्यो जीर्णज्वरमपोहति||२२०|| क्षयं कासं शिरःशूलं पार्श्वशूलं हलीमकम्| अंसाभितापमाग्निं च विषमं सन्नियच्छति||२२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 86 (222-223) · Śloka 223
వాసాం గుడూచీం త్రిఫలాం త్రాయమాణాం యవాసకం| పక్త్వా తేన కషాయేణ పయసా ద్విగుణేన చ||222|| పిప్పలీముస్తమృద్వీకాచందనోత్పలనాగరైః| కల్కీకృతైశ్చ విపచేద్ధృతం జీర్ణజ్వరాపహం||223||
View original
वासां गुडूचीं त्रिफलां त्रायमाणां यवासकम्| पक्त्वा तेन कषायेण पयसा द्विगुणेन च||२२२|| पिप्पलीमुस्तमृद्वीकाचन्दनोत्पलनागरैः| कल्कीकृतैश्च विपचेद्धृतं जीर्णज्वरापहम्||२२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 87 (224-226) · Śloka 226
బలాం శ్వదంష్ట్రాం బృహతీం కలసీం ధావనీం స్థిరాం| నింబం పర్పటకం ముస్తం త్రాయమాణాం దురాలభాం||224|| కృత్వా కషాయం పేష్యార్థే దద్యాత్తామలకీం శటీం| ద్రాక్షాం పుష్కరమూలం చ మేదామామలకాని చ||225|| ఘృతం పయశ్చ తత్ సిద్ధం సర్పిర్జ్వరహరం పరం| క్షయకాసశిరఃశూలపార్శ్వశూలాంసతాపనుత్ ||226||
View original
बलां श्वदंष्ट्रां बृहतीं कलसीं धावनीं स्थिराम्| निम्बं पर्पटकं मुस्तं त्रायमाणां दुरालभाम्||२२४|| कृत्वा कषायं पेष्यार्थे दद्यात्तामलकीं शटीम्| द्राक्षां पुष्करमूलं च मेदामामलकानि च||२२५|| घृतं पयश्च तत् सिद्धं सर्पिर्ज्वरहरं परम्| क्षयकासशिरःशूलपार्श्वशूलांसतापनुत् ||२२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 88 (227-233) · Śloka 233
జ్వరిభ్యో బహుదోషేభ్య ఊర్ధ్వం చాధశ్చ బుద్ధిమాన్| దద్యాత్ సంశోధనం కాలే కల్పే యదుపదేక్ష్యతే||227|| మదనం పిప్పలీభిర్వా కలింగైర్మధుకేన వా| యుక్తముష్ణాంబునా పేయం వమనం జ్వరశాంతయే||228|| క్షౌద్రాంబునా రసేనేక్షోరథవా లవణాంబునా| జ్వరే ప్రచ్ఛర్దనం శస్తం మద్యైర్వా తర్పణేన వా||229|| మృద్వీకామలకానాం వా రసం ప్రస్కందనం పిబేత్| రసమామలకానాం వా ఘృతభృష్టం జ్వరాపహం||230|| లిహ్యాద్వా త్రైవృతం చూర్ణం సంయుక్తం మధుసర్పిషా| పిబేద్వా క్షౌద్రమావాప్య సఘృతం త్రిఫలారసం||231|| ఆరగ్వధం వా పయసా మృద్వీకానాం రసేన వా| త్రివృతాం త్రాయమాణాం వా పయసా జ్వరితః పిబేత్||232|| జ్వరాద్విముచ్యతే పీత్వా మృద్వీకాభిః సహాభయాం| పయోఽనుపానముష్ణం వా పీత్వా ద్రాక్షారసం నరః||233||
View original
ज्वरिभ्यो बहुदोषेभ्य ऊर्ध्वं चाधश्च बुद्धिमान्| दद्यात् संशोधनं काले कल्पे यदुपदेक्ष्यते||२२७|| मदनं पिप्पलीभिर्वा कलिङ्गैर्मधुकेन वा| युक्तमुष्णाम्बुना पेयं वमनं ज्वरशान्तये||२२८|| क्षौद्राम्बुना रसेनेक्षोरथवा लवणाम्बुना| ज्वरे प्रच्छर्दनं शस्तं मद्यैर्वा तर्पणेन वा||२२९|| मृद्वीकामलकानां वा रसं प्रस्कन्दनं पिबेत्| रसमामलकानां वा घृतभृष्टं ज्वरापहम्||२३०|| लिह्याद्वा त्रैवृतं चूर्णं संयुक्तं मधुसर्पिषा| पिबेद्वा क्षौद्रमावाप्य सघृतं त्रिफलारसम्||२३१|| आरग्वधं वा पयसा मृद्वीकानां रसेन वा| त्रिवृतां त्रायमाणां वा पयसा ज्वरितः पिबेत्||२३२|| ज्वराद्विमुच्यते पीत्वा मृद्वीकाभिः सहाभयाम्| पयोऽनुपानमुष्णं वा पीत्वा द्राक्षारसं नरः||२३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 89 (234-239) · Śloka 239
కాసాచ్ఛ్వాసాచ్ఛిరఃశూలాత్పార్శ్వశూలాచ్చిరజ్వరాత్| ముచ్యతే జ్వరితః పీత్వా పంచమూలీశృతం పయః||234|| ఏరండమూలోత్క్వథితం జ్వరాత్ సపరికర్తికాత్| పయో విముచ్యతే పీత్వా తద్వద్బిల్వశలాటుభిః||235|| త్రికంటకబలావ్యాఘ్రీగుడనాగరసాధితం| వర్చోమూత్రవిబంధఘ్నం శోఫజ్వరహరం పయః||236|| సనాగరం సమృద్వీకం సఘృతక్షౌద్రశర్కరం| శృతం పయః సఖర్జూరం పిపాసాజ్వరనాశనం||237|| చతుర్గుణేనాంభసా వా శృతం జ్వరహరం పయః| ధారోష్ణం వా పయః సద్యో వాతపిత్తజ్వరం జయేత్||238|| జీర్ణజ్వరాణాం సర్వేషాం పయః ప్రశమనం పరం| పేయం తదుష్ణం శీతం వా యథాస్వం భేషజైః శృతం||239||
View original
कासाच्छ्वासाच्छिरःशूलात्पार्श्वशूलाच्चिरज्वरात्| मुच्यते ज्वरितः पीत्वा पञ्चमूलीशृतं पयः||२३४|| एरण्डमूलोत्क्वथितं ज्वरात् सपरिकर्तिकात्| पयो विमुच्यते पीत्वा तद्वद्बिल्वशलाटुभिः||२३५|| त्रिकण्टकबलाव्याघ्रीगुडनागरसाधितम्| वर्चोमूत्रविबन्धघ्नं शोफज्वरहरं पयः||२३६|| सनागरं समृद्वीकं सघृतक्षौद्रशर्करम्| शृतं पयः सखर्जूरं पिपासाज्वरनाशनम्||२३७|| चतुर्गुणेनाम्भसा वा शृतं ज्वरहरं पयः| धारोष्णं वा पयः सद्यो वातपित्तज्वरं जयेत्||२३८|| जीर्णज्वराणां सर्वेषां पयः प्रशमनं परम्| पेयं तदुष्णं शीतं वा यथास्वं भेषजैः शृतम्||२३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 90 (240-249) · Śloka 249
ప్రయోజయేజ్జ్వరహరాన్నిరూహాన్ సానువాసనాన్| పక్వాశయగతే దోషే వక్ష్యంతే యే చ సిద్ధిషు||240|| పటోలారిష్టపత్రాణి సోశీరశ్చతురంగులః| హ్రీబేరం రోహిణీ తిక్తా శ్వదంష్ట్రా మదనాని చ||241|| స్థిరా బలా చ తత్ సర్వం పయస్యర్ధోదకే శృతం| క్షీరావశేషం నిర్యూహం సంయుక్తం మధుసర్పిషా||242|| కల్కైర్మదనముస్తానాం పిప్పల్యా మధుకస్య చ| వత్సకస్య చ సంయుక్తం బస్తిం దద్యాజ్జ్వరాపహం||243|| శుద్ధే మార్గే హృతే దోషే విప్రసన్నేషు ధాతుషు| గతాంగశూలో లఘ్వంగః సద్యో భవతి విజ్వరః||244|| ఆరగ్వధముశీరం చ మదనస్య ఫలం తథా| చతస్రః పర్ణినీశ్చైవ నిర్యూహముపకల్పయేత్||245|| ప్రియంగుర్మదనం ముస్తం శతాహ్వా మధుయష్టికా| కల్కః సర్పిర్గుడః క్షౌద్రం జ్వరఘ్నో బస్తిరుత్తమః||246|| గుడూచీం త్రాయమాణాం చ చందనం మధుకం వృషం| స్థిరాం బలాం పృశ్నిపర్ణీం మదనం చేతి సాధయేత్||247|| రసం జాంగలమాంసస్య రసేన సహితం భిషక్| పిప్పలీఫలముస్తానాం కల్కేన మధుకస్య చ||248|| ఈషత్సలవణం యుక్త్యా నిరూహం మధుసర్పిషా| జ్వరప్రశమనం దద్యాద్బలస్వేదరుచిప్రదం||249||
View original
प्रयोजयेज्ज्वरहरान्निरूहान् सानुवासनान्| पक्वाशयगते दोषे वक्ष्यन्ते ये च सिद्धिषु||२४०|| पटोलारिष्टपत्राणि सोशीरश्चतुरङ्गुलः| ह्रीबेरं रोहिणी तिक्ता श्वदंष्ट्रा मदनानि च||२४१|| स्थिरा बला च तत् सर्वं पयस्यर्धोदके शृतम्| क्षीरावशेषं निर्यूहं संयुक्तं मधुसर्पिषा||२४२|| कल्कैर्मदनमुस्तानां पिप्पल्या मधुकस्य च| वत्सकस्य च संयुक्तं बस्तिं दद्याज्ज्वरापहम्||२४३|| शुद्धे मार्गे हृते दोषे विप्रसन्नेषु धातुषु| गताङ्गशूलो लघ्वङ्गः सद्यो भवति विज्वरः||२४४|| आरग्वधमुशीरं च मदनस्य फलं तथा| चतस्रः पर्णिनीश्चैव निर्यूहमुपकल्पयेत्||२४५|| प्रियङ्गुर्मदनं मुस्तं शताह्वा मधुयष्टिका| कल्कः सर्पिर्गुडः क्षौद्रं ज्वरघ्नो बस्तिरुत्तमः||२४६|| गुडूचीं त्रायमाणां च चन्दनं मधुकं वृषम्| स्थिरां बलां पृश्निपर्णीं मदनं चेति साधयेत्||२४७|| रसं जाङ्गलमांसस्य रसेन सहितं भिषक्| पिप्पलीफलमुस्तानां कल्केन मधुकस्य च||२४८|| ईषत्सलवणं युक्त्या निरूहं मधुसर्पिषा| ज्वरप्रशमनं दद्याद्बलस्वेदरुचिप्रदम्||२४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 91 (250-253) · Śloka 253
జీవంతీం మధుకం మేదాం పిప్పలీం మదనం వచాం| ఋద్ధిం రాస్నాం బలాం విశ్వం శతపుష్పాం శతావరీం||250|| పిష్ట్వా క్షీరం జలం సర్పిస్తైలం చ విపచేద్భిషక్| ఆనువాసనికం స్నేహమేతం విద్యాజ్జ్వరాపహం||251|| పటోలపిచుమర్దాభ్యాం గుడూచ్యా మధుకేన చ| మదనైశ్చ శృతః స్నేహో జ్వరఘ్నమనువాసనం||252|| చందనాగురుకాశ్మర్యపటోలమధుకోత్పలైః| సిద్ధః స్నేహో జ్వరహరః స్నేహబస్తిః ప్రశస్యతే||253||
View original
जीवन्तीं मधुकं मेदां पिप्पलीं मदनं वचाम्| ऋद्धिं रास्नां बलां विश्वं शतपुष्पां शतावरीम्||२५०|| पिष्ट्वा क्षीरं जलं सर्पिस्तैलं च विपचेद्भिषक्| आनुवासनिकं स्नेहमेतं विद्याज्ज्वरापहम्||२५१|| पटोलपिचुमर्दाभ्यां गुडूच्या मधुकेन च| मदनैश्च शृतः स्नेहो ज्वरघ्नमनुवासनम्||२५२|| चन्दनागुरुकाश्मर्यपटोलमधुकोत्पलैः| सिद्धः स्नेहो ज्वरहरः स्नेहबस्तिः प्रशस्यते||२५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 92 (254-255) · Śloka 255
యదుక్తం భేషజాధ్యాయే విమానే రోగభేషజే| శిరోవిరేచనం కుర్యాద్యుక్తిజ్ఞస్తజ్జ్వరాపహం||254|| యచ్చ నావనికం తైలం యాశ్చ తైలం యాశ్చ ప్రాగ్ధూమవర్తయః| మాత్రాశితీయే నిర్దిష్టాః ప్రయోజ్యాస్తా జ్వరేష్వపి||255||
View original
यदुक्तं भेषजाध्याये विमाने रोगभेषजे| शिरोविरेचनं कुर्याद्युक्तिज्ञस्तज्ज्वरापहम्||२५४|| यच्च नावनिकं तैलं याश्च तैलं याश्च प्राग्धूमवर्तयः| मात्राशितीये निर्दिष्टाः प्रयोज्यास्ता ज्वरेष्वपि||२५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 93 (256) · Śloka 256
అభ్యంగాంశ్చ ప్రదేహాంశ్చ పరిషేకాంశ్చ కారయేత్| యథాభిలాషం శీతోష్ణం విభజ్య ద్వివిధం జ్వరం||256||
View original
अभ्यङ्गांश्च प्रदेहांश्च परिषेकांश्च कारयेत्| यथाभिलाषं शीतोष्णं विभज्य द्विविधं ज्वरम्||२५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 94 (257) · Śloka 257
సహస్రధౌతం సర్పిర్వా తైలం వా చందనాదికం| దాహజ్వరప్రశమనం దద్యాదభ్యంజనం భిషక్||257||
View original
सहस्रधौतं सर्पिर्वा तैलं वा चन्दनादिकम्| दाहज्वरप्रशमनं दद्यादभ्यञ्जनं भिषक्||२५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 95 (258-259) · Śloka 259
అథ చందనాద్యం తైలముపదేక్ష్యామః- చందనభద్రశ్రీకాలానుసార్యకాలీయకపద్మాపద్మకోశీరసారివామధుకప్రపౌండరీకనాగపుష్పోదీచ్యవన్యపద్మోత్పలనలినకుముద- సౌగంధికపుండరీకశతపత్రబిసమృణాలశాలూకశైవాలకశేరుకానంతాకుశకాశేక్షుదర్భశరనలశాలిమూలజంబువేతసవానీరగుంద్రా- కకుభాసనాశ్వకర్ణస్యందనవాతపోథశాలతాలధవతినిశఖదిరకదరకదంబకాశ్మర్యఫలసర్జప్లక్షవటకపీతనోదుంబరాశ్వత్థ- న్యగ్రోధధాతకీదూర్వేత్కటశృంగాటకమంజిష్ఠాజ్యోతిష్మతీపుష్కరబీజక్రౌంచాదనబదరీకోవిదారకదలీ- సంవర్తకారిష్టశతపర్వాశీతకుంభికాశతావరీశ్రీపర్ణీశ్రావణీమహాశ్రావణీరోహిణీశీతపాక్యోదనపాకీకాలబలాపయస్యావిదారీ- జీవకర్షభకమేదామహామేదామధురసర్ష్యప్రోక్తాతృణశూన్యమోచరసాటరూషకబకులకుటజపటోలనింబశాల్మలీనారికేల- ఖర్జూరమృద్వీకాప్రియాలప్రియంగుధన్వనాత్మాగుప్తామధూకానామన్యేషాం చ శీతవీర్యాణాం యథాలాభమౌషధానాం కషాయం కారయేత్| తేన కషాయేణ ద్విగుణితపయసా తేషామేవ చ కల్కేన కషాయార్ధమాత్రం మృద్వగ్నినా సాధయేత్తైలం| ఏతత్తైలమభ్యంగాత్ సద్యో దాహజ్వరమపనయతి| ఏతైరేవ చౌషధైరశ్లక్ష్ణపిష్టైః సుశీతైః ప్రదేహం కారయేత్| ఏతైరేవ చ శృతశీతం సలిలమవగాహపరిషేకార్థం ప్రయుంజీత||258|| ఇతి చందనాద్యం తైలం| మధ్వారనాలక్షీరదధిఘృతసలిలసేకావగాహాశ్చ సద్యో దాహజ్వరమపనయంతి శీతస్పర్శత్వాత్||259||
View original
अथ चन्दनाद्यं तैलमुपदेक्ष्यामः- चन्दनभद्रश्रीकालानुसार्यकालीयकपद्मापद्मकोशीरसारिवामधुकप्रपौण्डरीकनागपुष्पोदीच्यवन्यपद्मोत्पलनलिनकुमुद- सौगन्धिकपुण्डरीकशतपत्रबिसमृणालशालूकशैवालकशेरुकानन्ताकुशकाशेक्षुदर्भशरनलशालिमूलजम्बुवेतसवानीरगुन्द्रा- ककुभासनाश्वकर्णस्यन्दनवातपोथशालतालधवतिनिशखदिरकदरकदम्बकाश्मर्यफलसर्जप्लक्षवटकपीतनोदुम्बराश्वत्थ- न्यग्रोधधातकीदूर्वेत्कटशृङ्गाटकमञ्जिष्ठाज्योतिष्मतीपुष्करबीजक्रौञ्चादनबदरीकोविदारकदली- संवर्तकारिष्टशतपर्वाशीतकुम्भिकाशतावरीश्रीपर्णीश्रावणीमहाश्रावणीरोहिणीशीतपाक्योदनपाकीकालबलापयस्याविदारी- जीवकर्षभकमेदामहामेदामधुरसर्ष्यप्रोक्तातृणशून्यमोचरसाटरूषकबकुलकुटजपटोलनिम्बशाल्मलीनारिकेल- खर्जूरमृद्वीकाप्रियालप्रियङ्गुधन्वनात्मागुप्तामधूकानामन्येषां च शीतवीर्याणां यथालाभमौषधानां कषायं कारयेत्| तेन कषायेण द्विगुणितपयसा तेषामेव च कल्केन कषायार्धमात्रं मृद्वग्निना साधयेत्तैलम्| एतत्तैलमभ्यङ्गात् सद्यो दाहज्वरमपनयति| एतैरेव चौषधैरश्लक्ष्णपिष्टैः सुशीतैः प्रदेहं कारयेत्| एतैरेव च शृतशीतं सलिलमवगाहपरिषेकार्थं प्रयुञ्जीत||२५८|| इति चन्दनाद्यं तैलम्| मध्वारनालक्षीरदधिघृतसलिलसेकावगाहाश्च सद्यो दाहज्वरमपनयन्ति शीतस्पर्शत्वात्||२५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 96 (260-266) · Śloka 266
భవంతి చాత్ర- పౌష్కరేషు సుశీతేషు పద్మోత్పలదలేషు చ| కదలీనాం చ పత్రేషు క్షౌమేషు విమలేషు చ||260|| చందనోదకశీతేషు శీతే ధారాగృహేఽపి వా| హిమాంబుసిక్తే సదనే దాహార్తః సంవిశేత్ సుఖం||261|| హేమశంఖప్రవాలానాం మణీనాం మౌక్తికస్య చ| చందనోదకశీతానాం సంస్పర్శానురసాన్ స్పృశేత్||262|| స్రగ్భిర్నీలోత్పలైః పద్మైర్వ్యజనైర్వివిధైరపి| శీతవాతావహైర్వ్యజ్జ్యేచ్చందనోదకవర్షిభిః ||263|| నద్యస్తడాగాః పద్మిన్యో హ్రదాశ్చ విమలోదకాః| అవగాహే హితా దాహతృష్ణాగ్లానిజ్వరాపహాః||264|| ప్రియాః ప్రదక్షిణాచారాః ప్రమదాశ్చందనోక్షితాః| సాంత్వయేయుః పరైః కామైర్మణిమౌక్తికభూషణాః||265|| శీతాని చాన్నపానాని శీతాన్యుపవనాని చ| వాయవశ్చంద్రపాదాశ్చ శీతా దాహజ్వరాపహాః||266||
View original
भवन्ति चात्र- पौष्करेषु सुशीतेषु पद्मोत्पलदलेषु च| कदलीनां च पत्रेषु क्षौमेषु विमलेषु च||२६०|| चन्दनोदकशीतेषु शीते धारागृहेऽपि वा| हिमाम्बुसिक्ते सदने दाहार्तः संविशेत् सुखम्||२६१|| हेमशङ्खप्रवालानां मणीनां मौक्तिकस्य च| चन्दनोदकशीतानां संस्पर्शानुरसान् स्पृशेत्||२६२|| स्रग्भिर्नीलोत्पलैः पद्मैर्व्यजनैर्विविधैरपि| शीतवातावहैर्व्यज्ज्येच्चन्दनोदकवर्षिभिः ||२६३|| नद्यस्तडागाः पद्मिन्यो ह्रदाश्च विमलोदकाः| अवगाहे हिता दाहतृष्णाग्लानिज्वरापहाः||२६४|| प्रियाः प्रदक्षिणाचाराः प्रमदाश्चन्दनोक्षिताः| सान्त्वयेयुः परैः कामैर्मणिमौक्तिकभूषणाः||२६५|| शीतानि चान्नपानानि शीतान्युपवनानि च| वायवश्चन्द्रपादाश्च शीता दाहज्वरापहाः||२६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 97 (267) · Śloka 267
అథోష్ణాభిప్రాయిణాం జ్వరితానామభ్యంగాదీనుపక్రమానుపదేక్ష్యామః- అగురుకుష్ఠతగరపత్రనలదశైలేయధ్యామకహరేణుకాస్థౌణేయకక్షేమకైలావరాంగదలపురతమాలపత్రభూతీకరోహిషసరలశల్లకీ- దేవదార్వగ్నిమంథబిల్వస్యోనాకకాశ్మర్యపాటలాపునర్నవావృశ్చీరకంటకారీబృహతీశాలపర్ణీపృశ్నిపర్ణీమాషపర్ణీముద్గపర్ణీగోక్షురకైరండ- శోభాంజనకవరుణార్కచిరబిల్వతిల్వకశటీపుష్కరమూలగండీరోరుబూకపత్తూరాక్షీవాశ్మాంతకశిగ్రుమాతులుంగపీలుకమూలకపర్ణీ- తిలపర్ణీపీలుపర్ణీమేషశృంగీహింస్రాదంతశఠైరావతకభల్లాతకాస్ఫోతకాండీరాత్మజైకేషీకాకరంజధాన్యకాజమోద- పృథ్వీకాసుముఖసురసకుఠేరకకాలమాలకపర్ణాసక్షవకఫణిజ్ఝకభూస్తృణశృంగవేరపిప్పలీసర్షపాశ్వగంధారాస్నారుహారోహావచాబలాతిబలా- గుడూచీశతపుష్పాశీతవల్లీనాకులీగంధనాకులీశ్వేతాజ్యోతిష్మతీచిత్రకాధ్యండామ్లచాంగేరీ- తిలబదరకులత్థమాషాణామేవంవిధానామన్యేషాం చోష్ణవీర్యాణాం యథాలాభమౌషధానాం కషాయం కారయేత్, తేన కషాయేణ తేషామేవ చ కల్కేన సురాసౌవీరకతుషోదకమైరేయమేదకదధిమండారనాలకట్వరప్రతివినీతేన తైలపాత్రం విపాచయేత్| తేన సుఖోష్ణేన తైలేనోష్ణాభిప్రాయిణం జ్వరితమభ్యంజ్యాత్, తథా శీతజ్వరః ప్రశామ్యతి; ఏతైరేవ చౌషధైః శ్లక్ష్ణపిష్టైః సుఖోష్ణైః ప్రదేహం కారయేత్, ఏతైరేవ చ శృతం సుఖోష్ణం సలిలమవగాహనార్థం పరిషేకార్థం చ ప్రయుంజీత శీతజ్వరప్రశమార్థం||267|| ఇత్యగుర్వాద్యం తైలం|
View original
अथोष्णाभिप्रायिणां ज्वरितानामभ्यङ्गादीनुपक्रमानुपदेक्ष्यामः- अगुरुकुष्ठतगरपत्रनलदशैलेयध्यामकहरेणुकास्थौणेयकक्षेमकैलावराङ्गदलपुरतमालपत्रभूतीकरोहिषसरलशल्लकी- देवदार्वग्निमन्थबिल्वस्योनाककाश्मर्यपाटलापुनर्नवावृश्चीरकण्टकारीबृहतीशालपर्णीपृश्निपर्णीमाषपर्णीमुद्गपर्णीगोक्षुरकैरण्ड- शोभाञ्जनकवरुणार्कचिरबिल्वतिल्वकशटीपुष्करमूलगण्डीरोरुबूकपत्तूराक्षीवाश्मान्तकशिग्रुमातुलुङ्गपीलुकमूलकपर्णी- तिलपर्णीपीलुपर्णीमेषशृङ्गीहिंस्रादन्तशठैरावतकभल्लातकास्फोतकाण्डीरात्मजैकेषीकाकरञ्जधान्यकाजमोद- पृथ्वीकासुमुखसुरसकुठेरककालमालकपर्णासक्षवकफणिज्झकभूस्तृणशृङ्गवेरपिप्पलीसर्षपाश्वगन्धारास्नारुहारोहावचाबलातिबला- गुडूचीशतपुष्पाशीतवल्लीनाकुलीगन्धनाकुलीश्वेताज्योतिष्मतीचित्रकाध्यण्डाम्लचाङ्गेरी- तिलबदरकुलत्थमाषाणामेवंविधानामन्येषां चोष्णवीर्याणां यथालाभमौषधानां कषायं कारयेत्, तेन कषायेण तेषामेव च कल्केन सुरासौवीरकतुषोदकमैरेयमेदकदधिमण्डारनालकट्वरप्रतिविनीतेन तैलपात्रं विपाचयेत्| तेन सुखोष्णेन तैलेनोष्णाभिप्रायिणं ज्वरितमभ्यञ्ज्यात्, तथा शीतज्वरः प्रशाम्यति; एतैरेव चौषधैः श्लक्ष्णपिष्टैः सुखोष्णैः प्रदेहं कारयेत्, एतैरेव च शृतं सुखोष्णं सलिलमवगाहनार्थं परिषेकार्थं च प्रयुञ्जीत शीतज्वरप्रशमार्थम्||२६७|| इत्यगुर्वाद्यं तैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 98 (268-271) · Śloka 271
భవంతి చాత్ర- త్రయోదశవిధః స్వేదః స్వేదాధ్యాయే నిదర్శితః| మాత్రాకాలవిదా యుక్తః స చ శీతజ్వరాపహః||268|| సా కుటీ తచ్చ శయనం తచ్చావచ్ఛాదనం జ్వరం| శీతం ప్రశమయంత్యాశు ధూపాశ్చాగురుజా ఘనాః||269|| చారూపచితగాత్ర్యశ్చ తరుణ్యో యౌవనోష్మణా| ఆశ్లేషాచ్ఛమయంత్యాశు ప్రమదాః శిశిరజ్వరం||270|| స్వేదనాన్యన్నపానాని వాతశ్లేష్మహరాణి చ| శీతజ్వరం జయంత్యాశు సంసర్గబలయోజనాత్||271||
View original
भवन्ति चात्र- त्रयोदशविधः स्वेदः स्वेदाध्याये निदर्शितः| मात्राकालविदा युक्तः स च शीतज्वरापहः||२६८|| सा कुटी तच्च शयनं तच्चावच्छादनं ज्वरम्| शीतं प्रशमयन्त्याशु धूपाश्चागुरुजा घनाः||२६९|| चारूपचितगात्र्यश्च तरुण्यो यौवनोष्मणा| आश्लेषाच्छमयन्त्याशु प्रमदाः शिशिरज्वरम्||२७०|| स्वेदनान्यन्नपानानि वातश्लेष्महराणि च| शीतज्वरं जयन्त्याशु संसर्गबलयोजनात्||२७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 99 (272-282) · Śloka 283
వాతజే శ్రమజే చైవ పురాణే క్షతజే జ్వరే| లంఘనం న హితం విద్యాచ్ఛమనైస్తానుపాచరేత్||272|| విక్షిప్యామాశయోష్మాణం యస్మాద్గత్వా రసం నృణాం| జ్వరం కుర్వంతి దోషాస్తు హీయతేఽగ్నిబలం తతః||273|| యథా ప్రజ్వలితో వహ్నిః స్థాల్యామింధనవానపి| న పచత్యోదనం సమ్యగనిలప్రేరితో బహిః||274|| పక్తిస్థానాత్తథా దోషైరూష్మా క్షిప్తో బహిర్నృణాం| న పచత్యభ్యవహృతం కృచ్ఛ్రాత్ పచతి వా లఘు||275|| అతోఽగ్నిబలరక్షార్థం లంఘనాదిక్రమో హితః| సప్తాహేన హి పచ్యంతే సప్తధాతుగతా మలాః||276|| నిరామశ్చాప్యతః ప్రోక్తో జ్వరః ప్రాయోఽష్టమేఽహని| ఉదీర్ణదోషస్త్వల్పాగ్నిరశ్నన్ గురు విశేషతః||277|| ముచ్యతే సహసా ప్రాణైశ్చిరం క్లిశ్యతి వా నరః| ఏతస్మాత్కారణాద్విద్వాన్ వాతికేఽప్యాదితో జ్వరే||278|| నాతి గుర్వతి వా స్నిగ్ధం భోజయేత్ సహసా నరం| జ్వరే మారుతజే త్వాదావనపేక్ష్యాపి హి క్రమం||279|| కుర్యాన్నిరనుబంధానామభ్యంగాదీనుపక్రమాన్| పాయయిత్వా కషాయం చ భోజయేద్రసభోజనం||280|| జీర్ణజ్వరహరం కుర్యాత్ సర్వశశ్చాప్యుపక్రమం| శ్లేష్మలానామవాతానాం జ్వరోఽనుష్ణః కఫాధికః||281|| పరిపాకం న సప్తాహేనాపి యాతి మృదూష్మణాం| తం క్రమేణ యథోక్తేన లంఘనాల్పాశనాదినా||282|| ఆదశాహముపక్రమ్య కషాయాద్యైరుపాచరేత్|283|
View original
वातजे श्रमजे चैव पुराणे क्षतजे ज्वरे| लङ्घनं न हितं विद्याच्छमनैस्तानुपाचरेत्||२७२|| विक्षिप्यामाशयोष्माणं यस्माद्गत्वा रसं नृणाम्| ज्वरं कुर्वन्ति दोषास्तु हीयतेऽग्निबलं ततः||२७३|| यथा प्रज्वलितो वह्निः स्थाल्यामिन्धनवानपि| न पचत्योदनं सम्यगनिलप्रेरितो बहिः||२७४|| पक्तिस्थानात्तथा दोषैरूष्मा क्षिप्तो बहिर्नृणाम्| न पचत्यभ्यवहृतं कृच्छ्रात् पचति वा लघु||२७५|| अतोऽग्निबलरक्षार्थं लङ्घनादिक्रमो हितः| सप्ताहेन हि पच्यन्ते सप्तधातुगता मलाः||२७६|| निरामश्चाप्यतः प्रोक्तो ज्वरः प्रायोऽष्टमेऽहनि| उदीर्णदोषस्त्वल्पाग्निरश्नन् गुरु विशेषतः||२७७|| मुच्यते सहसा प्राणैश्चिरं क्लिश्यति वा नरः| एतस्मात्कारणाद्विद्वान् वातिकेऽप्यादितो ज्वरे||२७८|| नाति गुर्वति वा स्निग्धं भोजयेत् सहसा नरम्| ज्वरे मारुतजे त्वादावनपेक्ष्यापि हि क्रमम्||२७९|| कुर्यान्निरनुबन्धानामभ्यङ्गादीनुपक्रमान्| पाययित्वा कषायं च भोजयेद्रसभोजनम्||२८०|| जीर्णज्वरहरं कुर्यात् सर्वशश्चाप्युपक्रमम्| श्लेष्मलानामवातानां ज्वरोऽनुष्णः कफाधिकः||२८१|| परिपाकं न सप्ताहेनापि याति मृदूष्मणाम्| तं क्रमेण यथोक्तेन लङ्घनाल्पाशनादिना||२८२|| आदशाहमुपक्रम्य कषायाद्यैरुपाचरेत्|२८३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 100 (283) · Śloka 284
సామా యే యే చ కఫజాః కఫపిత్తజ్వరాశ్చ యే||283|| లంఘనం లంఘనీయోక్తం తేషు కార్యం ప్రతి ప్రతి|284|
View original
सामा ये ये च कफजाः कफपित्तज्वराश्च ये||२८३|| लङ्घनं लङ्घनीयोक्तं तेषु कार्यं प्रति प्रति|२८४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 101 (284) · Śloka 285
వమనైశ్చ విరేకైశ్చ బస్తిభిశ్చ యథాక్రమం||284|| జ్వరానుపచరేద్ధీమాన్ కఫపిత్తానిలోద్భవాన్|285|
View original
वमनैश्च विरेकैश्च बस्तिभिश्च यथाक्रमम्||२८४|| ज्वरानुपचरेद्धीमान् कफपित्तानिलोद्भवान्|२८५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 102 (285-286) · Śloka 287
సంసృష్టాన్ సన్నిపతితాన్ బుద్ధ్వా తరతమైః సమైః||285|| జ్వరాన్ దోషక్రమాపేక్షీ యథోక్తైరౌషధైర్జయేత్| వర్ధనేనైకదోషస్య క్షపణేనోచ్ఛ్రితస్య వా||286|| కఫస్థానానుపూర్వ్యా వా సన్నిపాతజ్వరం జయేత్|287|
View original
संसृष्टान् सन्निपतितान् बुद्ध्वा तरतमैः समैः||२८५|| ज्वरान् दोषक्रमापेक्षी यथोक्तैरौषधैर्जयेत्| वर्धनेनैकदोषस्य क्षपणेनोच्छ्रितस्य वा||२८६|| कफस्थानानुपूर्व्या वा सन्निपातज्वरं जयेत्|२८७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 103 (287-288) · Śloka 289
సన్నిపాతజ్వరస్యాంతే కర్ణమూలే సుదారూణః||287|| శోథః సంజాయతే తేన కశ్చిదేవ ప్రముచ్యతే| రక్తావసేచనైః శీఘ్రం సర్పిష్పానైశ్చ తం జయేత్||288|| ప్రదేహైః కఫపిత్తఘ్నైర్నావనైః కవలగ్రహైః|289|
View original
सन्निपातज्वरस्यान्ते कर्णमूले सुदारूणः||२८७|| शोथः सञ्जायते तेन कश्चिदेव प्रमुच्यते| रक्तावसेचनैः शीघ्रं सर्पिष्पानैश्च तं जयेत्||२८८|| प्रदेहैः कफपित्तघ्नैर्नावनैः कवलग्रहैः|२८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 104 (289) · Śloka 290
శీతోష్ణస్నిగ్ధరూక్షాద్యైర్జ్వరో యస్య న శామ్యతి||289|| శాఖానుసారీ రక్తస్య సోఽవసేకాత్ ప్రశామ్యతి|290|
View original
शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैर्ज्वरो यस्य न शाम्यति||२८९|| शाखानुसारी रक्तस्य सोऽवसेकात् प्रशाम्यति|२९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 105 (290) · Śloka 291
విసర్పేణాభిఘాతేన యశ్చ విస్ఫోటకైర్జ్వరః||290|| తత్రాదౌ సర్పిషః పానం కఫపిత్తోత్తరో న చేత్|291|
View original
विसर्पेणाभिघातेन यश्च विस्फोटकैर्ज्वरः||२९०|| तत्रादौ सर्पिषः पानं कफपित्तोत्तरो न चेत्|२९१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 106 (291) · Śloka 292
దౌర్బల్యాద్దేహధాతూనాం జ్వరో జీర్ణోఽనువర్తతే||291|| బల్యేః సంబృంహణైస్తస్మాదాహారైస్తముపాచరేత్|292|
View original
दौर्बल्याद्देहधातूनां ज्वरो जीर्णोऽनुवर्तते||२९१|| बल्येः सम्बृंहणैस्तस्मादाहारैस्तमुपाचरेत्|२९२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 107 (292-295) · Śloka 296
కర్మ సాధారణం జహ్యాత్తృతీయకచతుర్థకౌ ||292|| ఆగంతురనుబంధో హి ప్రాయశో విషమజ్వరే| వాతప్రధానం సర్పిర్భిర్బస్తిభిః సానువాసనైః||293|| స్నిగ్ధోష్ణైరన్నపానైశ్చ శమయేద్విషమజ్వరం| విరేచనేన పయసా సర్పిషా సంస్కృతేన చ||294|| విషమం తిక్తశీతైశ్చ జ్వరం పిత్తోత్తరం జయేత్| వమనం పాచనం రూక్షమన్నపానం విలంఘనం||295|| కషాయోష్ణం చ విషమే జ్వరే శస్తం కఫోత్తరే|296|
View original
कर्म साधारणं जह्यात्तृतीयकचतुर्थकौ ||२९२|| आगन्तुरनुबन्धो हि प्रायशो विषमज्वरे| वातप्रधानं सर्पिर्भिर्बस्तिभिः सानुवासनैः||२९३|| स्निग्धोष्णैरन्नपानैश्च शमयेद्विषमज्वरम्| विरेचनेन पयसा सर्पिषा संस्कृतेन च||२९४|| विषमं तिक्तशीतैश्च ज्वरं पित्तोत्तरं जयेत्| वमनं पाचनं रूक्षमन्नपानं विलङ्घनम्||२९५|| कषायोष्णं च विषमे ज्वरे शस्तं कफोत्तरे|२९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 108 (296-309) · Śloka 310
యోగాః పరాః ప్రవక్ష్యంతే విషమజ్వరనాశనాః||296|| ప్రయోక్తవ్యా మతిమతా దోషాదీన్ ప్రవిభజ్య తే| సురా సమండా పానార్థే భక్ష్యార్థే చరణాయుధః||297|| తిత్తిరిశ్చ మయూరశ్చ ప్రయోజ్యా విషమజ్వరే| పిబేద్వా షట్పలం సర్పిరభయాం వా ప్రయోజయేత్||298|| త్రిఫలాయాః కషాయం వా గుడూచ్యా రసమేవ వా| నీలినీమజగంధాం చ త్రివృతాం కటురోహిణీం||299|| పిబేజ్జ్వరాగమే యుక్త్యా స్నేహస్వేదోపపాదితః| సర్పిషో మహతీం మాత్రాం పీత్వా వా ఛర్దయేత్ పునః||300|| ఉపయుజ్యాన్నపానం వా ప్రభూతం పునరుల్లిఖేత్| సాన్నం మద్యం ప్రభూతం వా పీత్వా స్వప్యాజ్జ్వరాగమే||301|| ఆస్థాపనం యాపనం వా కారయేద్విషమజ్వరే| పయసా వృషదంశస్య శకృద్వా తదహః పిబేత్||302|| వృషస్య దధిమండేన సురయా వా ససైంధవం| పిప్పల్యాస్త్రిఫలాయాశ్చ దధ్నస్తక్రస్య సర్పిషః||303|| పంచగవ్యస్య పయసః ప్రయోగో విషమజ్వరే| రసోనస్య సతైలస్య ప్రాగ్భక్తముపసేవనం||304|| మేద్యానాముష్ణవీర్యాణామామిషాణాం చ భక్షణం| హింగుతుల్యా తు వైయాఘ్రీ వసా నస్యం ససైంధవా||305|| పురాణసర్పిః సింహస్య వసా తద్వత్ ససైంధవా| సైంధవం పిప్పలీనాం చ తండులాః సమనఃశిలాః||306|| నేత్రాంజనం తైలపిష్టం శస్యతే విషమజ్వరే| పలంకషా నింబపత్రం వచా కుష్ఠం హరీతకీ||307|| సర్షపాః సయవాః సర్పిర్ధూపనం జ్వరనాశనం| యే ధూమా ధూపనం యచ్చ నావనం చాంజనం చ యత్||308|| మనోవికారే నిర్దిష్టం కార్యం తద్విషమజ్వరే| మణీనామోషధీనాం చ మంగల్యానాం విషస్య చ||309|| ధారణాదగదానాం చ సేవనాన్న భవేజ్జ్వరః|310|
View original
योगाः पराः प्रवक्ष्यन्ते विषमज्वरनाशनाः||२९६|| प्रयोक्तव्या मतिमता दोषादीन् प्रविभज्य ते| सुरा समण्डा पानार्थे भक्ष्यार्थे चरणायुधः||२९७|| तित्तिरिश्च मयूरश्च प्रयोज्या विषमज्वरे| पिबेद्वा षट्पलं सर्पिरभयां वा प्रयोजयेत्||२९८|| त्रिफलायाः कषायं वा गुडूच्या रसमेव वा| नीलिनीमजगन्धां च त्रिवृतां कटुरोहिणीम्||२९९|| पिबेज्ज्वरागमे युक्त्या स्नेहस्वेदोपपादितः| सर्पिषो महतीं मात्रां पीत्वा वा छर्दयेत् पुनः||३००|| उपयुज्यान्नपानं वा प्रभूतं पुनरुल्लिखेत्| सान्नं मद्यं प्रभूतं वा पीत्वा स्वप्याज्ज्वरागमे||३०१|| आस्थापनं यापनं वा कारयेद्विषमज्वरे| पयसा वृषदंशस्य शकृद्वा तदहः पिबेत्||३०२|| वृषस्य दधिमण्डेन सुरया वा ससैन्धवम्| पिप्पल्यास्त्रिफलायाश्च दध्नस्तक्रस्य सर्पिषः||३०३|| पञ्चगव्यस्य पयसः प्रयोगो विषमज्वरे| रसोनस्य सतैलस्य प्राग्भक्तमुपसेवनम्||३०४|| मेद्यानामुष्णवीर्याणामामिषाणां च भक्षणम्| हिङ्गुतुल्या तु वैयाघ्री वसा नस्यं ससैन्धवा||३०५|| पुराणसर्पिः सिंहस्य वसा तद्वत् ससैन्धवा| सैन्धवं पिप्पलीनां च तण्डुलाः समनःशिलाः||३०६|| नेत्राञ्जनं तैलपिष्टं शस्यते विषमज्वरे| पलङ्कषा निम्बपत्रं वचा कुष्ठं हरीतकी||३०७|| सर्षपाः सयवाः सर्पिर्धूपनं ज्वरनाशनम्| ये धूमा धूपनं यच्च नावनं चाञ्जनं च यत्||३०८|| मनोविकारे निर्दिष्टं कार्यं तद्विषमज्वरे| मणीनामोषधीनां च मङ्गल्यानां विषस्य च||३०९|| धारणादगदानां च सेवनान्न भवेज्ज्वरः|३१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 109 (309-316) · Śloka 317
సోమం సానుచరం దేవం సమాతృగణమీశ్వరం||310|| పూజయన్ ప్రయతః శీఘ్రం ముచ్యతే విషమజ్వరాత్| విష్ణుం సహస్రమూర్ధానం చరాచరపతిం విభుం||311|| స్తువన్నామసహస్రేణ జ్వరాన్ సర్వానపోహతి| బ్రహ్మాణమశ్వినావింద్రం హుతభక్షం హిమాచలం||312|| గంగాం మరుద్గణాంశ్చేష్ట్యా పూజయంజయతి జ్వరాన్| భక్త్యా మాతుః పితుశ్చైవ గురూణాం పూజనేన చ||313|| బ్రహ్మచర్యేణ తపసా సత్యేన నియమేన చ| జపహోమప్రదానేన వేదానాం శ్రవణేన చ||314|| జ్వరాద్విముచ్యతే శీఘ్రం సాధూనాం దర్శనేన చ| జ్వరే రసస్థే వమనముపవాసం చ కారయేత్||315|| సేకప్రదేహౌ రక్తస్థే తథా సంశమనాని చ| విరేచనం సోపవాసం మాంసమేదఃస్థితే హితం||316|| అస్థిమజ్జగతే దేయా నిరూహాః సానువాసనాః|317|
View original
सोमं सानुचरं देवं समातृगणमीश्वरम्||३१०|| पूजयन् प्रयतः शीघ्रं मुच्यते विषमज्वरात्| विष्णुं सहस्रमूर्धानं चराचरपतिं विभुम्||३११|| स्तुवन्नामसहस्रेण ज्वरान् सर्वानपोहति| ब्रह्माणमश्विनाविन्द्रं हुतभक्षं हिमाचलम्||३१२|| गङ्गां मरुद्गणांश्चेष्ट्या पूजयञ्जयति ज्वरान्| भक्त्या मातुः पितुश्चैव गुरूणां पूजनेन च||३१३|| ब्रह्मचर्येण तपसा सत्येन नियमेन च| जपहोमप्रदानेन वेदानां श्रवणेन च||३१४|| ज्वराद्विमुच्यते शीघ्रं साधूनां दर्शनेन च| ज्वरे रसस्थे वमनमुपवासं च कारयेत्||३१५|| सेकप्रदेहौ रक्तस्थे तथा संशमनानि च| विरेचनं सोपवासं मांसमेदःस्थिते हितम्||३१६|| अस्थिमज्जगते देया निरूहाः सानुवासनाः|३१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 110 (317-322) · Śloka 323
శాపాభిచారాద్భూతానామభిషంగాచ్చ యో జ్వరః||317|| దైవవ్యపాశ్రయం తత్ర సర్వమౌషధమిష్యతే| అభిఘాతజ్వరో నశ్యేత్ పానాభ్యంగేన సర్పిషః||318|| రక్తావసేకైర్మద్యైశ్చ సాత్మ్యైర్మాంసరసౌదనైః| సానాహో మద్యసాత్మ్యానాం మదిరారసభోజనైః||319|| క్షతానాం వ్రణితానాం చ క్షతవ్రణచికిత్సయా| ఆశ్వాసేనేష్టలాభేన వాయోః ప్రశమనేన చ||320|| హర్షణైశ్చ శమం యాంతి కామశోకభయజ్వరాః| కామ్యైరర్థైర్మనోజ్ఞైశ్చ పిత్తఘ్నైశ్చాప్యుపక్రమైః||321|| సద్వాక్యైశ్చ శమం యాతి జ్వరః క్రోధసముత్థితః| కామాత్ క్రోధజ్వరో నాశం క్రోధాత్ కామసముద్భవః||322|| యాతి తాభ్యాముభాభ్యాం చ భయశోకసముత్థితః|323|
View original
शापाभिचाराद्भूतानामभिषङ्गाच्च यो ज्वरः||३१७|| दैवव्यपाश्रयं तत्र सर्वमौषधमिष्यते| अभिघातज्वरो नश्येत् पानाभ्यङ्गेन सर्पिषः||३१८|| रक्तावसेकैर्मद्यैश्च सात्म्यैर्मांसरसौदनैः| सानाहो मद्यसात्म्यानां मदिरारसभोजनैः||३१९|| क्षतानां व्रणितानां च क्षतव्रणचिकित्सया| आश्वासेनेष्टलाभेन वायोः प्रशमनेन च||३२०|| हर्षणैश्च शमं यान्ति कामशोकभयज्वराः| काम्यैरर्थैर्मनोज्ञैश्च पित्तघ्नैश्चाप्युपक्रमैः||३२१|| सद्वाक्यैश्च शमं याति ज्वरः क्रोधसमुत्थितः| कामात् क्रोधज्वरो नाशं क्रोधात् कामसमुद्भवः||३२२|| याति ताभ्यामुभाभ्यां च भयशोकसमुत्थितः|३२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 111 (323) · Śloka 324
జ్వరస్య వేగం కాలం చ చింతయంజ్వర్యతే తు యః||323|| తస్యేష్టైస్తు విచిత్రైశ్చ విషయైర్నాశయేత్ స్మృతిం|324|
View original
ज्वरस्य वेगं कालं च चिन्तयञ्ज्वर्यते तु यः||३२३|| तस्येष्टैस्तु विचित्रैश्च विषयैर्नाशयेत् स्मृतिम्|३२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 112 (324-328) · Śloka 328
జ్వరప్రమోక్షే పురుషః కూజన్ వమతి చేష్టతే| శ్వసన్వివర్ణః స్విన్నాంగో వేపతే లీయతే ముహుః||324|| ప్రలపత్యుష్ణసర్వాంగః శీతాంగశ్చ భవత్యపి| విసంజ్ఞో జ్వరవేగార్తః సక్రోధ ఇవ వీక్ష్యతే ||325|| సదోషశబ్దం చ శకృద్ద్రవం స్రవతి వేగవత్| లింగాన్యేతాని జానీయాజ్జ్వరమోక్షే విచక్షణః||326|| బహుదోషస్య బలవాన్ ప్రాయేణాభినవో జ్వరః| సత్క్రియాదోషపక్త్యా చేద్విముంచతి సుదారుణం||327|| కృత్వా దోషవశాద్వేగం క్రమాదుపరమంతి యే| తేషామదారుణో మోక్షో జ్వరాణాం చిరకారిణాం||328||
View original
ज्वरप्रमोक्षे पुरुषः कूजन् वमति चेष्टते| श्वसन्विवर्णः स्विन्नाङ्गो वेपते लीयते मुहुः||३२४|| प्रलपत्युष्णसर्वाङ्गः शीताङ्गश्च भवत्यपि| विसञ्ज्ञो ज्वरवेगार्तः सक्रोध इव वीक्ष्यते ||३२५|| सदोषशब्दं च शकृद्द्रवं स्रवति वेगवत्| लिङ्गान्येतानि जानीयाज्ज्वरमोक्षे विचक्षणः||३२६|| बहुदोषस्य बलवान् प्रायेणाभिनवो ज्वरः| सत्क्रियादोषपक्त्या चेद्विमुञ्चति सुदारुणम्||३२७|| कृत्वा दोषवशाद्वेगं क्रमादुपरमन्ति ये| तेषामदारुणो मोक्षो ज्वराणां चिरकारिणाम्||३२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 113 (329) · Śloka 329
విగతక్లమసంతాపమవ్యథం విమలేంద్రియం| యుక్తం ప్రకృతిసత్త్వేన విద్యాత్ పురుషమజ్వరం||329||
View original
विगतक्लमसन्तापमव्यथं विमलेन्द्रियम्| युक्तं प्रकृतिसत्त्वेन विद्यात् पुरुषमज्वरम्||३२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 114 (330-332) · Śloka 332
సజ్వరో జ్వరముక్తశ్చ విదాహీని గురూణి చ| అసాత్మ్యాన్యన్నపానాని విరుద్ధాని చ వర్జయేత్||330|| వ్యవాయమతిచేష్టాశ్చ స్నానమత్యశనాని చ| తథా జ్వరః శమం యాతి ప్రశాంతో జాయతే న చ||331|| వ్యాయామం చ వ్యవాయం చ స్నానం చంక్రమణాని చ| జ్వరముక్తో న సేవేత యావన్న బలవాన్ భవేత్||332||
View original
सज्वरो ज्वरमुक्तश्च विदाहीनि गुरूणि च| असात्म्यान्यन्नपानानि विरुद्धानि च वर्जयेत्||३३०|| व्यवायमतिचेष्टाश्च स्नानमत्यशनानि च| तथा ज्वरः शमं याति प्रशान्तो जायते न च||३३१|| व्यायामं च व्यवायं च स्नानं चङ्क्रमणानि च| ज्वरमुक्तो न सेवेत यावन्न बलवान् भवेत्||३३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 115 (333-343) · Śloka 343
అసంజాతబలో యస్తు జ్వరముక్తో నిషేవతే| వర్జ్యమేతన్నరస్తస్య పునరావర్తతే జ్వరః||333|| దుర్హృతేషు చ దోషేషు యస్య వా వినివర్తతే| స్వల్పేనప్యపచారేణ తస్య వ్యావర్తతే పునః||334|| చిరకాలపరిక్లిష్టం దుర్బలం హీనతేజసం | అచిరేణైవ కాలేన స హంతి పునరాగతః||335|| అథవాఽపి పరీపాకం ధాతుష్వేవ క్రమాన్మలాః| యాంతి జ్వరమకుర్వంతస్తే తథాఽప్యపకుర్వతే||336|| దీనతాం శ్వయథుం గ్లానిం పాండుతాం నాన్నకామతాం| కండూరుక్తోఠపిడకాః కుర్వంత్యగ్నిం చ తే మృదుం||337|| ఏవమన్యేఽపి చ గదా వ్యావర్తంతే పునర్గతాః| అనిర్ఘాతేన దోషాణామల్పైరప్యహితైర్నృణాం||338|| నిర్వృత్తేఽపి జ్వరే తస్మాద్యథావస్థం యథాబలం| యథాప్రాణం హరేద్దోషం ప్రయోగైర్వా శమం నయేత్||339|| మృదుభిః శోధనైః శుద్ధిర్యాపనా బస్తయో హితాః| హితాశ్చ లఘవో యూషా జాంగలామిషజా రసాః||340|| అభ్యంగోద్వర్తనస్నానధూపనాన్యంజనాని చ| హితాని పునరావృత్తే జ్వరే తిక్తఘృతాని చ||341|| గుర్వ్యభిష్యంద్యసాత్మ్యానాం భోజనాత్ పునరాగతే| లంఘనోష్ణోపచారాదిః క్రమః కార్యశ్చ పూర్వవత్||342|| కిరాతతిక్తకం తిక్తా ముస్తం పర్పటకోఽమృతా| ఘ్నంతి పీతాని చాభ్యాసాత్ పునరావర్తకం జ్వరం||343||
View original
असञ्जातबलो यस्तु ज्वरमुक्तो निषेवते| वर्ज्यमेतन्नरस्तस्य पुनरावर्तते ज्वरः||३३३|| दुर्हृतेषु च दोषेषु यस्य वा विनिवर्तते| स्वल्पेनप्यपचारेण तस्य व्यावर्तते पुनः||३३४|| चिरकालपरिक्लिष्टं दुर्बलं हीनतेजसम् | अचिरेणैव कालेन स हन्ति पुनरागतः||३३५|| अथवाऽपि परीपाकं धातुष्वेव क्रमान्मलाः| यान्ति ज्वरमकुर्वन्तस्ते तथाऽप्यपकुर्वते||३३६|| दीनतां श्वयथुं ग्लानिं पाण्डुतां नान्नकामताम्| कण्डूरुक्तोठपिडकाः कुर्वन्त्यग्निं च ते मृदुम्||३३७|| एवमन्येऽपि च गदा व्यावर्तन्ते पुनर्गताः| अनिर्घातेन दोषाणामल्पैरप्यहितैर्नृणाम्||३३८|| निर्वृत्तेऽपि ज्वरे तस्माद्यथावस्थं यथाबलम्| यथाप्राणं हरेद्दोषं प्रयोगैर्वा शमं नयेत्||३३९|| मृदुभिः शोधनैः शुद्धिर्यापना बस्तयो हिताः| हिताश्च लघवो यूषा जाङ्गलामिषजा रसाः||३४०|| अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानधूपनान्यञ्जनानि च| हितानि पुनरावृत्ते ज्वरे तिक्तघृतानि च||३४१|| गुर्व्यभिष्यन्द्यसात्म्यानां भोजनात् पुनरागते| लङ्घनोष्णोपचारादिः क्रमः कार्यश्च पूर्ववत्||३४२|| किराततिक्तकं तिक्ता मुस्तं पर्पटकोऽमृता| घ्नन्ति पीतानि चाभ्यासात् पुनरावर्तकं ज्वरम्||३४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 116 (344) · Śloka 344
తస్యాం తస్యామవస్థాయాం జ్వరితానాం విచక్షణః| జ్వరాక్రియాక్రమాపేక్షీ కుర్యాత్తత్తచ్చికిత్సితం||344||
View original
तस्यां तस्यामवस्थायां ज्वरितानां विचक्षणः| ज्वराक्रियाक्रमापेक्षी कुर्यात्तत्तच्चिकित्सितम्||३४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 117 (345) · Śloka 345
రోగరాట్ సర్వభూతానామంతకృద్దారుణో జ్వరః| తస్మాద్విశేషతస్తస్య యతేత ప్రశమే భిషక్||345||
View original
रोगराट् सर्वभूतानामन्तकृद्दारुणो ज्वरः| तस्माद्विशेषतस्तस्य यतेत प्रशमे भिषक्||३४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 118 (346) · Śloka 346
తత్ర శ్లోకః- యథాక్రమం యథాప్రశ్నముక్తం జ్వరచికిత్సితం| ఆత్రేయేణాగ్నివేశాయ భూతానాం హితకామ్యయా||346||
View original
तत्र श्लोकः- यथाक्रमं यथाप्रश्नमुक्तं ज्वरचिकित्सितम्| आत्रेयेणाग्निवेशाय भूतानां हितकाम्यया||३४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతే చికిత్సితస్థానే జ్వరచికిత్సితం నామ తృతీయోఽధ్యాయః||3||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सितस्थाने ज्वरचिकित्सितं नाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon