1. jvaranidānam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ಜ್ವರನಿದಾನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ಇಹ ಖಲು ಹೇತುರ್ನಿಮಿತ್ತಮಾಯತನಂ ಕರ್ತಾ ಕಾರಣಂ ಪ್ರತ್ಯಯಃ ಸಮುತ್ಥಾನಂ ನಿದಾನಮಿತ್ಯನರ್ಥಾನ್ತರಮ್| ತತ್ತ್ರಿವಿಧಮ್- ಅಸಾತ್ಮ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಸಂಯೋಗಃ, ಪ್ರಜ್ಞಾಪರಾಧಃ, ಪರಿಣಾಮಶ್ಚೇತಿ||೩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ಅತಸ್ತ್ರಿವಿಧಾ ವ್ಯಾಧಯಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭವನ್ತಿ- ಆಗ್ನೇಯಾಃ, ಸೌಮ್ಯಾಃ, ವಾಯವ್ಯಾಶ್ಚ; ದ್ವಿವಿಧಾಶ್ಚಾಪರೇ- ರಾಜಸಾಃ, ತಾಮಸಾಶ್ಚ||೪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ತತ್ರ ವ್ಯಾಧಿರಾಮಯೋ ಗದ ಆತಙ್ಕೋ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ಜ್ವರೋ ವಿಕಾರೋ ರೋಗ ಇತ್ಯನರ್ಥಾನ್ತರಮ್||೫||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ತಸ್ಯೋಪಲಬ್ಧಿರ್ನಿದಾನಪೂರ್ವರೂಪಲಿಙ್ಗೋಪಶಯಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿತಃ||೬||

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

ತತ್ರ ನಿದಾನಂ ಕಾರಣಮಿತ್ಯುಕ್ತಮಗ್ರೇ||೭||

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

ಪೂರ್ವರೂಪಂ ಪ್ರಾಗುತ್ಪತ್ತಿ ಲಕ್ಷಣಂ ವ್ಯಾಧೇಃ||೮||

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಲಕ್ಷಣಂ ಪುನರ್ಲಿಙ್ಗಮ್| ತತ್ರ ಲಿಙ್ಗಮಾಕೃತಿರ್ಲಕ್ಷಣಂ ಚಿಹ್ನಂ ಸಂಸ್ಥಾನಂ ವ್ಯಞ್ಜನಂ ರೂಪಮಿತ್ಯನರ್ಥಾನ್ತರಮ್||೯||

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

ಉಪಶಯಃ ಪುನರ್ಹೇತುವ್ಯಾಧಿವಿಪರೀತಾನಾಂ ವಿಪರೀತಾರ್ಥಕಾರಿಣಾಂ ಚೌಷಧಾಹಾರವಿಹಾರಾಣಾಮುಪಯೋಗಃ ಸುಖಾನುಬನ್ಧಃ||೧೦||

Adhikarana 10 (11) · Śloka 11

ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿರ್ಜಾತಿರಾಗತಿರಿತ್ಯನರ್ಥಾನ್ತರಂ ವ್ಯಾಧೇಃ||೧೧||

Adhikarana 11 (12(1)) · Śloka 12

ಸಾ ಸಙ್ಖ್ಯಾಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿಧಿವಿಕಲ್ಪಬಲಕಾಲವಿಶೇಷೈರ್ಭಿದ್ಯತೇ|೧೨|

Adhikarana 12 (12(2)) · Śloka 12

ಸಙ್ಖ್ಯಾ ತಾವದ್ಯಥಾ- ಅಷ್ಟೌ ಜ್ವರಾಃ, ಪಞ್ಚ ಗುಲ್ಮಾಃ, ಸಪ್ತ ಕುಷ್ಠಾನ್ಯೇವಮಾದಿಃ|೧೨|

Adhikarana 13 (12(3)) · Śloka 12

ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಂ ಪುನರ್ದೋಷಾಣಾಂ ತರತಮಾಭ್ಯಾಮುಪಲಭ್ಯತೇ| ತತ್ರ ದ್ವಯೋಸ್ತರಃ, ತ್ರಿಷು ತಮ ಇತಿ|೧೨|

Adhikarana 14 (12(4)) · Śloka 12

ವಿಧಿರ್ನಾಮ- ದ್ವಿವಿಧಾ ವ್ಯಾಧಯೋ ನಿಜಾಗನ್ತುಭೇದೇನ, ತ್ರಿವಿಧಾಸ್ತ್ರಿದೋಷಭೇದೇನ, ಚತುರ್ವಿಧಾಃ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯಮೃದುದಾರುಣಭೇದೇನ|೧೨|

Adhikarana 15 (12(5)) · Śloka 12

ಸಮವೇತಾನಾಂ ಪುನರ್ದೋಷಾಣಾಮಂಶಾಂಶಬಲವಿಕಲ್ಪೋ ವಿಕಲ್ಪೋಽಸ್ಮಿನ್ನರ್ಥೇ|೧೨|

Adhikarana 16 (12) · Śloka 12

ಬಲಕಾಲವಿಶೇಷಃ ಪುನರ್ವ್ಯಾಧೀನಾಮೃತ್ವಹೋರಾತ್ರಾಹಾರಕಾಲವಿಧಿವಿನಿಯತೋ ಭವತಿ||೧೨||

Adhikarana 17 (13) · Śloka 13

ತಸ್ಮಾದ್ವ್ಯಾಧೀನ್ ಭಿಷಗನುಪಹತಸತ್ತ್ವಬುದ್ಧಿರ್ಹೇತ್ವಾದಿಭಿರ್ಭಾವೈರ್ಯಥಾವದನುಬುದ್ಧ್ಯೇತ||೧೩||

Adhikarana 18 (14) · Śloka 14

ಇತ್ಯರ್ಥಸಙ್ಗ್ರಹೋ ನಿದಾನಸ್ಥಾನಸ್ಯೋದ್ದಿಷ್ಟೋ ಭವತಿ| ತಂ ವಿಸ್ತರೇಣೋಪದಿಶನ್ತೋ ಭೂಯಸ್ತರಮತೋಽನುವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧೪||

Adhikarana 19 (15) · Śloka 15

ತತ್ರ ಪ್ರಥಮತ ಏವ ತಾವದಾದ್ಯಾಲ್ಲೋಭಾಭಿದ್ರೋಹಕೋಪಪ್ರಭವಾನಷ್ಟೌ ವ್ಯಾಧೀನ್ನಿದಾನಪೂರ್ವೇಣ ಕ್ರಮೇಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ, ತಥಾ ಸೂತ್ರಸಙ್ಗ್ರಹಮಾತ್ರಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಃ| ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇಷು ಚೋತ್ತರಕಾಲಂ ಯಥೋಪಚಿತವಿಕಾರಾನನುವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧೫||

Adhikarana 20 (16) · Śloka 16

ಇಹ ಖಲು ಜ್ವರ ಏವಾದೌ ವಿಕಾರಾಣಾಮುಪದಿಶ್ಯತೇ, ತತ್ಪ್ರಥಮತ್ವಾಚ್ಛಾರೀರಾಣಾಮ್||೧೬||

Adhikarana 21 (17) · Śloka 17

ಅಥ ಖಲ್ವಷ್ಟಾಭ್ಯಃ ಕಾರಣೇಭ್ಯೋ ಜ್ವರಃ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ; ತದ್ಯಥಾ- ವಾತಾತ್, ಪಿತ್ತಾತ್, ಕಫಾತ್, ವಾತಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ, ವಾತಕಫಾಭ್ಯಾಂ, ಪಿತ್ತಕಫಾಭ್ಯಾಂ, ವಾತಪಿತ್ತಕಫೇಭ್ಯಃ, ಆಗನ್ತೋರಷ್ಟಮಾತ್ ಕಾರಣಾತ್||೧೭||

Adhikarana 22 (18) · Śloka 18

ತಸ್ಯ ನಿದಾನಪೂರ್ವರೂಪಲಿಙ್ಗೋಪಶಯವಿಶೇಷಾನನುವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧೮||

Adhikarana 23 (19) · Śloka 19

ರೂಕ್ಷಲಘುಶೀತವಮನವಿರೇಚನಾಸ್ಥಾಪನಶಿರೋವಿರೇಚನಾತಿಯೋಗವ್ಯಾಯಾಮವೇಗಸನ್ಧಾರಣಾನಶನಾಭಿಘಾತ- ವ್ಯವಾಯೋದ್ವೇಗಶೋಕಶೋಣಿತಾತಿಷೇಕಜಾಗರಣವಿಷಮಶರೀರನ್ಯಾಸೇಭ್ಯೋಽತಿಸೇವಿತೇಭ್ಯೋ ವಾಯುಃ ಪ್ರಕೋಪಮಾಪದ್ಯತೇ||೧೯||

Adhikarana 24 (20) · Śloka 20

ಸ ಯದಾ ಪ್ರಕುಪಿತಃ ಪ್ರವಿಶ್ಯಾಮಾಶಯಮೂಷ್ಮಣಾ ಸಹ ಮಿಶ್ರೀಭೂಯಾದ್ಯಮಾಹಾರಪರಿಣಾಮಧಾತುಂ ರಸನಾಮಾನಮನ್ವವೇತ್ಯ ರಸಸ್ವೇದವಹಾನಿ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಪಿಧಾಯಾಗ್ನಿಮುಪಹತ್ಯ ಪಕ್ತಿಸ್ಥಾನಾದೂಷ್ಮಾಣಂ ಬಹಿರ್ನಿರಸ್ಯ ಕೇವಲಂ ಶರೀರಮನುಪ್ರಪದ್ಯತೇ, ತದಾ ಜ್ವರಮಭಿನಿರ್ವರ್ತಯತಿ||೨೦||

Adhikarana 25 (21) · Śloka 21

ತಸ್ಯೇಮಾನಿ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಭವನ್ತಿ; ತದ್ಯಥಾ- ವಿಷಮಾರಮ್ಭವಿಸರ್ಗಿತ್ವಮ್, ಊಷ್ಮಣೋ ವೈಷಮ್ಯಂ, ತೀವ್ರತನುಭಾವಾನವಸ್ಥಾನಾನಿ ಜ್ವರಸ್ಯ, ಜರಣಾನ್ತೇ ದಿವಸಾನ್ತೇ ನಿಶಾನ್ತೇ ಘರ್ಮಾನ್ತೇ ವಾ ಜ್ವರಸ್ಯಾಭ್ಯಾಗಮನಮಭಿವೃದ್ಧಿರ್ವಾ, ವಿಶೇಷೇಣ ಪರುಷಾರುಣವರ್ಣತ್ವಂ ನಖನಯನವದನಮೂತ್ರಪುರೀಷತ್ವಚಾಮತ್ಯರ್ಥಂ ಕ್ಲೃಪ್ತೀಭಾವಶ್ಚ; ಅನೇಕವಿಧೋಪಮಾಶ್ಚಲಾಚಲಾಶ್ಚ ವೇದನಾಸ್ತೇಷಾಂ ತೇಷಾಮಙ್ಗಾವಯವಾನಾಂ; ತದ್ಯಥಾ- ಪಾದಯೋಃ ಸುಪ್ತತಾ, ಪಿಣ್ಡಿಕಯೋರುದ್ವೇಷ್ಟನಂ, ಜಾನುನೋಃ ಕೇವಲಾನಾಂ ಚ ಸನ್ಧೀನಾಂ ವಿಶ್ಲೇಷಣಮ್, ಊರ್ವೋಃ ಸಾದಃ, ಕಟೀಪಾರ್ಶ್ವಪೃಷ್ಠಸ್ಕನ್ಧಬಾಹ್ವಂಸೋರಸಾಂ ಚ ಭಗ್ನರುಗ್ಣಮೃದಿತಮಥಿತಚಟಿತಾವಪಾಟಿತಾವನುನ್ನತ್ವಮಿವ , ಹನ್ವೋಶ್ಚಾಪ್ರಸಿದ್ಧಿಃ, ಸ್ವನಶ್ಚ ಕರ್ಣಯೋಃ, ಶಙ್ಖಯೋರ್ನಿಸ್ತೋದಃ, ಕಷಾಯಾಸ್ಯತಾ ಆಸ್ಯವೈರಸ್ಯಂ ವಾ, ಮುಖತಾಲುಕಣ್ಠಶೋಷಃ, ಪಿಪಾಸಾ, ಹೃದಯಗ್ರಹಃ, ಶುಷ್ಕಚ್ಛರ್ದಿಃ, ಶುಷ್ಕಕಾಸಃ, ಕ್ಷವಥೂದ್ಗಾರವಿನಿಗ್ರಹಃ, ಅನ್ನರಸಖೇದಃ, ಪ್ರಸೇಕಾರೋಚಕಾವಿಪಾಕಾಃ, ವಿಷಾದಜೃಮ್ಭಾವಿನಾಮವೇಪಥುಶ್ರಮಭ್ರಮಪ್ರಲಾಪಪ್ರಜಾಗರರೋಮಹರ್ಷದನ್ತಹರ್ಷಾಃ, ಉಷ್ಣಾಭಿಪ್ರಾಯತಾ, ನಿದಾನೋಕ್ತಾನಾಮನುಪಶಯೋ ವಿಪರೀತೋಪಶಯಶ್ಚೇತಿ ವಾತಜ್ವರಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಭವನ್ತಿ||೨೧||

Adhikarana 26 (22-24) · Śloka 24

ಉಷ್ಣಾಮ್ಲಲವಣಕ್ಷಾರಕಟುಕಾಜೀರ್ಣಭೋಜನೇಭ್ಯೋಽತಿಸೇವಿತೇಭ್ಯಸ್ತಥಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಾತಪಾಗ್ನಿಸನ್ತಾಪಶ್ರಮಕ್ರೋಧವಿಷಮಾಹಾರೇಭ್ಯಶ್ಚ ಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಕೋಪಮಾಪದ್ಯತೇ||೨೨|| ತದ್ಯದಾ ಪ್ರಕುಪಿತಮಾಮಾಶಯಾದೂಷ್ಮಾಣಮುಪಸೃಜ್ಯಾದ್ಯಮಾಹಾರಪರಿಣಾಮಧಾತುಂ ರಸನಾಮಾನಮನ್ವವೇತ್ಯ ರಸಸ್ವೇದವಹಾನಿ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಪಿಧಾಯ ದ್ರವತ್ವಾದಗ್ನಿಮುಪಹತ್ಯ ಪಕ್ತಿಸ್ಥಾನಾದೂಷ್ಮಾಣಂ ಬಹಿರ್ನಿರಸ್ಯ ಪ್ರಪೀಡಯತ್ ಕೇವಲಂ ಶರೀರಮನುಪ್ರಪದ್ಯತೇ, ತದಾ ಜ್ವರಮಭಿನಿರ್ವರ್ತಯತಿ||೨೩|| ತಸ್ಯೇಮಾನಿ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಭವನ್ತಿ; ತದ್ಯಥಾ- ಯುಗಪದೇವ ಕೇವಲೇ ಶರೀರೇ ಜ್ವರಸ್ಯಾಭ್ಯಾಗಮನಮಭಿವೃದ್ಧಿರ್ವಾ ಭುಕ್ತಸ್ಯ ವಿದಾಹಕಾಲೇ ಮಧ್ಯನ್ದಿನೇಽರ್ಧರಾತ್ರೇ ಶರದಿ ವಾ ವಿಶೇಷೇಣ, ಕಟುಕಾಸ್ಯತಾ, ಘ್ರಾಣಮುಖಕಣ್ಠೌಷ್ಠತಾಲುಪಾಕಃ, ತೃಷ್ಣಾ, ಮದೋ, ಭ್ರಮೋ, ಮೂರ್ಚ್ಛಾ, ಪಿತ್ತಚ್ಛರ್ದನಮ್, ಅತೀಸಾರಃ, ಅನ್ನದ್ವೇಷಃ, ಸದನಂ, ಖೇದಃ, ಪ್ರಲಾಪಃ, ರಕ್ತಕೋಠಾಭಿನಿರ್ವೃತ್ತಿಃ ಶರೀರೇ, ಹರಿತಹಾರಿದ್ರತ್ವಂ ನಖನಯನವದನಮೂತ್ರಪುರೀಷತ್ವಚಾಮ್, ಅತ್ಯರ್ಥಮೂಷ್ಮಣಸ್ತೀವ್ರಭಾವಃ, ಅತಿಮಾತ್ರಂ ದಾಹಃ, ಶೀತಾಭಿಪ್ರಾಯತಾ, ನಿದಾನೋಕ್ತಾನುಪಶಯೋ ವಿಪರೀತೋಪಶಯಶ್ಚೇತಿ ಪಿತ್ತಜ್ವರಲಿಙ್ಗಾನಿ ಭವನ್ತಿ||೨೪||

Adhikarana 27 (25-26) · Śloka 26

ಸ್ನಿಗ್ಧಗುರುಮಧುರಪಿಚ್ಛಿಲಶೀತಾಮ್ಲಲವಣದಿವಾಸ್ವಪ್ನಹರ್ಷಾವ್ಯಾಯಾಮೇಭ್ಯೋಽತಿಸೇವಿತೇಭ್ಯಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಪ್ರಕೋಪಮಾಪದ್ಯತೇ||೨೫|| ಸ ಯದಾ ಪ್ರಕುಪಿತಃ ಪ್ರವಿಶ್ಯಾಮಾಶಯಮೂಷ್ಮಣಾ ಸಹಮಿಶ್ರೀಭೂಯಾದ್ಯಮಾಹಾರಪರಿಣಾಮಧಾತುಂ ರಸನಾಮಾನಮನ್ವವೇತ್ಯ ರಸಸ್ವೇದವಹಾನಿ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಪಿಧಾಯಾಗ್ನಿಮುಪಹತ್ಯ ಪಕ್ತಿಸ್ಥಾನಾದೂಷ್ಮಾಣಂ ಬಹಿರ್ನಿರಸ್ಯ ಪ್ರಪೀಡಯನ್ ಕೇವಲಂ ಶರೀರಮನುಪ್ರಪದ್ಯತೇ, ತದಾ ಜ್ವರಮಭಿನಿರ್ವರ್ತಯತಿ||೨೬||

Adhikarana 28 (27) · Śloka 27

ತಸ್ಯೇಮಾನಿ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಭವನ್ತಿ; ತದ್ಯಥಾ- ಯುಗಪದೇವ ಕೇವಲೇ ಶರೀರೇ ಜ್ವರಸ್ಯಾಭ್ಯಾಗಮನಮಭಿವೃದ್ಧಿರ್ವಾ ಭುಕ್ತಮಾತ್ರೇ ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ಪೂರ್ವರಾತ್ರೇ ವಸನ್ತಕಾಲೇ ವಾ ವಿಶೇಷೇಣ, ಗುರುಗಾತ್ರತ್ವಮ್, ಅನನ್ನಾಭಿಲಾಷಃ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರಸೇಕಃ, ಮುಖಮಾಧುರ್ಯಂ, ಹೃಲ್ಲಾಸಃ, ಹೃದಯೋಪಲೇಪಃ, ಸ್ತಿಮಿತತ್ವಂ, ಛರ್ದಿಃ, ಮೃದ್ವಗ್ನಿತಾ, ನಿದ್ರಾಧಿಕ್ಯಂ, ಸ್ತಮ್ಭಃ, ತನ್ದ್ರಾ, ಕಾಸಃ, ಶ್ವಾಸಃ, ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಃ, ಶೈತ್ಯಂ, ಶ್ವೈತ್ಯಂ ಚ ನಖನಯನವದನಮೂತ್ರಪುರೀಷತ್ವಚಾಮ್, ಅತ್ಯರ್ಥಂ ಚ ಶೀತಪಿಡಕಾ ಭೃಶಮಙ್ಗೇಭ್ಯ ಉತ್ತಿಷ್ಠನ್ತಿ, ಉಷ್ಣಾಭಿಪ್ರಾಯತಾ, ನಿದಾನೋಕ್ತಾನುಪಶಯೋ ವಿಪರೀತೋಪಶಯಶ್ಚ; ಇತಿ (ಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರಲಿಙ್ಗಾನಿ ಭವನ್ತಿ)||೨೭||

Adhikarana 29 (28) · Śloka 28

ವಿಷಮಾಶನಾದನಶನಾದನ್ನಪರಿವರ್ತಾದೃತುವ್ಯಾಪತ್ತೇರಸಾತ್ಮ್ಯಗನ್ಧೋಪಘ್ರಾಣಾದ್ವಿಷೋಪಹತಸ್ಯ ಚೋದಕಸ್ಯೋಪಯೋಗಾದ್ಗರೇಭ್ಯೋ ಗಿರೀಣಾಂ ಚೋಪಶ್ಲೇಷಾತ್ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದವಮನವಿರೇಚನಾಸ್ಥಾಪನಾನುವಾಸನಶಿರೋವಿರೇಚನಾನಾಮಯಥಾವತ್ಪ್ರಯೋಗಾತ್ ಮಿಥ್ಯಾಸಂಸರ್ಜನಾದ್ವಾ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಚ ವಿಷಮಪ್ರಜನನಾತ್ ಪ್ರಜಾತಾನಾಂ ಚ ಮಿಥ್ಯೋಪಚಾರಾದ್ ಯಥೋಕ್ತಾನಾಂ ಚ ಹೇತೂನಾಂ ಮಿಶ್ರೀಭಾವಾದ್ಯಥಾನಿದಾನಂ ದ್ವನ್ದ್ವಾನಾಮನ್ಯತಮಃ ಸರ್ವೇ ವಾ ತ್ರಯೋ ದೋಷಾ ಯುಗಪತ್ ಪ್ರಕೋಪಮಾಪದ್ಯನ್ತೇ, ತೇ ಪ್ರಕುಪಿತಾಸ್ತಯೈವಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾ ಜ್ವರಮಭಿನಿರ್ವರ್ತಯನ್ತಿ||೨೮||

Adhikarana 30 (29) · Śloka 29

ತತ್ರ ತಥೋಕ್ತಾನಾಂ ಜ್ವರಲಿಙ್ಗಾನಾಂ ಮಿಶ್ರೀಭಾವವಿಶೇಷದರ್ಶನಾದ್ದ್ವಾನ್ದ್ವಿಕಮನ್ಯತಮಂ ಜ್ವರಂ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಂ ವಾ ವಿದ್ಯಾತ್||೨೯||

Adhikarana 31 (30) · Śloka 30

ಅಭಿಘಾತಾಭಿಷಙ್ಗಾಭಿಚಾರಾಭಿಶಾಪೇಭ್ಯ ಆಗನ್ತುರ್ಹಿ ವ್ಯಥಾಪೂರ್ವೋಽಷ್ಟಮೋ ಜ್ವರೋ ಭವತಿ| ಸ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಾಲಮಾಗನ್ತುಃ ಕೇವಲೋ ಭೂತ್ವಾ ಪಶ್ಚಾದ್ದೋಷೈರನುಬಧ್ಯತೇ| ತತ್ರಾಭಿಘಾತಜೋ ವಾಯುನಾ ದುಷ್ಟಶೋಣಿತಾಧಿಷ್ಠಾನೇನ, ಅಭಿಷಙ್ಗಜಃ ಪುನರ್ವಾತಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಮ್, ಅಭಿಚಾರಾಭಿಶಾಪಜೌ ತು ಸನ್ನಿಪಾತೇನಾನುಬಧ್ಯೇತೇ||೩೦||

Adhikarana 32 (31) · Śloka 31

ಸ ಸಪ್ತವಿಧಾಜ್ಜ್ವರಾದ್ವಿಶಿಷ್ಟಲಿಙ್ಗೋಪಕ್ರಮಸಮುತ್ಥಾನತ್ವಾದ್ವಿಶಿಷ್ಟೋ ವೇದಿತವ್ಯಃ, ಕರ್ಮಣಾ ಸಾಧಾರಣೇನ ಚೋಪಚರ್ಯತೇ | ಇತ್ಯಷ್ಟವಿಧಾ ಜ್ವರಪ್ರಕೃತಿರುಕ್ತಾ||೩೧||

Adhikarana 33 (32) · Śloka 32

ಜ್ವರಸ್ತ್ವೇಕ ಏವ ಸನ್ತಾಪಲಕ್ಷಣಃ| ತಮೇವಾಭಿಪ್ರಾಯವಿಶೇಷಾದ್ದ್ವಿವಿಧಮಾಚಕ್ಷತೇ, ನಿಜಾಗನ್ತುವಿಶೇಷಾಚ್ಚ| ತತ್ರ ನಿಜಂ ದ್ವಿವಿಧಂ ತ್ರಿವಿಧಂ ಚತುರ್ವಿಧಂ ಸಪ್ತವಿಧಂ ಚಾಹುರ್ಭಿಷಜೋ ವಾತಾದಿವಿಕಲ್ಪಾತ್||೩೨||

Adhikarana 34 (33) · Śloka 33

ತಸ್ಯೇಮಾನಿ ಪೂರ್ವರೂಪಾಣಿ ಭವನ್ತಿ; ತದ್ಯಥಾ- ಮುಖವೈರಸ್ಯಂ, ಗುರುಗಾತ್ರತ್ವಮ್, ಅನನ್ನಾಭಿಲಾಷಃ, ಚಕ್ಷುಷೋರಾಕುಲತ್ವಮ್, ಅಶ್ರ್ವಾಗಮನಂ, ನಿದ್ರಾಧಿಕ್ಯಮ್, ಅರತಿಃ, ಜೃಮ್ಭಾ, ವಿನಾಮಃ, ವೇಪಥುಃ, ಶ್ರಮಭ್ರಮಪ್ರಲಾಪಜಾಗರಣರೋಮಹರ್ಷದನ್ತಹರ್ಷಾಃ, ಶಬ್ದಶೀತವಾತಾತಪಸಹತ್ವಾಸಹತ್ವಮ್, ಅರೋಚಕಾವಿಪಾಕೌ, ದೌರ್ಬಲ್ಯಮ್, ಅಙ್ಗಮರ್ದಃ, ಸದನಮ್, ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣತಾ, ದೀರ್ಘಸೂತ್ರತಾ, ಆಲಸ್ಯಮ್, ಉಚಿತಸ್ಯ ಕರ್ಮಣೋ ಹಾನಿಃ, ಪ್ರತೀಪತಾ ಸ್ವಕಾರ್ಯೇಷು, ಗುರೂಣಾಂ ವಾಕ್ಯೇಷ್ವಭ್ಯಸೂಯಾ, ಬಾಲೇಭ್ಯಃ ಪ್ರದ್ವೇಷಃ, ಸ್ವಧರ್ಮೇಷ್ವಚಿನ್ತಾ, ಮಾಲ್ಯಾನುಲೇಪನಭೋಜನಪರಿಕ್ಲೇಶನಂ, ಮಧುರೇಭ್ಯಶ್ಚ ಭಕ್ಷೇಭ್ಯಃ ಪ್ರದ್ವೇಷಃ, ಅಮ್ಲಲವಣಕಟುಕಪ್ರಿಯತಾ ಚ, ಇತಿ ಜ್ವರಸ್ಯ ಪೂರ್ವರೂಪಾಣಿ ಭವನ್ತಿ ಪ್ರಾಕ್ಸನ್ತಾಪಾತ್; ಅಪಿ ಚೈನಂ ಸನ್ತಾಪಾರ್ತಮನುಬಧ್ನನ್ತಿ||೩೩||

Adhikarana 35 (34) · Śloka 34

ಇತ್ಯೇತಾನ್ಯೇಕೈಕಶೋ ಜ್ವರಲಿಙ್ಗಾನಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾನಿ ಭವನ್ತಿ ವಿಸ್ತರಸಮಾಸಾಭ್ಯಾಮ್||೩೪||

Adhikarana 36 (35) · Śloka 35

ಜ್ವರಸ್ತು ಖಲು ಮಹೇಶ್ವರಕೋಪಪ್ರಭವಃ, ಸರ್ವಪ್ರಾಣಭೃತಾಂ ಪ್ರಾಣಹರೋ, ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಮನಸ್ತಾಪಕರಃ, ಪ್ರಜ್ಞಾಬಲವರ್ಣಹರ್ಷೋತ್ಸಾಹಹ್ರಾಸಕರಃ , ಶ್ರಮಕ್ಲಮಮೋಹಾಹಾರೋಪರೋಧಸಞ್ಜನನಃ; ಜ್ವರಯತಿ ಶರೀರಾಣೀತಿ ಜ್ವರಃ, ನಾನ್ಯೇ ವ್ಯಾಧಯಸ್ತಥಾ ದಾರುಣಾ ಬಹೂಪದ್ರವಾ ದುಶ್ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯಾಶ್ಚ ಯಥಾಽಯಮ್| ಸ ಸರ್ವರೋಗಾಧಿಪತಿಃ, ನಾನಾತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಷು ಚ ಬಹುವಿಧೈಃ ಶಬ್ದೈರಭಿಧೀಯತೇ| ಸರ್ವೇ ಪ್ರಾಣಭೃತಃ ಸಜ್ವರಾ ಏವ ಜಾಯನ್ತೇ ಸಜ್ವರಾ ಏವ ಮ್ರಿಯನ್ತೇ ಚ; ಸ ಮಹಾಮೋಹಃ, ತೇನಾಭಿಭೂತಾಃ ಪ್ರಾಗ್ದೈಹಿಕಂ ದೇಹಿನಃ ಕರ್ಮ ಕಿಞ್ಚಿದಪಿ ನ ಸ್ಮರನ್ತಿ, ಸರ್ವಪ್ರಾಣಭೃತಾಂ ಚ ಜ್ವರ ಏವಾನ್ತೇ ಪ್ರಾಣಾನಾದತ್ತೇ||೩೫||

Adhikarana 37 (36) · Śloka 36

ತತ್ರ ಪೂರ್ವರೂಪದರ್ಶನೇ ಜ್ವರಾದೌ ವಾ ಹಿತಂ ಲಘ್ವಶನಮಪತರ್ಪಣಂ ವಾ, ಜ್ವರಸ್ಯಾಮಾಶಯಸಮುತ್ಥತ್ವಾತ್; ತತಃ ಕಷಾಯಪಾನಾಭ್ಯಙ್ಗಸ್ನೇಹಸ್ವೇದಪ್ರದೇಹಪರಿಷೇಕಾನುಲೇಪನವಮನವಿರೇಚನಾಸ್ಥಾಪನಾನುವಾಸನೋಪಶಮನ- ನಸ್ತಃಕರ್ಮಧೂಪಧೂಮಪಾನಾಞ್ಜನಕ್ಷೀರಭೋಜನವಿಧಾನಂ ಚ ಯಥಾಸ್ವಂ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಮ್||೩೬||

Adhikarana 38 (37-40) · Śloka 40

ಜೀರ್ಣಜ್ವರೇಷು ತು ಸರ್ವೇಷ್ವೇವ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪಾನಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ಯಥಾಸ್ವೌಷಧಸಿದ್ಧಸ್ಯ; ಸರ್ಪಿರ್ಹಿ ಸ್ನೇಹಾದ್ವಾತಂ ಶಮಯತಿ, ಸಂಸ್ಕಾರಾತ್ ಕಫಂ, ಶೈತ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ತಮೂಷ್ಮಾಣಂ ಚ; ತಸ್ಮಾಜ್ಜೀರ್ಣಜ್ವರೇಷು ಸರ್ವೇಷ್ವೇವ ಸರ್ಪಿರ್ಹಿತಮುದಕಮಿವಾಗ್ನಿಪ್ಲುಷ್ಟೇಷು ದ್ರವ್ಯೇಷ್ವಿತಿ||೩೭|| ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಯಥಾ ಪ್ರಜ್ವಲಿತಂ ವೇಶ್ಮ ಪರಿಷಿಞ್ಚನ್ತಿ ವಾರಿಣಾ| ನರಾಃ ಶಾನ್ತಿಮಭಿಪ್ರೇತ್ಯ ತಥಾ ಜೀರ್ಣಜ್ವರೇ ಘೃತಮ್||೩೮|| ಸ್ನೇಹಾದ್ವಾತಂ ಶಮಯತಿ, ಶೈತ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ತಂ ನಿಯಚ್ಛತಿ| ಘೃತಂ ತುಲ್ಯಗುಣಂ ದೋಷಂ ಸಂಸ್ಕಾರಾತ್ತು ಜಯೇತ್ ಕಫಮ್||೩೯|| ನಾನ್ಯಃ ಸ್ನೇಹಸ್ತಥಾ ಕಶ್ಚಿತ್ ಸಂಸ್ಕಾರಮನುವರ್ತತೇ| ಯಥಾ ಸರ್ಪಿರತಃ ಸರ್ಪಿಃ ಸರ್ವಸ್ನೇಹೋತ್ತಮಂ ಮತಮ್||೪೦||

Adhikarana 39 (41) · Śloka 41

ಗದ್ಯೋಕ್ತೋ ಯಃ ಪುನಃ ಶ್ಲೋಕೈರರ್ಥಃ ಸಮನುಗೀಯತೇ| ತದ್ವ್ಯಕ್ತಿವ್ಯವಸಾಯಾರ್ಥಂ ದ್ವಿರುಕ್ತಂ ತನ್ನ ಗರ್ಹ್ಯತೇ||೪೧||

Adhikarana 40 (42-44) · Śloka 44

ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ- ತ್ರಿವಿಧಂ ನಾಮಪರ್ಯಾಯೈರ್ಹೇತುಂ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ಗದಮ್| ಗದಲಕ್ಷಣಪರ್ಯಾಯಾನ್ ವ್ಯಾಧೇಃ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ಗ್ರಹಮ್||೪೨|| ಜ್ವರಮಷ್ಟವಿಧಂ ತಸ್ಯ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಾಸನ್ನಕಾರಣಮ್| ಪೂರ್ವರೂಪಂ ಚ ರೂಪಂ ಚ ಭೇಷಜಂ ಸಙ್ಗ್ರಹೇಣ ಚ||೪೩|| ವ್ಯಾಜಹಾರ ಜ್ವರಸ್ಯಾಗ್ರೇ ನಿದಾನೇ ವಿಗತಜ್ವರಃ| ಭಗವಾನಗ್ನಿವೇಶಾಯ ಪ್ರಣತಾಯ ಪುನರ್ವಸುಃ||೪೪||

Adhikarana puShpikA · Śloka 1

ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ಜ್ವರನಿದಾನಂ ನಾಮ ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧||