Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ಅಥಾತೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತನಿದಾನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨|| ಪಿತ್ತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಲೋಹಿತಪಿತ್ತಮಿತಿ ಸಞ್ಜ್ಞಾಂ ಲಭತೇ, ತದ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೩||
अथातो रक्तपित्तनिदानं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२|| पित्तं यथाभूतं लोहितपित्तमिति सञ्ज्ञां लभते, तद् व्याख्यास्यामः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
ಯದಾ ಜನ್ತುರ್ಯವಕೋದ್ದಾಲಕಕೋರದೂಷಪ್ರಾಯಾಣ್ಯನ್ನಾನಿ ಭುಙ್ಕ್ತೇ, ಭೃಶೋಷ್ಣತೀಕ್ಷ್ಣಮಪಿ ಚಾನ್ಯದನ್ನಜಾತಂ ನಿಷ್ಪಾವಮಾಷಕುಲತ್ಥಸೂಪಕ್ಷಾರೋಪಸಂಹಿತಂ, ದಧಿದಧಿಮಣ್ಡೋದಶ್ವಿತ್ಕಟ್ವರಾಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕೋಪಸೇಕಂ ವಾ, ವಾರಾಹಮಾಹಿಷಾವಿಕಮಾತ್ಸ್ಯಗವ್ಯಪಿಶಿತಂ, ಪಿಣ್ಯಾಕಪಿಣ್ಡಾಲುಶುಷ್ಕಶಾಕೋಪಹಿತಂ, ಮೂಲಕಸರ್ಷಪಲಶುನಕರಞ್ಜಶಿಗ್ರುಮಧುಶಿಗ್ರು(ಖಡಯೂಷ ) ಭೂಸ್ತೃಣಸುಮುಖಸುರಸಕುಠೇರಕಗಣ್ಡೀರಕಾಲಮಾಲಕಪರ್ಣಾಸಕ್ಷವಕಫಣಿಜ್ಝಕೋಪದಂಶಂ, ಸುರಾಸೌವೀರತುಷೋದಕಮೈರೇಯಮೇದಕಮಧೂಲಕಶುಕ್ತಕುವಲಬದರಾಮ್ಲಪ್ರಾಯಾನುಪಾನಂ ವಾ, ಪಿಷ್ಟಾನ್ನೋತ್ತರಭೂಯಿಷ್ಠಮ್; ಉಷ್ಣಾಭಿತಪ್ತೋ ವಾಽತಿಮಾತ್ರಮತಿವೇಲಂ ವಾಽಽಮಂ ಪಯಃ ಪಿಬತಿ, ಪಯಸಾ ಸಮಶ್ನಾತಿ ರೌಹಿಣೀಕಂ , ಕಾಣಕಪೋತಂ ವಾ ಸರ್ಷಪತೈಲಕ್ಷಾರಸಿದ್ಧಂ, ಕುಲತ್ಥಪಿಣ್ಯಾಕಜಾಮ್ಬವಲಕುಚಪಕ್ವೈಃ ಶೌಕ್ತಿಕೈರ್ವಾ ಸಹ ಕ್ಷೀರಂ ಪಿಬತ್ಯುಷ್ಣಾಭಿತಪ್ತಃ ; ತಸ್ಯೈವಮಾಚರತಃ ಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಕೋಪಮಾಪದ್ಯತೇ, ಲೋಹಿತಂ ಚ ಸ್ವಪ್ರಮಾಣಮತಿವರ್ತತೇ| ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಮಾಣಾತಿವೃತ್ತೇ ಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಕುಪಿತಂ ಶರೀರಮನುಸರ್ಪದ್ಯದೇವ ಯಕೃತ್ಪ್ಲೀಹಪ್ರಭವಾಣಾಂ ಲೋಹಿತವಹಾನಾಂ ಚ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಲೋಹಿತಾಭಿಷ್ಯನ್ದಗುರೂಣಿ ಮುಖಾನ್ಯಾಸಾದ್ಯ ಪ್ರತಿರುನ್ಧ್ಯಾತ್ ತದೇವ ಲೋಹಿತಂ ದೂಷಯತಿ||೪||
यदा जन्तुर्यवकोद्दालककोरदूषप्रायाण्यन्नानि भुङ्क्ते, भृशोष्णतीक्ष्णमपि चान्यदन्नजातं निष्पावमाषकुलत्थसूपक्षारोपसंहितं, दधिदधिमण्डोदश्वित्कट्वराम्लकाञ्जिकोपसेकं वा, वाराहमाहिषाविकमात्स्यगव्यपिशितं, पिण्याकपिण्डालुशुष्कशाकोपहितं, मूलकसर्षपलशुनकरञ्जशिग्रुमधुशिग्रु(खडयूष ) भूस्तृणसुमुखसुरसकुठेरकगण्डीरकालमालकपर्णासक्षवकफणिज्झकोपदंशं, सुरासौवीरतुषोदकमैरेयमेदकमधूलकशुक्तकुवलबदराम्लप्रायानुपानं वा, पिष्टान्नोत्तरभूयिष्ठम्; उष्णाभितप्तो वाऽतिमात्रमतिवेलं वाऽऽमं पयः पिबति, पयसा समश्नाति रौहिणीकं , काणकपोतं वा सर्षपतैलक्षारसिद्धं, कुलत्थपिण्याकजाम्बवलकुचपक्वैः शौक्तिकैर्वा सह क्षीरं पिबत्युष्णाभितप्तः ; तस्यैवमाचरतः पित्तं प्रकोपमापद्यते, लोहितं च स्वप्रमाणमतिवर्तते| तस्मिन् प्रमाणातिवृत्ते पित्तं प्रकुपितं शरीरमनुसर्पद्यदेव यकृत्प्लीहप्रभवाणां लोहितवहानां च स्रोतसां लोहिताभिष्यन्दगुरूणि मुखान्यासाद्य प्रतिरुन्ध्यात् तदेव लोहितं दूषयति||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ಸಂಸರ್ಗಾಲ್ಲೋಹಿತಪ್ರದೂಷಣಾಲ್ಲೋಹಿತಗನ್ಧವರ್ಣಾನುವಿಧಾನಾಚ್ಚ ಪಿತ್ತಂ ಲೋಹಿತಪಿತ್ತಮಿತ್ಯಾಚಕ್ಷತೇ||೫||
संसर्गाल्लोहितप्रदूषणाल्लोहितगन्धवर्णानुविधानाच्च पित्तं लोहितपित्तमित्याचक्षते||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ತಸ್ಯೇಮಾನಿ ಪೂರ್ವರೂಪಾಣಿ ಭವನ್ತಿ; ತದ್ಯಥಾ- ಅನನ್ನಾಭಿಲಾಷಃ, ಭುಕ್ತಸ್ಯ ವಿದಾಹಃ, ಶುಕ್ತಾಮ್ಲಗನ್ಧರಸ ಉದ್ಗಾರಃ, ಛರ್ದೇರಭೀಕ್ಷ್ಣಮಾಗಮನಂ, ಛರ್ದಿತಸ್ಯ ಬೀಭತ್ಸತಾ, ಸ್ವರಭೇದೋ, ಗಾತ್ರಾಣಾಂ ಸದನಂ, ಪರಿದಾಹಃ, ಮುಖಾದ್ಧೂಮಾಗಮ ಇವ, ಲೋಹಲೋಹಿತಮತ್ಸ್ಯಾಮಗನ್ಧಿತ್ವಮಿವ ಚಾಸ್ಯಸ್ಯ, ರಕ್ತಹರಿತಹಾರಿದ್ರತ್ವಮಙ್ಗಾವಯವಶಕೃನ್ಮೂತ್ರಸ್ವೇದಲಾಲಾಸಿಙ್ಘಾಣಕಾಸ್ಯಕರ್ಣಮಲಪಿಡಕೋಲಿಕಾಪಿಡಕಾನಾಮ್ , ಅಙ್ಗವೇದನಾ, ಲೋಹಿತನೀಲಪೀತಶ್ಯಾವಾನಾಮರ್ಚಿಷ್ಮತಾಂ ಚ ರೂಪಾಣಾಂ ಸ್ವಪ್ನೇ ದರ್ಶನಮಭೀಕ್ಷ್ಣಮಿತಿ (ಲೋಹಿತಪಿತ್ತಪೂರ್ವರೂಪಾಣಿ ಭವನ್ತಿ)||೬||
तस्येमानि पूर्वरूपाणि भवन्ति; तद्यथा- अनन्नाभिलाषः, भुक्तस्य विदाहः, शुक्ताम्लगन्धरस उद्गारः, छर्देरभीक्ष्णमागमनं, छर्दितस्य बीभत्सता, स्वरभेदो, गात्राणां सदनं, परिदाहः, मुखाद्धूमागम इव, लोहलोहितमत्स्यामगन्धित्वमिव चास्यस्य, रक्तहरितहारिद्रत्वमङ्गावयवशकृन्मूत्रस्वेदलालासिङ्घाणकास्यकर्णमलपिडकोलिकापिडकानाम् , अङ्गवेदना, लोहितनीलपीतश्यावानामर्चिष्मतां च रूपाणां स्वप्ने दर्शनमभीक्ष्णमिति (लोहितपित्तपूर्वरूपाणि भवन्ति)||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ಉಪದ್ರವಾಸ್ತು ಖಲು ದೌರ್ಬಲ್ಯಾರೋಚಕಾವಿಪಾಕಶ್ವಾಸಕಾಸಜ್ವರಾತೀಸಾರಶೋಫಶೋಷಪಾಣ್ಡುರೋಗಾಃ ಸ್ವರಭೇದಶ್ಚ||೭||
उपद्रवास्तु खलु दौर्बल्यारोचकाविपाकश्वासकासज्वरातीसारशोफशोषपाण्डुरोगाः स्वरभेदश्च||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8-9) · Śloka 9
ಮಾರ್ಗೌ ಪುನರಸ್ಯ ದ್ವೌ ಊರ್ಧ್ವಂ, ಚಾಧಶ್ಚ| ತದ್ಬಹುಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಶರೀರೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಸಂಸರ್ಗಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯಮಾನಂ ಕರ್ಣನಾಸಿಕಾನೇತ್ರಾಸ್ಯೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಚ್ಯವತೇ, ಬಹುವಾತೇ ತು ಶರೀರೇ ವಾತಸಂಸರ್ಗಾದಧಃ ಪ್ರತಿಪದ್ಯಮಾನಂ ಮೂತ್ರಪುರೀಷಮಾರ್ಗಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಚ್ಯವತೇ, ಬಹುಶ್ಲೇಷ್ಮವಾತೇ ತು ಶರೀರೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮವಾತಸಂಸರ್ಗಾದ್ದ್ವಾವಪಿ ಮಾರ್ಗೌ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ, ತೌ ಮಾರ್ಗೌ ಪ್ರತಿಪದ್ಯಮಾನಂ ಸರ್ವೇಭ್ಯ ಏವ ಯಥೋಕ್ತೇಭ್ಯಃ ಖೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಚ್ಯವತೇ ಶರೀರಸ್ಯ||೮|| ತತ್ರ ಯದೂರ್ಧ್ವಭಾಗಂ ತತ್ ಸಾಧ್ಯಂ, ವಿರೇಚನೋಪಕ್ರಮಣೀಯತ್ವಾದ್ಬಹ್ವೌಷಧತ್ವಾಚ್ಚ; ಯದಧೋಭಾಗಂ ತದ್ಯಾಪ್ಯಂ, ವಮನೋಪಕ್ರಮಣೀಯತ್ವಾದಲ್ಪೌಷಧತ್ವಾಚ್ಚ; ಯದುಭಯಭಾಗಂ ತದಸಾಧ್ಯಂ, ವಮನವಿರೇಚನಾಯೋಗಿತ್ವಾದನೌಷಧತ್ವಾಚ್ಚೇತಿ||೯||
मार्गौ पुनरस्य द्वौ ऊर्ध्वं, चाधश्च| तद्बहुश्लेष्मणि शरीरे श्लेष्मसंसर्गादूर्ध्वं प्रतिपद्यमानं कर्णनासिकानेत्रास्येभ्यः प्रच्यवते, बहुवाते तु शरीरे वातसंसर्गादधः प्रतिपद्यमानं मूत्रपुरीषमार्गाभ्यां प्रच्यवते, बहुश्लेष्मवाते तु शरीरे श्लेष्मवातसंसर्गाद्द्वावपि मार्गौ प्रतिपद्यते, तौ मार्गौ प्रतिपद्यमानं सर्वेभ्य एव यथोक्तेभ्यः खेभ्यः प्रच्यवते शरीरस्य||८|| तत्र यदूर्ध्वभागं तत् साध्यं, विरेचनोपक्रमणीयत्वाद्बह्वौषधत्वाच्च; यदधोभागं तद्याप्यं, वमनोपक्रमणीयत्वादल्पौषधत्वाच्च; यदुभयभागं तदसाध्यं, वमनविरेचनायोगित्वादनौषधत्वाच्चेति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
ರಕ್ತಪಿತ್ತಪ್ರಕೋಪಸ್ತು ಖಲು ಪುರಾ ದಕ್ಷಯಜ್ಞೋದ್ಧ್ವಂಸೇ ರುದ್ರಕೋಪಾಮರ್ಷಾಗ್ನಿನಾ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಪರಿಗತಶರೀರಪ್ರಾಣಾನಾಮಭವಜ್ಜ್ವರಮನು||೧೦||
रक्तपित्तप्रकोपस्तु खलु पुरा दक्षयज्ञोद्ध्वंसे रुद्रकोपामर्षाग्निना प्राणिनां परिगतशरीरप्राणानामभवज्ज्वरमनु||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
ತಸ್ಯಾಶುಕಾರಿಣೋ ದಾವಾಗ್ನೇರಿವಾಪತಿತಸ್ಯಾತ್ಯಯಿಕಸ್ಯಾಶು ಪ್ರಶಾನ್ತ್ಯೈ ಪ್ರಯತಿತವ್ಯಂ ಮಾತ್ರಾಂ ದೇಶಂ ಕಾಲಂ ಚಾಭಿಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸನ್ತರ್ಪಣೇನಾಪತರ್ಪಣೇನ ವಾ ಮೃದುಮಧುರಶಿಶಿರತಿಕ್ತಕಷಾಯೈರಭ್ಯವಹಾರ್ಯೈಃ ಪ್ರದೇಹಪರಿಷೇಕಾವಗಾಹಸಂಸ್ಪರ್ಶನೈರ್ವಮನಾದ್ಯೈರ್ವಾ ತತ್ರಾವಹಿತೇನೇತಿ||೧೧||
तस्याशुकारिणो दावाग्नेरिवापतितस्यात्ययिकस्याशु प्रशान्त्यै प्रयतितव्यं मात्रां देशं कालं चाभिसमीक्ष्य सन्तर्पणेनापतर्पणेन वा मृदुमधुरशिशिरतिक्तकषायैरभ्यवहार्यैः प्रदेहपरिषेकावगाहसंस्पर्शनैर्वमनाद्यैर्वा तत्रावहितेनेति||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (12-14) · Śloka 14
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಸಾಧ್ಯಂ ಲೋಹಿತಪಿತ್ತಂ ತದ್ಯದೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ| ವಿರೇಚನಸ್ಯ ಯೋಗಿತ್ವಾದ್ಬಹುತ್ವಾದ್ಭೇಷಜಸ್ಯ ಚ||೧೨|| ವಿರೇಚನಂ ತು ಪಿತ್ತಸ್ಯ ಜಯಾರ್ಥೇ ಪರಮೌಷಧಮ್| ಯಶ್ಚ ತತ್ರಾನ್ವಯಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ತಸ್ಯ ಚಾನಧಮಂ ಸ್ಮೃತಮ್||೧೩|| ಭವೇದ್ಯೋಗಾವಹಂ ತತ್ರ ಮಧುರಂ ಚೈವ ಭೇಷಜಮ್| ತಸ್ಮಾತ್ ಸಾಧ್ಯಂ ಮತಂ ರಕ್ತಂ ಯದೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ||೧೪||
भवन्ति चात्र- साध्यं लोहितपित्तं तद्यदूर्ध्वं प्रतिपद्यते| विरेचनस्य योगित्वाद्बहुत्वाद्भेषजस्य च||१२|| विरेचनं तु पित्तस्य जयार्थे परमौषधम्| यश्च तत्रान्वयः श्लेष्मा तस्य चानधमं स्मृतम्||१३|| भवेद्योगावहं तत्र मधुरं चैव भेषजम्| तस्मात् साध्यं मतं रक्तं यदूर्ध्वं प्रतिपद्यते||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (15-17) · Śloka 17
ರಕ್ತಂ ತು ಯದಧೋಭಾಗಂ ತದ್ಯಾಪ್ಯಮಿತಿ ನಿಶ್ಚಿತಮ್| ವಮನಸ್ಯಾಲ್ಪಯೋಗಿತ್ವಾದಲ್ಪತ್ವಾದ್ಭೇಷಜಸ್ಯ ಚ||೧೫|| ವಮನಂ ಹಿ ನ ಪಿತ್ತಸ್ಯ ಹರಣೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಮುಚ್ಯತೇ| ಯಶ್ಚ ತತ್ರಾನ್ವಯೋ ವಾಯುಸ್ತಚ್ಛಾನ್ತೌ ಚಾವರಂ ಸ್ಮೃತಮ್||೧೬|| ತಚ್ಚಾಯೋಗಾವಹಂ ತತ್ರ ಕಷಾಯಂ ತಿಕ್ತಕಾನಿ ಚ| ತಸ್ಮಾದ್ಯಾಪ್ಯಂ ಸಮಾಖ್ಯಾತಂ ಯದುಕ್ತಮನುಲೋಮಗಮ್ ||೧೭||
रक्तं तु यदधोभागं तद्याप्यमिति निश्चितम्| वमनस्याल्पयोगित्वादल्पत्वाद्भेषजस्य च||१५|| वमनं हि न पित्तस्य हरणे श्रेष्ठमुच्यते| यश्च तत्रान्वयो वायुस्तच्छान्तौ चावरं स्मृतम्||१६|| तच्चायोगावहं तत्र कषायं तिक्तकानि च| तस्माद्याप्यं समाख्यातं यदुक्तमनुलोमगम् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (18-20) · Śloka 21
ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ತು ಯನ್ಮಾರ್ಗೌ ದ್ವಾವಪಿ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ| ಅಸಾಧ್ಯಮಿತಿ ತಜ್ಜ್ಞೇಯಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾದೇವ ಕಾರಣಾತ್||೧೮|| ನಹಿ ಸಂಶೋಧನಂ ಕಿಞ್ಚಿದಸ್ತ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮಾರ್ಗಗಮ್| ಪ್ರತಿಮಾರ್ಗಂ ಚ ಹರಣಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ವಿಧೀಯತೇ||೧೯|| ಏವಮೇವೋಪಶಮನಂ ಸರ್ವಶೋ ನಾಸ್ಯ ವಿದ್ಯತೇ| ಸಂಸೃಷ್ಟೇಷು ಚ ದೋಷೇಷು ಸರ್ವಜಿಚ್ಛಮನಂ ಮತಮ್ ||೨೦|| ಇತ್ಯುಕ್ತಂ ತ್ರಿವಿಧೋದರ್ಕಂ ರಕ್ತಂ ಮಾರ್ಗವಿಶೇಷತಃ|೨೧|
रक्तपित्तं तु यन्मार्गौ द्वावपि प्रतिपद्यते| असाध्यमिति तज्ज्ञेयं पूर्वोक्तादेव कारणात्||१८|| नहि संशोधनं किञ्चिदस्त्यस्य प्रतिमार्गगम्| प्रतिमार्गं च हरणं रक्तपित्ते विधीयते||१९|| एवमेवोपशमनं सर्वशो नास्य विद्यते| संसृष्टेषु च दोषेषु सर्वजिच्छमनं मतम् ||२०|| इत्युक्तं त्रिविधोदर्कं रक्तं मार्गविशेषतः|२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (21-22) · Śloka 23
ಏಭ್ಯಸ್ತು ಖಲು ಹೇತುಭ್ಯಃ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸಾಧ್ಯಂ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ||೨೧|| ಪ್ರೇಷ್ಯೋಪಕರಣಾಭಾವಾದ್ದೌರಾತ್ಮ್ಯಾದ್ವೈದ್ಯದೋಷತಃ| ಅಕರ್ಮತಶ್ಚ ಸಾಧ್ಯತ್ವಂ ಕಶ್ಚಿದ್ರೋಗೋಽತಿವರ್ತತೇ||೨೨|| ತತ್ರಾಸಾಧ್ಯತ್ವಮೇಕಂ ಸ್ಯಾತ್ ಸಾಧ್ಯಯಾಪ್ಯಪರಿಕ್ರಮಾತ್|೨೩|
एभ्यस्तु खलु हेतुभ्यः किञ्चित्साध्यं न सिध्यति||२१|| प्रेष्योपकरणाभावाद्दौरात्म्याद्वैद्यदोषतः| अकर्मतश्च साध्यत्वं कश्चिद्रोगोऽतिवर्तते||२२|| तत्रासाध्यत्वमेकं स्यात् साध्ययाप्यपरिक्रमात्|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (23-26) · Śloka 26
ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಮಿದಂ ತಸ್ಯೋಪದಿಶ್ಯತೇ||೨೩|| ಯತ್ ಕೃಷ್ಣಮಥವಾ ನೀಲಂ ಯದ್ವಾ ಶಕ್ರಧನುಷ್ಪ್ರಭಮ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತಮಸಾಧ್ಯಂ ತದ್ವಾಸಸೋ ರಞ್ಜನಂ ಚ ಯತ್||೨೪|| ಭೃಶಂ ಪೂತ್ಯತಿಮಾತ್ರಂ ಚ ಸರ್ವೋಪದ್ರವವಚ್ಚ ಯತ್| ಬಲಮಾಂಸಕ್ಷಯೇ ಯಚ್ಚ ತಚ್ಚ ರಕ್ತಮಸಿದ್ಧಿಮತ್||೨೫|| ಯೇನ ಚೋಪಹತೋ ರಕ್ತಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇನ ಮಾನವಃ| ಪಶ್ಯೇದ್ದೃಶ್ಯಂ ವಿಯಚ್ಚಾಪಿ ತಚ್ಚಾಸಾಧ್ಯಂ ನ ಸಂಶಯಃ||೨೬||
रक्तपित्तस्य विज्ञानमिदं तस्योपदिश्यते||२३|| यत् कृष्णमथवा नीलं यद्वा शक्रधनुष्प्रभम्| रक्तपित्तमसाध्यं तद्वाससो रञ्जनं च यत्||२४|| भृशं पूत्यतिमात्रं च सर्वोपद्रववच्च यत्| बलमांसक्षये यच्च तच्च रक्तमसिद्धिमत्||२५|| येन चोपहतो रक्तं रक्तपित्तेन मानवः| पश्येद्दृश्यं वियच्चापि तच्चासाध्यं न संशयः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (27) · Śloka 27
ತತ್ರಾಸಾಧ್ಯಂ ಪರಿತ್ಯಾಜ್ಯಂ, ಯಾಪ್ಯಂ ಯತ್ನೇನ ಯಾಪಯೇತ್| ಸಾಧ್ಯಂ ಚಾವಹಿತಃ ಸಿದ್ಧೈರ್ಭೇಷಜೈಃ ಸಾಧಯೇದ್ಭಿಷಕ್||೨೭||
तत्रासाध्यं परित्याज्यं, याप्यं यत्नेन यापयेत्| साध्यं चावहितः सिद्धैर्भेषजैः साधयेद्भिषक्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (28-29) · Śloka 29
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ- ಕಾರಣಂ ನಾಮನಿರ್ವೃತ್ತಿಂ ಪೂರ್ವರೂಪಾಣ್ಯುಪದ್ರವಾನ್| ಮಾರ್ಗೌ ದೋಷಾನುಬನ್ಧಂ ಚ ಸಾಧ್ಯತ್ವಂ ನ ಚ ಹೇತುಮತ್||೨೮|| ನಿದಾನೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ವ್ಯಾಜಹಾರ ಪುನರ್ವಸುಃ| ವೀತಮೋಹರಜೋದೋಷಲೋಭಮಾನಮದಸ್ಪೃಹಃ||೨೯||
तत्र श्लोकौ- कारणं नामनिर्वृत्तिं पूर्वरूपाण्युपद्रवान्| मार्गौ दोषानुबन्धं च साध्यत्वं न च हेतुमत्||२८|| निदाने रक्तपित्तस्य व्याजहार पुनर्वसुः| वीतमोहरजोदोषलोभमानमदस्पृहः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತನಿದಾನಂ ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते निदानस्थाने रक्तपित्तनिदानं नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon