Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਖੁਡ੍ਡਿਕਾਂ ਗਰ੍ਭਾਵਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातः खुड्डिकां गर्भावक्रान्तिं शारीरं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
3. khuḍḍikāgarbhāvakrāntiśārīram
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਪੁਰੁਸਸ੍ਯਾਨੁਪਹਤਰੇਤਸਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਯੋਨਿਸ਼ੋਣਿਤਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਾਯਾ ਯਦਾ ਭਵਤਿ ਸਂਸਰ੍ਗਃ ਤੁਕਾਲੇ, ਯਦਾ ਚਾਨਯੋਸ੍ਤਥਾਯੁਕ੍ਤੇ ਸਂਸਰ੍ਗੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਸਂਸਰ੍ਗਮਨ੍ਤਰ੍ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਗਤਂ ਜੀਵੋਵਕ੍ਰਾਮਤਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮ੍ਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍ਤਦਾ ਗਰ੍ਭੋਭਿਨਿਰ੍ਵਤੇਤੇ, ਸ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਰਸੋਪਯੋਗਾਦਰੋਗੋਭਿਵਰ੍ਧਤੇ ਸਮ੍ਯਗੁਪਚਾਰੈਸ਼੍ਚੋਪਚਰ੍ਯਮਾਣਃ, ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਃ ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਪਪਨ੍ਨਃ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਸ਼ਰੀਰੋ ਬਲਵਰ੍ਣਸਤ੍ਤ੍ਵਸਂਹਨਨਸਮ੍ਪਦੁਪੇਤਃ ਸੁਖੇਨ ਜਾਯਤੇ ਸਮੁਦਯਾਦੇਸਾਂ ਭਾਵਾਨਾਂ- ਮਾਤਜਸ਼੍ਚਾਯਂ ਗਰ੍ਭਃ ਪਿਤਜਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਜਸ਼੍ਚ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜਸ਼੍ਚ ਰਸਜਸ਼੍ਚ, ਅਸ੍ਤਿ ਚ ਖਲੁ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮੌਪਪਾਦੁਕਮਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੩||
View original
पुरुषस्यानुपहतरेतसः स्त्रियाश्चाप्रदुष्टयोनिशोणितगर्भाशयाया यदा भवति संसर्गः ऋतुकाले, यदा चानयोस्तथायुक्ते संसर्गे शुक्रशोणितसंसर्गमन्तर्गर्भाशयगतं जीवोऽवक्रामति सत्त्वसम्प्रयोगात्तदा गर्भोऽभिनिर्वतेते, स सात्म्यरसोपयोगादरोगोऽभिवर्धते सम्यगुपचारैश्चोपचर्यमाणः, ततः प्राप्तकालः सर्वेन्द्रियोपपन्नः परिपूर्णशरीरो बलवर्णसत्त्वसंहननसम्पदुपेतः सुखेन जायते समुदयादेषां भावानां- मातृजश्चायं गर्भः पितृजश्चात्मजश्च सात्म्यजश्च रसजश्च, अस्ति च खलु सत्त्वमौपपादुकमिति होवाच भगवानात्रेयः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4 (1)) · Śloka 4
ਨੇਤਿ ਭਰਦ੍ਵਾਜਃ, ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ- ਨ ਹਿ ਮਾਤਾ ਨ ਪਿਤਾ ਨਾਤ੍ਮਾ ਨ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨ ਪਾਨਾਸ਼ਨਭਕ੍ਸ੍ਯਲੇਹ੍ਯੋਪਯੋਗਾ ਗਰ੍ਭਂ ਜਨਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਪਰਲੋਕਾਦੇਤ੍ਯ ਗਰ੍ਭਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਵਕ੍ਰਾਮਤਿ (੧)|੪|
View original
नेति भरद्वाजः, किं कारणं- न हि माता न पिता नात्मा न सात्म्यं न पानाशनभक्ष्यलेह्योपयोगा गर्भं जनयन्ति, न च परलोकादेत्य गर्भं सत्त्वमवक्रामति (१)|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (4 (2)) · Śloka 4
ਯਦਿ ਹਿ ਮਾਤਾਪਿਤਰੌ ਗਰ੍ਭਂ ਜਨਯੇਤਾਂ, ਭੂਯਸ੍ਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪੁਮਾਂਸਸ਼੍ਚ ਭੂਯਾਂਸਃ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮਾਃ, ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਤ੍ਰਜਨ੍ਮਾਭਿਸਨ੍ਧਾਯ ਮੈਥੁਨਧਰ੍ਮਮਾਪਦ੍ਯਮਾਨਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨੇਵ ਜਨਯੇਯੁਰ੍ਦੁਹਿਤਰ੍ਵਾ ਦੁਹਿਤਕਾਮਾਃ, ਨ ਤੁ ਕਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕੇਚਿਦ੍ਵਾ ਪੁਰੁਸਾ ਨਿਰਪਤ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰਪਤ੍ਯਕਾਮਾ ਵਾ ਪਰਿਦੇਵੇਰਨ੍ (੨)|੪|
View original
यदि हि मातापितरौ गर्भं जनयेतां, भूयस्यः स्त्रियः पुमांसश्च भूयांसः पुत्रकामाः, ते सर्वे पुत्रजन्माभिसन्धाय मैथुनधर्ममापद्यमानाः पुत्रानेव जनयेयुर्दुहितॄर्वा दुहितृकामाः, न तु काश्चित् स्त्रियः केचिद्वा पुरुषा निरपत्याः स्युरपत्यकामा वा परिदेवेरन् (२)|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (4 (3)) · Śloka 4
ਨ ਚਾਤ੍ਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜਨਯਤਿ| ਯਦਿ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜਨਯੇਜ੍ਜਾਤੋ ਵਾ ਜਨਯੇਦਾਤ੍ਮਾਨਮਜਾਤੋ ਵਾ, ਤਚ੍ਚੋਭਯਥਾਪ੍ਯਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਨ ਹਿ ਜਾਤੋ ਜਨਯਤਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍, ਨ ਚਾਜਾਤੋ ਜਨਯਤ੍ਯਸਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍, ਤਸ੍ਮਾਦੁਭਯਥਾਪ੍ਯਨੁਪਪਤ੍ਤਿਃ| ਤਿਸ੍ਠਤੁ ਤਾਵਦੇਤਤ੍| ਯਦ੍ਯਯਮਾਤ੍ਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਜਨਯਿਤੁਂ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਤ੍ਵੇਨਮਿਸ੍ਟਾਸ੍ਵੇਵ ਕਥਂ ਯੋਨਿਸੁ ਜਨਯੇਦ੍ਵਸ਼ਿਨਮਪ੍ਰਤਿਹਤਗਤਿਂ ਕਾਮਰੂਪਿਣਂ ਤੇਜੋਬਲਜਵਵਰ੍ਣਸਤ੍ਤ੍ਵਸਂਹਨਨਸਮੁਦਿਤਮਜਰਮਰੁਜਮਮਰਮ੍; ਏਵਂਵਿਧਂ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾਤ੍ਮਾਨਮਿਚ੍ਛਤ੍ਯਤੋ ਵਾ ਭੂਯਃ (੩)|੪|
View original
न चात्माऽऽत्मानं जनयति| यदि ह्यात्माऽऽत्मानं जनयेज्जातो वा जनयेदात्मानमजातो वा, तच्चोभयथाऽप्ययुक्तम्| न हि जातो जनयति सत्त्वात्, न चाजातो जनयत्यसत्त्वात्, तस्मादुभयथाऽप्यनुपपत्तिः| तिष्ठतु तावदेतत्| यद्ययमात्माऽऽत्मानं शक्तो जनयितुं स्यात्, न त्वेनमिष्टास्वेव कथं योनिषु जनयेद्वशिनमप्रतिहतगतिं कामरूपिणं तेजोबलजववर्णसत्त्वसंहननसमुदितमजरमरुजममरम्; एवंविधं ह्यात्माऽऽत्मानमिच्छत्यतो वा भूयः (३)|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (4 (4)) · Śloka 4
ਅਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜਸ਼੍ਚਾਯਂ ਗਰ੍ਭਃ| ਯਦਿ ਹਿ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜਃਸ੍ਯਾਤ੍, ਤਰ੍ਹਿ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਸੇਵਿਨਾਮੇਵੈਕਾਨ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਜਾ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਅਸਾਤ੍ਮ੍ਯਸੇਵਿਨਸ਼੍ਚ ਨਿਖਿਲੇਨਾਨਪਤ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਃ, ਤਚ੍ਚੋਭਯਮੁਭਯਤ੍ਰੈਵ ਦਸ਼੍ਯਤੇ (੪)|੪|
View original
असात्म्यजश्चायं गर्भः| यदि हि सात्म्यजःस्यात्, तर्हि सात्म्यसेविनामेवैकान्तेन प्रजा स्यात्, असात्म्यसेविनश्च निखिलेनानपत्याः स्युः, तच्चोभयमुभयत्रैव दृश्यते (४)|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (4 (5)) · Śloka 4
ਅਰਸਜਸ਼੍ਚਾਯਂ ਗਰ੍ਭਃ| ਯਦਿ ਹਿ ਰਸਜਃ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਕੇਚਿਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਰੁਸੇਸ੍ਵਨਪਤ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਃ, ਨ ਹਿ ਕਸ਼੍ਚਿਦਸ੍ਤ੍ਯੇਸਾਂ ਯੋ ਰਸਾਨ੍ਨੋਪਯੁਙ੍ਕ੍ਤੇ; ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਰਸੋਪਯੋਗਿਨਾਂ ਚੇਦ੍ਗਰ੍ਭਾ ਜਾਯਨ੍ਤ ਇਤ੍ਯਭਿਪ੍ਰੇਤਮਿਤਿ, ਏਵਂ ਸਤ੍ਯਾਜੌਰਭ੍ਰਮਾਰ੍ਗਮਾਯੂਰਗੋਕ੍ਸੀਰਦਧਿਘਤਮਧੁਤੈਲਸੈਨ੍ਧਵੇਕ੍ਸੁਰਸਮੁਦ੍ਗਸ਼ਾਲਿਭਤਾਨਾਮੇਵੈਕਾਨ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਜਾ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਵਰਕੋਦ੍ਦਾਲਕਕੋਰਦੂਸਕਕਨ੍ਦਮੂਲਭਕ੍ਸਾਸ਼੍ਚ ਨਿਖਿਲੇਨਾਨਪਤ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਃ, ਤਚ੍ਚੋਭਯਮੁਭਯਤ੍ਰ ਦਸ਼੍ਯਤੇ (੫)|੪|
View original
अरसजश्चायं गर्भः| यदि हि रसजः स्यात्, न केचित् स्त्रीपुरुषेष्वनपत्याः स्युः, न हि कश्चिदस्त्येषां यो रसान्नोपयुङ्क्ते; श्रेष्ठरसोपयोगिनां चेद्गर्भा जायन्त इत्यभिप्रेतमिति, एवं सत्याजौरभ्रमार्गमायूरगोक्षीरदधिघृतमधुतैलसैन्धवेक्षुरसमुद्गशालिभृतानामेवैकान्तेन प्रजा स्यात्, श्यामाकवरकोद्दालककोरदूषककन्दमूलभक्षाश्च निखिलेनानपत्याः स्युः, तच्चोभयमुभयत्र दृश्यते (५)|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (4) · Śloka 4
ਨ ਖਲ੍ਵਪਿ ਪਰਲੋਕਾਦੇਤ੍ਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਗਰ੍ਭਮਵਕ੍ਰਾਮਤਿ; ਯਦਿ ਹ੍ਯੇਨਮਵਕ੍ਰਾਮੇਤ੍, ਨਾਸ੍ਯ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪੌਰ੍ਵਦੇਹਿਕਂ ਸ੍ਯਾਦਵਿਦਿਤਮਸ਼੍ਰੁਤਮਦਸ੍ਟਂ ਵਾ, ਸ ਚ ਤਚ੍ਚ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਿ ਸ੍ਮਰਤਿ (੬)||੪|| ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਦ੍ਬ੍ਰੂਮਹੇ- ਅਮਾਤਜਸ਼੍ਚਾਯਂ ਗਰ੍ਭੋਪਿਤਜਸ਼੍ਚਾਨਾਤ੍ਮਜਸ਼੍ਚਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜਸ਼੍ਚਾਰਸਜਸ਼੍ਚ, ਨ ਚਾਸ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮੌਪਪਾਦੁਕਮਿਤਿ (ਹੋਵਾਚ ਭਰਦ੍ਵਾਜਃ )||੪||
View original
न खल्वपि परलोकादेत्य सत्त्वं गर्भमवक्रामति; यदि ह्येनमवक्रामेत्, नास्य किञ्चित् पौर्वदेहिकं स्यादविदितमश्रुतमदृष्टं वा, स च तच्च न किञ्चिदपि स्मरति (६)||४|| तस्मादेतद्ब्रूमहे- अमातृजश्चायं गर्भोऽपितृजश्चानात्मजश्चासात्म्यजश्चारसजश्च, न चास्ति सत्त्वमौपपादुकमिति (होवाच भरद्वाजः )||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (5) · Śloka 5
ਨੇਤਿ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ, ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯ ਏਭ੍ਯੋ ਭਾਵੇਭ੍ਯਃ ਸਮੁਦਿਤੇਭ੍ਯੋ ਗਰ੍ਭੋਭਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਤੇ||੫||
View original
नेति भगवानात्रेयः, सर्वेभ्य एभ्यो भावेभ्यः समुदितेभ्यो गर्भोऽभिनिर्वर्तते||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (6) · Śloka 6
ਮਾਤਜਸ਼੍ਚਾਯਂ ਗਰ੍ਭਃ| ਨ ਹਿ ਮਾਤੁਰ੍ਵਿਨਾ ਗਰ੍ਭੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਚ ਜਨ੍ਮ ਜਰਾਯੁਜਾਨਾਮ੍| ਯਾਨਿ ਖਲ੍ਵਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਮਾਤਜਾਨਿ, ਯਾਨਿ ਚਾਸ੍ਯ ਮਾਤਤਃ ਸਮ੍ਭਵਤਃ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਾਨ੍ਯਨੁਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਤ੍ਵਕ੍ਚ ਲੋਹਿਤਂ ਚ ਮਾਂਸਂ ਚ ਮੇਦਸ਼੍ਚ ਨਾਭਿਸ਼੍ਚ ਹਦਯਂ ਚ ਕ੍ਲੋਮ ਚ ਯਕਚ੍ਚ ਪ੍ਲੀਹਾ ਚ ਵਕ੍ਕੌ ਚ ਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪੁਰੀਸਾਧਾਨਂ ਚਾਮਾਸ਼ਯਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰਗੁਦਂ ਚਾਧਰਗੁਦਂ ਚ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਸ੍ਥੂਲਾਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਵਾਪਾ ਚ ਵਪਾਵਹਨਂ ਚੇਤਿ (ਮਾਤਜਾਨਿ)||੬||
View original
मातृजश्चायं गर्भः| न हि मातुर्विना गर्भोत्पत्तिः स्यात्, न च जन्म जरायुजानाम्| यानि खल्वस्य गर्भस्य मातृजानि, यानि चास्य मातृतः सम्भवतः सम्भवन्ति, तान्यनुव्याख्यास्यामः; तद्यथा- त्वक्च लोहितं च मांसं च मेदश्च नाभिश्च हृदयं च क्लोम च यकृच्च प्लीहा च वृक्कौ च बस्तिश्च पुरीषाधानं चामाशयश्च पक्वाशयश्चोत्तरगुदं चाधरगुदं च क्षुद्रान्त्रं च स्थूलान्त्रं च वापा च वपावहनं चेति (मातृजानि)||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (7) · Śloka 7
ਪਿਤਜਸ਼੍ਚਾਯਂ ਗਰ੍ਭਃ| ਨਹਿ ਪਿਤੁਰਤੇ ਗਰ੍ਭੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਚ ਜਨ੍ਮ ਜਰਾਯੁਜਾਨਾਮ੍| ਯਾਨਿ ਖਲ੍ਵਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਪਿਤਜਾਨਿ, ਯਾਨਿ ਚਾਸ੍ਯ ਪਿਤਤਃ ਸਮ੍ਭਵਤਃ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਾਨ੍ਯਨੁਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਕੇਸ਼ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਨਖਲੋਮਦਨ੍ਤਾਸ੍ਥਿਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਧਮਨ੍ਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਚੇਤਿ (ਪਿਤਜਾਨਿ)||੭||
View original
पितृजश्चायं गर्भः| नहि पितुरृते गर्भोत्पत्तिः स्यात्, न च जन्म जरायुजानाम्| यानि खल्वस्य गर्भस्य पितृजानि, यानि चास्य पितृतः सम्भवतः सम्भवन्ति, तान्यनुव्याख्यास्यामः; तद्यथा- केशश्मश्रुनखलोमदन्तास्थिसिरास्नायुधमन्यः शुक्रं चेति (पितृजानि)||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (8) · Śloka 8
ਆਤ੍ਮਜਸ਼੍ਚਾਯਂ ਗਰ੍ਭਃ| ਗਰ੍ਭਾਤ੍ਮਾ ਹ੍ਯਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਯਃ, ਤਂ ‘ਜੀਵ’ ਇਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮਰੁਜਮਜਰਮਮਰਮਕ੍ਸਯਮਭੇਦ੍ਯਮਚ੍ਛੇਦ੍ਯਮਲੋਡ੍ਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਮਵ੍ਯਕ੍ਤਮਨਾਦਿਮਨਿਧਨਮਕ੍ਸਰਮਪਿ| ਸ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਮਨੁਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਯੋਗਮੇਤ੍ਯ ਗਰ੍ਭਤ੍ਵੇਨ ਜਨਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍, ਆਤ੍ਮਸਞ੍ਜ੍ਞਾ ਹਿ ਗਰ੍ਭੇ| ਤਸ੍ਯ ਪੁਨਰਾਤ੍ਮਨੋ ਜਨ੍ਮਾਨਾਦਿਤ੍ਵਾਨ੍ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ, ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਜਾਤ ਏਵਾਯਮਜਾਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਜਨਯਤਿ, ਅਜਾਤੋ ਹ੍ਯਯਮਜਾਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਜਨਯਤਿ; ਸ ਚੈਵ ਗਰ੍ਭਃ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇਣ ਬਾਲਯੁਵਸ੍ਥਵਿਰਭਾਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ, ਸ ਯਸ੍ਯਾਂ ਯਸ੍ਯਾਮਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਾਤੋ ਭਵਤਿ, ਯਾ ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਕਤਾਤਸ੍ਯਾਂ ਜਨਿਸ੍ਯਮਾਣਸ਼੍ਚ, ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ ਏਵ ਜਾਤਸ਼੍ਚਾਜਾਤਸ਼੍ਚ ਯੁਗਪਦ੍ਭਵਤਿ; ਯਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚੈਤਦੁਭਯਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਜਾਤਤ੍ਵਂ ਜਨਿਸ੍ਯਮਾਣਤ੍ਵਂ ਚ ਸ ਜਾਤੋ ਜਨ੍ਯਤੇ, ਸ ਚੈਵਾਨਾਗਤੇਸ੍ਵਵਸ੍ਥਾਨ੍ਤਰੇਸ੍ਵਜਾਤੋ ਜਨ੍ਯਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍| ਸਤੋ ਹ੍ਯਵਸ੍ਥਾਨ੍ਤਰਗਮਨਮਾਤ੍ਰਮੇਵ ਹਿ ਜਨ੍ਮ ਚੋਚ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਵਯਸਿ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਮਵਸ੍ਥਾਯਾਂ; ਯਥਾ- ਸਤਾਮੇਵ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਜੀਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਸਂਯੋਗਾਦ੍ਗਰ੍ਭਤ੍ਵਂ ਨ ਭਵਤਿ, ਤਚ੍ਚ ਸਂਯੋਗਾਦ੍ਭਵਤਿ; ਯਥਾ- ਸਤਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਗਪਤ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਤਤ੍ਵਂ ਨ ਭਵਤਿ, ਤਚ੍ਚਾਪਤ੍ਯਾਦ੍ਭਵਤਿ; ਤਥਾ ਸਤਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਮਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਜਾਤਤ੍ਵਮਜਾਤਤ੍ਵਂ ਚੋਚ੍ਯਤੇ||੮||
View original
आत्मजश्चायं गर्भः| गर्भात्मा ह्यन्तरात्मा यः, तं ‘जीव’ इत्याचक्षते शाश्वतमरुजमजरममरमक्षयमभेद्यमच्छेद्यमलोड्यं विश्वरूपं विश्वकर्माणमव्यक्तमनादिमनिधनमक्षरमपि| स गर्भाशयमनुप्रविश्य शुक्रशोणिताभ्यां संयोगमेत्य गर्भत्वेन जनयत्यात्मनाऽऽत्मानम्, आत्मसञ्ज्ञा हि गर्भे| तस्य पुनरात्मनो जन्मानादित्वान्नोपपद्यते, तस्मान्न जात एवायमजातं गर्भं जनयति, अजातो ह्ययमजातं गर्भं जनयति; स चैव गर्भः कालान्तरेण बालयुवस्थविरभावान् प्राप्नोति, स यस्यां यस्यामवस्थायां वर्तते तस्यां तस्यां जातो भवति, या त्वस्य पुरस्कृतातस्यां जनिष्यमाणश्च, तस्मात् स एव जातश्चाजातश्च युगपद्भवति; यस्मिंश्चैतदुभयं सम्भवति जातत्वं जनिष्यमाणत्वं च स जातो जन्यते, स चैवानागतेष्ववस्थान्तरेष्वजातो जन्ययत्यात्मनाऽऽत्मानम्| सतो ह्यवस्थान्तरगमनमात्रमेव हि जन्म चोच्यते तत्र तत्र वयसि तस्यां तस्यामवस्थायां; यथा- सतामेव शुक्रशोणितजीवानां प्राक् संयोगाद्गर्भत्वं न भवति, तच्च संयोगाद्भवति; यथा- सतस्तस्यैव पुरुषस्य प्रागपत्यात् पितृत्वं न भवति, तच्चापत्याद्भवति; तथा सतस्तस्यैव गर्भस्य तस्यां तस्यामवस्थायां जातत्वमजातत्वं चोच्यते||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (9) · Śloka 9
ਨ ਖਲੁ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਨ ਚ ਮਾਤੁਰ੍ਨ ਪਿਤੁਰ੍ਨ ਚਾਤ੍ਮਨਃ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇਸੁ ਯਥੇਸ੍ਟਕਾਰਿਤ੍ਵਮਸ੍ਤਿ; ਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਵਵਸ਼ਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ, ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾਤ੍, ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਚੈਸਾਂ ਕਰਣਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤਿ, ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਨ ਭਵਤਿ| ਯਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਕਰਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਰ ਯਥਾਬਲਮੇਵ ਯਥੇਸ੍ਟਕਾਰਿਤ੍ਵਮ੍, ਅਤੋਨ੍ਯਥਾ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ| ਨ ਚ ਕਰਣਦੋਸਾਦਕਰਣਮਾਤ੍ਮਾਸਮ੍ਭਵਤਿ ਗਰ੍ਭਜਨਨੇ, ਦਸ੍ਟਂ ਚੇਸ੍ਟਾ ਯੋਨਿਰੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਮੋਕ੍ਸਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਵਿਦ੍ਭਿਰਾਤ੍ਮਾਯਤ੍ਤਮ੍| ਨਹ੍ਯਨ੍ਯਃ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ ਕਰ੍ਤਾ| ਨ ਚਾਨ੍ਯਤੋ ਗਰ੍ਭੋ ਜਾਯਤੇ ਜਾਯਮਾਨਃ, ਨਾਙ੍ਕੁਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਬੀਜਾਤ੍||੯||
View original
न खलु गर्भस्य न च मातुर्न पितुर्न चात्मनः सर्वभावेषु यथेष्टकारित्वमस्ति; ते किञ्चित् स्ववशात् कुर्वन्ति, किञ्चित् कर्मवशात्, क्वचिच्चैषां करणशक्तिर्भवति, क्वचिन्न भवति| यत्र सत्त्वादिकरणसम्पत्तत्र यथाबलमेव यथेष्टकारित्वम्, अतोऽन्यथा विपर्ययः| न च करणदोषादकरणमात्मासम्भवति गर्भजनने, दृष्टं चेष्टा योनिरैश्वर्यं मोक्षश्चात्मविद्भिरात्मायत्तम्| नह्यन्यः सुखदुःखयोः कर्ता| न चान्यतो गर्भो जायते जायमानः, नाङ्कुरोत्पत्तिरबीजात्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (10) · Śloka 10
ਯਾਨਿ ਤੁ ਖਲ੍ਵਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਨਿ, ਯਾਨਿ ਚਾਸ੍ਯਾਤ੍ਮਤਃ ਸਮ੍ਭਵਤਃ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਾਨ੍ਯਨੁਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ਤਦ੍ਯਥਾ- ਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਯੋਨਿਸੂਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਾਯੁਰਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਂ ਮਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨੌ ਪ੍ਰੇਰਣਂ ਧਾਰਣਮਾਕਤਿਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਵਿਸ਼ੇਸਾਃ ਸੁਖਦੁਃਖੇ ਇਚ੍ਛਾਦ੍ਵੇਸੌ ਚੇਤਨਾ ਧਤਿਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਮਤਿਰਹਙ੍ਕਾਰਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਸ਼੍ਚੇਤਿ (ਆਤ੍ਮਜਾਨਿ)||੧੦||
View original
यानि तु खल्वस्य गर्भस्यात्मजानि, यानि चास्यात्मतः सम्भवतः सम्भवन्ति, तान्यनुव्याख्यास्यामः तद्यथा- तासु तासु योनिषूत्पत्तिरायुरात्मज्ञानं मन इन्द्रियाणि प्राणापानौ प्रेरणं धारणमाकृतिस्वरवर्णविशेषाः सुखदुःखे इच्छाद्वेषौ चेतना धृतिर्बुद्धिः स्मृतिरहङ्कारः प्रयत्नश्चेति (आत्मजानि)||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (11) · Śloka 11
ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜਸ਼੍ਚਾਯਂ ਗਰ੍ਭਃ| ਨਹ੍ਯਸਾਤ੍ਮ੍ਯਸੇਵਿਤ੍ਵਮਨ੍ਤਰੇਣ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਰੁਸਯੋਰ੍ਵਨ੍ਧ੍ਯਤ੍ਵਮਸ੍ਤਿ, ਗਰ੍ਭੇਸੁ ਵਾਪ੍ਯਨਿਸ੍ਟੋ ਭਾਵਃ| ਯਾਵਤ੍ ਖਲ੍ਵਸਾਤ੍ਮ੍ਯਸੇਵਿਨਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਰੁਸਾਣਾਂ ਤ੍ਰਯੋ ਦੋਸਾਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਾਃ ਸ਼ਰੀਰਮੁਪਸਰ੍ਪਨ੍ਤੋ ਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯੋਪਘਾਤਾਯੋਪਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਤਾਵਤ੍ ਸਮਰ੍ਥਾ ਗਰ੍ਭਜਨਨਾਯ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਸੇਵਿਨਾਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਰੁਸਾਣਾਮਨੁਪਹਤਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਾਨਾਮਤਕਾਲੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਾਂ ਜੀਵਸ੍ਯਾਨਵਕ੍ਰਮਣਾਦ੍ਗਰ੍ਭਾ ਨ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ| ਨਹਿ ਕੇਵਲਂ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜ ਏਵਾਯਂ ਗਰ੍ਭਃ, ਸਮੁਦਯੋਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਯਾਨਿ ਖਲ੍ਵਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜਾਨਿ, ਯਾਨਿ ਚਾਸ੍ਯ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਤਃ ਸਮ੍ਭਵਤਃ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਾਨ੍ਯਨੁਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਆਰੋਗ੍ਯਮਨਾਲਸ੍ਯਮਲੋਲੁਪਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਰਸਾਦਃ ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਬੀਜਸਮ੍ਪਤ੍ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚੇਤਿ (ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜਾਨਿ)||੧੧||
View original
सात्म्यजश्चायं गर्भः| नह्यसात्म्यसेवित्वमन्तरेण स्त्रीपुरुषयोर्वन्ध्यत्वमस्ति, गर्भेषु वाऽप्यनिष्टो भावः| यावत् खल्वसात्म्यसेविनां स्त्रीपुरुषाणां त्रयो दोषाः प्रकुपिताः शरीरमुपसर्पन्तो न शुक्रशोणितगर्भाशयोपघातायोपपद्यन्ते, तावत् समर्था गर्भजननाय भवन्ति| सात्म्यसेविनां पुनः स्त्रीपुरुषाणामनुपहतशुक्रशोणितगर्भाशयानामृतकाले सन्निपतितानां जीवस्यानवक्रमणाद्गर्भा न प्रादुर्भवन्ति| नहि केवलं सात्म्यज एवायं गर्भः, समुदयोऽत्र कारणमुच्यते| यानि खल्वस्य गर्भस्य सात्म्यजानि, यानि चास्य सात्म्यतः सम्भवतः सम्भवन्ति, तान्यनुव्याख्यास्यामः; तद्यथा- आरोग्यमनालस्यमलोलुपत्वमिन्द्रियप्रसादः स्वरवर्णबीजसम्पत् प्रहर्षभूयस्त्वं चेति (सात्म्यजानि)||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (12) · Śloka 12
ਰਸਜਸ਼੍ਚਾਯਂ ਗਰ੍ਭਃ| ਨ ਹਿ ਰਸਾਦਤੇ ਮਾਤੁਃ ਪ੍ਰਾਣਯਾਤ੍ਰਾਪਿ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਗਰ੍ਭਜਨ੍ਮ| ਨ ਚੈਵਾਸਮ੍ਯਗੁਪਯੁਜ੍ਯਮਾਨਾ ਰਸਾ ਗਰ੍ਭਮਭਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਕੇਵਲਂ ਸਮ੍ਯਗੁਪਯੋਗਾਦੇਵ ਰਸਾਨਾਂ ਗਰ੍ਭਾਭਿਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤਿ, ਸਮੁਦਾਯੋਪ੍ਯਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਯਾਨਿ ਤੁ ਖਲ੍ਵਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਰਸਜਾਨਿ, ਯਾਨਿ ਚਾਸ੍ਯ ਰਸਤਃ ਸਮ੍ਭਵਤਃ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਾਨ੍ਯਨੁਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯਾਭਿਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤਿਰਭਿਵਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨੁਬਨ੍ਧਸ੍ਤਪ੍ਤਿਃ ਪੁਸ੍ਟਿਰੁਤ੍ਸਾਹਸ਼੍ਚੇਤਿ (ਰਸਜਾਨਿ)||੧੨||
View original
रसजश्चायं गर्भः| न हि रसादृते मातुः प्राणयात्राऽपि स्यात्, किं पुनर्गर्भजन्म| न चैवासम्यगुपयुज्यमाना रसा गर्भमभिनिर्वर्तयन्ति, न च केवलं सम्यगुपयोगादेव रसानां गर्भाभिनिर्वृत्तिर्भवति, समुदायोऽप्यत्र कारणमुच्यते| यानि तु खल्वस्य गर्भस्य रसजानि, यानि चास्य रसतः सम्भवतः सम्भवन्ति, तान्यनुव्याख्यास्यामः; तद्यथा- शरीरस्याभिनिर्वृत्तिरभिवृद्धिः प्राणानुबन्धस्तृप्तिः पुष्टिरुत्साहश्चेति (रसजानि)||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (13) · Śloka 13
ਅਸ੍ਤਿ ਖਲੁ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮੌਪਪਾਦੁਕਂ; ਯਜ੍ਜੀਵਂ ਸ੍ਪਕ੍ਸ਼ਰੀਰੇਣਾਭਿਸਮ੍ਬਧ੍ਨਾਤਿ, ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਗਮਨਪੁਰਸ੍ਕਤੇ ਸ਼ੀਲਮਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਵਰ੍ਤਤੇ, ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਵਿਪਰ੍ਯਸ੍ਯਤੇ, ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯੁਪਤਪ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਬਲਂ ਹੀਯਤੇ, ਵ੍ਯਾਧਯ ਆਪ੍ਯਾਯ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਧੀਨਃ ਪ੍ਰਾਣਾਞ੍ਜਹਾਤਿ, ਯਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮਭਿਗ੍ਰਾਹਕਂ ਚ ‘ਮਨ’ ਇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ; ਤਤ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਮਾਖ੍ਯਾਯਤੇ- ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ, ਰਾਜਸਂ, ਤਾਮਸਮਿਤਿ| ਯੇਨਾਸ੍ਯ ਖਲੁ ਮਨੋ ਭੂਯਿਸ੍ਠਂ, ਤੇਨ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਮਾਜਾਤੌ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੋਗੋ ਭਵਤਿ; ਯਦਾ ਤੁ ਤੇਨੈਵ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਸਂਯੁਜ੍ਯਤੇ, ਤਦਾ ਜਾਤੇਰਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਯਾ ਅਪਿ ਸ੍ਮਰਤਿ| ਸ੍ਮਾਰ੍ਤਂ ਹਿ ਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਮਨਸੋਨੁਬਨ੍ਧਾਦਨੁਵਰ੍ਤਤੇ, ਯਸ੍ਯਾਨੁਵਤ੍ਤਿਂ ਪੁਰਸ੍ਕਤ੍ਯ ਪੁਰੁਸੋ ‘ਜਾਤਿਸ੍ਮਰ’ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਯਾਨਿ ਖਲ੍ਵਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵਜਾਨਿ, ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਸਮ੍ਭਵਤਃ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਾਨ੍ਯਨੁਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਭਕ੍ਤਿਃ ਸ਼ੀਲਂ ਸ਼ੌਚਂ ਦ੍ਵੇਸਃ ਸ੍ਮਤਿਰ੍ਮੋਹਸ੍ਤ੍ਯਾਗੋ ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਂ ਸ਼ੌਰ੍ਯਂ ਭਯਂ ਕ੍ਰੋਧਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰੋਤ੍ਸਾਹਸ੍ਤੈਕ੍ਸ੍ਣ੍ਯਂ ਮਾਰ੍ਦਵਂ ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯਮਨਵਸ੍ਥਿਤਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯੇਵਮਾਦਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ, ਤੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਿਕਾਰਾ ਯਾਨੁਤ੍ਤਰਕਾਲਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਭੇਦਮਧਿਕਤ੍ਯੋਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ| ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਿ ਖਲੁ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੇਕਪੁਰੁਸੇ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਕਕਾਲਮ੍, ਏਕਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਯੋਵਤ੍ਤ੍ਯਾਹ ||੧੩||
View original
अस्ति खलु सत्त्वमौपपादुकं; यज्जीवं स्पृक्शरीरेणाभिसम्बध्नाति, यस्मिन्नपगमनपुरस्कृते शीलमस्य व्यावर्तते, भक्तिर्विपर्यस्यते, सर्वेन्द्रियाण्युपतप्यन्ते, बलं हीयते, व्याधय आप्याय्यन्ते, यस्माद्धीनः प्राणाञ्जहाति, यदिन्द्रियाणामभिग्राहकं च ‘मन’ इत्यभिधीयते; तत्त्रिविधमाख्यायते- शुद्धं, राजसं, तामसमिति| येनास्य खलु मनो भूयिष्ठं, तेन द्वितीयायामाजातौ सम्प्रयोगो भवति; यदा तु तेनैव शुद्धेन संयुज्यते, तदा जातेरतिक्रान्ताया अपि स्मरति| स्मार्तं हि ज्ञानमात्मनस्तस्यैव मनसोऽनुबन्धादनुवर्तते, यस्यानुवृत्तिं पुरस्कृत्य पुरुषो ‘जातिस्मर’ इत्युच्यते| यानि खल्वस्य गर्भस्य सत्त्वजानि, यान्यस्य सत्त्वतः सम्भवतः सम्भवन्ति, तान्यनुव्याख्यास्यामः; तद्यथा- भक्तिः शीलं शौचं द्वेषः स्मृतिर्मोहस्त्यागो मात्सर्यं शौर्यं भयं क्रोधस्तन्द्रोत्साहस्तैक्ष्ण्यं मार्दवं गाम्भीर्यमनवस्थितत्वमित्येवमादयश्चान्ये, ते सत्त्वविकारा यानुत्तरकालं सत्त्वभेदमधिकृत्योपदेक्ष्यामः| नानाविधानि खलु सत्त्वानि, तानि सर्वाण्येकपुरुषे भवन्ति, न च भवन्त्येककालम्, एकं तु प्रायोवृत्त्याऽऽह ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (14) · Śloka 14
ਏਵਮਯਂ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਾਮੇਸਾਂ ਗਰ੍ਭਕਰਾਣਾਂ ਭਾਵਾਨਾਂ ਸਮੁਦਾਯਾਦਭਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਤੇ ਗਰ੍ਭਃ; ਯਥਾ- ਕੂਟਾਗਾਰਂ ਨਾਨਾਦ੍ਰਵ੍ਯਸਮੁਦਾਯਾਤ੍, ਯਥਾ ਵਾ- ਰਥੋ ਨਾਨਾਰਥਾਙ੍ਗਸਮੁਦਾਯਾਤ੍; ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਦਵੋਚਾਮ- ਮਾਤਜਸ਼੍ਚਾਯਂ ਗਰ੍ਭਃ, ਪਿਤਜਸ਼੍ਚ, ਆਤ੍ਮਜਸ਼੍ਚ, ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜਸ਼੍ਚ, ਰਸਜਸ਼੍ਚ, ਅਸ੍ਤਿ ਚ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮੌਪਪਾਦੁਕਮਿਤਿ (ਹੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ)||੧੪||
View original
एवमयं नानाविधानामेषां गर्भकराणां भावानां समुदायादभिनिर्वर्तते गर्भः; यथा- कूटागारं नानाद्रव्यसमुदायात्, यथा वा- रथो नानारथाङ्गसमुदायात्; तस्मादेतदवोचाम- मातृजश्चायं गर्भः, पितृजश्च, आत्मजश्च, सात्म्यजश्च, रसजश्च, अस्ति च सत्त्वमौपपादुकमिति (होवाच भगवानात्रेयः)||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (15) · Śloka 15
ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਉਵਾਚ- ਯਦ੍ਯਯਮੇਸਾਂ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਾਂ ਗਰ੍ਭਕਰਾਣਾਂ ਭਾਵਾਨਾਂ ਸਮੁਦਾਯਾਦਭਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਤੇ ਗਰ੍ਭਃ ਕਥਮਯਂ ਸਨ੍ਧੀਯਤੇ, ਯਦਿ ਚਾਪਿ ਸਨ੍ਧੀਯਤੇ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਮੁਦਾਯਪ੍ਰਭਵਃ ਸਨ੍ ਗਰ੍ਭੋ ਮਨੁਸ੍ਯਵਿਗ੍ਰਹੇਣ ਜਾਯਤੇ, ਮਨੁਸ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮਨੁਸ੍ਯਪ੍ਰਭਵ ਉਚ੍ਯਤੇ; ਤਤ੍ਰ ਚੇਦਿਸ੍ਟਮੇਤਦ੍ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਨੁਸ੍ਯੋ ਮਨੁਸ੍ਯਪ੍ਰਭਵਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦੇਵ ਮਨੁਸ੍ਯਵਿਗ੍ਰਹੇਣ ਜਾਯਤੇ, ਯਥਾ- ਗੌਰ੍ਗੋਪ੍ਰਭਵਃ, ਯਥਾ- ਚਾਸ਼੍ਵੋਸ਼੍ਵਪ੍ਰਭਵ ਇਤਿ; ਏਵਂ ਸਤਿ ਯਦੁਕ੍ਤਮਗ੍ਰੇ ਸਮੁਦਯਾਤ੍ਮਕ ਇਤਿ ਤਦਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਯਦਿ ਚ ਮਨੁਸ੍ਯੋ ਮਨੁਸ੍ਯਪ੍ਰਭਵਃ, ਕਸ੍ਮਾਜ੍ਜਡਾਨ੍ਧਕੁਬ੍ਜਮੂਕਵਾਮਨਮਿਮ੍ਮਿਨਵ੍ਯਙ੍ਗੋਨ੍ਮਤ੍ਤਕੁਸ੍ਠਿਕਿਲਾਸਿਭ੍ਯੋ ਜਾਤਾਃ ਪਿਤਸਦਸ਼ਰੂਪਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਅਥਾਤ੍ਰਾਪਿ ਬੁਦ੍ਧਿਰੇਵਂ ਸ੍ਯਾਤ੍- ਸ੍ਵੇਨੈਵਾਯਮਾਤ੍ਮਾ ਚਕ੍ਸੁਸਾ ਰੂਪਾਣਿ ਵੇਤ੍ਤਿ, ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨ੍, ਘ੍ਰਾਣੇਨ ਗਨ੍ਧਾਨ੍, ਰਸਨੇਨ ਰਸਾਨ੍, ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍, ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਨੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਨ ਜਡਾਦਿਭ੍ਯੋ ਜਾਤਾਃ ਪਿਤਸਦਸ਼ਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਹਾਨਿਦੋਸਃ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸਤ੍ਸ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਜ੍ਞਃ ਸ੍ਯਾਦਸਤ੍ਸ੍ਵਜ੍ਞਃ; ਯਤ੍ਰ ਚੈਤਦੁਭਯਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਜ੍ਞਤ੍ਵਮਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਚ, ਸਵਿਕਾਰਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਾ | ਯਦਿ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿਭਿਰਾਤ੍ਮਾ ਵਿਸਯਾਨ੍ ਵੇਤ੍ਤਿ, ਨਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿਵਿਰਹਾਦਜ੍ਞਃ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਅਜ੍ਞਤ੍ਵਾਦਕਾਰਣਮ੍, ਅਕਾਰਣਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਨਾਤ੍ਮੇਤਿ ਵਾਗ੍ਵਸ੍ਤੁਮਾਤ੍ਰਮੇਤਦ੍ਵਚਨਮਨਰ੍ਥਂ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ (ਹੋਵਾਚ ਭਰਦ੍ਵਾਜਃ)||੧੫||
View original
भरद्वाज उवाच- यद्ययमेषां नानाविधानां गर्भकराणां भावानां समुदायादभिनिर्वर्तते गर्भः कथमयं सन्धीयते, यदि चापि सन्धीयते कस्मात् समुदायप्रभवः सन् गर्भो मनुष्यविग्रहेण जायते, मनुष्यश्च मनुष्यप्रभव उच्यते; तत्र चेदिष्टमेतद्यस्मान्मनुष्यो मनुष्यप्रभवस्तस्मादेव मनुष्यविग्रहेण जायते, यथा- गौर्गोप्रभवः, यथा- चाश्वोऽश्वप्रभव इति; एवं सति यदुक्तमग्रे समुदयात्मक इति तदयुक्तम्| यदि च मनुष्यो मनुष्यप्रभवः, कस्माज्जडान्धकुब्जमूकवामनमिम्मिनव्यङ्गोन्मत्तकुष्ठिकिलासिभ्यो जाताः पितृसदृशरूपा न भवन्ति| अथात्रापि बुद्धिरेवं स्यात्- स्वेनैवायमात्मा चक्षुषा रूपाणि वेत्ति, श्रोत्रेण शब्दान्, घ्राणेन गन्धान्, रसनेन रसान्, स्पर्शनेन स्पर्शान्, बुद्ध्या बोद्धव्यमित्यनेन हेतुना न जडादिभ्यो जाताः पितृसदृशा भवन्ति| अत्रापि प्रतिज्ञाहानिदोषः स्यात्, एवमुक्ते ह्यात्मा सत्स्विन्द्रियेषु ज्ञः स्यादसत्स्वज्ञः; यत्र चैतदुभयं सम्भवति ज्ञत्वमज्ञत्वं च, सविकारश्चात्मा | यदि च दर्शनादिभिरात्मा विषयान् वेत्ति, निरिन्द्रियो दर्शनादिविरहादज्ञः स्यात्, अज्ञत्वादकारणम्, अकारणत्वाच्च नात्मेति वाग्वस्तुमात्रमेतद्वचनमनर्थं स्यादिति (होवाच भरद्वाजः)||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (16) · Śloka 16
ਆਤ੍ਰੇਯ ਉਵਾਚ- ਪੁਰਸ੍ਤਾਦੇਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਂ- ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜੀਵਂ ਸ੍ਪਕ੍ਸ਼ਰੀਰੇਣਾਭਿਸਮ੍ਬਧ੍ਨਾਤੀਤਿ| ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਸਮੁਦਾਯਪ੍ਰਭਵਃ ਸਨ੍ ਸ ਗਰ੍ਭੋ ਮਨੁਸ੍ਯਵਿਗ੍ਰਹੇਣ ਜਾਯਤੇ, ਮਨੁਸ੍ਯੋ ਮਨੁਸ੍ਯਪ੍ਰਭਵ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ, ਤਦ੍ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ- ਭੂਤਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾ ਯੋਨਿਰ੍ਭਵਤਿ- ਜਰਾਯ੍ਵਣ੍ਡਸ੍ਵੇਦੋਦ੍ਭਿਦਃ| ਤਾਸਾਂ ਖਲੁ ਚਤਸਣਾਮਪਿ ਯੋਨੀਨਾਮੇਕੈਕਾ ਯੋਨਿਰਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਭੇਦਾ ਭਵਤਿ, ਭੂਤਾਨਾਮਾਕਤਿਵਿਸ਼ੇਸਾਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਜਰਾਯੁਜਾਨਾਮਣ੍ਡਜਾਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮੇਤੇ ਗਰ੍ਭਕਰਾ ਭਾਵਾ ਯਾਂ ਯਾਂ ਯੋਨਿਮਾਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਯੋਨੌ ਤਥਾਤਥਾਰੂਪਾ ਭਵਨ੍ਤਿ; ਯਥਾ- ਕਨਕਰਜਤਤਾਮ੍ਰਤ੍ਰਪੁਸੀਸਕਾਨ੍ਯਾਸਿਚ੍ਯਮਾਨਾਨਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਵਿਗ੍ਰਹੇਸੁ, ਤਾਨਿ ਯਦਾ ਮਨੁਸ੍ਯਬਿਮ੍ਬਮਾਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਦਾ ਮਨੁਸ੍ਯਵਿਗ੍ਰਹੇਣ ਜਾਯਨ੍ਤੇ, ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਮੁਦਾਯਪ੍ਰਭਾਵਃ ਸਨ੍ ਗਰ੍ਭੋ ਮਨੁਸ੍ਯਵਿਗ੍ਰਹੇਣ ਜਾਯਤੇ; ਮਨੁਸ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮਨੁਸ੍ਯਪ੍ਰਭਵ ਉਚ੍ਯਤੇ, ਤਦ੍ਯੋਨਿਤ੍ਵਾਤ੍||੧੬||
View original
आत्रेय उवाच- पुरस्तादेतत् प्रतिज्ञातं- सत्त्वं जीवं स्पृक्शरीरेणाभिसम्बध्नातीति| यस्मात्तु समुदायप्रभवः सन् स गर्भो मनुष्यविग्रहेण जायते, मनुष्यो मनुष्यप्रभव इत्युच्यते, तद्वक्ष्यामः- भूतानां चतुर्विधा योनिर्भवति- जराय्वण्डस्वेदोद्भिदः| तासां खलु चतसृणामपि योनीनामेकैका योनिरपरिसङ्ख्येयभेदा भवति, भूतानामाकृतिविशेषापरिसङ्ख्येयत्वात्| तत्र जरायुजानामण्डजानां च प्राणिनामेते गर्भकरा भावा यां यां योनिमापद्यन्ते, तस्यां तस्यां योनौ तथातथारूपा भवन्ति; यथा- कनकरजतताम्रत्रपुसीसकान्यासिच्यमानानि तेषु तेषु मधूच्छिष्टविग्रहेषु, तानि यदा मनुष्यबिम्बमापद्यन्ते तदा मनुष्यविग्रहेण जायन्ते, तस्मात् समुदायप्रभावः सन् गर्भो मनुष्यविग्रहेण जायते; मनुष्यश्च मनुष्यप्रभव उच्यते, तद्योनित्वात्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (17) · Śloka 17
ਯਚ੍ਚੋਕ੍ਤਂ- ਯਦਿ ਚ ਮਨੁਸ੍ਯੋ ਮਨੁਸ੍ਯਪ੍ਰਭਵਃ, ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਜਡਾਦਿਭ੍ਯੋ ਜਾਤਾਃ ਪਿਤਸਦਸ਼ਰੂਪਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ; ਤਤ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ- ਯਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਹ੍ਯਙ੍ਗਾਵਯਵਸ੍ਯ ਬੀਜੇ ਬੀਜ ਭਾਗ ਉਪਤਪ੍ਤੋ ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਙ੍ਗਾਵਯਵਸ੍ਯ ਵਿਕਤਿਰੁਪਜਾਯਤੇ, ਨੋਪਜਾਯਤੇ ਚਾਨੁਪਤਾਪਾਤ੍; ਤਸ੍ਮਾਦੁਭਯੋਪਪਤ੍ਤਿਰਪ੍ਯਤ੍ਰ| ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਾਨੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ, ਤੇਸਾਂ ਭਾਵਾਭਾਵਹੇਤੁਰ੍ਦੈਵਂ; ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨੈਕਾਨ੍ਤਤੋ ਜਡਾਦਿਭ੍ਯੋ ਜਾਤਾਃ ਪਿਤਸਦਸ਼ਰੂਪਾ ਭਵਨ੍ਤਿ||੧੭||
View original
यच्चोक्तं- यदि च मनुष्यो मनुष्यप्रभवः, कस्मान्न जडादिभ्यो जाताः पितृसदृशरूपा भवन्तीति; तत्रोच्यते- यस्य यस्य ह्यङ्गावयवस्य बीजे बीज भाग उपतप्तो भवति, तस्य तस्याङ्गावयवस्य विकृतिरुपजायते, नोपजायते चानुपतापात्; तस्मादुभयोपपत्तिरप्यत्र| सर्वस्य चात्मजानीन्द्रियाणि, तेषां भावाभावहेतुर्दैवं; तस्मान्नैकान्ततो जडादिभ्यो जाताः पितृसदृशरूपा भवन्ति||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (18) · Śloka 18
ਨ ਚਾਤ੍ਮਾ ਸਤ੍ਸ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਜ੍ਞਃ, ਅਸਤ੍ਸੁ ਵਾ ਭਵਤ੍ਯਜ੍ਞਃ; ਨ ਹ੍ਯਸਤ੍ਤ੍ਵਃ ਕਦਾਚਿਦਾਤ੍ਮਾ, ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਿਸ਼ੇਸਾਚ੍ਚੋਪਲਭ੍ਯਤੇ ਜ੍ਞਾਨਵਿਸ਼ੇਸ ਇਤਿ||੧੮||
View original
न चात्मा सत्स्विन्द्रियेषु ज्ञः, असत्सु वा भवत्यज्ञः; न ह्यसत्त्वः कदाचिदात्मा, सत्त्वविशेषाच्चोपलभ्यते ज्ञानविशेष इति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (19) · Śloka 20
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਨ ਕਰ੍ਤੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਭਾਵਾਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਯਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਭਾਵੈਃ ਸਾ ਵਿਨਾ ਤੈਰ੍ਨ ਵਰ੍ਤਤੇ||੧੯|| ਜਾਨਨ੍ਨਪਿ ਮਦੋਭਾਵਾਤ੍ ਕੁਮ੍ਭਕਨ੍ਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ|੨੦|
View original
भवन्ति चात्र- न कर्तुरिन्द्रियाभावात् कार्यज्ञानं प्रवर्तते| या क्रिया वर्तते भावैः सा विना तैर्न वर्तते||१९|| जानन्नपि मृदोऽभावात् कुम्भकृन्न प्रवर्तते|२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (20-21) · Śloka 22
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਚੇਦਮਧ੍ਯਾਤ੍ਮਮਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਬਲਂ ਮਹਤ੍||੨੦|| ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ ਸਙ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਮਨਃ ਸਙ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਚਞ੍ਚਲਮ੍| ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਮਾਤ੍ਮਜ੍ਞਃ ਸ੍ਵੇ ਜ੍ਞਾਨੇ ਪਰ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ||੨੧|| ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਵਹਿਤਜ੍ਞਾਨਃ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ ਪਰੀਕ੍ਸਤੇ|੨੨|
View original
श्रूयतां चेदमध्यात्ममात्मज्ञानबलं महत्||२०|| इन्द्रियाणि च सङ्क्षिप्य मनः सङ्क्षिप्य चञ्चलम्| प्रविश्याध्यात्ममात्मज्ञः स्वे ज्ञाने पर्यवस्थितः||२१|| सर्वत्रावहितज्ञानः सर्वभावान् परीक्षते|२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (22-24) · Śloka 24
ਗਹ੍ਣੀਸ੍ਵ ਚੇ(ਵੇ)ਦਮਪਰਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਵਿਨਿਰ੍ਣਯਮ੍||੨੨|| ਨਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਾਕ੍ਚੇਸ੍ਟਃ ਸੁਪ੍ਤਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਗਤੋ ਯਦਾ| ਵਿਸਯਾਨ੍ ਸੁਖਦੁਃਖੇ ਚ ਵੇਤ੍ਤਿ ਨਾਜ੍ਞੋਪ੍ਯਤਃ ਸ੍ਮਤਃ||੨੩|| ਨਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਦਤੇ ਚੈਕਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਨ ਹ੍ਯੇਕੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਭਾਵੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਨਾਪ੍ਯਹੇਤੁਕਃ||੨੪||
View original
गृह्णीष्व चे(वे)दमपरं भरद्वाज विनिर्णयम्||२२|| निवृत्तेन्द्रियवाक्चेष्टः सुप्तः स्वप्नगतो यदा| विषयान् सुखदुःखे च वेत्ति नाज्ञोऽप्यतः स्मृतः||२३|| नात्मज्ञानादृते चैकं ज्ञानं किञ्चित् प्रवर्तते| न ह्येको वर्तते भावो वर्तते नाप्यहेतुकः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (25) · Śloka 25
ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਕਤਿਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਾ ਦ੍ਰਸ੍ਟਾ ਕਾਰਣਮੇਵ ਚ| ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਨਿਰ੍ਣੀਤਂ ਜਹਿ ਸਂਸ਼ਯਮ੍||੨੫||
View original
तस्माज्ज्ञः प्रकृतिश्चात्मा द्रष्टा कारणमेव च| सर्वमेतद्भरद्वाज निर्णीतं जहि संशयम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (26-27) · Śloka 27
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੌ- ਹੇਤੁਰ੍ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤੌ ਵਦ੍ਧੌ ਜਨ੍ਮਨਿ ਚੈਵ ਯਃ| ਪੁਨਰ੍ਵਸੁਮਤਿਰ੍ਯਾ ਚ ਭਰਦ੍ਵਾਜਮਤਿਸ਼੍ਚ ਯਾ||੨੬|| ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਪ੍ਰਤਿਸੇਧਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਦਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਨਿਰ੍ਣਯਃ| ਗਰ੍ਭਾਵਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਖੁਡ੍ਡੀਕਾਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਮ੍||੨੭||
View original
तत्र श्लोकौ- हेतुर्गर्भस्य निर्वृत्तौ वृद्धौ जन्मनि चैव यः| पुनर्वसुमतिर्या च भरद्वाजमतिश्च या||२६|| प्रतिज्ञाप्रतिषेधश्च विशदश्चात्मनिर्णयः| गर्भावक्रान्तिमुद्दिश्य खुड्डीकां तत्प्रकाशितम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇ ਖੁਡ੍ਡੀਕਾਗਰ੍ਭਾਵਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ਼ਾਰੀਰਂ ਨਾਮ ਤਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते शारीरस्थाने खुड्डीकागर्भावक्रान्तिशारीरं नाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon