Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋਤੁਲ੍ਯਗੋਤ੍ਰੀਯਂ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातोऽतुल्यगोत्रीयं शारीरं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
2. atulyagōtrīyaśārīram
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਅਤੁਲ੍ਯਗੋਤ੍ਰਸ੍ਯ ਰਜਃਕ੍ਸਯਾਨ੍ਤੇ ਰਹੋਵਿਸਸ੍ਟਂ ਮਿਥੁਨੀਕਤਸ੍ਯ| ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਸ੍ਪਾਤ੍ਪ੍ਰਭਵਂ ਚ ਸਡ੍ਭ੍ਯੋ ਯਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਗਰ੍ਭਤ੍ਵਮੁਪੈਤਿ ਪੁਂਸਃ||੩||
View original
अतुल्यगोत्रस्य रजःक्षयान्ते रहोविसृष्टं मिथुनीकृतस्य| किं स्याच्चतुष्पात्प्रभवं च षड्भ्यो यत् स्त्रीषु गर्भत्वमुपैति पुंसः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਤਦਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਧੀਰਾ ਯਦ੍ਧੀਯਤੇ ਗਰ੍ਭਸਮੁਦ੍ਭਵਾਯ| ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਨਿਭੂਮ੍ਯਬ੍ਗੁਣਪਾਦਵਤ੍ਤਤ੍ ਸਡ੍ਭ੍ਯੋ ਰਸੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਭਵਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯ||੪||
View original
शुक्रं तदस्य प्रवदन्ति धीरा यद्धीयते गर्भसमुद्भवाय| वाय्वग्निभूम्यब्गुणपादवत्तत् षड्भ्यो रसेभ्यः प्रभवश्च तस्य||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਦੇਹਃ ਸਮਯੇ ਸੁਖਂ ਚ ਗਰ੍ਭਃ ਕਥਂ ਕੇਨ ਚ ਜਾਯਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀ| ਗਰ੍ਭਂ ਚਿਰਾਦ੍ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਸਪ੍ਰਜਾਪਿ ਭੂਤ੍ਵਾਥਵਾ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਕੇਨ ਗਰ੍ਭਃ||੫||
View original
सम्पूर्णदेहः समये सुखं च गर्भः कथं केन च जायते स्त्री| गर्भं चिराद्विन्दति सप्रजाऽपि भूत्वाऽथवा नश्यति केन गर्भः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6-10) · Śloka 10
ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸਗਾਤ੍ਮਾਸ਼ਯਕਾਲਸਮ੍ਪਦ੍ ਯਸ੍ਯੋਪਚਾਰਸ਼੍ਚ ਹਿਤੈਸ੍ਤਥਾਨ੍ਨੈਃ | ਗਰ੍ਭਸ਼੍ਚ ਕਾਲੇ ਚ ਸੁਖੀ ਸੁਖਂ ਚ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਸਮ੍ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਦੇਹਃ||੬|| ਯੋਨਿਪ੍ਰਦੋਸਾਨ੍ਮਨਸੋਭਿਤਾਪਾਚ੍ਛੁਕ੍ਰਾਸਗਾਹਾਰਵਿਹਾਰਦੋਸਾਤ੍| ਅਕਾਲਯੋਗਾਦ੍ਬਲਸਙ੍ਕ੍ਸਯਾਚ੍ਚ ਗਰ੍ਭਂ ਚਿਰਾਦ੍ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਸਪ੍ਰਜਾਪਿ||੭|| ਅਸਙ੍ਗਿਰੁਦ੍ਧਂ ਪਵਨੇਨ ਨਾਰ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਬੁਧਾਃ ਕਦਾਚਿਤ੍| ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਹਿ ਕਰੋਤਿ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦਸਗਸ੍ਰਵਿ ਵਿਵਰ੍ਧਮਾਨਮ੍||੮|| ਤਦਗ੍ਨਿਸੂਰ੍ਯਸ਼੍ਰਮਸ਼ੋਕਰੋਗੈਰੂਸ੍ਣਾਨ੍ਨਪਾਨੈਰਥਵਾ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਮ੍| ਦਸ੍ਟ੍ਵਾਸਗੇਕਂ ਨ ਚ ਗਰ੍ਭਸਞ੍ਜ੍ਞਂ ਕੇਚਿਨ੍ਨਰਾ ਭੂਤਹਤਂ ਵਦਨ੍ਤਿ||੯|| ਓਜੋਸ਼ਨਾਨਾਂ ਰਜਨੀਚਰਾਣਾਮਾਹਾਰਹੇਤੋਰ੍ਨ ਸ਼ਰੀਰਮਿਸ੍ਟਮ੍| ਗਰ੍ਭਂ ਹਰੇਯੁਰ੍ਯਦਿ ਤੇ ਨ ਮਾਤੁਰ੍ਲਬ੍ਧਾਵਕਾਸ਼ਾ ਨ ਹਰੇਯੁਰੋਜਃ||੧੦||
View original
शुक्रासृगात्माशयकालसम्पद् यस्योपचारश्च हितैस्तथाऽन्नैः | गर्भश्च काले च सुखी सुखं च सञ्जायते सम्परिपूर्णदेहः||६|| योनिप्रदोषान्मनसोऽभितापाच्छुक्रासृगाहारविहारदोषात्| अकालयोगाद्बलसङ्क्षयाच्च गर्भं चिराद्विन्दति सप्रजाऽपि||७|| असृङ्गिरुद्धं पवनेन नार्या गर्भं व्यवस्यन्त्यबुधाः कदाचित्| गर्भस्य रूपं हि करोति तस्यास्तदसृगस्रवि विवर्धमानम्||८|| तदग्निसूर्यश्रमशोकरोगैरूष्णान्नपानैरथवा प्रवृत्तम्| दृष्ट्वाऽसृगेकं न च गर्भसञ्ज्ञं केचिन्नरा भूतहृतं वदन्ति||९|| ओजोशनानां रजनीचराणामाहारहेतोर्न शरीरमिष्टम्| गर्भं हरेयुर्यदि ते न मातुर्लब्धावकाशा न हरेयुरोजः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11) · Śloka 11
ਕਨ੍ਯਾਂ ਸੁਤਂ ਵਾ ਸਹਿਤੌ ਪਥਗ੍ਵਾ ਸੁਤੌ ਸੁਤੇ ਵਾ ਤਨਯਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍ ਵਾ| ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਸੂਤੇ ਸੁਚਿਰੇਣ ਗਰ੍ਭਮੇਕੋਭਿਵਦ੍ਧਿਂ ਚ ਯਮੇਭ੍ਯੁਪੈਤਿ||੧੧||
View original
कन्यां सुतं वा सहितौ पृथग्वा सुतौ सुते वा तनयान् बहून् वा| कस्मात् प्रसूते सुचिरेण गर्भमेकोऽभिवृद्धिं च यमेऽभ्युपैति||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (12-16) · Śloka 16
ਰਕ੍ਤੇਨ ਕਨ੍ਯਾਮਧਿਕੇਨ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਣ ਤੇਨ ਦ੍ਵਿਵਿਧੀਕਤੇਨ| ਬੀਜੇਨ ਕਨ੍ਯਾਂ ਚ ਸੁਤਂ ਚ ਸੂਤੇ ਯਥਾਸ੍ਵਬੀਜਾਨ੍ਯਤਰਾਧਿਕੇਨ||੧੨|| ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਧਿਕਂ ਦ੍ਵੈਧਮੁਪੈਤਿ ਬੀਜਂ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸੁਤੌ ਸਾ ਸਹਿਤੌ ਪ੍ਰਸੂਤੇ| ਰਕ੍ਤਾਧਿਕਂ ਵਾ ਯਦਿ ਭੇਦਮੇਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਸੁਤੇ ਸਾ ਸਹਿਤੇ ਪ੍ਰਸੂਤੇ||੧੩|| ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਯਾਵਦ੍ਬਹੁਧਾ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਰ੍ਤਵਂ ਵਾਯੁਰਤਿਪ੍ਰਵਦ੍ਧਃ| ਤਾਵਨ੍ਤ੍ਯਪਤ੍ਯਾਨਿ ਯਥਾਵਿਭਾਗਂ ਕਰ੍ਮਾਤ੍ਮਕਾਨ੍ਯਸ੍ਵਵਸ਼ਾਤ੍ ਪ੍ਰਸੂਤੇ||੧੪|| ਆਹਾਰਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਦਾ ਨ ਗਰ੍ਭਃ ਸ਼ੋਸਂ ਸਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਿਂ ਵਾ| ਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਸੂਤੇ ਸੁਚਿਰੇਣ ਗਰ੍ਭਂ ਪੁਸ੍ਟੋ ਯਦਾ ਵਰ੍ਸਗਣੈਰਪਿ ਸ੍ਯਾਤ੍||੧੫|| ਕਰ੍ਮਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਸਮਾਂਸ਼ਭੇਦਾਚ੍ਛੁਕ੍ਰਾਸਜੋਰ੍ਵਦ੍ਧਿਮੁਪੈਤਿ ਕੁਕ੍ਸੌ| ਏਕੋਧਿਕੋ ਨ੍ਯੂਨਤਰੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਏਵਂ ਯਮੇਪ੍ਯਭ੍ਯਧਿਕੋ ਵਿਸ਼ੇਸਃ||੧੬||
View original
रक्तेन कन्यामधिकेन पुत्रं शुक्रेण तेन द्विविधीकृतेन| बीजेन कन्यां च सुतं च सूते यथास्वबीजान्यतराधिकेन||१२|| शुक्राधिकं द्वैधमुपैति बीजं यस्याः सुतौ सा सहितौ प्रसूते| रक्ताधिकं वा यदि भेदमेति द्विधा सुते सा सहिते प्रसूते||१३|| भिनत्ति यावद्बहुधा प्रपन्नः शुक्रार्तवं वायुरतिप्रवृद्धः| तावन्त्यपत्यानि यथाविभागं कर्मात्मकान्यस्ववशात् प्रसूते||१४|| आहारमाप्नोति यदा न गर्भः शोषं समाप्नोति परिस्रुतिं वा| तं स्त्री प्रसूते सुचिरेण गर्भं पुष्टो यदा वर्षगणैरपि स्यात्||१५|| कर्मात्मकत्वाद्विषमांशभेदाच्छुक्रासृजोर्वृद्धिमुपैति कुक्षौ| एकोऽधिको न्यूनतरो द्वितीय एवं यमेऽप्यभ्यधिको विशेषः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (17) · Śloka 17
ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵਿਰੇਤਾਃ ਪਵਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਵਾ ਸਂਸ੍ਕਾਰਵਾਹੀ ਨਰਨਾਰਿਸਣ੍ਡੌ| ਵਕ੍ਰੀ ਤਥੇਰ੍ਸ੍ਯਾਭਿਰਤਿਃ ਕਥਂ ਵਾ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਵਾਤਿਕਸਣ੍ਡਕੋ ਵਾ||੧੭||
View original
कस्माद्द्विरेताः पवनेन्द्रियो वा संस्कारवाही नरनारिषण्डौ| वक्री तथेर्ष्याभिरतिः कथं वा सञ्जायते वातिकषण्डको वा||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (18-21) · Śloka 21
ਬੀਜਾਤ੍ ਸਮਾਂਸ਼ਾਦੁਪਤਪ੍ਤਬੀਜਾਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਸਲਿਙ੍ਗੀ ਭਵਤਿ ਦ੍ਵਿਰੇਤਾਃ| ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸ਼ਯਂ ਗਰ੍ਭਗਤਸ੍ਯ ਹਤ੍ਵਾ ਕਰੋਤਿ ਵਾਯੁਃ ਪਵਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਵਮ੍||੧੮|| ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸ਼ਯਦ੍ਵਾਰਵਿਘਟ੍ਟਨੇਨ ਸਂਸ੍ਕਾਰਵਾਹਂ ਕੁਰੁਤੇਨਿਲਸ਼੍ਚ| ਮਨ੍ਦਾਲ੍ਪਬੀਜਾਵਬਲਾਵਹਰ੍ਸੌ ਕ੍ਲੀਬੌ ਚ ਹੇਤੁਰ੍ਵਿਕਤਿਦ੍ਵਯਸ੍ਯ||੧੯|| ਮਾਤੁਰ੍ਵ੍ਯਵਾਯਪ੍ਰਤਿਘੇਨ ਵਕ੍ਰੀ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬੀਜਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਤਯਾ ਪਿਤੁਸ਼੍ਚ| ਈਰ੍ਸ੍ਯਾਭਿਭੂਤਾਵਪਿ ਮਨ੍ਦਹਰ੍ਸਾਵੀਰ੍ਸ੍ਯਾਰਤੇਰੇਵ ਵਦਨ੍ਤਿ ਹੇਤੁਮ੍||੨੦|| ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਨਿਦੋਸਾਦ੍ਵਸਣੌ ਤੁ ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਂ ਗਤੌ ਵਾਤਿਕਸਣ੍ਡਕਃ ਸਃ| ਇਤ੍ਯੇਵਮਸ੍ਟੌ ਵਿਕਤਿਪ੍ਰਕਾਰਾਃ ਕਰ੍ਮਾਤ੍ਮਕਾਨਾਮੁਪਲਕ੍ਸਣੀਯਾਃ||੨੧||
View original
बीजात् समांशादुपतप्तबीजात् स्त्रीपुंसलिङ्गी भवति द्विरेताः| शुक्राशयं गर्भगतस्य हत्वा करोति वायुः पवनेन्द्रियत्वम्||१८|| शुक्राशयद्वारविघट्टनेन संस्कारवाहं कुरुतेऽनिलश्च| मन्दाल्पबीजावबलावहर्षौ क्लीबौ च हेतुर्विकृतिद्वयस्य||१९|| मातुर्व्यवायप्रतिघेन वक्री स्याद्बीजदौर्बल्यतया पितुश्च| ईर्ष्याभिभूतावपि मन्दहर्षावीर्ष्यारतेरेव वदन्ति हेतुम्||२०|| वाय्वग्निदोषाद्वृषणौ तु यस्य नाशं गतौ वातिकषण्डकः सः| इत्येवमष्टौ विकृतिप्रकाराः कर्मात्मकानामुपलक्षणीयाः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (22) · Śloka 22
ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਸਦ੍ਯੋਨੁਗਤਸ੍ਯ ਕੁਕ੍ਸੌ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਨ੍ਨਪੁਂਸਾਮੁਦਰਸ੍ਥਿਤਾਨਾਮ੍| ਕਿਂ ਲਕ੍ਸਣਂ? ਕਾਰਣਮਿਸ੍ਯਤੇ ਕਿਂ ਸਰੂਪਤਾਂ ਯੇਨ ਚ ਯਾਤ੍ਯਪਤ੍ਯਮ੍||੨੨||
View original
गर्भस्य सद्योऽनुगतस्य कुक्षौ स्त्रीपुन्नपुंसामुदरस्थितानाम्| किं लक्षणं? कारणमिष्यते किं सरूपतां येन च यात्यपत्यम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (23-27) · Śloka 27
ਨਿਸ੍ਠੀਵਿਕਾ ਗੌਰਵਮਙ੍ਗਸਾਦਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਪ੍ਰਹਰ੍ਸੌ ਹਦਯੇ ਵ੍ਯਥਾ ਚ| ਤਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਬੀਜਗ੍ਰਹਣਂ ਚ ਯੋਨ੍ਯਾਂ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਸਦ੍ਯੋਨੁਗਤਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਮ੍||੨੩|| ਸਵ੍ਯਾਙ੍ਗਚੇਸ੍ਟਾ ਪੁਰੁਸਾਰ੍ਥਿਨੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਪ੍ਨਪਾਨਾਸ਼ਨਸ਼ੀਲਚੇਸ੍ਟਾ| ਸਵ੍ਯਾਤ੍ਤਗਰ੍ਭਾ ਨ ਚ ਵਤ੍ਤਗਰ੍ਭਾ ਸਵ੍ਯਪ੍ਰਦੁਗ੍ਧਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮੇਵ ਸੂਤੇ||੨੪|| ਪੁਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਤੋ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰਲਿਙ੍ਗਾ ਪ੍ਰਕਤਿਂ ਤਤੀਯਾਮ੍| ਗਰ੍ਭੋਪਪਤ੍ਤੌ ਤੁ ਮਨਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਯਂ ਜਨ੍ਤੁਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਤਤ੍ਸਦਸ਼ਂ ਪ੍ਰਸੂਤੇ||੨੫|| ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਮਾਤਾਪਿਤਸਮ੍ਭਵਾਨਿ| ਆਹਾਰਜਾਨ੍ਯਾਤ੍ਮਕਤਾਨਿ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਦੇਹੇ||੨੬|| ਤੇਸਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਬਲਵਨ੍ਤਿ ਯਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਮਾਤਾਪਿਤਕਰ੍ਮਜਾਨਿ| ਤਾਨਿ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯੇਤ੍ ਸਦਸ਼ਤ੍ਵਹੇਤੁਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਥਾਨੂਕਮਪਿ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯੇਤ੍||੨੭||
View original
निष्ठीविका गौरवमङ्गसादस्तन्द्राप्रहर्षौ हृदये व्यथा च| तृप्तिश्च बीजग्रहणं च योन्यां गर्भस्य सद्योऽनुगतस्य लिङ्गम्||२३|| सव्याङ्गचेष्टा पुरुषार्थिनी स्त्री स्त्रीस्वप्नपानाशनशीलचेष्टा| सव्यात्तगर्भा न च वृत्तगर्भा सव्यप्रदुग्धा स्त्रियमेव सूते||२४|| पुत्रं त्वतो लिङ्गविपर्ययेण व्यामिश्रलिङ्गा प्रकृतिं तृतीयाम्| गर्भोपपत्तौ तु मनः स्त्रिया यं जन्तुं व्रजेत्तत्सदृशं प्रसूते||२५|| गर्भस्य चत्वारि चतुर्विधानि भूतानि मातापितृसम्भवानि| आहारजान्यात्मकृतानि चैव सर्वस्य सर्वाणि भवन्ति देहे||२६|| तेषां विशेषाद्बलवन्ति यानि भवन्ति मातापितृकर्मजानि| तानि व्यवस्येत् सदृशत्वहेतुं सत्त्वं यथानूकमपि व्यवस्येत्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (28) · Śloka 28
ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਿਕਤਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤੇ ਹੀਨਾਧਿਕਾਙ੍ਗੀਂ ਵਿਕਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਂ ਵਾ| ਦੇਹਾਤ੍ ਕਥਂ ਦੇਹਮੁਪੈਤਿ ਚਾਨ੍ਯਮਾਤ੍ਮਾ ਸਦਾ ਕੈਰਨੁਬਧ੍ਯਤੇ ਚ||੨੮||
View original
कस्मात् प्रजां स्त्री विकृतां प्रसूते हीनाधिकाङ्गीं विकलेन्द्रियां वा| देहात् कथं देहमुपैति चान्यमात्मा सदा कैरनुबध्यते च||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (29-30) · Śloka 30
ਬੀਜਾਤ੍ਮਕਰ੍ਮਾਸ਼ਯਕਾਲਦੋਸੈਰ੍ਮਾਤੁਸ੍ਤਥਾਹਾਰਵਿਹਾਰਦੋਸੈਃ| ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਦੋਸਾ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਦੁਸ੍ਟਾਃ ਸਂਸ੍ਥਾਨਵਰ੍ਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੈਕਤਾਨਿ||੨੯|| ਵਰ੍ਸਾਸੁ ਕਾਸ੍ਟਾਸ਼੍ਮਘਨਾਮ੍ਬੁਵੇਗਾਸ੍ਤਰੋਃ ਸਰਿਤ੍ਸ੍ਰੋਤਸਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ| ਯਥੈਵ ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ਵਿਕਤਿਂ ਤਥੈਵ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਕੁਕ੍ਸੌ ਨਿਯਤਸ੍ਯ ਦੋਸਾਃ||੩੦||
View original
बीजात्मकर्माशयकालदोषैर्मातुस्तथाऽऽहारविहारदोषैः| कुर्वन्ति दोषा विविधानि दुष्टाः संस्थानवर्णेन्द्रियवैकृतानि||२९|| वर्षासु काष्टाश्मघनाम्बुवेगास्तरोः सरित्स्रोतसि संस्थितस्य| यथैव कुर्युर्विकृतिं तथैव गर्भस्य कुक्षौ नियतस्य दोषाः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (31-36) · Śloka 36
ਭੂਤੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸਹਿਤਃ ਸੁਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਰ੍ਮਨੋਜਵੋ ਦੇਹਮੁਪੈਤਿ ਦੇਹਾਤ੍| ਕਰ੍ਮਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਦਸ਼੍ਯਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਿਨਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਸ੍ਤਿ ਰੂਪਮ੍||੩੧|| ਸ ਸਰ੍ਵਗਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਭਚ੍ਚ ਸ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਸ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਃ| ਸ ਚੇਤਨਾਧਾਤੁਰਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਸ ਨਿਤ੍ਯਯੁਕ੍ ਸਾਨੁਸ਼ਯਃ ਸ ਏਵ ||੩੨|| ਰਸਾਤ੍ਮਮਾਤਾਪਿਤਸਮ੍ਭਵਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਦਸ਼ ਸਟ੍ ਚ ਦੇਹੇ| ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨਿ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਨਿ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਥਾਤ੍ਮਾ ਚ ਚਤੁਰ੍ਸੁ ਤੇਸੁ||੩੩|| ਭੂਤਾਨਿ ਮਾਤਾਪਿਤਸਮ੍ਭਵਾਨਿ ਰਜਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ ਗਰ੍ਭੇ| ਆਪ੍ਯਾਯ੍ਯਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਸਕ੍ ਚ ਭੂਤੈਰ੍ਯੈਸ੍ਤਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਰਸੋਦ੍ਭਵਾਨਿ||੩੪|| ਭੂਤਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤੁ ਕਰ੍ਮਜਾਨਿ ਯਾਨ੍ਯਾਤ੍ਮਲੀਨਾਨਿ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਗਰ੍ਭਮ੍| ਸ ਬੀਜਧਰ੍ਮਾ ਹ੍ਯਪਰਾਪਰਾਣਿ ਦੇਹਾਨ੍ਤਰਾਣ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿ ਯਾਤਿ ਯਾਤਿ||੩੫|| ਰੂਪਾਦ੍ਧਿ ਰੂਪਪ੍ਰਭਵਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ ਕਰ੍ਮਾਤ੍ਮਕਾਨਾਂ ਮਨਸੋ ਮਨਸ੍ਤਃ| ਭਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਤ੍ਵਾਕਤਿਬੁਦ੍ਧਿਭੇਦਾਰਜਸ੍ਤਮਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚ ਕਰ੍ਮ ਹੇਤੁਃ||੩੬||
View original
भूतैश्चतुर्भिः सहितः सुसूक्ष्मैर्मनोजवो देहमुपैति देहात्| कर्मात्मकत्वान्न तु तस्य दृश्यं दिव्यं विना दर्शनमस्ति रूपम्||३१|| स सर्वगः सर्वशरीरभृच्च स विश्वकर्मा स च विश्वरूपः| स चेतनाधातुरतीन्द्रियश्च स नित्ययुक् सानुशयः स एव ||३२|| रसात्ममातापितृसम्भवानि भूतानि विद्याद्दश षट् च देहे| चत्वारि तत्रात्मनि संश्रितानि स्थितस्तथाऽऽत्मा च चतुर्षु तेषु||३३|| भूतानि मातापितृसम्भवानि रजश्च शुक्रं च वदन्ति गर्भे| आप्याय्यते शुक्रमसृक् च भूतैर्यैस्तानि भूतानि रसोद्भवानि||३४|| भूतानि चत्वारि तु कर्मजानि यान्यात्मलीनानि विशन्ति गर्भम्| स बीजधर्मा ह्यपरापराणि देहान्तराण्यात्मनि याति याति||३५|| रूपाद्धि रूपप्रभवः प्रसिद्धः कर्मात्मकानां मनसो मनस्तः| भवन्ति ये त्वाकृतिबुद्धिभेदारजस्तमस्तत्र च कर्म हेतुः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (37-38) · Śloka 38
ਅਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਸ੍ਤੈਰਤਿਸੂਕ੍ਸ੍ਮਰੂਪੈਰਾਤ੍ਮਾ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨ ਵਿਯੁਕ੍ਤਰੂਪਃ| ਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ਨੈਵ ਮਨੋਮਤਿਭ੍ਯਾਂ ਨ ਚਾਪ੍ਯਹਙ੍ਕਾਰਵਿਕਾਰਦੋਸੈਃ||੩੭|| ਰਜਸ੍ਤਮੋਭ੍ਯਾਂ ਹਿ ਮਨੋਨੁਬਦ੍ਧਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਨਾ ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਸਰ੍ਵਦੋਸਾਃ| ਗਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤ੍ਯੋਸ੍ਤੁ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੁਕ੍ਤਂ ਮਨਃ ਸਦੋਸਂ ਬਲਵਚ੍ਚ ਕਰ੍ਮ||੩੮||
View original
अतीन्द्रियैस्तैरतिसूक्ष्मरूपैरात्मा कदाचिन्न वियुक्तरूपः| न कर्मणा नैव मनोमतिभ्यां न चाप्यहङ्कारविकारदोषैः||३७|| रजस्तमोभ्यां हि मनोऽनुबद्धं ज्ञानं विना तत्र हि सर्वदोषाः| गतिप्रवृत्त्योस्तु निमित्तमुक्तं मनः सदोषं बलवच्च कर्म||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (39) · Śloka 39
ਰੋਗਾਃ ਕੁਤਃ ਸਂਸ਼ਮਨਂ ਕਿਮੇਸਾਂ ਹਰ੍ਸਸ੍ਯ ਸ਼ੋਕਸ੍ਯ ਚ ਕਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍| ਸ਼ਰੀਰਸਤ੍ਤ੍ਵਪ੍ਰਭਵਾ ਵਿਕਾਰਾਃ ਕਥਂ ਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਃ ਪੁਨਰਾਪਤੇਯੁਃ||੩੯||
View original
रोगाः कुतः संशमनं किमेषां हर्षस्य शोकस्य च किं निमित्तम्| शरीरसत्त्वप्रभवा विकाराः कथं न शान्ताः पुनरापतेयुः||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (40) · Śloka 40
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਰਾਧੋ ਵਿਸਮਾਸ੍ਤਥਾਰ੍ਥਾ ਹੇਤੁਸ੍ਤਤੀਯਃ ਪਰਿਣਾਮਕਾਲਃ| ਸਰ੍ਵਾਮਯਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਕਾਲਾਃ ਸਮਯੋਗਯੁਕ੍ਤਾਃ||੪੦||
View original
प्रज्ञापराधो विषमास्तथाऽर्था हेतुस्तृतीयः परिणामकालः| सर्वामयानां त्रिविधा च शान्तिर्ज्ञानार्थकालाः समयोगयुक्ताः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (41) · Śloka 41
ਧਰ੍ਮ੍ਯਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹਰ੍ਸਨਿਮਿਤ੍ਤਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤਤੋਨ੍ਯਥਾ ਸ਼ੋਕਵਸ਼ਂ ਨਯਨ੍ਤਿ| ਸ਼ਰੀਰਸਤ੍ਤ੍ਵਪ੍ਰਭਵਾਸ੍ਤੁ ਰੋਗਾਸ੍ਤਯੋਰਵਤ੍ਤ੍ਯਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਭੂਯਃ||੪੧||
View original
धर्म्याः क्रिया हर्षनिमित्तमुक्तास्ततोऽन्यथा शोकवशं नयन्ति| शरीरसत्त्वप्रभवास्तु रोगास्तयोरवृत्त्या न भवन्ति भूयः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (42) · Śloka 42
ਰੂਪਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਸਨ੍ਤਤਿਰ੍ਯਾ ਨੋਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾਦਿਰ੍ਨਹਿ ਸੋਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍| ਤਯੋਰਵਤ੍ਤਿਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪਰਾਭ੍ਯਾਂ ਧਤਿਸ੍ਮਤਿਭ੍ਯਾਂ ਪਰਯਾ ਧਿਯਾ ਚ||੪੨||
View original
रूपस्य सत्त्वस्य च सन्ततिर्या नोक्तस्तदादिर्नहि सोऽस्ति कश्चित्| तयोरवृत्तिः क्रियते पराभ्यां धृतिस्मृतिभ्यां परया धिया च||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (43) · Śloka 43
ਸਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯੇ ਵਾ ਦ੍ਵਿਵਿਧੇ ਯਥੋਕ੍ਤੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਗਦੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਮ ਨਿਤ੍ਯਮ੍| ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਨਾਨੁਪਤਨ੍ਤਿ ਰੋਗਾਸ੍ਤਤ੍ਕਾਲਯੁਕ੍ਤਂ ਯਦਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦੈਵਮ੍||੪੩||
View original
सत्याश्रये वा द्विविधे यथोक्ते पूर्वं गदेभ्यः प्रतिकर्म नित्यम्| जितेन्द्रियं नानुपतन्ति रोगास्तत्कालयुक्तं यदि नास्ति दैवम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (44) · Śloka 44
ਦੈਵਂ ਪੁਰਾ ਯਤ੍ ਕਤਮੁਚ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ ਤਤ੍ ਪੌਰੁਸਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਿਹ ਕਰ੍ਮ ਦਸ੍ਟਮ੍| ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਰ੍ਵਿਸਮਃ ਸ ਦਸ੍ਟੋ ਨਿਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਰ੍ਹਿ ਸਮਃ ਸ ਏਵ||੪੪||
View original
दैवं पुरा यत् कृतमुच्यते तत् तत् पौरुषं यत्त्विह कर्म दृष्टम्| प्रवृत्तिहेतुर्विषमः स दृष्टो निवृत्तिहेतुर्हि समः स एव||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (45) · Śloka 45
ਹੈਮਨ੍ਤਿਕਂ ਦੋਸਚਯਂ ਵਸਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹਯਨ੍ ਗ੍ਰੈਸ੍ਮਿਕਮਭ੍ਰਕਾਲੇ| ਘਨਾਤ੍ਯਯੇ ਵਾਰ੍ਸਿਕਮਾਸ਼ੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਰੋਗਾਨਤੁਜਾਨ੍ਨ ਜਾਤੁ ||੪੫||
View original
हैमन्तिकं दोषचयं वसन्ते प्रवाहयन् ग्रैष्मिकमभ्रकाले| घनात्यये वार्षिकमाशु सम्यक् प्राप्नोति रोगानृतुजान्न जातु ||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (46-48) · Śloka 48
ਨਰੋ ਹਿਤਾਹਾਰਵਿਹਾਰਸੇਵੀ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯਕਾਰੀ ਵਿਸਯੇਸ੍ਵਸਕ੍ਤਃ| ਦਾਤਾ ਸਮਃ ਸਤ੍ਯਪਰਃ ਕ੍ਸਮਾਵਾਨਾਪ੍ਤੋਪਸੇਵੀ ਚ ਭਵਤ੍ਯਰੋਗਃ||੪੬|| ਮਤਿਰ੍ਵਚਃ ਕਰ੍ਮ ਸੁਖਾਨੁਬਨ੍ਧਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਧੇਯਂ ਵਿਸ਼ਦਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਃ| ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਪਸ੍ਤਤ੍ਪਰਤਾ ਚ ਯੋਗੇ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਤਂ ਨਾਨੁਪਤਨ੍ਤਿ ਰੋਗਾਃ||੪੭|| ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ| ਇਹਾਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਸ੍ਯ ਮਹਾਰ੍ਥਯੁਕ੍ਤਂ ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਕਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਗਣਂ ਮਹਰ੍ਸਿਃ| ਅਤੁਲ੍ਯਗੋਤ੍ਰੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਯਥਾਵਨ੍ਨਿਰ੍ਣੀਤਵਾਨ੍ ਜ੍ਞਾਨਵਿਵਰ੍ਧਨਾਰ੍ਥਮ੍||੪੮||
View original
नरो हिताहारविहारसेवी समीक्ष्यकारी विषयेष्वसक्तः| दाता समः सत्यपरः क्षमावानाप्तोपसेवी च भवत्यरोगः||४६|| मतिर्वचः कर्म सुखानुबन्धं सत्त्वं विधेयं विशदा च बुद्धिः| ज्ञानं तपस्तत्परता च योगे यस्यास्ति तं नानुपतन्ति रोगाः||४७|| तत्र श्लोकः| इहाग्निवेशस्य महार्थयुक्तं षट्त्रिंशकं प्रश्नगणं महर्षिः| अतुल्यगोत्रे भगवान् यथावन्निर्णीतवान् ज्ञानविवर्धनार्थम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇਤੁਲ੍ਯਗੋਤ੍ਰੀਯਂ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते शारीरस्थानेऽतुल्यगोत्रीयं शारीरं नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon