Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಬಸ್ತಿಸೂತ್ರೀಯಾಂ ಸಿದ್ಧಿಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथातो बस्तिसूत्रीयां सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
3. bastisūtrīyā siddhiḥ
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
ಕೃತಕ್ಷಣಂ ಶೈಲವರಸ್ಯ ರಮ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಂ ಧನೇಶಾಯತನಸ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವೇ| ಮಹರ್ಷಿಸಙ್ಘೈರ್ವೃತಮಗ್ನಿವೇಶಃ ಪುನರ್ವಸುಂ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರನ್ವಪೃಚ್ಛತ್||೩|| ಬಸ್ತಿರ್ನರೇಭ್ಯಃ ಕಿಮಪೇಕ್ಷ್ಯ ದತ್ತಃ ಸ್ಯಾತ್ ಸಿದ್ಧಿಮಾನ್ ಕಿಮ್ಮಯಮಸ್ಯ ನೇತ್ರಮ್| ಕೀದೃಕ್ಪ್ರಮಾಣಾಕೃತಿ ಕಿಙ್ಗುಣಂ ಚ ಕೇಭ್ಯಶ್ಚ ಕಿಂಯೋನಿಗುಣಶ್ಚ ಬಸ್ತಿಃ||೪|| ನಿರೂಹಕಲ್ಪಃ ಪ್ರಣಿಧಾನಮಾತ್ರಾ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಕಾ ವಾ ಶಯನೇ ವಿಧಿಃ ಕಃ| ಕೇ ಬಸ್ತಯಃ ಕೇಷು ಹಿತಾ ಇತೀದಂ ಶ್ರುತ್ವೋತ್ತರಂ ಪ್ರಾಹ ವಚೋ ಮಹರ್ಷಿಃ||೫||
View original
कृतक्षणं शैलवरस्य रम्ये स्थितं धनेशायतनस्य पार्श्वे| महर्षिसङ्घैर्वृतमग्निवेशः पुनर्वसुं प्राञ्जलिरन्वपृच्छत्||३|| बस्तिर्नरेभ्यः किमपेक्ष्य दत्तः स्यात् सिद्धिमान् किम्मयमस्य नेत्रम्| कीदृक्प्रमाणाकृति किङ्गुणं च केभ्यश्च किंयोनिगुणश्च बस्तिः||४|| निरूहकल्पः प्रणिधानमात्रा स्नेहस्य का वा शयने विधिः कः| के बस्तयः केषु हिता इतीदं श्रुत्वोत्तरं प्राह वचो महर्षिः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6) · Śloka 6
ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ದೋಷೌಷಧದೇಶಕಾಲಸಾತ್ಮ್ಯಾಗ್ನಿಸತ್ತ್ವಾದಿವಯೋಬಲಾನಿ| ಬಸ್ತಿಃ ಪ್ರಯುಕ್ತೋ ನಿಯತಂ ಗುಣಾಯ ಸ್ಯಾತ್ ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣಿ ಚ ಸಿದ್ಧಿಮನ್ತಿ||೬||
View original
समीक्ष्य दोषौषधदेशकालसात्म्याग्निसत्त्वादिवयोबलानि| बस्तिः प्रयुक्तो नियतं गुणाय स्यात् सर्वकर्माणि च सिद्धिमन्ति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
ಸುವರ್ಣರೂಪ್ಯತ್ರಪುತಾಮ್ರರೀತಿಕಾಂಸ್ಯಾಸ್ಥಿಶಸ್ತ್ರದ್ರುಮವೇಣುದನ್ತೈಃ | ನಲೈರ್ವಿಷಾಣೈರ್ಮಣಿಭಿಶ್ಚ ತೈಸ್ತೈರ್ನೇತ್ರಾಣಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ಸು(ತ್ರಿ)ಕರ್ಣಿಕಾನಿ ||೭||
View original
सुवर्णरूप्यत्रपुताम्ररीतिकांस्यास्थिशस्त्रद्रुमवेणुदन्तैः | नलैर्विषाणैर्मणिभिश्च तैस्तैर्नेत्राणि कार्याणि सु(त्रि)कर्णिकानि ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 10
ಷಡ್ದ್ವಾದಶಾಷ್ಟಾಙ್ಗುಲಸಮ್ಮಿತಾನಿ ಷಡ್ವಿಂಶತಿದ್ವಾದಶವರ್ಷಜಾನಾಮ್| ಸ್ಯುರ್ಮುದ್ಗಕರ್ಕನ್ಧುಸತೀನವಾಹಿಚ್ಛಿದ್ರಾಣಿ ವರ್ತ್ಯಾಽಪಿಹಿತಾನಿ ಚೈವ||೮|| ಯಥಾವಯೋಽಙ್ಗುಷ್ಠಕನಿಷ್ಠಿಕಾಭ್ಯಾಂ ಮೂಲಾಗ್ರಯೋಃ ಸ್ಯುಃ ಪರಿಣಾಹವನ್ತಿ| ಋಜೂನಿ ಗೋಪುಚ್ಛಸಮಾಕೃತೀನಿ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಾನಿ ಚ ಸ್ಯುರ್ಗುಡಿಕಾಮುಖಾನಿ||೯|| ಸ್ಯಾತ್ ಕರ್ಣಿಕೈಕಾಽಗ್ರಚತುರ್ಥಭಾಗೇ ಮೂಲಾಶ್ರಿತೇ ಬಸ್ತಿನಿಬನ್ಧನೇ ದ್ವೇ|೧೦|
View original
षड्द्वादशाष्टाङ्गुलसम्मितानि षड्विंशतिद्वादशवर्षजानाम्| स्युर्मुद्गकर्कन्धुसतीनवाहिच्छिद्राणि वर्त्याऽपिहितानि चैव||८|| यथावयोऽङ्गुष्ठकनिष्ठिकाभ्यां मूलाग्रयोः स्युः परिणाहवन्ति| ऋजूनि गोपुच्छसमाकृतीनि श्लक्ष्णानि च स्युर्गुडिकामुखानि||९|| स्यात् कर्णिकैकाऽग्रचतुर्थभागे मूलाश्रिते बस्तिनिबन्धने द्वे|१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11
ಜಾರದ್ಗವೋ ಮಾಹಿಷಹಾರಿಣೌ ವಾ ಸ್ಯಾಚ್ಛೌಕರೋ ಬಸ್ತಿರಜಸ್ಯ ವಾಽಪಿ||೧೦|| ದೃಢಸ್ತನುರ್ನಷ್ಟಸಿರೋ ವಿಗನ್ಧಃ ಕಷಾಯರಕ್ತಃ ಸುಮೃದುಃ ಸುಶುದ್ಧಃ | ನೃಣಾಂ ವಯೋ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಯಥಾನುರೂಪಂ ನೇತ್ರೇಷು ಯೋಜ್ಯಸ್ತು ಸುಬದ್ಧಸೂತ್ರಃ||೧೧||
View original
जारद्गवो माहिषहारिणौ वा स्याच्छौकरो बस्तिरजस्य वाऽपि||१०|| दृढस्तनुर्नष्टसिरो विगन्धः कषायरक्तः सुमृदुः सुशुद्धः | नृणां वयो वीक्ष्य यथानुरूपं नेत्रेषु योज्यस्तु सुबद्धसूत्रः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (12) · Śloka 12
ಬಸ್ತೇರಲಾಭೇ ಪ್ಲವಜೋ ಗಲೋ ವಾ ಸ್ಯಾದಙ್ಕಪಾದಃ ಸುಘನಃ ಪಟೋ ವಾ|೧೨|
View original
बस्तेरलाभे प्लवजो गलो वा स्यादङ्कपादः सुघनः पटो वा|१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (12) · Śloka 13
ಆಸ್ಥಾಪನಾರ್ಹಂ ಪುರುಷಂ ವಿಧಿಜ್ಞಃ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಪುಣ್ಯೇಽಹನಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷೇ||೧೨|| ಪ್ರಶಸ್ತನಕ್ಷತ್ರಮುಹೂರ್ತಯೋಗೇ ಜೀರ್ಣಾನ್ನಮೇಕಾಗ್ರಮುಪಕ್ರಮೇತ |೧೩|
View original
आस्थापनार्हं पुरुषं विधिज्ञः समीक्ष्य पुण्येऽहनि शुक्लपक्षे||१२|| प्रशस्तनक्षत्रमुहूर्तयोगे जीर्णान्नमेकाग्रमुपक्रमेत |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (13-19) · Śloka 20
ಬಲಾಂ ಗುಡೂಚೀಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಸರಾಸ್ನಾಂ ದ್ವೇ ಪಞ್ಚಮೂಲೇ ಚ ಪಲೋನ್ಮಿತಾನಿ||೧೩|| ಅಷ್ಟೌ ಫಲಾನ್ಯರ್ಧತುಲಾಂ ಚ ಮಾಂಸಾಚ್ಛಾಗಾತ್ ಪಚೇದಪ್ಸು ಚತುರ್ಥಶೇಷಮ್| ಪೂತಂ ಯವಾನೀಫಲಬಿಲ್ವಕುಷ್ಠವಚಾಶತಾಹ್ವಾಘನಪಿಪ್ಪಲೀನಾಮ್||೧೪|| ಕಲ್ಕೈರ್ಗುಡಕ್ಷೌದ್ರಘೃತೈಃ ಸತೈಲೈರ್ಯುತಂ ಸುಖೋಷ್ಣೈಸ್ತು ಪಿಚುಪ್ರಮಾಣೈಃ| ಗುಡಾತ್ ಪಲಂ ದ್ವಿಪ್ರಸೃತಾಂ ತು ಮಾತ್ರಾಂ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಮಧು ಸೈನ್ಧವಂ ಚ||೧೫|| ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ಬಸ್ತೌ ಮಥಿತಂ ಖಜೇನ ಸುಬದ್ಧಮುಚ್ಛ್ವಾಸ್ಯ ಚ ನಿರ್ವಲೀಕಮ್| ಅಙ್ಗುಷ್ಠಮಧ್ಯೇನ ಮುಖಂ ಪಿಧಾಯ ನೇತ್ರಾಗ್ರಸಂಸ್ಥಾಮಪನೀಯ ವರ್ತಿಮ್||೧೬|| ತೈಲಾಕ್ತಗಾತ್ರಂ ಕೃತಮೂತ್ರವಿಟ್ಕಂ ನಾತಿಕ್ಷುಧಾರ್ತಂ ಶಯನೇ ಮನುಷ್ಯಮ್| ಸಮೇಽಥವೇಷನ್ನತಶೀರ್ಷಕೇ ವಾ ನಾತ್ಯುಚ್ಛ್ರಿತೇ ಸ್ವಾಸ್ತರಣೋಪಪನ್ನೇ||೧೭|| ಸವ್ಯೇನ ಪಾರ್ಶ್ವೇನ ಸುಖಂ ಶಯಾನಂ ಕೃತ್ವರ್ಜುದೇಹಂ ಸ್ವಭುಜೋಪಧಾನಮ್| ಸಙ್ಕೋಚ್ಯ ಸವ್ಯೇತರದಸ್ಯ ಸಕ್ಥಿ ವಾಮಂ ಪ್ರಸಾರ್ಯ ಪ್ರಣಯೇತ್ತತಸ್ತಮ್||೧೮|| ಸ್ನಿಗ್ಧೇ ಗುದೇ ನೇತ್ರಚತುರ್ಥಭಾಗಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಶನೈರೃಜ್ವನ ಪೃಷ್ಠವಂಶಮ್| ಅಕಮ್ಪನಾವೇಪನಲಾಘವಾದೀನ್ ಪಾಣ್ಯೋರ್ಗುಣಾಂಶ್ಚಾಪಿ ವಿದರ್ಶಯಂಸ್ತಮ್ ||೧೯|| ಪ್ರಪೀಡ್ಯ ಚೈಕಗ್ರಹಣೇನ ದತ್ತಂ ನೇತ್ರಂ ಶನೈರೇವ ತತೋಽಪಕರ್ಷೇತ್|೨೦|
View original
बलां गुडूचीं त्रिफलां सरास्नां द्वे पञ्चमूले च पलोन्मितानि||१३|| अष्टौ फलान्यर्धतुलां च मांसाच्छागात् पचेदप्सु चतुर्थशेषम्| पूतं यवानीफलबिल्वकुष्ठवचाशताह्वाघनपिप्पलीनाम्||१४|| कल्कैर्गुडक्षौद्रघृतैः सतैलैर्युतं सुखोष्णैस्तु पिचुप्रमाणैः| गुडात् पलं द्विप्रसृतां तु मात्रां स्नेहस्य युक्त्या मधु सैन्धवं च||१५|| प्रक्षिप्य बस्तौ मथितं खजेन सुबद्धमुच्छ्वास्य च निर्वलीकम्| अङ्गुष्ठमध्येन मुखं पिधाय नेत्राग्रसंस्थामपनीय वर्तिम्||१६|| तैलाक्तगात्रं कृतमूत्रविट्कं नातिक्षुधार्तं शयने मनुष्यम्| समेऽथवेषन्नतशीर्षके वा नात्युच्छ्रिते स्वास्तरणोपपन्ने||१७|| सव्येन पार्श्वेन सुखं शयानं कृत्वर्जुदेहं स्वभुजोपधानम्| सङ्कोच्य सव्येतरदस्य सक्थि वामं प्रसार्य प्रणयेत्ततस्तम्||१८|| स्निग्धे गुदे नेत्रचतुर्थभागं स्निग्धं शनैरृज्वन पृष्ठवंशम्| अकम्पनावेपनलाघवादीन् पाण्योर्गुणांश्चापि विदर्शयंस्तम् ||१९|| प्रपीड्य चैकग्रहणेन दत्तं नेत्रं शनैरेव ततोऽपकर्षेत्|२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (20-22) · Śloka 23
ತಿರ್ಯಕ್ ಪ್ರಣೀತೇ ತು ನ ಯಾತಿ ಧಾರಾ ಗುದೇ ವ್ರಣಃ ಸ್ಯಾಚ್ಚಲಿತೇ ತು ನೇತ್ರೇ||೨೦|| ದತ್ತಃ ಶನೈರ್ನಾಶಯಮೇತಿ ಬಸ್ತಿಃ ಕಣ್ಠಂ ಪ್ರಧಾವತ್ಯತಿಪೀಡಿತಶ್ಚ| ಶೀತಸ್ತ್ವತಿಸ್ತಮ್ಭಕರೋ ವಿದಾಹಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಂ ಚ ಕುರ್ಯಾದತಿಮಾತ್ರಮುಷ್ಣಃ||೨೧|| ಸ್ನಿಗ್ಧೋಽತಿಜಾಡ್ಯಂ ಪವನಂ ತು ರೂಕ್ಷಸ್ತನ್ವಲ್ಪಮಾತ್ರಾಲವಣಸ್ತ್ವಯೋಗಮ್| ಕರೋತಿ ಮಾತ್ರಾಭ್ಯಧಿಕೋಽತಿಯೋಗಂ ಕ್ಷಾಮಂ ತು ಸಾನ್ದ್ರಃ ಸುಚಿರೇಣ ಚೈತಿ||೨೨|| ದಾಹಾತಿಸಾರೌ ಲವಣೋಽತಿ ಕುರ್ಯಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ ಸುಯುಕ್ತಂ ಸಮಮೇವ ದದ್ಯಾತ್|೨೩|
View original
तिर्यक् प्रणीते तु न याति धारा गुदे व्रणः स्याच्चलिते तु नेत्रे||२०|| दत्तः शनैर्नाशयमेति बस्तिः कण्ठं प्रधावत्यतिपीडितश्च| शीतस्त्वतिस्तम्भकरो विदाहं मूर्च्छां च कुर्यादतिमात्रमुष्णः||२१|| स्निग्धोऽतिजाड्यं पवनं तु रूक्षस्तन्वल्पमात्रालवणस्त्वयोगम्| करोति मात्राभ्यधिकोऽतियोगं क्षामं तु सान्द्रः सुचिरेण चैति||२२|| दाहातिसारौ लवणोऽति कुर्यात्तस्मात् सुयुक्तं सममेव दद्यात्|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (23) · Śloka 24
ಪೂರ್ವಂ ಹಿ ದದ್ಯಾನ್ಮಧು ಸೈನ್ಧವಂ ತು ಸ್ನೇಹಂ ವಿನಿರ್ಮಥ್ಯಂ ತತೋಽನು ಕಲ್ಕಮ್||೨೩|| ವಿಮಥ್ಯ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಪುನರ್ದ್ರವೈಸ್ತಂ ಬಸ್ತೌ ನಿದಧ್ಯಾನ್ಮಥಿತಂ ಖಜೇನ|೨೪|
View original
पूर्वं हि दद्यान्मधु सैन्धवं तु स्नेहं विनिर्मथ्यं ततोऽनु कल्कम्||२३|| विमथ्य संयोज्य पुनर्द्रवैस्तं बस्तौ निदध्यान्मथितं खजेन|२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (24) · Śloka 25
ವಾಮಾಶ್ರಯೇ ಹಿ ಗ್ರಹಣೀಗುದೇ ಚ ತತ್ ಪಾರ್ಶ್ವಸಂಸ್ಥಸ್ಯ ಸುಖೋಪಲಬ್ಧಿಃ||೨೪|| ಲೀಯನ್ತ ಏವಂ ವಲಯಶ್ಚ ತಸ್ಮಾತ್ ಸವ್ಯಂ ಶಯಾನೋಽರ್ಹತಿ ಬಸ್ತಿದಾನಮ್|೨೫|
View original
वामाश्रये हि ग्रहणीगुदे च तत् पार्श्वसंस्थस्य सुखोपलब्धिः||२४|| लीयन्त एवं वलयश्च तस्मात् सव्यं शयानोऽर्हति बस्तिदानम्|२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (25) · Śloka 26
ವಿಡ್ವಾತವೇಗೋ ಯದಿ ಚಾರ್ಧದತ್ತೇ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಯ ಮುಕ್ತೇ ಪ್ರಣಯೇದಶೇಷಮ್ ||೨೫|| ಉತ್ತಾನದೇಹಶ್ಚ ಕೃತೋಪಧಾನಃ ಸ್ಯಾದ್ವೀರ್ಯಮಾಪ್ನೋತಿ ತಥಾಽಸ್ಯ ದೇಹಮ್ |೨೬|
View original
विड्वातवेगो यदि चार्धदत्ते निष्कृष्य मुक्ते प्रणयेदशेषम् ||२५|| उत्तानदेहश्च कृतोपधानः स्याद्वीर्यमाप्नोति तथाऽस्य देहम् |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (26) · Śloka 26
ಏಕೋಽಪಕರ್ಷತ್ಯನಿಲಂ ಸ್ವಮಾರ್ಗಾತ್ ಪಿತ್ತಂ ದ್ವಿತೀಯಸ್ತು ಕಫಂ ತೃತೀಯಃ||೨೬||
View original
एकोऽपकर्षत्यनिलं स्वमार्गात् पित्तं द्वितीयस्तु कफं तृतीयः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (27-29) · Śloka 30
ಪ್ರತ್ಯಾಗತೇ ಕೋಷ್ಣಜಲಾವಸಿಕ್ತಃ ಶಾಲ್ಯನ್ನಮದ್ಯಾತ್ತನುನಾ ರಸೇನ| ಜೀರ್ಣೇ ತು ಸಾಯಂ ಲಘು ಚಾಲ್ಪಮಾತ್ರಂ ಭುಕ್ತೋಽನುವಾಸ್ಯಃ ಪರಿಬೃಂಹಣಾರ್ಥಮ್||೨೭|| ನಿರೂಹಪಾದಾಂಶಸಮೇನ ತೈಲೇನಾಮ್ಲಾನಿಲಘ್ನೌಷಧಸಾಧಿತೇನ| ದತ್ತ್ವಾ ಸ್ಫಿಚೌ ಪಾಣಿತಲೇನ ಹನ್ಯಾತ್ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಶೀಘ್ರಾಗಮರಕ್ಷಣಾರ್ಥಮ್||೨೮|| ಈಷಚ್ಚ ಪಾದಾಙ್ಗುಲಿಯುಗ್ಮಮಾಞ್ಛೇದುತ್ತಾನದೇಹಸ್ಯ ತಲೌ ಪ್ರಮೃಜ್ಯಾತ್| ಸ್ನೇಹೇನ ಪಾರ್ಷ್ಣ್ಯಙ್ಗುಲಿಪಿಣ್ಡಿಕಾಶ್ಚ ಯೇ ಚಾಸ್ಯ ಗಾತ್ರಾವಯವಾ ರುಗಾರ್ತಾಃ||೨೯|| ತಾಂಶ್ಚಾವಮದ್ಗೀತ ಸುಖಂ ತತಶ್ಚ ನಿದ್ರಾಮುಪಾಸೀತ ಕೃತೋಪಧಾನಃ|೩೦|
View original
प्रत्यागते कोष्णजलावसिक्तः शाल्यन्नमद्यात्तनुना रसेन| जीर्णे तु सायं लघु चाल्पमात्रं भुक्तोऽनुवास्यः परिबृंहणार्थम्||२७|| निरूहपादांशसमेन तैलेनाम्लानिलघ्नौषधसाधितेन| दत्त्वा स्फिचौ पाणितलेन हन्यात् स्नेहस्य शीघ्रागमरक्षणार्थम्||२८|| ईषच्च पादाङ्गुलियुग्ममाञ्छेदुत्तानदेहस्य तलौ प्रमृज्यात्| स्नेहेन पार्ष्ण्यङ्गुलिपिण्डिकाश्च ये चास्य गात्रावयवा रुगार्ताः||२९|| तांश्चावमद्गीत सुखं ततश्च निद्रामुपासीत कृतोपधानः|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (30) · Śloka 31
ಭಾಗಾಃ ಕಷಾಯಸ್ಯ ತು ಪಞ್ಚ, ಪಿತ್ತೇ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಷಷ್ಠಃ ಪ್ರಕೃತೌ ಸ್ಥಿತೇ ಚ||೩೦|| ವಾತೇ ವಿವೃದ್ಧೇ ತು ಚತುರ್ಥಭಾಗೋ, ಮಾತ್ರಾ ನಿರೂಹೇಷು ಕಫೇಽಷ್ಟಭಾಗಃ|೩೧|
View original
भागाः कषायस्य तु पञ्च, पित्ते स्नेहस्य षष्ठः प्रकृतौ स्थिते च||३०|| वाते विवृद्धे तु चतुर्थभागो, मात्रा निरूहेषु कफेऽष्टभागः|३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (31-32) · Śloka 33
ನಿರೂಹಮಾತ್ರಾ ಪ್ರಸೃತಾರ್ಧಮಾದ್ಯೇ ವರ್ಷೇ ತತೋಽರ್ಧಪ್ರಸೃತಾಭಿವೃದ್ಧಿಃ||೩೧|| ಆದ್ವಾದಶಾತ್ ಸ್ಯಾತ್ ಪ್ರಸೃತಾಭಿವೃದ್ಧಿರಷ್ಟಾದಶಾದ್ ದ್ವಾದಶತಃ ಪರಂ ಸ್ಯುಃ| ಆಸಪ್ತತೇಸ್ತದ್ವಿಹಿತಂ ಪ್ರಮಾಣಮತಃ ಪರಂ ಷೋಡಶವದ್ವಿಧೇಯಮ್||೩೨|| ನಿರೂಹಮಾತ್ರಾ ಪ್ರಸೃತಪ್ರಮಾಣಾ ಬಾಲೇ ಚ ವೃದ್ಧೇ ಚ ಮೃದುರ್ವಿಶೇಷಃ|೩೩|
View original
निरूहमात्रा प्रसृतार्धमाद्ये वर्षे ततोऽर्धप्रसृताभिवृद्धिः||३१|| आद्वादशात् स्यात् प्रसृताभिवृद्धिरष्टादशाद् द्वादशतः परं स्युः| आसप्ततेस्तद्विहितं प्रमाणमतः परं षोडशवद्विधेयम्||३२|| निरूहमात्रा प्रसृतप्रमाणा बाले च वृद्धे च मृदुर्विशेषः|३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (33) · Śloka 34
ನಾತ್ಯುಚ್ಛ್ರಿತಂ ನಾಪ್ಯತಿನೀಚಪಾದಂ ಸಪಾದಪೀಠಂ ಶಯನಂ ಪ್ರಶಸ್ತಮ್||೩೩|| ಪ್ರಧಾನಮೃದ್ವಾಸ್ತರಣೋಪಪನ್ನಂ ಪ್ರಾಕ್ಶೀರ್ಷಕಂ ಶುಕ್ಲಪಟೋತ್ತರೀಯಮ್|೩೪|
View original
नात्युच्छ्रितं नाप्यतिनीचपादं सपादपीठं शयनं प्रशस्तम्||३३|| प्रधानमृद्वास्तरणोपपन्नं प्राक्शीर्षकं शुक्लपटोत्तरीयम्|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (34) · Śloka 35
ಭೋಜ್ಯಂ ಪುನರ್ವ್ಯಾಧಿಮವೇಕ್ಷ್ಯ ತದ್ವತ್ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇದ್ಯೂಷಪಯೋರಸಾದ್ಯೈಃ||೩೪|| ಸರ್ವೇಷು ವಿದ್ಯಾದ್ವಿಧಿಮೇತಮಾದ್ಯಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಬಸ್ತೀನತ ಉತ್ತರೀಯಾನ್|೩೫|
View original
भोज्यं पुनर्व्याधिमवेक्ष्य तद्वत् प्रकल्पयेद्यूषपयोरसाद्यैः||३४|| सर्वेषु विद्याद्विधिमेतमाद्यं वक्ष्यामि बस्तीनत उत्तरीयान्|३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (35-45) · Śloka 45
ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ರಸೋಽಮ್ಲಯುಕ್ತಃ ಸಚ್ಛಾಗಮಾಂಸಸ್ಯ ಸಪೂರ್ವಪೇಷ್ಯಃ||೩೫|| ತ್ರಿಸ್ನೇಹಯುಕ್ತಃ ಪ್ರವರೋ ನಿರೂಹಃ ಸರ್ವಾನಿಲವ್ಯಾಧಿಹರಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಃ| ಸ್ಥಿರಾದಿವರ್ಗಸ್ಯ ಬಲಾಪಟೋಲತ್ರಾಯನ್ತಿಕೈರಣ್ಡಯವೈರ್ಯುತಸ್ಯ||೩೬|| ಪ್ರಸ್ಥೋ ರಸಾಚ್ಛಾಗರಸಾರ್ಧಯುಕ್ತಃ ಸಾಧ್ಯಃ ಪುನಃ ಪ್ರಸ್ಥಸಮಸ್ತು ಯಾವತ್| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕೃಷ್ಣಾಘನಕಲ್ಕಯುಕ್ತಃ ಸತೈಲಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಸೈನ್ಧವಶ್ಚ||೩೭|| ಸ್ಯಾದ್ದೀಪನೋ ಮಾಂಸಬಲಪ್ರದಶ್ಚ ಚಕ್ಷುರ್ಬಲಂ ಚಾಪಿ ದದಾತಿ ಬಸ್ತಿಃ | ಏರಣ್ಡಮೂಲಂ ತ್ರಿಪಲಂ ಪಲಾಶಾ ಹ್ರಸ್ವಾನಿ ಮೂಲಾನಿ ಚ ಯಾನಿ ಪಞ್ಚ||೩೮|| ರಾಸ್ನಾಶ್ವಗನ್ಧಾತಿಬಲಾಗುಡೂಚೀ ಪುನರ್ನವಾರಗ್ವಧದೇವದಾರು| ಭಾಗಾಃ ಪಲಾಂಶಾ ಮದನಾಷ್ಟಯುಕ್ತಾ ಜಲದ್ವಿಕಂಸೇ ಕ್ವಥಿತೇಽಷ್ಟಶೇಷೇ||೩೯|| ಪೇಷ್ಯಾಃ ಶತಾಹ್ವಾ ಹಪುಷಾ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ ಸಪಿಪ್ಪಲೀಕಂ ಮಧುಕಂ ಬಲಾ ಚ| ರಸಾಞ್ಜನಂ ವತ್ಸಕಬೀಜಮುಸ್ತಂ ಭಾಗಾಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ಲವಣಾಂಶಯುಕ್ತಮ್||೪೦|| ಸಮಾಕ್ಷಿಕಸ್ತೈಲಯುತಃ ಸಮೂತ್ರೋ ಬಸ್ತಿರ್ನೃಣಾಂ ದೀಪನಲೇಖನೀಯಃ| ಜಙ್ಘೋರುಪಾದತ್ರಿಕಪೃಷ್ಠಶೂಲಂ ಕಫಾವೃತಿಂ ಮಾರುತನಿಗ್ರಹಂ ಚ||೪೧|| ವಿಣ್ಮೂತ್ರವಾತಗ್ರಹಣಂ ಸಶೂಲಮಾಧ್ಮಾನತಾಮಶ್ಮರಿಶರ್ಕರೇ ಚ| ಆನಾಹಮರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀಪ್ರದೋಷಾನೇರಣ್ಡಬಸ್ತಿಃ ಶಮಯೇತ್ ಪ್ರಯುಕ್ತಃ||೪೨|| ಚತುಷ್ಪಲೇ ತೈಲಘೃತಸ್ಯ ಭೃಷ್ಟಾಚ್ಛಾಗಾಚ್ಛತಾರ್ಧೋ ದಧಿದಾಡಿಮಾಮ್ಲಃ| ರಸಃ ಸಪೇಷ್ಯೋ ಬಲಮಾಂಸವರ್ಣರೇತೋಗ್ನಿದಶ್ಚಾನ್ಧ್ಯಶಿರೋರ್ತಿಶಸ್ತಃ ||೪೩|| ಜಲದ್ವಿಕಂಸೇಽಷ್ಟಪಲಂ ಪಲಾಶಾತ್ ಪಕ್ತ್ವಾ ರಸೋಽರ್ಧಾಢಕಮಾತ್ರಶೇಷಃ| ಕಲ್ಕೈರ್ವಚಾಮಾಗಧಿಕಾಪಲಾಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಃ ಶತಾಹ್ವಾದ್ವಿಪಲೇನ ಚಾಪಿ||೪೪|| ಸಸೈನ್ಧವಃ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಃ ಸತೈಲೋ ದೇಯೋ ನಿರೂಹೋ ಬಲವರ್ಣಕಾರೀ| ಆನಾಹಪಾರ್ಶ್ವಾಮಯಯೋನಿದೋಷಾನ್ ಗುಲ್ಮಾನುದಾವರ್ತರುಜಂ ಚ ಹನ್ಯಾತ್||೪೫||
View original
द्विपञ्चमूलस्य रसोऽम्लयुक्तः सच्छागमांसस्य सपूर्वपेष्यः||३५|| त्रिस्नेहयुक्तः प्रवरो निरूहः सर्वानिलव्याधिहरः प्रदिष्टः| स्थिरादिवर्गस्य बलापटोलत्रायन्तिकैरण्डयवैर्युतस्य||३६|| प्रस्थो रसाच्छागरसार्धयुक्तः साध्यः पुनः प्रस्थसमस्तु यावत्| प्रियङ्गुकृष्णाघनकल्कयुक्तः सतैलसर्पिर्मधुसैन्धवश्च||३७|| स्याद्दीपनो मांसबलप्रदश्च चक्षुर्बलं चापि ददाति बस्तिः | एरण्डमूलं त्रिपलं पलाशा ह्रस्वानि मूलानि च यानि पञ्च||३८|| रास्नाश्वगन्धातिबलागुडूची पुनर्नवारग्वधदेवदारु| भागाः पलांशा मदनाष्टयुक्ता जलद्विकंसे क्वथितेऽष्टशेषे||३९|| पेष्याः शताह्वा हपुषा प्रियङ्गुः सपिप्पलीकं मधुकं बला च| रसाञ्जनं वत्सकबीजमुस्तं भागाक्षमात्रं लवणांशयुक्तम्||४०|| समाक्षिकस्तैलयुतः समूत्रो बस्तिर्नृणां दीपनलेखनीयः| जङ्घोरुपादत्रिकपृष्ठशूलं कफावृतिं मारुतनिग्रहं च||४१|| विण्मूत्रवातग्रहणं सशूलमाध्मानतामश्मरिशर्करे च| आनाहमर्शोग्रहणीप्रदोषानेरण्डबस्तिः शमयेत् प्रयुक्तः||४२|| चतुष्पले तैलघृतस्य भृष्टाच्छागाच्छतार्धो दधिदाडिमाम्लः| रसः सपेष्यो बलमांसवर्णरेतोग्निदश्चान्ध्यशिरोर्तिशस्तः ||४३|| जलद्विकंसेऽष्टपलं पलाशात् पक्त्वा रसोऽर्धाढकमात्रशेषः| कल्कैर्वचामागधिकापलाभ्यां युक्तः शताह्वाद्विपलेन चापि||४४|| ससैन्धवः क्षौद्रयुतः सतैलो देयो निरूहो बलवर्णकारी| आनाहपार्श्वामययोनिदोषान् गुल्मानुदावर्तरुजं च हन्यात्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (46-55) · Śloka 55
ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಯಸ್ಯಾಷ್ಟಪಲೇನ ಸಿದ್ಧಂ ಪಯಃ ಶತಾಹ್ವಾಫಲಪಿಪ್ಪಲೀಭಿಃ| ಯುಕ್ತಂ ಸಸರ್ಪಿರ್ಮಧು ವಾತರಕ್ತವೈಸ್ವರ್ಯವೀಸರ್ಪಹಿತೋ ನಿರೂಹಃ||೪೬|| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಲೋಧ್ರಾಭಯಚನ್ದನೈಶ್ಚ ಶೃತಂ ಪಯೋಽಗ್ರ್ಯಂ ಕಮಲೋತ್ಪಲೈಶ್ಚ| ಸಶರ್ಕರಂ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಂ ಸುಶೀತಂ ಪಿತ್ತಾಮಯಾನ್ ಹನ್ತಿ ಸಜೀವನೀಯಮ್||೪೭|| ದ್ವಿಕಾರ್ಷಿಕಾಶ್ಚನ್ದನಪದ್ಮಕರ್ಧಿಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವರಾಸ್ನಾವೃಷಸಾರಿವಾಶ್ಚ| ಸಲೋಧ್ರಮಞ್ಜಿಷ್ಠಮಥಾಪ್ಯನನ್ತಾಬಲಾಸ್ಥಿರಾದಿತೃಣಪಞ್ಚಮೂಲಮ್ ||೪೮|| ತೋಯೇ ಸಮುತ್ಕ್ವಾಥ್ಯ ರಸೇನ ತೇನ ಶೃತಂ ಪಯೋಽರ್ಧಾಢಕಮಮ್ಬುಹೀನಮ್| ಜೀವನ್ತಿಮೇದರ್ಧಿಶತಾವರೀಭಿರ್ವೀರಾದ್ವಿಕಾಕೋಲಿಕಶೇರುಕಾಭಿಃ||೪೯|| ಸಿತೋಪಲಾಜೀವಕಪದ್ಮರೇಣು ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕೈಃ ಕಮಲೋತ್ಪಲೈಶ್ಚ| ಲೋಧ್ರಾತ್ಮಗುಪ್ತಾಮಧುಕೈರ್ವಿದಾರೀಮುಞ್ಜಾತಕೈಃ ಕೇಶರಚನ್ದನೈಶ್ಚ||೫೦|| ಪಿಷ್ಟೈರ್ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಯುತೈರ್ನಿರೂಹಂ ಸಸೈನ್ಧವಂ ಶೀತಲಮೇವ ದದ್ಯಾತ್| ಪ್ರತ್ಯಾಗತೇ ಧನ್ವರಸೇನ ಶಾಲೀನ್ ಕ್ಷೀರೇಣ ವಾಽದ್ಯಾತ್ ಪರಿಷಿಕ್ತಗಾತ್ರಃ||೫೧|| ದಾಹಾತಿಸಾರಪ್ರದರಾಸ್ರಪಿತ್ತಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುರೋಗಾನ್ ವಿಷಮಜ್ವರಂ ಚ| ಸಗುಲ್ಮಮೂತ್ರಗ್ರಹಕಾಮಲಾದೀನ್ ಸರ್ವಾಮಯಾನ್ ಪಿತ್ತಕೃತಾನ್ನಿಹನ್ತಿ||೫೨|| ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಕಾಶ್ಮರ್ಯಮಧೂಕಸೇವ್ಯೈಃ ಸಸಾರಿವಾಚನ್ದನಶೀತಪಾಕ್ಯೈಃ| ಪಯಃ ಶೃತಂ ಶ್ರಾವಣಿಮುದ್ಗಪರ್ಣೀತುಗಾತ್ಮಗುಪ್ತಾಮಧುಯಷ್ಟಿಕಲ್ಕೈಃ||೫೩|| ಗೋಧೂಮಚೂರ್ಣೈಶ್ಚ ತಥಾಽಕ್ಷಮಾತ್ರೈಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಯಷ್ಟಿತೈಲೈಃ| ಪಥ್ಯಾವಿದಾರೀಕ್ಷುರಸೈರ್ಗುಡೇನ ಬಸ್ತಿಂ ಯುತಂ ಪಿತ್ತಹರಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್||೫೪|| ಹೃನ್ನಾಭಿಪಾರ್ಶ್ವೋತ್ತಮದೇಹದಾಹೇ ದಾಹೇಽನ್ತರಸ್ಥೇ ಚ ಸಕೃಚ್ಛ್ರಮೂತ್ರೇ| ಕ್ಷೀಣೇ ಕ್ಷತೇ ರೇತಸಿ ಚಾಪಿ ನಷ್ಟೇ ಪೈತ್ತೇಽತಿಸಾರೇ ಚ ನೃಣಾಂ ಪ್ರಶಸ್ತಃ||೫೫||
View original
यष्ट्याह्वयस्याष्टपलेन सिद्धं पयः शताह्वाफलपिप्पलीभिः| युक्तं ससर्पिर्मधु वातरक्तवैस्वर्यवीसर्पहितो निरूहः||४६|| यष्ट्याह्वलोध्राभयचन्दनैश्च शृतं पयोऽग्र्यं कमलोत्पलैश्च| सशर्करं क्षौद्रयुतं सुशीतं पित्तामयान् हन्ति सजीवनीयम्||४७|| द्विकार्षिकाश्चन्दनपद्मकर्धियष्ट्याह्वरास्नावृषसारिवाश्च| सलोध्रमञ्जिष्ठमथाप्यनन्ताबलास्थिरादितृणपञ्चमूलम् ||४८|| तोये समुत्क्वाथ्य रसेन तेन शृतं पयोऽर्धाढकमम्बुहीनम्| जीवन्तिमेदर्धिशतावरीभिर्वीराद्विकाकोलिकशेरुकाभिः||४९|| सितोपलाजीवकपद्मरेणु प्रपौण्डरीकैः कमलोत्पलैश्च| लोध्रात्मगुप्तामधुकैर्विदारीमुञ्जातकैः केशरचन्दनैश्च||५०|| पिष्टैर्घृतक्षौद्रयुतैर्निरूहं ससैन्धवं शीतलमेव दद्यात्| प्रत्यागते धन्वरसेन शालीन् क्षीरेण वाऽद्यात् परिषिक्तगात्रः||५१|| दाहातिसारप्रदरास्रपित्तहृत्पाण्डुरोगान् विषमज्वरं च| सगुल्ममूत्रग्रहकामलादीन् सर्वामयान् पित्तकृतान्निहन्ति||५२|| द्राक्षादिकाश्मर्यमधूकसेव्यैः ससारिवाचन्दनशीतपाक्यैः| पयः शृतं श्रावणिमुद्गपर्णीतुगात्मगुप्तामधुयष्टिकल्कैः||५३|| गोधूमचूर्णैश्च तथाऽक्षमात्रैः सक्षौद्रसर्पिर्मधुयष्टितैलैः| पथ्याविदारीक्षुरसैर्गुडेन बस्तिं युतं पित्तहरं विदध्यात्||५४|| हृन्नाभिपार्श्वोत्तमदेहदाहे दाहेऽन्तरस्थे च सकृच्छ्रमूत्रे| क्षीणे क्षते रेतसि चापि नष्टे पैत्तेऽतिसारे च नृणां प्रशस्तः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (56-64) · Śloka 64
ಕೋಷಾತಕಾರಗ್ವಧದೇವದಾರುಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಮೂರ್ವಾಕುಟಜಾರ್ಕಪಾಠಾಃ | ಪಕ್ತ್ವಾ ಕುಲತ್ಥಾನ್ ಬೃಹತೀಂ ಚ ತೋಯೇ ರಸಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಪ್ರಸೃತಾ ದಶ ಸ್ಯುಃ||೫೬|| ತಾನ್ ಸರ್ಷಪೈಲಾಮದನೈಃ ಸಕುಷ್ಠೈರಕ್ಷಪ್ರಮಾಣೈಃ ಪ್ರಸೃತೈಶ್ಚ ಯುಕ್ತಾನ್| ಫಲಾಹ್ವತೈಲಸ್ಯ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಸ್ಯ ಕ್ಷಾರಸ್ಯ ತೈಲಸ್ಯ ಚ ಸಾರ್ಷಪಸ್ಯ||೫೭|| ದದ್ಯಾನ್ನಿರೂಹಂ ಕಫರೋಗಿಣೇ ಜ್ಞೋ ಮನ್ದಾಗ್ನಯೇ ಚಾಪ್ಯಶನದ್ವಿಷೇ ಚ| ಪಟೋಲಪಥ್ಯಾಮರದಾರುಭಿರ್ವಾ ಸಪಿಪ್ಪಲೀಕೈಃ ಕ್ವಥಿತೈರ್ಜಲೇಽಗ್ನೌ||೫೮|| ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲೇ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಸಬಿಲ್ವಾಂ ಫಲಾನಿ ಗೋಮೂತ್ರಯುತಃ ಕಷಾಯಃ| ಕಲಿಙ್ಗಪಾಠಾಫಲಮುಸ್ತಕಲ್ಕಃ ಸಸೈನ್ಧವಃ ಕ್ಷಾರಯುತಃ ಸತೈಲಃ||೫೯|| ನಿರೂಹಮುಖ್ಯಃ ಕಫಜಾನ್ ವಿಕಾರಾನ್ ಸಪಾಣ್ಡುರೋಗಾಲಸಕಾಮದೋಷಾನ್| ಹನ್ಯಾತ್ತಥಾ ಮಾರುತಮೂತ್ರಸಙ್ಗಂ ಬಸ್ತೇಸ್ತಥಾಽಽಟೋಪಮಥಾಪಿ ಘೋರಮ್||೬೦|| ರಾಸ್ನಾಮೃತೈರಣ್ಡವಿಡಙ್ಗದಾರ್ವೀಸಪ್ತಚ್ಛದೋಶೀರಸುರಾಹ್ವನಿಮ್ಬೈಃ| ಶಮ್ಪಾಕಭೂನಿಮ್ಬಪಟೋಲಪಾಠಾತಿಕ್ತಾಖುಪರ್ಣೀದಶಮೂಲಮುಸ್ತೈಃ||೬೧|| ತ್ರಾಯನ್ತಿಕಾಶಿಗ್ರುಫಲತ್ರಿಕೈಶ್ಚ ಕ್ವಾಥಃ ಸಪಿಣ್ಡೀತಕತೋಯಮೂತ್ರಃ| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಕೃಷ್ಣಾಫಲಿನೀಶತಾಹ್ವಾರಸಾಞ್ಜನಶ್ವೇತವಚಾವಿಡಙ್ಗೈಃ||೬೨|| ಕಲಿಙ್ಗಪಾಠಾಮ್ಬುದಸೈನ್ಧವೈಶ್ಚ ಕಲ್ಕೈಃ ಸಸರ್ಪಿರ್ಮಧುತೈಲಮಿಶ್ರಃ| ಅಯಂ ನಿರೂಹಃ ಕ್ರಿಮಿಕುಷ್ಠಮೇಹಬ್ರಧ್ನೋದರಾಜೀರ್ಣಕಫಾತುರೇಭ್ಯಃ||೬೩|| ರೂಕ್ಷೌಷಧೈರಪ್ಯಪತರ್ಪಿತೇಭ್ಯ ಏತೇಷು ರೋಗೇಷ್ವಪಿ ಸತ್ಸು ದತ್ತಃ| ನಿಹತ್ಯ ವಾತಂ ಜ್ವಲನಂ ಪ್ರದೀಪ್ಯ ವಿಜಿತ್ಯ ರೋಗಾಂಶ್ಚ ಬಲಂ ಕರೋತಿ||೬೪||
View original
कोषातकारग्वधदेवदारुशार्ङ्गेष्टमूर्वाकुटजार्कपाठाः | पक्त्वा कुलत्थान् बृहतीं च तोये रसस्य तस्य प्रसृता दश स्युः||५६|| तान् सर्षपैलामदनैः सकुष्ठैरक्षप्रमाणैः प्रसृतैश्च युक्तान्| फलाह्वतैलस्य समाक्षिकस्य क्षारस्य तैलस्य च सार्षपस्य||५७|| दद्यान्निरूहं कफरोगिणे ज्ञो मन्दाग्नये चाप्यशनद्विषे च| पटोलपथ्यामरदारुभिर्वा सपिप्पलीकैः क्वथितैर्जलेऽग्नौ||५८|| द्विपञ्चमूले त्रिफलां सबिल्वां फलानि गोमूत्रयुतः कषायः| कलिङ्गपाठाफलमुस्तकल्कः ससैन्धवः क्षारयुतः सतैलः||५९|| निरूहमुख्यः कफजान् विकारान् सपाण्डुरोगालसकामदोषान्| हन्यात्तथा मारुतमूत्रसङ्गं बस्तेस्तथाऽऽटोपमथापि घोरम्||६०|| रास्नामृतैरण्डविडङ्गदार्वीसप्तच्छदोशीरसुराह्वनिम्बैः| शम्पाकभूनिम्बपटोलपाठातिक्ताखुपर्णीदशमूलमुस्तैः||६१|| त्रायन्तिकाशिग्रुफलत्रिकैश्च क्वाथः सपिण्डीतकतोयमूत्रः| यष्ट्याह्वकृष्णाफलिनीशताह्वारसाञ्जनश्वेतवचाविडङ्गैः||६२|| कलिङ्गपाठाम्बुदसैन्धवैश्च कल्कैः ससर्पिर्मधुतैलमिश्रः| अयं निरूहः क्रिमिकुष्ठमेहब्रध्नोदराजीर्णकफातुरेभ्यः||६३|| रूक्षौषधैरप्यपतर्पितेभ्य एतेषु रोगेष्वपि सत्सु दत्तः| निहत्य वातं ज्वलनं प्रदीप्य विजित्य रोगांश्च बलं करोति||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (65-68) · Śloka 68
ಪುನರ್ನವೈರಣ್ಡವೃಷಾಶ್ಮಭೇದವೃಶ್ಚೀರಭೂತೀಕಬಲಾಪಲಾಶಾಃ | ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಚ ಪಲಾಂಶಿಕಾನಿ ಕ್ಷುಣ್ಣಾನಿ ಧೌತಾನಿ ಫಲಾನಿ ಚಾಷ್ಟೌ||೬೫|| ಬಿಲ್ವಂ ಯವಾನ್ ಕೋಲಕುಲತ್ಥಧಾನ್ಯಫಲಾನಿ ಚೈವ ಪ್ರಸೃತೋನ್ಮಿತಾನಿ| ಪಯೋಜಲದ್ವ್ಯಾಢಕವಚ್ಛೃತಂ ತತ್ ಕ್ಷೀರಾವಶೇಷಂ ಸಿತವಸ್ತ್ರಪೂತಮ್||೬೬|| ವಚಾಶತಾಹ್ವಾಮರದಾರುಕುಷ್ಠಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಪಿಪ್ಪಲೀನಾಮ್ | ಕಲ್ಕೈರ್ಯವಾನ್ಯಾ ಮದನೈಶ್ಚ ಯುಕ್ತಂ ನಾತ್ಯುಷ್ಣಶೀತಂ ಗುಡಸೈನ್ಧವಾಕ್ತಮ್||೬೭|| ಕ್ಷೌದ್ರಸ್ಯ ತೈಲಸ್ಯ ಚ ಸರ್ಪಿಷಶ್ಚ ತಥೈವ ಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಸೃತೈಸ್ತ್ರಿಭಿಶ್ಚ | ದದ್ಯಾನ್ನಿರೂಹಂ ವಿಧಿನಾ ವಿವಿಜ್ಞಃ ಸ ಸರ್ವಸಂಸರ್ಗಕೃತಾಮಯಘ್ನಃ||೬೮||
View original
पुनर्नवैरण्डवृषाश्मभेदवृश्चीरभूतीकबलापलाशाः | द्विपञ्चमूलं च पलांशिकानि क्षुण्णानि धौतानि फलानि चाष्टौ||६५|| बिल्वं यवान् कोलकुलत्थधान्यफलानि चैव प्रसृतोन्मितानि| पयोजलद्व्याढकवच्छृतं तत् क्षीरावशेषं सितवस्त्रपूतम्||६६|| वचाशताह्वामरदारुकुष्ठयष्ट्याह्वसिद्धार्थकपिप्पलीनाम् | कल्कैर्यवान्या मदनैश्च युक्तं नात्युष्णशीतं गुडसैन्धवाक्तम्||६७|| क्षौद्रस्य तैलस्य च सर्पिषश्च तथैव युक्तं प्रसृतैस्त्रिभिश्च | दद्यान्निरूहं विधिना विविज्ञः स सर्वसंसर्गकृतामयघ्नः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (69) · Śloka 69
ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣ ಏಕಃ ಪವನೇ ಸಮಾಂಸೋ ದ್ವೌ ಸ್ವಾದುಶೀತೌ ಪಯಸಾ ಚ ಪಿತ್ತೇ| ತ್ರಯಃ ಸಮೂತ್ರಾಃ ಕಟುಕೋಷ್ಣತೀಕ್ಷ್ಣಾಃ ಕಫೇ ನಿರೂಹಾ ನ ಪರಂ ವಿಧೇಯಾಃ||೬೯||
View original
स्निग्धोष्ण एकः पवने समांसो द्वौ स्वादुशीतौ पयसा च पित्ते| त्रयः समूत्राः कटुकोष्णतीक्ष्णाः कफे निरूहा न परं विधेयाः||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (70-71) · Śloka 71
ರಸೇನ ವಾತೇ ಪ್ರತಿಭೋಜನಂ ಸ್ಯಾತ್ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿತ್ತೇ ತು ಕಫೇ ಚ ಯೂಷೈಃ| ತಥಾಽನುವಾಸ್ಯೇಷು ಚ ಬಿಲ್ವತೈಲಂ ಸ್ಯಾಜ್ಜೀವನೀಯಂ ಫಲಸಾಧಿತಂ ಚ||೭೦|| ಇತೀದಮುಕ್ತಂ ನಿಖಿಲಂ ಯಥಾವದ್ಬಸ್ತಿಪ್ರದಾನಸ್ಯ ವಿಧಾನಮಗ್ರ್ಯಮ್| ಯೋಽಧೀತ್ಯ ವಿದ್ವಾನಿಹ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ಕರೋತಿ ಲೋಕೇ ಲಭತೇ ಸ ಸಿದ್ಧಿಮ್||೭೧||
View original
रसेन वाते प्रतिभोजनं स्यात् क्षीरेण पित्ते तु कफे च यूषैः| तथाऽनुवास्येषु च बिल्वतैलं स्याज्जीवनीयं फलसाधितं च||७०|| इतीदमुक्तं निखिलं यथावद्बस्तिप्रदानस्य विधानमग्र्यम्| योऽधीत्य विद्वानिह बस्तिकर्म करोति लोके लभते स सिद्धिम्||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನೇ ಬಸ್ತಿಸೂತ್ರೀಯಸಿದ್ಧಿರ್ನಾಮ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने बस्तिसूत्रीयसिद्धिर्नाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon