Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
athātō nētrabastivyāpatsiddhiṁ vyākhyāsyāmaḥ||1|| iti ha smāha bhagavānātrēyaḥ||2|| atha nētrāṇi bastīṁśca śr̥ṇu varjyāni karmasu| nētrasyājñapraṇītasya vyāpadaḥ sacikitsitāḥ||3||
अथातो नेत्रबस्तिव्यापत्सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२|| अथ नेत्राणि बस्तींश्च शृणु वर्ज्यानि कर्मसु| नेत्रस्याज्ञप्रणीतस्य व्यापदः सचिकित्सिताः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4-5) · Śloka 5
hrasvaṁ dīrghaṁ tanu sthūlaṁ jīrṇaṁ śithilabandhanam| pārśvacchidraṁ tathā vakramaṣṭau nētrāṇi varjayēt||4|| aprāptyatigatikṣōbhakarṣaṇakṣaṇanasravāḥ| gudapīḍā gatirjihmā tēṣāṁ dōṣā yathākramam||5||
ह्रस्वं दीर्घं तनु स्थूलं जीर्णं शिथिलबन्धनम्| पार्श्वच्छिद्रं तथा वक्रमष्टौ नेत्राणि वर्जयेत्||४|| अप्राप्त्यतिगतिक्षोभकर्षणक्षणनस्रवाः| गुदपीडा गतिर्जिह्मा तेषां दोषा यथाक्रमम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6-7) · Śloka 7
viṣamamāṁsalacchinnasthūlajālikavātalāḥ| snigdhaḥ klinnaśca tānaṣṭau bastīn karmasu varjayēt||6|| gativaiṣamyavisratvasrāvadaurgrāhyanisravāḥ| phēnilacyutyadhāryatvaṁ bastēḥ syurbastidōṣataḥ||7||
विषममांसलच्छिन्नस्थूलजालिकवातलाः| स्निग्धः क्लिन्नश्च तानष्टौ बस्तीन् कर्मसु वर्जयेत्||६|| गतिवैषम्यविस्रत्वस्रावदौर्ग्राह्यनिस्रवाः| फेनिलच्युत्यधार्यत्वं बस्तेः स्युर्बस्तिदोषतः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (8) · Śloka 8
savātātidrutōtkṣiptatiryagulluptakampitāḥ| atibāhyagamandātivēgadōṣāḥ praṇētr̥taḥ||8||
सवातातिद्रुतोत्क्षिप्ततिर्यगुल्लुप्तकम्पिताः| अतिबाह्यगमन्दातिवेगदोषाः प्रणेतृतः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9) · Śloka 10
anucchvāsya ca baddhē vā dattē niḥśēṣa ēva vā| praviśya kupitō vāyuḥ śūlatōdakarō bhavēt||9|| tatrābhyaṅgō gudē svēdō vātaghnānyaśanāni ca|10|
अनुच्छ्वास्य च बद्धे वा दत्ते निःशेष एव वा| प्रविश्य कुपितो वायुः शूलतोदकरो भवेत्||९|| तत्राभ्यङ्गो गुदे स्वेदो वातघ्नान्यशनानि च|१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11
drutaṁ praṇītē niṣkr̥ṣṭē sahasōtkṣipta ēva vā||10|| syāt kaṭīgudajaṅghārtibastistambhōruvēdanāḥ | bhōjanaṁ tatra vātaghnaṁ snēhāḥ svēdāḥ sabastayaḥ||11||
द्रुतं प्रणीते निष्कृष्टे सहसोत्क्षिप्त एव वा||१०|| स्यात् कटीगुदजङ्घार्तिबस्तिस्तम्भोरुवेदनाः | भोजनं तत्र वातघ्नं स्नेहाः स्वेदाः सबस्तयः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (12) · Śloka 12
tiryagvalyāvr̥tadvārē baddhē vā'pi na gacchati| nētrē tadr̥ju niṣkr̥ṣya saṁśōdhya ca pravēśayēt||12||
तिर्यग्वल्यावृतद्वारे बद्धे वाऽपि न गच्छति| नेत्रे तदृजु निष्कृष्य संशोध्य च प्रवेशयेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 15
pīḍyamānē'ntarā muktē gudē pratihatō'nilaḥ| uraḥśirōrtimūrvōśca sadanaṁ janayēdbalī||13|| bastiḥ syāttatra bilvādiphalaśyāmādimūtravān| syāddāhō davathuḥ śōphaḥ kampanābhihatē gudē||14|| kaṣāyamadhurāḥ śītāḥ sēkāstatra sabastayaḥ|15|
पीड्यमानेऽन्तरा मुक्ते गुदे प्रतिहतोऽनिलः| उरःशिरोर्तिमूर्वोश्च सदनं जनयेद्बली||१३|| बस्तिः स्यात्तत्र बिल्वादिफलश्यामादिमूत्रवान्| स्याद्दाहो दवथुः शोफः कम्पनाभिहते गुदे||१४|| कषायमधुराः शीताः सेकास्तत्र सबस्तयः|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15-16) · Śloka 16
atimātrapraṇītēna nētrēṇa kṣaṇanādvalēḥ||15|| syāt sārti dāhanistōdagudavarcaḥpravartanam| tatra sarpiḥ picuḥ kṣīraṁ picchābastiśca śasyatē||16||
अतिमात्रप्रणीतेन नेत्रेण क्षणनाद्वलेः||१५|| स्यात् सार्ति दाहनिस्तोदगुदवर्चःप्रवर्तनम्| तत्र सर्पिः पिचुः क्षीरं पिच्छाबस्तिश्च शस्यते||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (17-18) · Śloka 18
na bhāvayati mandastu bāhyastvāśu nivartatē| snēhastatra punaḥ samyak praṇēyaḥ siddhimicchatā||17|| atiprapīḍitaḥ kōṣṭhē tiṣṭhatyāyāti vā galam| tatra bastirvirēkaśca galapīḍādi karma ca||18||
न भावयति मन्दस्तु बाह्यस्त्वाशु निवर्तते| स्नेहस्तत्र पुनः सम्यक् प्रणेयः सिद्धिमिच्छता||१७|| अतिप्रपीडितः कोष्ठे तिष्ठत्यायाति वा गलम्| तत्र बस्तिर्विरेकश्च गलपीडादि कर्म च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (19) · Śloka 19
tatra ślōkaḥ- nētrabastipraṇētr̥̄ṇāṁ dōṣānētān sabhēṣajān| vētti yastēna matimān bastikarmāṇi kārayēt||19||
तत्र श्लोकः- नेत्रबस्तिप्रणेतॄणां दोषानेतान् सभेषजान्| वेत्ति यस्तेन मतिमान् बस्तिकर्माणि कारयेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 5
ityagnivēśakr̥tē tantrē carakapratisaṁskr̥tē'prāptē dr̥ḍhabalasampūritē siddhisthānē nētrabastivyāpatsiddhirnāma pañcamō'dhyāyaḥ||5||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने नेत्रबस्तिव्यापत्सिद्धिर्नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon