Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

5. nētrabastivyāpatsiddhiḥ

Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3

അഥാതോ നേത്രബസ്തിവ്യാപത്സിദ്ധിം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨|| അഥ നേത്രാണി ബസ്തീംശ്ച ശൃണു വര്ജ്യാനി കര്മസു| നേത്രസ്യാജ്ഞപ്രണീതസ്യ വ്യാപദഃ സചികിത്സിതാഃ||൩||

View original

अथातो नेत्रबस्तिव्यापत्सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२|| अथ नेत्राणि बस्तींश्च शृणु वर्ज्यानि कर्मसु| नेत्रस्याज्ञप्रणीतस्य व्यापदः सचिकित्सिताः||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (4-5) · Śloka 5

ഹ്രസ്വം ദീര്ഘം തനു സ്ഥൂലം ജീര്ണം ശിഥിലബന്ധനമ്| പാര്ശ്വച്ഛിദ്രം തഥാ വക്രമഷ്ടൌ നേത്രാണി വര്ജയേത്||൪|| അപ്രാപ്ത്യതിഗതിക്ഷോഭകര്ഷണക്ഷണനസ്രവാഃ| ഗുദപീഡാ ഗതിര്ജിഹ്മാ തേഷാം ദോഷാ യഥാക്രമമ്||൫||

View original

ह्रस्वं दीर्घं तनु स्थूलं जीर्णं शिथिलबन्धनम्| पार्श्वच्छिद्रं तथा वक्रमष्टौ नेत्राणि वर्जयेत्||४|| अप्राप्त्यतिगतिक्षोभकर्षणक्षणनस्रवाः| गुदपीडा गतिर्जिह्मा तेषां दोषा यथाक्रमम्||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (6-7) · Śloka 7

വിഷമമാംസലച്ഛിന്നസ്ഥൂലജാലികവാതലാഃ| സ്നിഗ്ധഃ ക്ലിന്നശ്ച താനഷ്ടൌ ബസ്തീന് കര്മസു വര്ജയേത്||൬|| ഗതിവൈഷമ്യവിസ്രത്വസ്രാവദൌര്ഗ്രാഹ്യനിസ്രവാഃ| ഫേനിലച്യുത്യധാര്യത്വം ബസ്തേഃ സ്യുര്ബസ്തിദോഷതഃ||൭||

View original

विषममांसलच्छिन्नस्थूलजालिकवातलाः| स्निग्धः क्लिन्नश्च तानष्टौ बस्तीन् कर्मसु वर्जयेत्||६|| गतिवैषम्यविस्रत्वस्रावदौर्ग्राह्यनिस्रवाः| फेनिलच्युत्यधार्यत्वं बस्तेः स्युर्बस्तिदोषतः||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (8) · Śloka 8

സവാതാതിദ്രുതോത്ക്ഷിപ്തതിര്യഗുല്ലുപ്തകമ്പിതാഃ| അതിബാഹ്യഗമന്ദാതിവേഗദോഷാഃ പ്രണേതൃതഃ||൮||

View original

सवातातिद्रुतोत्क्षिप्ततिर्यगुल्लुप्तकम्पिताः| अतिबाह्यगमन्दातिवेगदोषाः प्रणेतृतः||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (9) · Śloka 10

അനുച്ഛ്വാസ്യ ച ബദ്ധേ വാ ദത്തേ നിഃശേഷ ഏവ വാ| പ്രവിശ്യ കുപിതോ വായുഃ ശൂലതോദകരോ ഭവേത്||൯|| തത്രാഭ്യങ്ഗോ ഗുദേ സ്വേദോ വാതഘ്നാന്യശനാനി ച|൧൦|

View original

अनुच्छ्वास्य च बद्धे वा दत्ते निःशेष एव वा| प्रविश्य कुपितो वायुः शूलतोदकरो भवेत्||९|| तत्राभ्यङ्गो गुदे स्वेदो वातघ्नान्यशनानि च|१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11

ദ്രുതം പ്രണീതേ നിഷ്കൃഷ്ടേ സഹസോത്ക്ഷിപ്ത ഏവ വാ||൧൦|| സ്യാത് കടീഗുദജങ്ഘാര്തിബസ്തിസ്തമ്ഭോരുവേദനാഃ | ഭോജനം തത്ര വാതഘ്നം സ്നേഹാഃ സ്വേദാഃ സബസ്തയഃ||൧൧||

View original

द्रुतं प्रणीते निष्कृष्टे सहसोत्क्षिप्त एव वा||१०|| स्यात् कटीगुदजङ्घार्तिबस्तिस्तम्भोरुवेदनाः | भोजनं तत्र वातघ्नं स्नेहाः स्वेदाः सबस्तयः||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (12) · Śloka 12

തിര്യഗ്വല്യാവൃതദ്വാരേ ബദ്ധേ വാऽപി ന ഗച്ഛതി| നേത്രേ തദൃജു നിഷ്കൃഷ്യ സംശോധ്യ ച പ്രവേശയേത്||൧൨||

View original

तिर्यग्वल्यावृतद्वारे बद्धे वाऽपि न गच्छति| नेत्रे तदृजु निष्कृष्य संशोध्य च प्रवेशयेत्||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 15

പീഡ്യമാനേऽന്തരാ മുക്തേ ഗുദേ പ്രതിഹതോऽനിലഃ| ഉരഃശിരോര്തിമൂര്വോശ്ച സദനം ജനയേദ്ബലീ||൧൩|| ബസ്തിഃ സ്യാത്തത്ര ബില്വാദിഫലശ്യാമാദിമൂത്രവാന്| സ്യാദ്ദാഹോ ദവഥുഃ ശോഫഃ കമ്പനാഭിഹതേ ഗുദേ||൧൪|| കഷായമധുരാഃ ശീതാഃ സേകാസ്തത്ര സബസ്തയഃ|൧൫|

View original

पीड्यमानेऽन्तरा मुक्ते गुदे प्रतिहतोऽनिलः| उरःशिरोर्तिमूर्वोश्च सदनं जनयेद्बली||१३|| बस्तिः स्यात्तत्र बिल्वादिफलश्यामादिमूत्रवान्| स्याद्दाहो दवथुः शोफः कम्पनाभिहते गुदे||१४|| कषायमधुराः शीताः सेकास्तत्र सबस्तयः|१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (15-16) · Śloka 16

അതിമാത്രപ്രണീതേന നേത്രേണ ക്ഷണനാദ്വലേഃ||൧൫|| സ്യാത് സാര്തി ദാഹനിസ്തോദഗുദവര്ചഃപ്രവര്തനമ്| തത്ര സര്പിഃ പിചുഃ ക്ഷീരം പിച്ഛാബസ്തിശ്ച ശസ്യതേ||൧൬||

View original

अतिमात्रप्रणीतेन नेत्रेण क्षणनाद्वलेः||१५|| स्यात् सार्ति दाहनिस्तोदगुदवर्चःप्रवर्तनम्| तत्र सर्पिः पिचुः क्षीरं पिच्छाबस्तिश्च शस्यते||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (17-18) · Śloka 18

ന ഭാവയതി മന്ദസ്തു ബാഹ്യസ്ത്വാശു നിവര്തതേ| സ്നേഹസ്തത്ര പുനഃ സമ്യക് പ്രണേയഃ സിദ്ധിമിച്ഛതാ||൧൭|| അതിപ്രപീഡിതഃ കോഷ്ഠേ തിഷ്ഠത്യായാതി വാ ഗലമ്| തത്ര ബസ്തിര്വിരേകശ്ച ഗലപീഡാദി കര്മ ച||൧൮||

View original

न भावयति मन्दस्तु बाह्यस्त्वाशु निवर्तते| स्नेहस्तत्र पुनः सम्यक् प्रणेयः सिद्धिमिच्छता||१७|| अतिप्रपीडितः कोष्ठे तिष्ठत्यायाति वा गलम्| तत्र बस्तिर्विरेकश्च गलपीडादि कर्म च||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (19) · Śloka 19

തത്ര ശ്ലോകഃ- നേത്രബസ്തിപ്രണേതൃൗണാം ദോഷാനേതാന് സഭേഷജാന്| വേത്തി യസ്തേന മതിമാന് ബസ്തികര്മാണി കാരയേത്||൧൯||

View original

तत्र श्लोकः- नेत्रबस्तिप्रणेतॄणां दोषानेतान् सभेषजान्| वेत्ति यस्तेन मतिमान् बस्तिकर्माणि कारयेत्||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 5

ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേऽപ്രാപ്തേ ദൃഢബലസമ്പൂരിതേ സിദ്ധിസ്ഥാനേ നേത്രബസ്തിവ്യാപത്സിദ്ധിര്നാമ പഞ്ചമോऽധ്യായഃ||൫||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने नेत्रबस्तिव्यापत्सिद्धिर्नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||

🔊 Audio coming soon

5. nētrabastivyāpatsiddhiḥ — Charaka Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi