Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
અથાતો નેત્રબસ્તિવ્યાપત્સિદ્ધિં વ્યાખ્યાસ્યામઃ||૧|| ઇતિ હ સ્માહ ભગવાનાત્રેયઃ||૨|| અથ નેત્રાણિ બસ્તીંશ્ચ શૃણુ વર્જ્યાનિ કર્મસુ| નેત્રસ્યાજ્ઞપ્રણીતસ્ય વ્યાપદઃ સચિકિત્સિતાઃ||૩||
अथातो नेत्रबस्तिव्यापत्सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२|| अथ नेत्राणि बस्तींश्च शृणु वर्ज्यानि कर्मसु| नेत्रस्याज्ञप्रणीतस्य व्यापदः सचिकित्सिताः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4-5) · Śloka 5
હ્રસ્વં દીર્ઘં તનુ સ્થૂલં જીર્ણં શિથિલબન્ધનમ્| પાર્શ્વચ્છિદ્રં તથા વક્રમષ્ટૌ નેત્રાણિ વર્જયેત્||૪|| અપ્રાપ્ત્યતિગતિક્ષોભકર્ષણક્ષણનસ્રવાઃ| ગુદપીડા ગતિર્જિહ્મા તેષાં દોષા યથાક્રમમ્||૫||
ह्रस्वं दीर्घं तनु स्थूलं जीर्णं शिथिलबन्धनम्| पार्श्वच्छिद्रं तथा वक्रमष्टौ नेत्राणि वर्जयेत्||४|| अप्राप्त्यतिगतिक्षोभकर्षणक्षणनस्रवाः| गुदपीडा गतिर्जिह्मा तेषां दोषा यथाक्रमम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6-7) · Śloka 7
વિષમમાંસલચ્છિન્નસ્થૂલજાલિકવાતલાઃ| સ્નિગ્ધઃ ક્લિન્નશ્ચ તાનષ્ટૌ બસ્તીન્ કર્મસુ વર્જયેત્||૬|| ગતિવૈષમ્યવિસ્રત્વસ્રાવદૌર્ગ્રાહ્યનિસ્રવાઃ| ફેનિલચ્યુત્યધાર્યત્વં બસ્તેઃ સ્યુર્બસ્તિદોષતઃ||૭||
विषममांसलच्छिन्नस्थूलजालिकवातलाः| स्निग्धः क्लिन्नश्च तानष्टौ बस्तीन् कर्मसु वर्जयेत्||६|| गतिवैषम्यविस्रत्वस्रावदौर्ग्राह्यनिस्रवाः| फेनिलच्युत्यधार्यत्वं बस्तेः स्युर्बस्तिदोषतः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (8) · Śloka 8
સવાતાતિદ્રુતોત્ક્ષિપ્તતિર્યગુલ્લુપ્તકમ્પિતાઃ| અતિબાહ્યગમન્દાતિવેગદોષાઃ પ્રણેતૃતઃ||૮||
सवातातिद्रुतोत्क्षिप्ततिर्यगुल्लुप्तकम्पिताः| अतिबाह्यगमन्दातिवेगदोषाः प्रणेतृतः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9) · Śloka 10
અનુચ્છ્વાસ્ય ચ બદ્ધે વા દત્તે નિઃશેષ એવ વા| પ્રવિશ્ય કુપિતો વાયુઃ શૂલતોદકરો ભવેત્||૯|| તત્રાભ્યઙ્ગો ગુદે સ્વેદો વાતઘ્નાન્યશનાનિ ચ|૧૦|
अनुच्छ्वास्य च बद्धे वा दत्ते निःशेष एव वा| प्रविश्य कुपितो वायुः शूलतोदकरो भवेत्||९|| तत्राभ्यङ्गो गुदे स्वेदो वातघ्नान्यशनानि च|१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11
દ્રુતં પ્રણીતે નિષ્કૃષ્ટે સહસોત્ક્ષિપ્ત એવ વા||૧૦|| સ્યાત્ કટીગુદજઙ્ઘાર્તિબસ્તિસ્તમ્ભોરુવેદનાઃ | ભોજનં તત્ર વાતઘ્નં સ્નેહાઃ સ્વેદાઃ સબસ્તયઃ||૧૧||
द्रुतं प्रणीते निष्कृष्टे सहसोत्क्षिप्त एव वा||१०|| स्यात् कटीगुदजङ्घार्तिबस्तिस्तम्भोरुवेदनाः | भोजनं तत्र वातघ्नं स्नेहाः स्वेदाः सबस्तयः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (12) · Śloka 12
તિર્યગ્વલ્યાવૃતદ્વારે બદ્ધે વાઽપિ ન ગચ્છતિ| નેત્રે તદૃજુ નિષ્કૃષ્ય સંશોધ્ય ચ પ્રવેશયેત્||૧૨||
तिर्यग्वल्यावृतद्वारे बद्धे वाऽपि न गच्छति| नेत्रे तदृजु निष्कृष्य संशोध्य च प्रवेशयेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 15
પીડ્યમાનેઽન્તરા મુક્તે ગુદે પ્રતિહતોઽનિલઃ| ઉરઃશિરોર્તિમૂર્વોશ્ચ સદનં જનયેદ્બલી||૧૩|| બસ્તિઃ સ્યાત્તત્ર બિલ્વાદિફલશ્યામાદિમૂત્રવાન્| સ્યાદ્દાહો દવથુઃ શોફઃ કમ્પનાભિહતે ગુદે||૧૪|| કષાયમધુરાઃ શીતાઃ સેકાસ્તત્ર સબસ્તયઃ|૧૫|
पीड्यमानेऽन्तरा मुक्ते गुदे प्रतिहतोऽनिलः| उरःशिरोर्तिमूर्वोश्च सदनं जनयेद्बली||१३|| बस्तिः स्यात्तत्र बिल्वादिफलश्यामादिमूत्रवान्| स्याद्दाहो दवथुः शोफः कम्पनाभिहते गुदे||१४|| कषायमधुराः शीताः सेकास्तत्र सबस्तयः|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15-16) · Śloka 16
અતિમાત્રપ્રણીતેન નેત્રેણ ક્ષણનાદ્વલેઃ||૧૫|| સ્યાત્ સાર્તિ દાહનિસ્તોદગુદવર્ચઃપ્રવર્તનમ્| તત્ર સર્પિઃ પિચુઃ ક્ષીરં પિચ્છાબસ્તિશ્ચ શસ્યતે||૧૬||
अतिमात्रप्रणीतेन नेत्रेण क्षणनाद्वलेः||१५|| स्यात् सार्ति दाहनिस्तोदगुदवर्चःप्रवर्तनम्| तत्र सर्पिः पिचुः क्षीरं पिच्छाबस्तिश्च शस्यते||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (17-18) · Śloka 18
ન ભાવયતિ મન્દસ્તુ બાહ્યસ્ત્વાશુ નિવર્તતે| સ્નેહસ્તત્ર પુનઃ સમ્યક્ પ્રણેયઃ સિદ્ધિમિચ્છતા||૧૭|| અતિપ્રપીડિતઃ કોષ્ઠે તિષ્ઠત્યાયાતિ વા ગલમ્| તત્ર બસ્તિર્વિરેકશ્ચ ગલપીડાદિ કર્મ ચ||૧૮||
न भावयति मन्दस्तु बाह्यस्त्वाशु निवर्तते| स्नेहस्तत्र पुनः सम्यक् प्रणेयः सिद्धिमिच्छता||१७|| अतिप्रपीडितः कोष्ठे तिष्ठत्यायाति वा गलम्| तत्र बस्तिर्विरेकश्च गलपीडादि कर्म च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (19) · Śloka 19
તત્ર શ્લોકઃ- નેત્રબસ્તિપ્રણેતૄણાં દોષાનેતાન્ સભેષજાન્| વેત્તિ યસ્તેન મતિમાન્ બસ્તિકર્માણિ કારયેત્||૧૯||
तत्र श्लोकः- नेत्रबस्तिप्रणेतॄणां दोषानेतान् सभेषजान्| वेत्ति यस्तेन मतिमान् बस्तिकर्माणि कारयेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 5
ઇત્યગ્નિવેશકૃતે તન્ત્રે ચરકપ્રતિસંસ્કૃતેઽપ્રાપ્તે દૃઢબલસમ્પૂરિતે સિદ્ધિસ્થાને નેત્રબસ્તિવ્યાપત્સિદ્ધિર્નામ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ||૫||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने नेत्रबस्तिव्यापत्सिद्धिर्नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon