6. vamanavirēcanavyāpatsiddhiḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

അഥാതോ വമനവിരേചനവ്യാപത്സിദ്ധിം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

അഥ ശോധനയോഃ സമ്യഗ്വിധിമൂര്ധ്വാനുലോമയോഃ| അസമ്യക്കൃതയോശ്ചൈവ ദോഷാന് വക്ഷ്യാമി സൌഷധാന്||൩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

അത്യുഷ്ണവര്ഷശീതാ ഹി ഗ്രീഷ്മവര്ഷാഹിമാഗമാഃ| തദന്തരേ പ്രാവൃഡാദ്യാസ്തേഷാം സാധാരണാസ്ത്രയഃ||൪||

Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6

പ്രാവൃട് ശുചിനഭൌ ജ്ഞേയൌ ശരദൂര്ജസഹൌ പുനഃ| തപസ്യശ്ച മധുശ്ചൈവ വസന്തഃ ശോധനം പ്രതി||൫|| ഏതാനൃതൂന് വികല്പ്യൈവം ദദ്യാത് സംശോധനം ഭിഷക്| സ്വസ്ഥവൃത്തമഭിപ്രേത്യ വ്യാധൌ വ്യാധിവശേന തു||൬||

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

കര്മണാം വമനാദീനാമന്തരേഷ്വന്തരേഷു ച| സ്നേഹസ്വേദൌ പ്രയുഞ്ജീത സ്നേഹം ചാന്തേ പ്രയോജയേത്||൭||

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

വിസര്പപിഡകാശോഫകാമലാപാണ്ഡുരോഗിണഃ | അഭിഘാതവിഷാര്താംശ്ച നാതിസ്നിഗ്ധാന് വിരേചയേത്||൮||

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

നാതിസ്നിഗ്ധശരീരായ ദദ്യാത് സ്നേഹവിരേചനമ്| സ്നേഹോത്ക്ലിഷ്ടശരീരായ രൂക്ഷം ദദ്യാദ്വിരേചനമ്||൯||

Adhikarana 8 (10) · Śloka 10

സ്നേഹസ്വേദോപപന്നേന ജീര്ണേ മാത്രാവദൌഷധമ്| ഏകാഗ്രമനസാ പീതം സമ്യഗ്യോഗായ കല്പതേ||൧൦||

Adhikarana 9 (11-13) · Śloka 13

സ്നിഗ്ധാത് പാത്രാദ്യഥാ തോയമയത്നേന പ്രണുദ്യതേ| കഫാദയഃ പ്രണുദ്യന്തേ സ്നിഗ്ധാദ്ദേഹാത്തഥൌഷധൈഃ||൧൧|| ആര്ദ്രം കാഷ്ഠം യഥാ വഹ്നിര്വിഷ്യന്ദയതി സര്വതഃ| തഥാ സ്നിഗ്ധസ്യ വൈ ദോഷാന് സ്വേദോ വിഷ്യന്ദയേത് സ്ഥിരാന്||൧൨|| ക്ലിഷ്ടം വാസോ യഥോത്ക്ലേശ്യ മലഃ സംശോധ്യതേऽമ്ഭസാ| സ്നേഹസ്വേദൈസ്തഥോത്ക്ലേശ്യ ശോധ്യതേ ശോധനൈര്മലഃ ||൧൩||

Adhikarana 10 (14) · Śloka 14

അജീര്ണേ വര്ധതേ ഗ്ലാനിര്വിബന്ധശ്ചാപി ജായതേ| പീതം സംശോധനം ചൈവ വിപരീതം പ്രവര്തതേ||൧൪||

Adhikarana 11 (15-16) · Śloka 16

അല്പമാത്രം മഹാവേഗം ബഹുദോഷഹരം സുഖമ്| ലഘുപാകം സുഖാസ്വാദം പ്രീണനം വ്യാധിനാശനമ്||൧൫|| അവികാരി ച വ്യാപത്തൌ നാതിഗ്ലാനികരം ച യത്| ഗന്ധവര്ണരസോപേതം വിദ്യാന്മാത്രാവദൌഷധമ്||൧൬||

Adhikarana 12 (17) · Śloka 17

വിധൂയ മാനസാന് ദോഷാന് കാമാദീനശുഭോദയാന് | ഏകാഗ്രമനസാ പീതം സമ്യഗ്യോഗായ കല്പതേ||൧൭||

Adhikarana 13 (18) · Śloka 19

നരഃ ശ്വോ വമനം പാതാ ഭുഞ്ജീത കഫവര്ധനമ്| സുജരം ദ്രവഭൂയിഷ്ഠം, ലഘ്വശീതം വിരേചനമ്||൧൮|| ഉത്ക്ലിഷ്ടാല്പകഫത്വേന ക്ഷിപ്രം ദോഷാഃ സ്രവന്തി ഹി|൧൯|

Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 20

പീതൌഷധസ്യ തു ഭിഷക് ശുദ്ധിലിങ്ഗാനി ലക്ഷയേത്||൧൯|| ഊര്ധ്വം കഫാനുഗേ പിത്തേ വിട്പിത്തേऽനുകഫേ ത്വധഃ| ഹൃതദോഷം വദേത് കാര്ശ്യദൌര്ബല്യേ ചേത് സലാഘവേ||൨൦||

Adhikarana 15 (21) · Śloka 22

വാമയേത്തു തതഃ ശേഷമൌഷധം ന ത്വലാഘവേ| സ്തൈമിത്യേऽനിലസങ്ഗേ ച നിരുദ്ഗാരേऽപി വാമയേത്||൨൧|| ആലാഘവാത്തനുത്വാച്ച കഫസ്യാപത് പരം ഭവേത്|൨൨|

Adhikarana 16 (22-23) · Śloka 23

വമിതേ വര്ധതേ വഹ്നിഃ ശമം ദോഷാ വ്രജന്തി ഹി||൨൨|| വമിതം ലങ്ഘയേത് സമ്യഗ്ജീര്ണലിങ്ഗാന്യലക്ഷയന്| താനി ദൃഷ്ട്വാ തു പേയാദിക്രമം കുര്യാന്ന ലങ്ഘനമ്||൨൩||

Adhikarana 17 (24) · Śloka 24

സംശോധനാഭ്യാം ശുദ്ധസ്യ ഹൃതദോഷസ്യ ദേഹിനഃ| യാത്യഗ്നിര്മന്ദതാം തസ്മാത് ക്രമം പേയാദിമാചരേത്||൨൪||

Adhikarana 18 (25) · Śloka 25

കഫപിത്തേ വിശുദ്ധേऽല്പം മദ്യപേ വാതപൈത്തികേ| തര്പണാദിക്രമം കുര്യാത് പേയാऽഭിഷ്യന്ദയേദ്ധി താന്||൨൫||

Adhikarana 19 (26-27) · Śloka 27

അനുലോമോऽനിലഃ സ്വാസ്ഥ്യം ക്ഷുത്തൃഷ്ണോര്ജോ മനസ്വിതാ| ലഘുത്വമിന്ദ്രിയോദ്ഗാരശുദ്ധിര്ജീര്ണൌഷധാകൃതിഃ||൨൬|| ക്ലമോ ദാഹോऽങ്ഗസദനം ഭ്രമോ മൂര്ച്ഛാ ശിരോരുജാ| അരതിര്ബലഹാനിശ്ച സാവശേഷൌഷധാകൃതിഃ||൨൭||

Adhikarana 20 (28) · Śloka 28

അകാലേऽല്പാതിമാത്രം ച പുരാണം ന ച ഭാവിതമ്| അസമ്യക്സംസ്കൃതം ചൈവ വ്യാപദ്യേതൌഷധം ദ്രുതമ്||൨൮||

Adhikarana 21 (29-30) · Śloka 30

ആധ്മാനം പരികര്തിശ്ച സ്രാവോ ഹൃദ്ഗാത്രയോര്ഗ്രഹഃ| ജീവാദാനം സവിഭ്രംശഃ സ്തമ്ഭഃ സോപദ്രവഃ ക്ലമഃ||൨൯|| അയോഗാദതിയോഗാച്ച ദശൈതാ വ്യാപദോ മതാഃ| പ്രേഷ്യഭൈഷജ്യവൈദ്യാനാം വൈഗുണ്യാദാതുരസ്യ ച||൩൦||

Adhikarana 22 (31-34) · Śloka 34

യോഗഃ സമ്യക്പ്രവൃത്തിഃ സ്യാദതിയോഗോऽതിവര്തനമ്| അയോഗഃ പ്രാതിലോമ്യേന ന ചാല്പം വാ പ്രവര്തനമ്||൩൧|| ശ്ലേഷ്മോത്ക്ലിഷ്ടേന ദുര്ഗന്ധമഹൃദ്യമതി വാ ബഹു| വിരേചനമജീര്ണേ ച പീതമൂര്ധ്വം പ്രവര്തതേ||൩൨|| ക്ഷുധാര്തമൃദുകോഷ്ഠാഭ്യാം സ്വല്പോത്ക്ലിഷ്ടകഫേന വാ| തീക്ഷ്ണം പീതം സ്ഥിതം ക്ഷുബ്ധം വമനം സ്യാദ്വിരേചനമ്||൩൩|| പ്രാതിലോമ്യേന ദോഷാണാം ഹരണാത്തേ ഹ്യകൃത്സ്നശഃ| അയോഗസഞ്ജ്ഞേ, കൃച്ഛ്രേണ യാതി ദോഷോ നവാऽല്പശഃ||൩൪||

Adhikarana 23 (35-36) · Śloka 36

പീതൌഷധോ ന ശുദ്ധശ്ചേജ്ജീര്ണേ തസ്മിന് പുനഃ പിബേത്| ഔഷധം ന ത്വജീര്ണേऽന്യദ്ഭയം സ്യാദതിയോഗതഃ||൩൫|| കോഷ്ഠസ്യ ഗുരുതാം ജ്ഞാത്വാ ലഘുത്വം ബലമേവ ച| അയോഗേ മൃദു വാ ദദ്യാദൌഷധം തീക്ഷ്ണമേവ വാ||൩൬||

Adhikarana 24 (37) · Śloka 37

വമനം ന തു ദുശ്ഛര്ദം ദുഷ്കോഷ്ഠം ന വിരേചനമ്| പായയേതൌഷധം ഭൂയോ ഹന്യാത് പീതം പുനര്ഹി തൌ||൩൭||

Adhikarana 25 (38-39) · Śloka 39

അസ്നിഗ്ധാസ്വിന്നദേഹസ്യ രൂക്ഷസ്യാനവമൌഷധമ്| ദോഷാനുത്ക്ലിശ്യ നിര്ഹര്തുമശക്തം ജനയേദ്ഗദാന്||൩൮|| വിഭ്രംശം ശ്വയഥും ഹിക്കാം തമസോ ദര്ശനം ഭൃശമ് | പിണ്ഡികോദ്വേഷ്ടനം കണ്ഡൂമൂര്വോഃ സാദം വിവര്ണതാമ്||൩൯||

Adhikarana 26 (40-44) · Śloka 44

സ്നിഗ്ധസ്വിന്നസ്യ ചാത്യല്പം ദീപ്താഗ്നേര്ജീര്ണമൌഷധമ്| ശീതൈര്വാ സ്തബ്ധമാമേ വാ ദോഷാനുത്ക്ലിശ്യ നാഹരേത്||൪൦|| താനേവ ജനയേദ്രോഗാനയോഗഃ സര്വ ഏവ സഃ| വിജ്ഞായ മതിമാംസ്തത്ര യഥോക്താം കാരയേത് ക്രിയാമ്||൪൧|| തം തൈലലവണാഭ്യക്തം സ്വിന്നം പ്രസ്തരസങ്കരൈഃ| പായയേത പുനര്ജീര്ണേ സമൂത്രൈര്വാ നിരൂഹയേത്||൪൨|| നിരൂഢം ച രസൈര്ധാന്വൈര്ഭോജയിത്വാऽനുവാസയേത്| ഫലമാഗധികാദാരുസിദ്ധതൈലേന മാത്രയാ||൪൩|| സ്നിഗ്ധം വാതഹരൈഃ സ്നേഹൈഃ പുനസ്തീക്ഷ്ണേന ശോധയേത്| ന ചാതിതീക്ഷ്ണേന തതോ ഹ്യതിയോഗസ്തു ജായതേ||൪൪||

Adhikarana 27 (45-51) · Śloka 51

അതിതീക്ഷ്ണം ക്ഷുധാര്തസ്യ മൃദുകോഷ്ഠസ്യ ഭേഷജമ്| ഹൃത്വാऽऽശു വിട്പിത്തകഫാന് ധാതൂന്വിസ്രാവയേദ്ദ്രവാന്||൪൫|| ബലസ്വരക്ഷയം ദാഹം കണ്ഠശോഷം ഭ്രമം തൃഷാമ്| കുര്യാച്ച മധുരൈസ്തത്ര ശേഷമൌഷധമുല്ലിഖേത്||൪൬|| വമനേ തു വിരേകഃ സ്യാദ്വിരേകേ വമനം പുനഃ | പരിഷേകാവഗാഹാദ്യൈഃ സുശീതൈഃ സ്തമ്ഭയേച്ച തത്||൪൭|| കഷായമധുരൈഃ ശീതൈരന്നപാനൌഷധൈസ്തഥാ| രക്തപിത്താതിസാരഘ്നൈര്ദാഹജ്വരഹരൈരപി||൪൮|| അഞ്ജനം ചന്ദനോശീരമജ്ജാസൃക്ശര്കരോദകമ്| ലാജചൂര്ണൈഃ പിബേന്മന്ഥമതിയോഗഹരം പരമ്||൪൯|| ശുങ്ഗാഭിര്വാ വടാദീനാം സിദ്ധാം പേയാം സമാക്ഷികാമ്| വര്ചഃസാങ്ഗ്രാഹികൈഃ സിദ്ധം ക്ഷീരം ഭോജ്യം ച ദാപയേത്||൫൦|| ജാങ്ഗലൈര്വാ രസൈര്ഭോജ്യം പിച്ഛാബസ്തിശ്ച ശസ്യതേ| മധുരൈരനുവാസ്യശ്ച സിദ്ധേന ക്ഷീരസര്പിഷാ||൫൧||

Adhikarana 28 (52-56) · Śloka 56

വമനസ്യാതിയോഗേ തു ശീതാമ്ബുപരിഷേചിതഃ| പിബേത് കഫഹരൈര്മന്ഥം സഘൃതക്ഷൌദ്രശര്കരമ്||൫൨|| സോദ്ഗാരായാം ഭൃശം വമ്യാം മൂര്ച്ഛായാം ധാന്യമുസ്തയോഃ| സമധൂകാഞ്ജനം ചൂര്ണം ലേഹയേന്മധുസംയുതമ്||൫൩|| വമതോऽന്തഃപ്രവിഷ്ടായാം ജിഹ്വായാം കവലഗ്രഹാഃ| സ്നിഗ്ധാമ്ലലവണൈര്ഹൃദ്യൈര്യൂഷക്ഷീരരസൈര്ഹിതാഃ||൫൪|| ഫലാന്യമ്ലാനി ഖാദേയുസ്തസ്യ ചാന്യേऽഗ്രതോ നരാഃ| നിഃസൃതാം തു തിലദ്രാക്ഷാകല്കലിപ്താം പ്രവേശയേത്||൫൫|| വാഗ്ഗ്രഹാനിലരോഗേഷു ഘൃതമാംസോപസാധിതാമ്| യവാഗൂം തനുകാം ദദ്യാത് സ്നേഹസ്വേദൌ ച ബുദ്ധിമാന്||൫൬||

Adhikarana 29 (57) · Śloka 57

വമിതശ്ച വിരിക്തശ്ച മന്ദാഗ്നിശ്ച വിലങ്ഘിതഃ| അഗ്നിപ്രാണവിവൃദ്ധ്യര്ഥം ക്രമം പേയാദികം ഭജേത് ||൫൭||

Adhikarana 30 (58-60) · Śloka 60

ബഹുദോഷസ്യ രൂക്ഷസ്യ ഹീനാഗ്നേരല്പമൌഷധമ്| സോദാവര്തസ്യ ചോത്ക്ലിശ്യ ദോഷാന്മാര്ഗാന്നിരുധ്യ ച||൫൮|| ഭൃശമാധ്മാപയേന്നാഭിം പൃഷ്ഠപാര്ശ്വശിരോരുജമ്| ശ്വാസവിണ്മൂത്രവാതാനാം സങ്ഗം കുര്യാച്ച ദാരുണമ്||൫൯|| അഭ്യങ്ഗസ്വേദവര്ത്യാദി സനിരൂഹാനുവാസനമ്| ഉദാവര്തഹരം സര്വം കര്മാധ്മാതസ്യ ശസ്യതേ||൬൦||

Adhikarana 31 (61-63) · Śloka 63

സ്നിഗ്ധേന ഗുരുകോഷ്ഠേന സാമേ ബലവദൌഷധമ്| ക്ഷാമേണ മൃദുകോഷ്ഠേന ശ്രാന്തേനാല്പബലേന വാ||൬൧|| പീതം ഗത്വാ ഗുദം സാമമാശു ദോഷം നിരസ്യ ച| തീവ്രശൂലാം സപിച്ഛാസ്രാം കരോതി പരികര്തികാമ്||൬൨|| ലങ്ഘനം പാചനം സാമേ രൂക്ഷോഷ്ണം ലഘുഭോജനമ്| ബൃംഹണീയോ വിധിഃ സര്വഃ ക്ഷാമസ്യ മധുരസ്തഥാ||൬൩||

Adhikarana 32 (64-67) · Śloka 67

ആമേ ജീര്ണേऽനുബന്ധശ്ചേത് ക്ഷാരാമ്ലം ലഘു ശസ്യതേ| പുഷ്പകാസീസമിശ്രം വാ ക്ഷാരേണ ലവണേന വാ||൬൪|| സദാഡിമരസം സര്പിഃ പിബേദ്വാതേऽധികേ സതി| ദധ്യമ്ലം ഭോജനേ പാനേ സംയുക്തം ദാഡിമത്വചാ||൬൫|| ദേവദാരുതിലാനാം വാ കല്കമുഷ്ണാമ്ബുനാ പിബേത്| അശ്വത്ഥോദുമ്ബരപ്ലക്ഷകദമ്ബൈര്വാ ശൃതം പയഃ||൬൬|| കഷായമധുരം ശീതം പിച്ഛാബസ്തിമഥാപി വാ| യഷ്ടീമധുകസിദ്ധം വാ സ്നേഹബസ്തിം പ്രദാപയേത്||൬൭||

Adhikarana 33 (68-70) · Śloka 70

അല്പം തു ബഹുദോഷസ്യ ദോഷമുത്ക്ലിശ്യ ഭേഷജമ്| അല്പാല്പം സ്രാവയേത് കണ്ഡൂം ശോഫം കുഷ്ഠാനി ഗൌരവമ്||൬൮|| കുര്യാച്ചാഗ്നിബലോത്ക്ലേശസ്തൈമിത്യാരുചിപാണ്ഡുതാഃ| പരിസ്രാവഃ സ, തം ദോഷം ശമയേദ്വാമയേദപി||൬൯|| സ്നേഹിതം വാ പുനസ്തീക്ഷ്ണം പായയേത് വിരേചനമ്| ശുദ്ധേ ചൂര്ണാസവാരിഷ്ടാന് സംസ്കൃതാംശ്ച പ്രദാപയേത്||൭൦||

Adhikarana 34 (71-75) · Śloka 75

പീതൌഷധസ്യ വേഗാനാം നിഗ്രഹാന്മാരുതാദയഃ| കുപിതാ ഹൃദയം ഗത്വാ ഘോരം കുര്വന്തി ഹൃദ്ഗ്രഹമ്||൭൧|| സ ഹിക്കാകാസപാര്ശ്വാര്തിദൈന്യലാലാക്ഷിവിഭ്രമൈഃ| ജിഹ്വാം ഖാദതി നിഃസഞ്ജ്ഞോ ദന്താന് കിടികിടാപയന്||൭൨|| ന ഗച്ഛേദ്വിഭ്രമം തത്ര വാമയേദാശു തം ഭിഷക്| മധുരൈഃ പിത്തമൂര്ച്ഛാര്തം കടുഭിഃ കഫമൂര്ച്ഛിതമ്||൭൩|| പാചനീയൈസ്തതശ്ചാസ്യ ദോഷശേഷം വിപാചയേത്| കായാഗ്നിം ച ബലം ചാസ്യ ക്രമേണോത്ഥാപയേത്തതഃ ||൭൪|| പവനേനാതിവമതോ ഹൃദയം യസ്യ പീഡ്യതേ| തസ്മൈ സ്നിഗ്ധാമ്ലലവണം ദദ്യാത് പിത്തകഫേऽന്യഥാ||൭൫||

Adhikarana 35 (76-77) · Śloka 77

പീതൌഷധസ്യ വേഗാനാം നിഗ്രഹേണ കഫേന വാ| രുദ്ധോऽതി വാ വിശുദ്ധസ്യ ഗൃഹ്ണാത്യങ്ഗാനി മാരുതഃ||൭൬|| സ്തമ്ഭവേപഥുനിസ്തോദസാദോദ്വേഷ്ടനമന്ഥനൈഃ| തത്ര വാതഹരം സര്വം സ്നേഹസ്വേദാദി കാരയേത് ||൭൭||

Adhikarana 36 (78-84) · Śloka 84

അതിതീക്ഷ്ണം മൃദൌ കോഷ്ഠേ ലഘുദോഷസ്യ ഭേഷജമ്| ദോഷാന് ഹൃത്വാ വിനിര്മഥ്യ ജീവം ഹരതി ശോണിതമ്||൭൮|| തേനാന്നം മിശ്രിതം ദദ്യാദ്വായസായ ശുനേऽപി വാ| ഭുങ്ക്തേ തച്ചേദ്വദേജ്ജീവം ന ഭുങ്ക്തേ പിത്തമാദിശേത്||൭൯|| ശുക്ലം വാ ഭാവിതം വസ്ത്രമാവാനം കോഷ്ണവാരിണാ| പ്രക്ഷാലിതം വിവര്ണം സ്യാത് പിത്തേ ശുദ്ധം തു ശോണിതേ||൮൦|| തൃഷ്ണാമൂര്ച്ഛാമദാര്തസ്യ കുര്യാദാമരണാത് ക്രിയാമ്| തസ്യ പിത്തഹരീം സര്വാമതിയോഗേ ച യാ ഹിതാ ||൮൧|| മൃഗഗോമഹിഷാജാനാം സദ്യസ്കം ജീവതാമസൃക്| പിബേജ്ജീവാഭിസന്ധാനം ജീവം തദ്ധ്യാശു ഗച്ഛതി ||൮൨|| തദേവ ദര്ഭമൃദിതം രക്തം ബസ്തിം പ്രദാപയേത്| ശ്യാമാകാശ്മര്യബദരീദൂര്വോശീരൈഃ ശൃതം പയഃ||൮൩|| ഘൃതമണ്ഡാഞ്ജനയുതം ശീതം ബസ്തിം പ്രദാപയേത്| പിച്ഛാബസ്തിം സുശീതം വാ ഘൃതമണ്ഡാനുവാസനമ്||൮൪||

Adhikarana 37 (85-87) · Śloka 87

ഗുദം ഭ്രഷ്ടം കഷായൈശ്ച സ്തമ്ഭയിത്വാ പ്രവേശയേത്| സാമ ഗാന്ധര്വശബ്ദാംശ്ച സഞ്ജ്ഞാനാശേऽസ്യ കാരയേത്||൮൫|| യദാ വിരേചനം പീതം വിഡന്തമവതിഷ്ഠതേ| വമനം ഭേഷജാന്തം വാ ദോഷാനുത്ക്ലിശ്യ നാവഹേത്||൮൬|| തദാ കുര്വന്തി കണ്ഡ്വാദീന് ദോഷാഃ പ്രകുപിതാ ഗദാന്| സ വിഭ്രംശോ മതസ്തത്ര സ്യാദ്യഥാവ്യാധി ഭേഷജമ്||൮൭||

Adhikarana 38 (88-89) · Śloka 89

പീതം സ്നിഗ്ധേന സസ്നേഹം തദ്ദോഷൈര്മാര്ദവാദ്വൃതമ്| ന വാഹയതി ദോഷാംസ്തു സ്വസ്ഥാനാത് സ്തമ്ഭയേച്ച്യുതാന്||൮൮|| വാതസങ്ഗഗുദസ്തമ്ഭശൂലൈഃ ക്ഷരതി ചാല്പശഃ| തീക്ഷ്ണം ബസ്തിം വിരേകം വാ സോऽര്ഹോ ലങ്ഘിതപാചിതഃ||൮൯||

Adhikarana 39 (90-91) · Śloka 91

രൂക്ഷം വിരേചനം പീതം രൂക്ഷേണാല്പബലേന വാ| മാരുതം കോപയിത്വാऽऽശു കുര്യാദ്ധോരാനുപദ്രവാന്||൯൦|| സ്തമ്ഭശൂലാനി ഘോരാണി സര്വഗാത്രേഷു മുഹ്യതഃ| സ്നേഹസ്വേദാദികസ്തത്ര കാര്യോ വാതഹരോ വിധിഃ||൯൧||

Adhikarana 40 (92-93) · Śloka 93

സ്നിഗ്ധസ്യ മൃദുകോഷ്ഠസ്യ മൃദൂത്ക്ലിശ്യൌഷധം കഫമ്| പിത്തം വാതം ച സംരുധ്യ സതന്ദ്രാഗൌരവം ക്ലമമ്||൯൨|| ദൌര്ബല്യം ചാങ്ഗസാദം ച കുര്യാദാശു തദുല്ലിഖേത്| ലങ്ഘനം പാചനം ചാത്ര സ്നിഗ്ധം തീക്ഷ്ണം ച ശോധനമ്||൯൩||

Adhikarana 41 (94-95) · Śloka 95

തത്ര ശ്ലോകൌ- ഇത്യേതാ വ്യാപദഃ പ്രോക്താഃ സരൂപാഃ സചികിത്സിതാഃ| വമനസ്യ വിരേകസ്യ കൃതസ്യാകുശലൈര്നൃണാമ് ||൯൪|| ഏതാ വിജ്ഞായ മതിമാനവസ്ഥാശ്ചൈവ തത്ത്വതഃ| ദദ്യാത് സംശോധനം സമ്യഗാരോഗ്യാര്ഥീ നൃണാം സദാ||൯൫||

Adhikarana puShpikA · Śloka 6

ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേऽപ്രാപ്തേ ദൃഢബലസമ്പൂരിതേ സിദ്ധിസ്ഥാനേ വമനവിരേചനവ്യാപത്സിദ്ധിര്നാമ ഷഷ്ഠോऽധ്യായഃ||൬||