Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

6. vamanavirēcanavyāpatsiddhiḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ வமநவிரேசநவ்யாபத்ஸித்திஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||

View original

अथातो वमनविरेचनव्यापत्सिद्धिं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

அத ஶோதநயோஃ ஸம்யக்விதிமூர்த்வாநுலோமயோஃ| அஸம்யக்கதயோஶ்சைவ தோஷாந் வக்ஷ்யாமி ஸௌஷதாந்||௩||

View original

अथ शोधनयोः सम्यग्विधिमूर्ध्वानुलोमयोः| असम्यक्कृतयोश्चैव दोषान् वक्ष्यामि सौषधान्||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

அத்யுஷ்ணவர்ஷஶீதா ஹி க்ரீஷ்மவர்ஷாஹிமாகமாஃ| ததந்தரே ப்ராவடாத்யாஸ்தேஷாஂ ஸாதாரணாஸ்த்ரயஃ||௪||

View original

अत्युष्णवर्षशीता हि ग्रीष्मवर्षाहिमागमाः| तदन्तरे प्रावृडाद्यास्तेषां साधारणास्त्रयः||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6

ப்ராவட் ஶுசிநபௌ ஜ்ஞேயௌ ஶரதூர்ஜஸஹௌ புநஃ| தபஸ்யஶ்ச மதுஶ்சைவ வஸந்தஃ ஶோதநஂ ப்ரதி||௫|| ஏதாநதூந் விகல்ப்யைவஂ தத்யாத் ஸஂஶோதநஂ பிஷக்| ஸ்வஸ்தவத்தமபிப்ரேத்ய வ்யாதௌ வ்யாதிவஶேந து||௬||

View original

प्रावृट् शुचिनभौ ज्ञेयौ शरदूर्जसहौ पुनः| तपस्यश्च मधुश्चैव वसन्तः शोधनं प्रति||५|| एतानृतून् विकल्प्यैवं दद्यात् संशोधनं भिषक्| स्वस्थवृत्तमभिप्रेत्य व्याधौ व्याधिवशेन तु||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

கர்மணாஂ வமநாதீநாமந்தரேஷ்வந்தரேஷு ச| ஸ்நேஹஸ்வேதௌ ப்ரயுஞ்ஜீத ஸ்நேஹஂ சாந்தே ப்ரயோஜயேத்||௭||

View original

कर्मणां वमनादीनामन्तरेष्वन्तरेषु च| स्नेहस्वेदौ प्रयुञ्जीत स्नेहं चान्ते प्रयोजयेत्||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

விஸர்பபிடகாஶோபகாமலாபாண்டுரோகிணஃ | அபிகாதவிஷார்தாஂஶ்ச நாதிஸ்நிக்தாந் விரேசயேத்||௮||

View original

विसर्पपिडकाशोफकामलापाण्डुरोगिणः | अभिघातविषार्तांश्च नातिस्निग्धान् विरेचयेत्||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

நாதிஸ்நிக்தஶரீராய தத்யாத் ஸ்நேஹவிரேசநம்| ஸ்நேஹோத்க்லிஷ்டஶரீராய ரூக்ஷஂ தத்யாத்விரேசநம்||௯||

View original

नातिस्निग्धशरीराय दद्यात् स्नेहविरेचनम्| स्नेहोत्क्लिष्टशरीराय रूक्षं दद्याद्विरेचनम्||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (10) · Śloka 10

ஸ்நேஹஸ்வேதோபபந்நேந ஜீர்ணே மாத்ராவதௌஷதம்| ஏகாக்ரமநஸா பீதஂ ஸம்யக்யோகாய கல்பதே||௧௦||

View original

स्नेहस्वेदोपपन्नेन जीर्णे मात्रावदौषधम्| एकाग्रमनसा पीतं सम्यग्योगाय कल्पते||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (11-13) · Śloka 13

ஸ்நிக்தாத் பாத்ராத்யதா தோயமயத்நேந ப்ரணுத்யதே| கபாதயஃ ப்ரணுத்யந்தே ஸ்நிக்தாத்தேஹாத்ததௌஷதைஃ||௧௧|| ஆர்த்ரஂ காஷ்டஂ யதா வஹ்நிர்விஷ்யந்தயதி ஸர்வதஃ| ததா ஸ்நிக்தஸ்ய வை தோஷாந் ஸ்வேதோ விஷ்யந்தயேத் ஸ்திராந்||௧௨|| க்லிஷ்டஂ வாஸோ யதோத்க்லேஶ்ய மலஃ ஸஂஶோத்யதேऽம்பஸா| ஸ்நேஹஸ்வேதைஸ்ததோத்க்லேஶ்ய ஶோத்யதே ஶோதநைர்மலஃ ||௧௩||

View original

स्निग्धात् पात्राद्यथा तोयमयत्नेन प्रणुद्यते| कफादयः प्रणुद्यन्ते स्निग्धाद्देहात्तथौषधैः||११|| आर्द्रं काष्ठं यथा वह्निर्विष्यन्दयति सर्वतः| तथा स्निग्धस्य वै दोषान् स्वेदो विष्यन्दयेत् स्थिरान्||१२|| क्लिष्टं वासो यथोत्क्लेश्य मलः संशोध्यतेऽम्भसा| स्नेहस्वेदैस्तथोत्क्लेश्य शोध्यते शोधनैर्मलः ||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (14) · Śloka 14

அஜீர்ணே வர்ததே க்லாநிர்விபந்தஶ்சாபி ஜாயதே| பீதஂ ஸஂஶோதநஂ சைவ விபரீதஂ ப்ரவர்ததே||௧௪||

View original

अजीर्णे वर्धते ग्लानिर्विबन्धश्चापि जायते| पीतं संशोधनं चैव विपरीतं प्रवर्तते||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (15-16) · Śloka 16

அல்பமாத்ரஂ மஹாவேகஂ பஹுதோஷஹரஂ ஸுகம்| லகுபாகஂ ஸுகாஸ்வாதஂ ப்ரீணநஂ வ்யாதிநாஶநம்||௧௫|| அவிகாரி ச வ்யாபத்தௌ நாதிக்லாநிகரஂ ச யத்| கந்தவர்ணரஸோபேதஂ வித்யாந்மாத்ராவதௌஷதம்||௧௬||

View original

अल्पमात्रं महावेगं बहुदोषहरं सुखम्| लघुपाकं सुखास्वादं प्रीणनं व्याधिनाशनम्||१५|| अविकारि च व्यापत्तौ नातिग्लानिकरं च यत्| गन्धवर्णरसोपेतं विद्यान्मात्रावदौषधम्||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (17) · Śloka 17

விதூய மாநஸாந் தோஷாந் காமாதீநஶுபோதயாந் | ஏகாக்ரமநஸா பீதஂ ஸம்யக்யோகாய கல்பதே||௧௭||

View original

विधूय मानसान् दोषान् कामादीनशुभोदयान् | एकाग्रमनसा पीतं सम्यग्योगाय कल्पते||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (18) · Śloka 19

நரஃ ஶ்வோ வமநஂ பாதா புஞ்ஜீத கபவர்தநம்| ஸுஜரஂ த்ரவபூயிஷ்டஂ, லக்வஶீதஂ விரேசநம்||௧௮|| உத்க்லிஷ்டால்பகபத்வேந க்ஷிப்ரஂ தோஷாஃ ஸ்ரவந்தி ஹி|௧௯|

View original

नरः श्वो वमनं पाता भुञ्जीत कफवर्धनम्| सुजरं द्रवभूयिष्ठं, लघ्वशीतं विरेचनम्||१८|| उत्क्लिष्टाल्पकफत्वेन क्षिप्रं दोषाः स्रवन्ति हि|१९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 20

பீதௌஷதஸ்ய து பிஷக் ஶுத்திலிங்காநி லக்ஷயேத்||௧௯|| ஊர்த்வஂ கபாநுகே பித்தே விட்பித்தேऽநுகபே த்வதஃ| ஹததோஷஂ வதேத் கார்ஶ்யதௌர்பல்யே சேத் ஸலாகவே||௨௦||

View original

पीतौषधस्य तु भिषक् शुद्धिलिङ्गानि लक्षयेत्||१९|| ऊर्ध्वं कफानुगे पित्ते विट्पित्तेऽनुकफे त्वधः| हृतदोषं वदेत् कार्श्यदौर्बल्ये चेत् सलाघवे||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (21) · Śloka 22

வாமயேத்து ததஃ ஶேஷமௌஷதஂ ந த்வலாகவே| ஸ்தைமித்யேऽநிலஸங்கே ச நிருத்காரேऽபி வாமயேத்||௨௧|| ஆலாகவாத்தநுத்வாச்ச கபஸ்யாபத் பரஂ பவேத்|௨௨|

View original

वामयेत्तु ततः शेषमौषधं न त्वलाघवे| स्तैमित्येऽनिलसङ्गे च निरुद्गारेऽपि वामयेत्||२१|| आलाघवात्तनुत्वाच्च कफस्यापत् परं भवेत्|२२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (22-23) · Śloka 23

வமிதே வர்ததே வஹ்நிஃ ஶமஂ தோஷா வ்ரஜந்தி ஹி||௨௨|| வமிதஂ லங்கயேத் ஸம்யக்ஜீர்ணலிங்காந்யலக்ஷயந்| தாநி தஷ்ட்வா து பேயாதிக்ரமஂ குர்யாந்ந லங்கநம்||௨௩||

View original

वमिते वर्धते वह्निः शमं दोषा व्रजन्ति हि||२२|| वमितं लङ्घयेत् सम्यग्जीर्णलिङ्गान्यलक्षयन्| तानि दृष्ट्वा तु पेयादिक्रमं कुर्यान्न लङ्घनम्||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (24) · Śloka 24

ஸஂஶோதநாப்யாஂ ஶுத்தஸ்ய ஹததோஷஸ்ய தேஹிநஃ| யாத்யக்நிர்மந்ததாஂ தஸ்மாத் க்ரமஂ பேயாதிமாசரேத்||௨௪||

View original

संशोधनाभ्यां शुद्धस्य हृतदोषस्य देहिनः| यात्यग्निर्मन्दतां तस्मात् क्रमं पेयादिमाचरेत्||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (25) · Śloka 25

கபபித்தே விஶுத்தேऽல்பஂ மத்யபே வாதபைத்திகே| தர்பணாதிக்ரமஂ குர்யாத் பேயாऽபிஷ்யந்தயேத்தி தாந்||௨௫||

View original

कफपित्ते विशुद्धेऽल्पं मद्यपे वातपैत्तिके| तर्पणादिक्रमं कुर्यात् पेयाऽभिष्यन्दयेद्धि तान्||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (26-27) · Śloka 27

அநுலோமோऽநிலஃ ஸ்வாஸ்த்யஂ க்ஷுத்தஷ்ணோர்ஜோ மநஸ்விதா| லகுத்வமிந்த்ரியோத்காரஶுத்திர்ஜீர்ணௌஷதாகதிஃ||௨௬|| க்லமோ தாஹோऽங்கஸதநஂ ப்ரமோ மூர்ச்சா ஶிரோருஜா| அரதிர்பலஹாநிஶ்ச ஸாவஶேஷௌஷதாகதிஃ||௨௭||

View original

अनुलोमोऽनिलः स्वास्थ्यं क्षुत्तृष्णोर्जो मनस्विता| लघुत्वमिन्द्रियोद्गारशुद्धिर्जीर्णौषधाकृतिः||२६|| क्लमो दाहोऽङ्गसदनं भ्रमो मूर्च्छा शिरोरुजा| अरतिर्बलहानिश्च सावशेषौषधाकृतिः||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (28) · Śloka 28

அகாலேऽல்பாதிமாத்ரஂ ச புராணஂ ந ச பாவிதம்| அஸம்யக்ஸஂஸ்கதஂ சைவ வ்யாபத்யேதௌஷதஂ த்ருதம்||௨௮||

View original

अकालेऽल्पातिमात्रं च पुराणं न च भावितम्| असम्यक्संस्कृतं चैव व्यापद्येतौषधं द्रुतम्||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (29-30) · Śloka 30

ஆத்மாநஂ பரிகர்திஶ்ச ஸ்ராவோ ஹத்காத்ரயோர்க்ரஹஃ| ஜீவாதாநஂ ஸவிப்ரஂஶஃ ஸ்தம்பஃ ஸோபத்ரவஃ க்லமஃ||௨௯|| அயோகாததியோகாச்ச தஶைதா வ்யாபதோ மதாஃ| ப்ரேஷ்யபைஷஜ்யவைத்யாநாஂ வைகுண்யாதாதுரஸ்ய ச||௩௦||

View original

आध्मानं परिकर्तिश्च स्रावो हृद्गात्रयोर्ग्रहः| जीवादानं सविभ्रंशः स्तम्भः सोपद्रवः क्लमः||२९|| अयोगादतियोगाच्च दशैता व्यापदो मताः| प्रेष्यभैषज्यवैद्यानां वैगुण्यादातुरस्य च||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (31-34) · Śloka 34

யோகஃ ஸம்யக்ப்ரவத்திஃ ஸ்யாததியோகோऽதிவர்தநம்| அயோகஃ ப்ராதிலோம்யேந ந சால்பஂ வா ப்ரவர்தநம்||௩௧|| ஶ்லேஷ்மோத்க்லிஷ்டேந துர்கந்தமஹத்யமதி வா பஹு| விரேசநமஜீர்ணே ச பீதமூர்த்வஂ ப்ரவர்ததே||௩௨|| க்ஷுதார்தமதுகோஷ்டாப்யாஂ ஸ்வல்போத்க்லிஷ்டகபேந வா| தீக்ஷ்ணஂ பீதஂ ஸ்திதஂ க்ஷுப்தஂ வமநஂ ஸ்யாத்விரேசநம்||௩௩|| ப்ராதிலோம்யேந தோஷாணாஂ ஹரணாத்தே ஹ்யகத்ஸ்நஶஃ| அயோகஸஞ்ஜ்ஞே, கச்ச்ரேண யாதி தோஷோ நவாऽல்பஶஃ||௩௪||

View original

योगः सम्यक्प्रवृत्तिः स्यादतियोगोऽतिवर्तनम्| अयोगः प्रातिलोम्येन न चाल्पं वा प्रवर्तनम्||३१|| श्लेष्मोत्क्लिष्टेन दुर्गन्धमहृद्यमति वा बहु| विरेचनमजीर्णे च पीतमूर्ध्वं प्रवर्तते||३२|| क्षुधार्तमृदुकोष्ठाभ्यां स्वल्पोत्क्लिष्टकफेन वा| तीक्ष्णं पीतं स्थितं क्षुब्धं वमनं स्याद्विरेचनम्||३३|| प्रातिलोम्येन दोषाणां हरणात्ते ह्यकृत्स्नशः| अयोगसञ्ज्ञे, कृच्छ्रेण याति दोषो नवाऽल्पशः||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (35-36) · Śloka 36

பீதௌஷதோ ந ஶுத்தஶ்சேஜ்ஜீர்ணே தஸ்மிந் புநஃ பிபேத்| ஔஷதஂ ந த்வஜீர்ணேऽந்யத்பயஂ ஸ்யாததியோகதஃ||௩௫|| கோஷ்டஸ்ய குருதாஂ ஜ்ஞாத்வா லகுத்வஂ பலமேவ ச| அயோகே மது வா தத்யாதௌஷதஂ தீக்ஷ்ணமேவ வா||௩௬||

View original

पीतौषधो न शुद्धश्चेज्जीर्णे तस्मिन् पुनः पिबेत्| औषधं न त्वजीर्णेऽन्यद्भयं स्यादतियोगतः||३५|| कोष्ठस्य गुरुतां ज्ञात्वा लघुत्वं बलमेव च| अयोगे मृदु वा दद्यादौषधं तीक्ष्णमेव वा||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (37) · Śloka 37

வமநஂ ந து துஶ்சர்தஂ துஷ்கோஷ்டஂ ந விரேசநம்| பாயயேதௌஷதஂ பூயோ ஹந்யாத் பீதஂ புநர்ஹி தௌ||௩௭||

View original

वमनं न तु दुश्छर्दं दुष्कोष्ठं न विरेचनम्| पाययेतौषधं भूयो हन्यात् पीतं पुनर्हि तौ||३७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (38-39) · Śloka 39

அஸ்நிக்தாஸ்விந்நதேஹஸ்ய ரூக்ஷஸ்யாநவமௌஷதம்| தோஷாநுத்க்லிஶ்ய நிர்ஹர்துமஶக்தஂ ஜநயேத்கதாந்||௩௮|| விப்ரஂஶஂ ஶ்வயதுஂ ஹிக்காஂ தமஸோ தர்ஶநஂ பஶம் | பிண்டிகோத்வேஷ்டநஂ கண்டூமூர்வோஃ ஸாதஂ விவர்ணதாம்||௩௯||

View original

अस्निग्धास्विन्नदेहस्य रूक्षस्यानवमौषधम्| दोषानुत्क्लिश्य निर्हर्तुमशक्तं जनयेद्गदान्||३८|| विभ्रंशं श्वयथुं हिक्कां तमसो दर्शनं भृशम् | पिण्डिकोद्वेष्टनं कण्डूमूर्वोः सादं विवर्णताम्||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (40-44) · Śloka 44

ஸ்நிக்தஸ்விந்நஸ்ய சாத்யல்பஂ தீப்தாக்நேர்ஜீர்ணமௌஷதம்| ஶீதைர்வா ஸ்தப்தமாமே வா தோஷாநுத்க்லிஶ்ய நாஹரேத்||௪௦|| தாநேவ ஜநயேத்ரோகாநயோகஃ ஸர்வ ஏவ ஸஃ| விஜ்ஞாய மதிமாஂஸ்தத்ர யதோக்தாஂ காரயேத் க்ரியாம்||௪௧|| தஂ தைலலவணாப்யக்தஂ ஸ்விந்நஂ ப்ரஸ்தரஸங்கரைஃ| பாயயேத புநர்ஜீர்ணே ஸமூத்ரைர்வா நிரூஹயேத்||௪௨|| நிரூடஂ ச ரஸைர்தாந்வைர்போஜயித்வாऽநுவாஸயேத்| பலமாகதிகாதாருஸித்ததைலேந மாத்ரயா||௪௩|| ஸ்நிக்தஂ வாதஹரைஃ ஸ்நேஹைஃ புநஸ்தீக்ஷ்ணேந ஶோதயேத்| ந சாதிதீக்ஷ்ணேந ததோ ஹ்யதியோகஸ்து ஜாயதே||௪௪||

View original

स्निग्धस्विन्नस्य चात्यल्पं दीप्ताग्नेर्जीर्णमौषधम्| शीतैर्वा स्तब्धमामे वा दोषानुत्क्लिश्य नाहरेत्||४०|| तानेव जनयेद्रोगानयोगः सर्व एव सः| विज्ञाय मतिमांस्तत्र यथोक्तां कारयेत् क्रियाम्||४१|| तं तैललवणाभ्यक्तं स्विन्नं प्रस्तरसङ्करैः| पाययेत पुनर्जीर्णे समूत्रैर्वा निरूहयेत्||४२|| निरूढं च रसैर्धान्वैर्भोजयित्वाऽनुवासयेत्| फलमागधिकादारुसिद्धतैलेन मात्रया||४३|| स्निग्धं वातहरैः स्नेहैः पुनस्तीक्ष्णेन शोधयेत्| न चातितीक्ष्णेन ततो ह्यतियोगस्तु जायते||४४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (45-51) · Śloka 51

அதிதீக்ஷ்ணஂ க்ஷுதார்தஸ்ய மதுகோஷ்டஸ்ய பேஷஜம்| ஹத்வாऽऽஶு விட்பித்தகபாந் தாதூந்விஸ்ராவயேத்த்ரவாந்||௪௫|| பலஸ்வரக்ஷயஂ தாஹஂ கண்டஶோஷஂ ப்ரமஂ தஷாம்| குர்யாச்ச மதுரைஸ்தத்ர ஶேஷமௌஷதமுல்லிகேத்||௪௬|| வமநே து விரேகஃ ஸ்யாத்விரேகே வமநஂ புநஃ | பரிஷேகாவகாஹாத்யைஃ ஸுஶீதைஃ ஸ்தம்பயேச்ச தத்||௪௭|| கஷாயமதுரைஃ ஶீதைரந்நபாநௌஷதைஸ்ததா| ரக்தபித்தாதிஸாரக்நைர்தாஹஜ்வரஹரைரபி||௪௮|| அஞ்ஜநஂ சந்தநோஶீரமஜ்ஜாஸக்ஶர்கரோதகம்| லாஜசூர்ணைஃ பிபேந்மந்தமதியோகஹரஂ பரம்||௪௯|| ஶுங்காபிர்வா வடாதீநாஂ ஸித்தாஂ பேயாஂ ஸமாக்ஷிகாம்| வர்சஃஸாங்க்ராஹிகைஃ ஸித்தஂ க்ஷீரஂ போஜ்யஂ ச தாபயேத்||௫௦|| ஜாங்கலைர்வா ரஸைர்போஜ்யஂ பிச்சாபஸ்திஶ்ச ஶஸ்யதே| மதுரைரநுவாஸ்யஶ்ச ஸித்தேந க்ஷீரஸர்பிஷா||௫௧||

View original

अतितीक्ष्णं क्षुधार्तस्य मृदुकोष्ठस्य भेषजम्| हृत्वाऽऽशु विट्पित्तकफान् धातून्विस्रावयेद्द्रवान्||४५|| बलस्वरक्षयं दाहं कण्ठशोषं भ्रमं तृषाम्| कुर्याच्च मधुरैस्तत्र शेषमौषधमुल्लिखेत्||४६|| वमने तु विरेकः स्याद्विरेके वमनं पुनः | परिषेकावगाहाद्यैः सुशीतैः स्तम्भयेच्च तत्||४७|| कषायमधुरैः शीतैरन्नपानौषधैस्तथा| रक्तपित्तातिसारघ्नैर्दाहज्वरहरैरपि||४८|| अञ्जनं चन्दनोशीरमज्जासृक्शर्करोदकम्| लाजचूर्णैः पिबेन्मन्थमतियोगहरं परम्||४९|| शुङ्गाभिर्वा वटादीनां सिद्धां पेयां समाक्षिकाम्| वर्चःसाङ्ग्राहिकैः सिद्धं क्षीरं भोज्यं च दापयेत्||५०|| जाङ्गलैर्वा रसैर्भोज्यं पिच्छाबस्तिश्च शस्यते| मधुरैरनुवास्यश्च सिद्धेन क्षीरसर्पिषा||५१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 28 (52-56) · Śloka 56

வமநஸ்யாதியோகே து ஶீதாம்புபரிஷேசிதஃ| பிபேத் கபஹரைர்மந்தஂ ஸகதக்ஷௌத்ரஶர்கரம்||௫௨|| ஸோத்காராயாஂ பஶஂ வம்யாஂ மூர்ச்சாயாஂ தாந்யமுஸ்தயோஃ| ஸமதூகாஞ்ஜநஂ சூர்ணஂ லேஹயேந்மதுஸஂயுதம்||௫௩|| வமதோऽந்தஃப்ரவிஷ்டாயாஂ ஜிஹ்வாயாஂ கவலக்ரஹாஃ| ஸ்நிக்தாம்லலவணைர்ஹத்யைர்யூஷக்ஷீரரஸைர்ஹிதாஃ||௫௪|| பலாந்யம்லாநி காதேயுஸ்தஸ்ய சாந்யேऽக்ரதோ நராஃ| நிஃஸதாஂ து திலத்ராக்ஷாகல்கலிப்தாஂ ப்ரவேஶயேத்||௫௫|| வாக்க்ரஹாநிலரோகேஷு கதமாஂஸோபஸாதிதாம்| யவாகூஂ தநுகாஂ தத்யாத் ஸ்நேஹஸ்வேதௌ ச புத்திமாந்||௫௬||

View original

वमनस्यातियोगे तु शीताम्बुपरिषेचितः| पिबेत् कफहरैर्मन्थं सघृतक्षौद्रशर्करम्||५२|| सोद्गारायां भृशं वम्यां मूर्च्छायां धान्यमुस्तयोः| समधूकाञ्जनं चूर्णं लेहयेन्मधुसंयुतम्||५३|| वमतोऽन्तःप्रविष्टायां जिह्वायां कवलग्रहाः| स्निग्धाम्ललवणैर्हृद्यैर्यूषक्षीररसैर्हिताः||५४|| फलान्यम्लानि खादेयुस्तस्य चान्येऽग्रतो नराः| निःसृतां तु तिलद्राक्षाकल्कलिप्तां प्रवेशयेत्||५५|| वाग्ग्रहानिलरोगेषु घृतमांसोपसाधिताम्| यवागूं तनुकां दद्यात् स्नेहस्वेदौ च बुद्धिमान्||५६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 29 (57) · Śloka 57

வமிதஶ்ச விரிக்தஶ்ச மந்தாக்நிஶ்ச விலங்கிதஃ| அக்நிப்ராணவிவத்த்யர்தஂ க்ரமஂ பேயாதிகஂ பஜேத் ||௫௭||

View original

वमितश्च विरिक्तश्च मन्दाग्निश्च विलङ्घितः| अग्निप्राणविवृद्ध्यर्थं क्रमं पेयादिकं भजेत् ||५७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 30 (58-60) · Śloka 60

பஹுதோஷஸ்ய ரூக்ஷஸ்ய ஹீநாக்நேரல்பமௌஷதம்| ஸோதாவர்தஸ்ய சோத்க்லிஶ்ய தோஷாந்மார்காந்நிருத்ய ச||௫௮|| பஶமாத்மாபயேந்நாபிஂ பஷ்டபார்ஶ்வஶிரோருஜம்| ஶ்வாஸவிண்மூத்ரவாதாநாஂ ஸங்கஂ குர்யாச்ச தாருணம்||௫௯|| அப்யங்கஸ்வேதவர்த்யாதி ஸநிரூஹாநுவாஸநம்| உதாவர்தஹரஂ ஸர்வஂ கர்மாத்மாதஸ்ய ஶஸ்யதே||௬௦||

View original

बहुदोषस्य रूक्षस्य हीनाग्नेरल्पमौषधम्| सोदावर्तस्य चोत्क्लिश्य दोषान्मार्गान्निरुध्य च||५८|| भृशमाध्मापयेन्नाभिं पृष्ठपार्श्वशिरोरुजम्| श्वासविण्मूत्रवातानां सङ्गं कुर्याच्च दारुणम्||५९|| अभ्यङ्गस्वेदवर्त्यादि सनिरूहानुवासनम्| उदावर्तहरं सर्वं कर्माध्मातस्य शस्यते||६०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 31 (61-63) · Śloka 63

ஸ்நிக்தேந குருகோஷ்டேந ஸாமே பலவதௌஷதம்| க்ஷாமேண மதுகோஷ்டேந ஶ்ராந்தேநால்பபலேந வா||௬௧|| பீதஂ கத்வா குதஂ ஸாமமாஶு தோஷஂ நிரஸ்ய ச| தீவ்ரஶூலாஂ ஸபிச்சாஸ்ராஂ கரோதி பரிகர்திகாம்||௬௨|| லங்கநஂ பாசநஂ ஸாமே ரூக்ஷோஷ்ணஂ லகுபோஜநம்| பஂஹணீயோ விதிஃ ஸர்வஃ க்ஷாமஸ்ய மதுரஸ்ததா||௬௩||

View original

स्निग्धेन गुरुकोष्ठेन सामे बलवदौषधम्| क्षामेण मृदुकोष्ठेन श्रान्तेनाल्पबलेन वा||६१|| पीतं गत्वा गुदं साममाशु दोषं निरस्य च| तीव्रशूलां सपिच्छास्रां करोति परिकर्तिकाम्||६२|| लङ्घनं पाचनं सामे रूक्षोष्णं लघुभोजनम्| बृंहणीयो विधिः सर्वः क्षामस्य मधुरस्तथा||६३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 32 (64-67) · Śloka 67

ஆமே ஜீர்ணேऽநுபந்தஶ்சேத் க்ஷாராம்லஂ லகு ஶஸ்யதே| புஷ்பகாஸீஸமிஶ்ரஂ வா க்ஷாரேண லவணேந வா||௬௪|| ஸதாடிமரஸஂ ஸர்பிஃ பிபேத்வாதேऽதிகே ஸதி| தத்யம்லஂ போஜநே பாநே ஸஂயுக்தஂ தாடிமத்வசா||௬௫|| தேவதாருதிலாநாஂ வா கல்கமுஷ்ணாம்புநா பிபேத்| அஶ்வத்தோதும்பரப்லக்ஷகதம்பைர்வா ஶதஂ பயஃ||௬௬|| கஷாயமதுரஂ ஶீதஂ பிச்சாபஸ்திமதாபி வா| யஷ்டீமதுகஸித்தஂ வா ஸ்நேஹபஸ்திஂ ப்ரதாபயேத்||௬௭||

View original

आमे जीर्णेऽनुबन्धश्चेत् क्षाराम्लं लघु शस्यते| पुष्पकासीसमिश्रं वा क्षारेण लवणेन वा||६४|| सदाडिमरसं सर्पिः पिबेद्वातेऽधिके सति| दध्यम्लं भोजने पाने संयुक्तं दाडिमत्वचा||६५|| देवदारुतिलानां वा कल्कमुष्णाम्बुना पिबेत्| अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षकदम्बैर्वा शृतं पयः||६६|| कषायमधुरं शीतं पिच्छाबस्तिमथापि वा| यष्टीमधुकसिद्धं वा स्नेहबस्तिं प्रदापयेत्||६७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 33 (68-70) · Śloka 70

அல்பஂ து பஹுதோஷஸ்ய தோஷமுத்க்லிஶ்ய பேஷஜம்| அல்பால்பஂ ஸ்ராவயேத் கண்டூஂ ஶோபஂ குஷ்டாநி கௌரவம்||௬௮|| குர்யாச்சாக்நிபலோத்க்லேஶஸ்தைமித்யாருசிபாண்டுதாஃ| பரிஸ்ராவஃ ஸ, தஂ தோஷஂ ஶமயேத்வாமயேதபி||௬௯|| ஸ்நேஹிதஂ வா புநஸ்தீக்ஷ்ணஂ பாயயேத் விரேசநம்| ஶுத்தே சூர்ணாஸவாரிஷ்டாந் ஸஂஸ்கதாஂஶ்ச ப்ரதாபயேத்||௭௦||

View original

अल्पं तु बहुदोषस्य दोषमुत्क्लिश्य भेषजम्| अल्पाल्पं स्रावयेत् कण्डूं शोफं कुष्ठानि गौरवम्||६८|| कुर्याच्चाग्निबलोत्क्लेशस्तैमित्यारुचिपाण्डुताः| परिस्रावः स, तं दोषं शमयेद्वामयेदपि||६९|| स्नेहितं वा पुनस्तीक्ष्णं पाययेत् विरेचनम्| शुद्धे चूर्णासवारिष्टान् संस्कृतांश्च प्रदापयेत्||७०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 34 (71-75) · Śloka 75

பீதௌஷதஸ்ய வேகாநாஂ நிக்ரஹாந்மாருதாதயஃ| குபிதா ஹதயஂ கத்வா கோரஂ குர்வந்தி ஹத்க்ரஹம்||௭௧|| ஸ ஹிக்காகாஸபார்ஶ்வார்திதைந்யலாலாக்ஷிவிப்ரமைஃ| ஜிஹ்வாஂ காததி நிஃஸஞ்ஜ்ஞோ தந்தாந் கிடிகிடாபயந்||௭௨|| ந கச்சேத்விப்ரமஂ தத்ர வாமயேதாஶு தஂ பிஷக்| மதுரைஃ பித்தமூர்ச்சார்தஂ கடுபிஃ கபமூர்ச்சிதம்||௭௩|| பாசநீயைஸ்ததஶ்சாஸ்ய தோஷஶேஷஂ விபாசயேத்| காயாக்நிஂ ச பலஂ சாஸ்ய க்ரமேணோத்தாபயேத்ததஃ ||௭௪|| பவநேநாதிவமதோ ஹதயஂ யஸ்ய பீட்யதே| தஸ்மை ஸ்நிக்தாம்லலவணஂ தத்யாத் பித்தகபேऽந்யதா||௭௫||

View original

पीतौषधस्य वेगानां निग्रहान्मारुतादयः| कुपिता हृदयं गत्वा घोरं कुर्वन्ति हृद्ग्रहम्||७१|| स हिक्काकासपार्श्वार्तिदैन्यलालाक्षिविभ्रमैः| जिह्वां खादति निःसञ्ज्ञो दन्तान् किटिकिटापयन्||७२|| न गच्छेद्विभ्रमं तत्र वामयेदाशु तं भिषक्| मधुरैः पित्तमूर्च्छार्तं कटुभिः कफमूर्च्छितम्||७३|| पाचनीयैस्ततश्चास्य दोषशेषं विपाचयेत्| कायाग्निं च बलं चास्य क्रमेणोत्थापयेत्ततः ||७४|| पवनेनातिवमतो हृदयं यस्य पीड्यते| तस्मै स्निग्धाम्ललवणं दद्यात् पित्तकफेऽन्यथा||७५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 35 (76-77) · Śloka 77

பீதௌஷதஸ்ய வேகாநாஂ நிக்ரஹேண கபேந வா| ருத்தோऽதி வா விஶுத்தஸ்ய கஹ்ணாத்யங்காநி மாருதஃ||௭௬|| ஸ்தம்பவேபதுநிஸ்தோதஸாதோத்வேஷ்டநமந்தநைஃ| தத்ர வாதஹரஂ ஸர்வஂ ஸ்நேஹஸ்வேதாதி காரயேத் ||௭௭||

View original

पीतौषधस्य वेगानां निग्रहेण कफेन वा| रुद्धोऽति वा विशुद्धस्य गृह्णात्यङ्गानि मारुतः||७६|| स्तम्भवेपथुनिस्तोदसादोद्वेष्टनमन्थनैः| तत्र वातहरं सर्वं स्नेहस्वेदादि कारयेत् ||७७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 36 (78-84) · Śloka 84

அதிதீக்ஷ்ணஂ மதௌ கோஷ்டே லகுதோஷஸ்ய பேஷஜம்| தோஷாந் ஹத்வா விநிர்மத்ய ஜீவஂ ஹரதி ஶோணிதம்||௭௮|| தேநாந்நஂ மிஶ்ரிதஂ தத்யாத்வாயஸாய ஶுநேऽபி வா| புங்க்தே தச்சேத்வதேஜ்ஜீவஂ ந புங்க்தே பித்தமாதிஶேத்||௭௯|| ஶுக்லஂ வா பாவிதஂ வஸ்த்ரமாவாநஂ கோஷ்ணவாரிணா| ப்ரக்ஷாலிதஂ விவர்ணஂ ஸ்யாத் பித்தே ஶுத்தஂ து ஶோணிதே||௮௦|| தஷ்ணாமூர்ச்சாமதார்தஸ்ய குர்யாதாமரணாத் க்ரியாம்| தஸ்ய பித்தஹரீஂ ஸர்வாமதியோகே ச யா ஹிதா ||௮௧|| மககோமஹிஷாஜாநாஂ ஸத்யஸ்கஂ ஜீவதாமஸக்| பிபேஜ்ஜீவாபிஸந்தாநஂ ஜீவஂ தத்த்யாஶு கச்சதி ||௮௨|| ததேவ தர்பமதிதஂ ரக்தஂ பஸ்திஂ ப்ரதாபயேத்| ஶ்யாமாகாஶ்மர்யபதரீதூர்வோஶீரைஃ ஶதஂ பயஃ||௮௩|| கதமண்டாஞ்ஜநயுதஂ ஶீதஂ பஸ்திஂ ப்ரதாபயேத்| பிச்சாபஸ்திஂ ஸுஶீதஂ வா கதமண்டாநுவாஸநம்||௮௪||

View original

अतितीक्ष्णं मृदौ कोष्ठे लघुदोषस्य भेषजम्| दोषान् हृत्वा विनिर्मथ्य जीवं हरति शोणितम्||७८|| तेनान्नं मिश्रितं दद्याद्वायसाय शुनेऽपि वा| भुङ्क्ते तच्चेद्वदेज्जीवं न भुङ्क्ते पित्तमादिशेत्||७९|| शुक्लं वा भावितं वस्त्रमावानं कोष्णवारिणा| प्रक्षालितं विवर्णं स्यात् पित्ते शुद्धं तु शोणिते||८०|| तृष्णामूर्च्छामदार्तस्य कुर्यादामरणात् क्रियाम्| तस्य पित्तहरीं सर्वामतियोगे च या हिता ||८१|| मृगगोमहिषाजानां सद्यस्कं जीवतामसृक्| पिबेज्जीवाभिसन्धानं जीवं तद्ध्याशु गच्छति ||८२|| तदेव दर्भमृदितं रक्तं बस्तिं प्रदापयेत्| श्यामाकाश्मर्यबदरीदूर्वोशीरैः शृतं पयः||८३|| घृतमण्डाञ्जनयुतं शीतं बस्तिं प्रदापयेत्| पिच्छाबस्तिं सुशीतं वा घृतमण्डानुवासनम्||८४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 37 (85-87) · Śloka 87

குதஂ ப்ரஷ்டஂ கஷாயைஶ்ச ஸ்தம்பயித்வா ப்ரவேஶயேத்| ஸாம காந்தர்வஶப்தாஂஶ்ச ஸஞ்ஜ்ஞாநாஶேऽஸ்ய காரயேத்||௮௫|| யதா விரேசநஂ பீதஂ விடந்தமவதிஷ்டதே| வமநஂ பேஷஜாந்தஂ வா தோஷாநுத்க்லிஶ்ய நாவஹேத்||௮௬|| ததா குர்வந்தி கண்ட்வாதீந் தோஷாஃ ப்ரகுபிதா கதாந்| ஸ விப்ரஂஶோ மதஸ்தத்ர ஸ்யாத்யதாவ்யாதி பேஷஜம்||௮௭||

View original

गुदं भ्रष्टं कषायैश्च स्तम्भयित्वा प्रवेशयेत्| साम गान्धर्वशब्दांश्च सञ्ज्ञानाशेऽस्य कारयेत्||८५|| यदा विरेचनं पीतं विडन्तमवतिष्ठते| वमनं भेषजान्तं वा दोषानुत्क्लिश्य नावहेत्||८६|| तदा कुर्वन्ति कण्ड्वादीन् दोषाः प्रकुपिता गदान्| स विभ्रंशो मतस्तत्र स्याद्यथाव्याधि भेषजम्||८७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 38 (88-89) · Śloka 89

பீதஂ ஸ்நிக்தேந ஸஸ்நேஹஂ தத்தோஷைர்மார்தவாத்வதம்| ந வாஹயதி தோஷாஂஸ்து ஸ்வஸ்தாநாத் ஸ்தம்பயேச்ச்யுதாந்||௮௮|| வாதஸங்ககுதஸ்தம்பஶூலைஃ க்ஷரதி சால்பஶஃ| தீக்ஷ்ணஂ பஸ்திஂ விரேகஂ வா ஸோऽர்ஹோ லங்கிதபாசிதஃ||௮௯||

View original

पीतं स्निग्धेन सस्नेहं तद्दोषैर्मार्दवाद्वृतम्| न वाहयति दोषांस्तु स्वस्थानात् स्तम्भयेच्च्युतान्||८८|| वातसङ्गगुदस्तम्भशूलैः क्षरति चाल्पशः| तीक्ष्णं बस्तिं विरेकं वा सोऽर्हो लङ्घितपाचितः||८९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 39 (90-91) · Śloka 91

ரூக்ஷஂ விரேசநஂ பீதஂ ரூக்ஷேணால்பபலேந வா| மாருதஂ கோபயித்வாऽऽஶு குர்யாத்தோராநுபத்ரவாந்||௯௦|| ஸ்தம்பஶூலாநி கோராணி ஸர்வகாத்ரேஷு முஹ்யதஃ| ஸ்நேஹஸ்வேதாதிகஸ்தத்ர கார்யோ வாதஹரோ விதிஃ||௯௧||

View original

रूक्षं विरेचनं पीतं रूक्षेणाल्पबलेन वा| मारुतं कोपयित्वाऽऽशु कुर्याद्धोरानुपद्रवान्||९०|| स्तम्भशूलानि घोराणि सर्वगात्रेषु मुह्यतः| स्नेहस्वेदादिकस्तत्र कार्यो वातहरो विधिः||९१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 40 (92-93) · Śloka 93

ஸ்நிக்தஸ்ய மதுகோஷ்டஸ்ய மதூத்க்லிஶ்யௌஷதஂ கபம்| பித்தஂ வாதஂ ச ஸஂருத்ய ஸதந்த்ராகௌரவஂ க்லமம்||௯௨|| தௌர்பல்யஂ சாங்கஸாதஂ ச குர்யாதாஶு ததுல்லிகேத்| லங்கநஂ பாசநஂ சாத்ர ஸ்நிக்தஂ தீக்ஷ்ணஂ ச ஶோதநம்||௯௩||

View original

स्निग्धस्य मृदुकोष्ठस्य मृदूत्क्लिश्यौषधं कफम्| पित्तं वातं च संरुध्य सतन्द्रागौरवं क्लमम्||९२|| दौर्बल्यं चाङ्गसादं च कुर्यादाशु तदुल्लिखेत्| लङ्घनं पाचनं चात्र स्निग्धं तीक्ष्णं च शोधनम्||९३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 41 (94-95) · Śloka 95

தத்ர ஶ்லோகௌ- இத்யேதா வ்யாபதஃ ப்ரோக்தாஃ ஸரூபாஃ ஸசிகித்ஸிதாஃ| வமநஸ்ய விரேகஸ்ய கதஸ்யாகுஶலைர்நணாம் ||௯௪|| ஏதா விஜ்ஞாய மதிமாநவஸ்தாஶ்சைவ தத்த்வதஃ| தத்யாத் ஸஂஶோதநஂ ஸம்யகாரோக்யார்தீ நணாஂ ஸதா||௯௫||

View original

तत्र श्लोकौ- इत्येता व्यापदः प्रोक्ताः सरूपाः सचिकित्सिताः| वमनस्य विरेकस्य कृतस्याकुशलैर्नृणाम् ||९४|| एता विज्ञाय मतिमानवस्थाश्चैव तत्त्वतः| दद्यात् संशोधनं सम्यगारोग्यार्थी नृणां सदा||९५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 6

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதேऽப்ராப்தே தடபலஸம்பூரிதே ஸித்திஸ்தாநே வமநவிரேசநவ்யாபத்ஸித்திர்நாம ஷஷ்டோऽத்யாயஃ||௬||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने वमनविरेचनव्यापत्सिद्धिर्नाम षष्ठोऽध्यायः||६||

🔊 Audio coming soon

6. vamanavirēcanavyāpatsiddhiḥ — Charaka Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi