27. annapānavidhyadhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋಽನ್ನಪಾನವಿಧಿಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ಇಷ್ಟವರ್ಣಗನ್ಧರಸಸ್ಪರ್ಶಂ ವಿಧಿವಿಹಿತಮನ್ನಪಾನಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಪ್ರಾಣಿಸಞ್ಜ್ಞಕಾನಾಂ ಪ್ರಾಣಮಾಚಕ್ಷತೇ ಕುಶಲಾಃ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಫಲದರ್ಶನಾತ್; ತದಿನ್ಧನಾ ಹ್ಯನ್ತರಗ್ನೇಃ ಸ್ಥಿತಿಃ; ತತ್ ಸತ್ತ್ವಮೂರ್ಜಯತಿ, ತಚ್ಛರೀರಧಾತುವ್ಯೂಹಬಲವರ್ಣೇನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಸಾದಕರಂ ಯಥೋಕ್ತಮುಪಸೇವ್ಯಮಾನಂ, ವಿಪರೀತಮಹಿತಾಯ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ||೩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ತಸ್ಮಾದ್ಧಿತಾಹಿತಾವಬೋಧನಾರ್ಥಮನ್ನಪಾನವಿಧಿಮಖಿಲೇನೋಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮೋಽಗ್ನಿವೇಶ! ತತ್ ಸ್ವಭಾವಾದುದಕ್ತಂ ಕ್ಲೇದಯತಿ, ಲವಣಂ ವಿಷ್ಯನ್ದಯತಿ, ಕ್ಷಾರಃ ಪಾಚಯತಿ, ಮಧು ಸನ್ದಧಾತಿ, ಸರ್ಪಿಃ ಸ್ನೇಹಯತಿ, ಕ್ಷೀರಂ ಜೀವಯತಿ, ಮಾಂಸಂ ಬೃಂಹಯತಿ, ರಸಃ ಪ್ರೀಣಯತಿ, ಸುರಾ ಜರ್ಜರೀಕರೋತಿ, ಶೀಧುರವಧಮತಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಾಸವೋ ದೀಪಯತಿ, ಫಾಣಿತಮಾಚಿನೋತಿ, ದಧಿ ಶೋಫಂ ಜನಯತಿ, ಪಿಣ್ಯಾಕಶಾಕಂ ಗ್ಲಪಯತಿ, ಪ್ರಭೂತಾನ್ತರ್ಮಲೋ ಮಾಷಸೂಪಃ, ದೃಷ್ಟಿಶುಕ್ರಘ್ನಃ ಕ್ಷಾರಃ, ಪ್ರಾಯಃ ಪಿತ್ತಲಮಮ್ಲಮನ್ಯತ್ರ ದಾಡಿಮಾಮಲಕಾತ್, ಪ್ರಾಯಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಂ ಮಧುರಮನ್ಯತ್ರ ಮಧುನಃ ಪುರಾಣಾಚ್ಚ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಯವಗೋಧೂಮಾತ್, ಪ್ರಾಯಸ್ತಿಕಂ ವಾತಲಮವೃಷ್ಯಂ ಚಾನ್ಯತ್ರ ವೇಗಾಗ್ರಾಮೃತಾಪಟೋಲಪತ್ರಾತ್, ಪ್ರಾಯಃ ಕಟುಕಂ ವಾತಲಮವೃಷ್ಯಂ ಚಾನ್ಯತ್ರ ಪಿಪ್ಪಲೀವಿಶ್ವಭೇಷಜಾತ್||೪||

Adhikarana 4 (5-7) · Śloka 7

ಪರಮತೋ ವರ್ಗಸಙ್ಗ್ರಹೇಣಾಹಾರದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯನುವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೫|| ಶೂಕಧಾನ್ಯಶಮೀಧಾನ್ಯಮಾಂಸಶಾಕಫಲಾಶ್ರಯಾನ್| ವರ್ಗಾನ್ ಹರಿತಮದ್ಯಾಮ್ಬುಗೋರಸೇಕ್ಷುವಿಕಾರಿಕಾನ್||೬|| ದಶ ದ್ವೌ ಚಾಪರೌ ವರ್ಗೌ ಕೃತಾನ್ನಾಹಾರಯೋಗಿನಾಮ್| ರಸವೀರ್ಯವಿಪಾಕೈಶ್ಚ ಪ್ರಭಾವೈಶ್ಚ ಪ್ರಚಕ್ಷ್ಮಹೇ||೭||

Adhikarana 5 (8-12) · Śloka 12

ಅಥ ಶೂಕಧಾನ್ಯವರ್ಗಃ- ರಕ್ತಶಾಲಿರ್ಮಹಾಶಾಲಿಃ ಕಲಮಃ ಶಕುನಾಹೃತಃ | ತೂರ್ಣಕೋ ದೀರ್ಘಶೂಕಶ್ಚ ಗೌರಃ ಪಾಣ್ಡುಕಲಾಙ್ಗುಲೌ||೮|| ಸುಗನ್ಧಕೋ ಲೋಹವಾಲಃ ಸಾರಿವಾಖ್ಯಃ ಪ್ರಮೋದಕಃ| ಪತಙ್ಗಸ್ತಪನೀಯಶ್ಚ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ಶಾಲಯಃ ಶುಭಾಃ||೯|| ಶೀತಾ ರಸೇ ವಿಪಾಕೇ ಚ ಮಧುರಾಶ್ಚಾಲ್ಪಮಾರುತಾಃ| ಬದ್ಧಾಲ್ಪವರ್ಚಸಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಬೃಂಹಣಾಃ ಶುಕ್ರಮೂತ್ರಲಾಃ||೧೦|| ರಕ್ತಶಾಲಿರ್ವರಸ್ತೇಷಾಂ ತೃಷ್ಣಾಘ್ನಸ್ತ್ರಿಮಲಾಪಹಃ | ಮಹಾಂಸ್ತಸ್ಯಾನು ಕಲಮಸ್ತಸ್ಯಾಪ್ಯನು ತತಃ ಪರೇ||೧೧|| ಯವಕಾ ಹಾಯನಾಃ ಪಾಂಸುವಾಪ್ಯನೈಷಧಕಾದಯಃ | ಶಾಲೀನಾಂ ಶಾಲಯಃ ಕುರ್ವನ್ತ್ಯನುಕಾರಂ ಗುಣಾಗುಣೈಃ||೧೨||

Adhikarana 6 (13-15) · Śloka 15

ಶೀತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಽಗುರುಃ ಸ್ವಾದುಸ್ತ್ರಿದೋಷಘ್ನಃ ಸ್ಥಿರಾತ್ಮಕಃ| ಷಷ್ಟಿಕಃ ಪ್ರವರೋ ಗೌರಃ ಕೃಷ್ಣಗೌರಸ್ತತೋಽನು ಚ||೧೩|| ವರಕೋದ್ದಾಲಕೌ ಚೀನಶಾರದೋಜ್ಜ್ವಲದರ್ದುರಾಃ| ಗನ್ಧನಾಃ ಕುರುವಿನ್ದಾಶ್ಚ ಷಷ್ಟಿಕಾಲ್ಪಾನ್ತರಾ ಗುಣೈಃ||೧೪|| ಮಧುರಶ್ಚಾಮ್ಲಪಾಕಶ್ಚ ವ್ರೀಹಿಃ ಪಿತ್ತಕರೋ ಗುರುಃ| ಬಹುಮೂತ್ರಪುರೀಷೋಷ್ಮಾ ತ್ರಿದೋಷಸ್ತ್ವೇವ ಪಾಟಲಃ||೧೫||

Adhikarana 7 (16-18) · Śloka 18

ಸಕೋರದೂಷಃ ಶ್ಯಾಮಾಕಃ ಕಷಾಯಮಧುರೋ ಲಘುಃ| ವಾತಲಃ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನಃ ಶೀತಃ ಸಙ್ಗ್ರಾಹಿಶೋಷಣಃ||೧೬|| ಹಸ್ತಿಶ್ಯಾಮಾಕನೀವಾರತೋಯಪರ್ಣೀಗವೇಧುಕಾಃ| ಪ್ರಶಾನ್ತಿಕಾಮ್ಭಃಶ್ಯಾಮಾಕಲೌಹಿತ್ಯಾಣುಪ್ರಿಯಙ್ಗವಃ ||೧೭|| ಮುಕುನ್ದೋ ಝಿಣ್ಟಿಗರ್ಮೂಟೀ ವರುಕಾ ವರಕಾಸ್ತಥಾ| ಶಿಬಿರೋತ್ಕಟಜೂರ್ಣಾಹ್ವಾಃ ಶ್ಯಾಮಾಕಸದೃಶಾ ಗುಣೈಃ||೧೮||

Adhikarana 8 (19-20) · Śloka 20

ರೂಕ್ಷಃ ಶೀತೋಽಗುರುಃ ಸ್ವಾದುರ್ಬಹುವಾತಶಕೃದ್ಯವಃ| ಸ್ಥೈರ್ಯಕೃತ್ ಸಕಷಾಯಶ್ಚ ಬಲ್ಯಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಕಾರನುತ್||೧೯|| ರೂಕ್ಷಃ ಕಷಾಯಾನುರಸೋ ಮಧುರಃ ಕಫಪಿತ್ತಹಾ| ಮೇದಃಕ್ರಿಮಿವಿಷಘ್ನಶ್ಚ ಬಲ್ಯೋ ವೇಣುಯವೋ ಮತಃ||೨೦||

Adhikarana 9 (21-22) · Śloka 22

ಸನ್ಧಾನಕೃದ್ವಾತಹರೋ ಗೋಧೂಮಃ ಸ್ವಾದುಶೀತಲಃ| ಜೀವನೋ ಬೃಂಹಣೋ ವೃಷ್ಯಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸ್ಥೈರ್ಯಕರೋ ಗುರುಃ||೨೧|| ನಾನ್ದೀಮುಖೀ ಮಧೂಲೀ ಚ ಮಧುರಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಲೇ| ಇತ್ಯಯಂ ಶೂಕಧಾನ್ಯಾನಾಂ ಪೂರ್ವೋ ವರ್ಗಃ ಸಮಾಪ್ಯತೇ||೨೨|| ಇತಿ ಶೂಕಧಾನ್ಯವರ್ಗಃ ಪ್ರಥಮಃ|

Adhikarana 10 (23-34) · Śloka 34

ಅಥ ಶಮೀಧಾನ್ಯವರ್ಗಃ- ಕಷಾಯಮಧುರೋ ರೂಕ್ಷಃ ಶೀತಃ ಪಾಕೇ ಕಟುರ್ಲಘುಃ| ವಿಶದಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಘ್ನೋ ಮುದ್ಗಃ ಸೂಪ್ಯೋತ್ತಮೋ ಮತಃ||೨೩|| ವೃಷ್ಯಃ ಪರಂ ವಾತಹರಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣೋ ಮಧುರೋ ಗುರುಃ| ಬಲ್ಯೋ ಬಹುಮಲಃ ಪುಂಸ್ತ್ವಂ ಮಾಷಃ ಶೀಘ್ರಂ ದದಾತಿ ಚ||೨೪|| ರಾಜಮಾಷಃ ಸರೋ ರುಚ್ಯಃ ಕಫಶುಕ್ರಾಮ್ಲಪಿತ್ತನುತ್| ತತ್ಸ್ವಾದುರ್ವಾತಲೋ ರೂಕ್ಷಃ ಕಷಾಯೋ ವಿಶದೋ ಗುರುಃ||೨೫|| ಉಷ್ಣಾಃ ಕಷಾಯಾಃ ಪಾಕೇಽಮ್ಲಾಃ ಕಫಶುಕ್ರಾನಿಲಾಪಹಾಃ| ಕುಲತ್ಥಾ ಗ್ರಾಹಿಣಃ ಕಾಸಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಾರ್ಶಸಾಂ ಹಿತಾಃ||೨೬|| ಮಧುರಾ ಮಧುರಾಃ ಪಾಕೇ ಗ್ರಾಹಿಣೋ ರೂಕ್ಷಶೀತಲಾಃ| ಮಕುಷ್ಠಕಾಃ ಪ್ರಶಸ್ಯನ್ತೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಜ್ವರಾದಿಷು||೨೭|| ಚಣಕಾಶ್ಚ ಮಸೂರಾಶ್ಚ ಖಣ್ಡಿಕಾಃ ಸಹರೇಣವಃ| ಲಘವಃ ಶೀತಮಧುರಾಃ ಸಕಷಾಯಾ ವಿರೂಕ್ಷಣಾಃ||೨೮|| ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಶಸ್ಯನ್ತೇ ಸೂಪೇಷ್ವಾಲೇಪನೇಷು ಚ| ತೇಷಾಂ ಮಸೂರಃ ಸಙ್ಗ್ರಾಹೀ ಕಲಾಯೋ ವಾತಲಃ ಪರಮ್||೨೯|| ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣೋ ಮಧುರಸ್ತಿಕ್ತಃ ಕಷಾಯಃ ಕಟುಕಸ್ತಿಲಃ| ತ್ವಚ್ಯಃ ಕೇಶ್ಯಶ್ಚ ಬಲ್ಯಶ್ಚ ವಾತಘ್ನಃ ಕಫಪಿತ್ತಕೃತ್||೩೦|| ಮಧುರಾಃ ಶೀತಲಾ ಗುರ್ವ್ಯೋ ಬಲಘ್ನ್ಯೋ ರೂಕ್ಷಣಾತ್ಮಿಕಾಃ| ಸಸ್ನೇಹಾ ಬಲಿಭಿರ್ಭೋಜ್ಯಾ ವಿವಿಧಾಃ ಶಿಮ್ಬಿಜಾತಯಃ||೩೧|| ಶಿಮ್ಬೀ ರೂಕ್ಷಾ ಕಷಾಯಾ ಚ ಕೋಷ್ಠೇ ವಾತಪ್ರಕೋಪಿನೀ| ನ ಚ ವೃಷ್ಯಾ ನ ಚಕ್ಷುಷ್ಯಾ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಚ ವಿಪಚ್ಯತೇ||೩೨|| ಆಢಕೀ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನೀ ವಾತಲಾ, ಕಫವಾತನುತ್| ಅವಲ್ಗುಜಃ ಸೈಡಗಜೋ, ನಿಷ್ಪಾವಾ ವಾತಪಿತ್ತಲಾಃ||೩೩|| ಕಾಕಾಣ್ಡೋಮಾ(ಲಾ)ತ್ಮಗುಪ್ತಾನಾಂ ಮಾಷವತ್ ಫಲಮಾದಿಶೇತ್| ದ್ವಿತೀಯೋಽಯಂ ಶಮೀಧಾನ್ಯವರ್ಗಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಮಹರ್ಷಿಣಾ||೩೪|| ಇತಿ ಶಮೀಧಾನ್ಯವರ್ಗೋ ದ್ವಿತೀಯಃ|

Adhikarana 11 (35-36) · Śloka 37

ಅಥ ಮಾಂಸವರ್ಗಃ- ಗೋಖರಾಶ್ವತರೋಷ್ಟ್ರಾಶ್ವದ್ವೀಪಿಸಿಂಹರ್ಕ್ಷವಾನರಾಃ| ವೃಕೋ ವ್ಯಾಘ್ರಸ್ತರಕ್ಷುಶ್ಚ ಬಭ್ರುಮಾರ್ಜಾರಮೂಷಿಕಾಃ||೩೫|| ಲೋಪಾಕೋ ಜಮ್ಬುಕಃ ಶ್ಯೇನೋ ವಾನ್ತಾದಶ್ಚಾಷವಾಯಸೌ| ಶಶಘ್ನೀ ಮಧುಹಾ ಭಾಸೋ ಗೃಧ್ರೋಲೂಕಕುಲಿಙ್ಗಕಾಃ||೩೬|| ಧೂಮಿಕಾ ಕುರರಶ್ಚೇತಿ ಪ್ರಸಹಾ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ|೩೭|

Adhikarana 12 (37-38) · Śloka 38

ಶ್ವೇತಃ ಶ್ಯಾಮಶ್ಚಿತ್ರಪೃಷ್ಠಃ ಕಾಲಕಃ ಕಾಕುಲೀಮೃಗಃ||೩೭|| ಕೂರ್ಚಿಕಾ ಚಿಲ್ಲಟೋ ಭೇಕೋ ಗೋಧಾ ಶಲ್ಲಕಗಣ್ಡಕೌ| ಕದಲೀ ನಕುಲಃ ಶ್ವಾವಿದಿತಿ ಭೂಮಿಶಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ||೩೮||

Adhikarana 13 (39) · Śloka 39

ಸೃಮರಶ್ಚಮರಃ ಖಙ್ಗೋ ಮಹಿಷೋ ಗವಯೋ ಗಜಃ| ನ್ಯಙ್ಕುರ್ವರಾಹಶ್ಚಾನೂಪಾ ಮೃಗಾಃ ಸರ್ವೇ ರುರುಸ್ತಥಾ||೩೯||

Adhikarana 14 (40) · Śloka 41

ಕೂರ್ಮಃ ಕರ್ಕಟಕೋ ಮತ್ಸ್ಯಃ ಶಿಶುಮಾರಸ್ತಿಮಿಙ್ಗಿಲಃ| ಶುಕ್ತಿಶಙ್ಖೋದ್ರಕುಮ್ಮೀರಚುಲುಕೀಮಕರಾದಯಃ||೪೦|| ಇತಿ ವಾರಿಶಯಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ...|೪೧|

Adhikarana 15 (41-44) · Śloka 44

...ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ವಾರಿಚಾರಿಣಃ| ಹಂಸಃ ಕ್ರೌಞ್ಚೋ ಬಲಾಕಾ ಚ ಬಕಃ ಕಾರಣ್ಡವಃ ಪ್ಲವಃ||೪೧|| ಶರಾರಿಃ ಪುಷ್ಕರಾಹ್ವಶ್ಚ ಕೇಶರೀ ಮಣಿತುಣ್ಡಕಃ | ಮೃಣಾಲಕಣ್ಠೋ ಮದ್ಗುಶ್ಚ ಕಾದಮ್ಬಃ ಕಾಕತುಣ್ಡಕಃ||೪೨|| ಉತ್ಕ್ರೋಶಃ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷೋ ಮೇಘರಾವೋಽಮ್ಬಕುಕ್ಕುಟೀ| ಆರಾ ನನ್ದೀಮುಖೀ ವಾಟೀ ಸುಮುಖಾಃ ಸಹಚಾರಿಣಃ||೪೩|| ರೋಹಿಣೀ ಕಾಮಕಾಲೀ ಚ ಸಾರಸೋ ರಕ್ತಶೀರ್ಷಕಃ| ಚಕ್ರವಾಕಸ್ತಥಾಽನ್ಯೇ ಚ ಖಗಾಃ ಸನ್ತ್ಯಮ್ಬುಚಾರಿಣಃ||೪೪||

Adhikarana 16 (45-46) · Śloka 46

ಪೃಷತಃ ಶರಭೋ ರಾಮಃ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರೋ ಮೃಗಮಾತೃಕಾ| ಶಶೋರಣೌ ಕುರಙ್ಗಶ್ಚ ಗೋಕರ್ಣಃ ಕೋಟ್ಟಕಾರಕಃ||೪೫|| ಚಾರುಷ್ಕೋ ಹರಿಣೈಣೌ ಚ ಶಮ್ಬರಃ ಕಾಲಪುಚ್ಛಕಃ| ಋಷ್ಯಶ್ಚ ವರಪೋತಶ್ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಜಾಙ್ಗಲಾ ಮೃಗಾಃ||೪೬||

Adhikarana 17 (47-49) · Śloka 49

ಲಾವೋ ವರ್ತೀರಕಶ್ಚೈವ ವಾರ್ತೀಕಃ ಸಕಪಿಞ್ಜಲಃ| ಚಕೋರಶ್ಚೋಪಚಕ್ರಶ್ಚ ಕುಕ್ಕುಭೋ ರಕ್ತವರ್ತ್ಮಕಃ||೪೭|| ಲಾವಾದ್ಯಾ ವಿಷ್ಕಿರಾಸ್ತ್ವೇತೇ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ವರ್ತಕಾದಯಃ| ವರ್ತಕೋ ವರ್ತಿಕಾ ಚೈವ ಬರ್ಹೀ ತಿತ್ತಿರಿಕುಕ್ಕುಟೌ||೪೮|| ಕಙ್ಕಶಾರಪದೇನ್ದ್ರಾಭಗೋನರ್ದಗಿರಿವರ್ತಕಾಃ| ಕ್ರಕರೋಽವಕರಶ್ಚೈವ ವಾರಡಶ್ಚೇತಿ ವಿಷ್ಕಿರಾಃ||೪೯||

Adhikarana 18 (50-52) · Śloka 53

ಶತಪತ್ರೋ ಭೃಙ್ಗರಾಜಃ ಕೋಯಷ್ಟಿರ್ಜೀವಜೀವಕಃ| ಕೈರಾತಃ ಕೋಕಿಲೋಽತ್ಯೂಹೋ ಗೋಪಾಪುತ್ರಃ ಪ್ರಿಯಾತ್ಮಜಃ||೫೦|| ಲಟ್ಟಾ ಲಟ್ಟ(ಟೂ)ಷಕೋ ಬಭ್ರುರ್ವಟಹಾ ಡಿಣ್ಡಿಮಾನಕಃ| ಜಟೀ ದುನ್ದುಭಿಪಾಕ್ಕಾರಲೋಹಪೃಷ್ಠಕುಲಿಙ್ಗಕಾಃ ||೫೧|| ಕಪೋತಶುಕಶಾರಙ್ಗಾಶ್ಚಿರಟೀಕಙ್ಕುಯಷ್ಟಿಕಾಃ| ಸಾರಿಕಾ ಕಲವಿಙ್ಕಶ್ಚ ಚಟಕೋಽಙ್ಗಾರಚೂಡಕಃ||೫೨|| ಪಾರಾವತಃ ಪಾಣ್ಡ(ನ)ವಿಕ ಇತ್ಯುಕ್ತಾಃ ಪ್ರತುದಾ ದ್ವಿಜಾಃ|೫೩|

Adhikarana 19 (53-55) · Śloka 56

ಪ್ರಸಹ್ಯ ಭಕ್ಷಯನ್ತೀತಿ ಪ್ರಸಹಾಸ್ತೇನ ಸಞ್ಜ್ಞಿತಾಃ||೫೩|| ಭೂಶಯಾ ಬಿಲವಾಸಿತ್ವಾದಾನೂಪಾನೂಪಸಂಶ್ರಯಾತ್ | ಜಲೇ ನಿವಾಸಾಜ್ಜಲಜಾ ಜಲೇಚರ್ಯಾಜ್ಜಲೇಚರಾಃ||೫೪|| ಸ್ಥಲಜಾ ಜಾಙ್ಗಲಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಮೃಗಾ ಜಾಙ್ಗಲಚಾರಿಣಃ| ವಿಕೀರ್ಯ ವಿಷ್ಕಿರಾಶ್ಚೇತಿ ಪ್ರತುದ್ಯ ಪ್ರತುದಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ||೫೫|| ಯೋನಿರಷ್ಟವಿಧಾ ತ್ವೇಷಾ ಮಾಂಸಾನಾಂ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾ|೫೬|

Adhikarana 20 (56-60) · Śloka 61

ಪ್ರಸಹಾ ಭೂಶಯಾನೂಪವಾರಿಜಾ ವಾರಿಚಾರಿಣಃ||೫೬|| ಗುರೂಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧಮಧುರಾ ಬಲೋಪಚಯವರ್ಧನಾಃ| ವೃಷ್ಯಾಃ ಪರಂ ವಾತಹರಾಃ ಕಫಪಿತ್ತವಿವರ್ಧನಾಃ||೫೭|| ಹಿತಾ ವ್ಯಾಯಾಮನಿತ್ಯೇಭ್ಯೋ ನರಾ ದೀಪ್ತಾಗ್ನಯಶ್ಚ ಯೇ| ಪ್ರಸಹಾನಾಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಮಾಂಸಂ ಮಾಂಸಾಶಿನಾಂ ಭಿಷಕ್||೫೮|| ಜೀರ್ಣಾರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀದೋಷಶೋಷಾರ್ತಾನಾಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಲಾವಾದ್ಯೋ ವೈಷ್ಕಿರೋ ವರ್ಗಃ ಪ್ರತುದಾ ಜಾಙ್ಗಲಾ ಮೃಗಾಃ||೫೯|| ಲಘವಃ ಶೀತಮಧುರಾಃ ಸಕಷಾಯಾ ಹಿತಾ ನೃಣಾಮ್| ಪಿತ್ತೋತ್ತರೇ ವಾತಮಧ್ಯೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಕಫಾನುಗೇ||೬೦|| ವಿಷ್ಕಿರಾ ವರ್ತಕಾದ್ಯಾಸ್ತು ಪ್ರಸಹಾಲ್ಪಾನ್ತರಾ ಗುಣೈಃ|೬೧|

Adhikarana 21 (61-62) · Śloka 63

ನಾತಿಶೀತಗುರುಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಮಾಂಸಮಾಜಮದೋಷಲಮ್||೬೧|| ಶರೀರಧಾತುಸಾಮಾನ್ಯಾದನಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಬೃಂಹಣಮ್| ಮಾಂಸಂ ಮಧುರಶೀತತ್ವಾದ್ಗುರು ಬೃಂಹಣಮಾವಿಕಮ್||೬೨|| ಯೋನಾವಜಾವಿಕೇ ಮಿಶ್ರಗೋಚರತ್ವಾದನಿಶ್ಚಿತೇ|೬೩|

Adhikarana 22 (63-87) · Śloka 87

ಸಾಮಾನ್ಯೇನೋಪದಿಷ್ಟಾನಾಂ ಮಾಂಸಾನಾಂ ಸ್ವಗುಣೈಃ ಪೃಥಕ್||೬೩|| ಕೇಷಾಞ್ಚಿದ್ಗುಣವೈಶೇಷ್ಯಾದ್ವಿಶೇಷ ಉಪದೇಕ್ಷ್ಯತೇ| ದರ್ಶನಶ್ರೋತ್ರಮೇಧಾಗ್ನಿವಯೋವರ್ಣಸ್ವರಾಯುಷಾಮ್||೬೪|| ಬರ್ಹೀ ಹಿತತಮೋ ಬಲ್ಯೋ ವಾತಘ್ನೋ ಮಾಂಸಶುಕ್ರಲಃ| ಗುರೂಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧಮಧುರಾಃ ಸ್ವರವರ್ಣಬಲಪ್ರದಾಃ||೬೫|| ಬೃಂಹಣಾಃ ಶುಕ್ರಲಾಶ್ಚೋಕ್ತಾ ಹಂಸಾ ಮಾರುತನಾಶನಾಃ| ಸ್ನಿಗ್ಧಾಶ್ಚೋಷ್ಣಾಶ್ಚ ವೃಷ್ಯಾಶ್ಚ ಬೃಂಹಣಾಃ ಸ್ವರಬೋಧನಾಃ||೬೬|| ಬಲ್ಯಾಃ ಪರಂ ವಾತಹರಾಃ ಸ್ವೇದನಾಶ್ಚರಣಾಯುಧಾಃ| ಗುರೂಷ್ಣೋ ಮಧುರೋ ನಾತಿಧನ್ವಾನೂಪನಿಷೇವಣಾತ್||೬೭|| ತಿತ್ತಿರಿಃ ಸಞ್ಜಯೇಚ್ಛೀಘ್ರಂ ತ್ರೀನ್ ದೋಷಾನನಿಲೋಲ್ಬಣಾನ್| ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಕಾರೇಷು ಸರಕ್ತೇಷು ಕಪಿಞ್ಜಲಾಃ||೬೮|| ಮನ್ದವಾತೇಷು ಶಸ್ಯನ್ತೇ ಶೈತ್ಯಮಾಧುರ್ಯಲಾಘವಾತ್| ಲಾವಾಃ ಕಷಾಯಮಧುರಾ ಲಘವೋಽಗ್ನಿವಿವರ್ಧನಾಃ||೬೯|| ಸನ್ನಿಪಾತಪ್ರಶಮನಾಃ ಕಟುಕಾಶ್ಚ ವಿಪಾಕತಃ| ಗೋಧಾ ವಿಪಾಕೇ ಮಧುರಾ ಕಷಾಯಕಟುಕಾ ರಸೇ||೭೦|| ವಾತಪಿತ್ತಪ್ರಶಮನೀ ಬೃಂಹಣೀ ಬಲವರ್ಧನೀ| ಶಲ್ಲಕೋ ಮಧುರಾಮ್ಲಶ್ಚ ವಿಪಾಕೇ ಕಟುಕಃ ಸ್ಮೃತಃ||೭೧|| ವಾತಪಿತ್ತಕಫಘ್ನಶ್ಚ ಕಾಸಶ್ವಾಸಹರಸ್ತಥಾ| ಕಷಾಯವಿಶದಾಃ ಶೀತಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತನಿಬರ್ಹಣಾಃ||೭೨|| ವಿಪಾಕೇ ಮಧುರಾಶ್ಚೈವ ಕಪೋತಾ ಗೃಹವಾಸಿನಃ| ತೇಭ್ಯೋ ಲಘುತರಾಃ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಕಪೋತಾ ವನವಾಸಿನಃ ||೭೩|| ಶೀತಾಃ ಸಙ್ಗ್ರಾಹಿಣಶ್ಚೈವ ಸ್ವಲ್ಪಮೂತ್ರಕರಾಶ್ಚ ತೇ| ಶುಕಮಾಂಸಂ ಕಷಾಯಾಮ್ಲಂ ವಿಪಾಕೇ ರೂಕ್ಷಶೀತಲಮ್||೭೪|| ಶೋಷಕಾಸಕ್ಷಯಹಿತಂ ಸಙ್ಗ್ರಾಹಿ ಲಘು ದೀಪನಮ್| ಚಟಕಾ ಮಧುರಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಬಲಶುಕ್ರವಿವರ್ಧನಾಃ||೭೫|| ಸನ್ನಿಪಾತಪ್ರಶಮನಾಃ ಶಮನಾ ಮಾರುತಸ್ಯ ಚ| ಕಷಾಯೋ ವಿಶದೋ ರೂಕ್ಷಃ ಶೀತಃ ಪಾಕೇ ಕಟುರ್ಲಘುಃ||೭೬|| ಶಶಃ ಸ್ವಾದುಃ ಪ್ರಶಸ್ತಶ್ಚ ಸನ್ನಿಪಾತೇಽನಿಲಾವರೇ| ಮಧುರಾ ಮಧುರಾಃ ಪಾಕೇ ತ್ರಿದೋಷಶಮನಾಃ ಶಿವಾಃ||೭೭|| ಲಘವೋ ಬದ್ಧವಿಣ್ಮೂತ್ರಾಃ ಶೀತಾಶ್ಚೈಣಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ| ಸ್ನೇಹನಂ ಬೃಂಹಣಂ ವೃಷ್ಯಂ ಶ್ರಮಘ್ನಮನಿಲಾಪಹಮ್||೭೮|| ವರಾಹಪಿಶಿತಂ ಬಲ್ಯಂ ರೋಚನಂ ಸ್ವೇದನಂ ಗುರು| ಗವ್ಯಂ ಕೇವಲವಾತೇಷು ಪೀನಸೇ ವಿಷಮಜ್ವರೇ||೭೯|| ಶುಷ್ಕಕಾಸಶ್ರಮಾತ್ಯಗ್ನಿಮಾಂಸಕ್ಷಯಹಿತಂ ಚ ತತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣಂ ಮಧುರಂ ವೃಷ್ಯಂ ಮಾಹಿಷಂ ಗುರು ತರ್ಪಣಮ್||೮೦|| ದಾರ್ಢ್ಯಂ ಬೃಹತ್ತ್ವಮುತ್ಸಾಹಂ ಸ್ವಪ್ನಂ ಚ ಜನಯತ್ಯಪಿ| ಗುರೂಷ್ಣಾ ಮಧುರಾ ಬಲ್ಯಾ ಬೃಂಹಣಾಃ ಪವನಾಪಹಾಃ||೮೧|| ಮತ್ಸ್ಯಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಶ್ಚ ವೃಷ್ಯಾಶ್ಚ ಬಹುದೋಷಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ| ಶೈವಾಲಶಷ್ಪಭೋಜಿತ್ವಾತ್ಸ್ವಪ್ನಸ್ಯ ಚ ವಿವರ್ಜನಾತ್||೮೨|| ರೋಹಿತೋ ದೀಪನೀಯಶ್ಚ ಲಘುಪಾಕೋ ಮಹಾಬಲಃ| ವರ್ಣ್ಯೋ ವಾತಹರೋ ವೃಷ್ಯಶ್ಚಕ್ಷುಷ್ಯೋ ಬಲವರ್ಧನಃ||೮೩|| ಮೇಧಾಸ್ಮೃತಿಕರಃ ಪಥ್ಯಃ ಶೋಷಘ್ನಃ ಕೂರ್ಮ ಉಚ್ಯತೇ| ಖಙ್ಗಮಾಂಸಮಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಬಲಕೃನ್ಮಧುರಂ ಸ್ಮೃತಮ್||೮೪|| ಸ್ನೇಹನಂ ಬೃಂಹಣಂ ವರ್ಣ್ಯಂ ಶ್ರಮಘ್ನಮನಿಲಾಪಹಮ್| ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಚಕೋರಾಣಾಂ ದಕ್ಷಾಣಾಂ ಶಿಖಿನಾಮಪಿ||೮೫|| ಚಟಕಾನಾಂ ಚ ಯಾನಿ ಸ್ಯುರಣ್ಡಾನಿ ಚ ಹಿತಾನಿ ಚ| ಕ್ಷೀಣರೇತಃಸು ಕಾಸೇಷು ಹೃದ್ರೋಗೇಷು ಕ್ಷತೇಷು ಚ||೮೬|| ಮಧುರಾಣ್ಯವಿದಾಹೀನಿ ಸದ್ಯೋಬಲಕರಾಣಿ ಚ| ಶರೀರಬೃಂಹಣೇ ನಾನ್ಯತ್ ಖಾದ್ಯಂ ಮಾಂಸಾದ್ವಿಶಿಷ್ಯತೇ||೮೭|| ಇತಿ ವರ್ಗಸ್ತೃತೀಯೋಽಯಂ ಮಾಂಸಾನಾಂ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ| ಇತಿ ಮಾಂಸವರ್ಗಸ್ತೃತೀಯಃ|

Adhikarana 23 (88-97) · Śloka 98

ಅಥ ಶಾಕವರ್ಗಃ- ಪಾಠಾಶುಷಾಶಟೀಶಾಕಂ ವಾಸ್ತುಕಂ ಸುನಿಷಣ್ಣಾಕಮ್||೮೮|| ವಿದ್ಯಾದ್ಗ್ರಾಹಿ ತ್ರಿದೋಷಘ್ನಂ ಭಿನ್ನವರ್ಚಸ್ತು ವಾಸ್ತುಕಮ್| ತ್ರಿದೋಷಶಮನೀ ವೃಷ್ಯಾ ಕಾಕಮಾಚೀ ರಸಾಯನೀ||೮೯|| ನಾತ್ಯುಷ್ಣಶೀತವೀರ್ಯಾ ಚ ಭೇದಿನೀ ಕುಷ್ಠನಾಶಿನೀ| ರಾಜಕ್ಷವಕಶಾಕಂ ತು ತ್ರಿದೋಷಶಮನಂ ಲಘು||೯೦|| ಗ್ರಾಹಿ ಶಸ್ತಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋವಿಕಾರಿಣಾಮ್| ಕಾಲಶಾಕಂ ತು ಕಟುಕಂ ದೀಪನಂ ಗರಶೋಫಜಿತ್||೯೧|| ಲಘೂಷ್ಣಂ ವಾತಲಂ ರೂಕ್ಷಂ ಕಾಲಾಯಂ ಶಾಕಮುಚ್ಯತೇ| ದೀಪನೀ ಚೋಷ್ಣವೀರ್ಯಾ ಚ ಗ್ರಾಹಿಣೀ ಕಫಮಾರುತೇ||೯೨|| ಪ್ರಶಸ್ಯತೇಽಮ್ಲಚಾಙ್ಗೇರೀ ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋಹಿತಾ ಚ ಸಾ| ಮಧುರಾ ಮಧುರಾ ಪಾಕೇ ಭೇದಿನೀ ಶ್ಲೇಷ್ಮವರ್ಧನೀ||೯೩|| ವೃಷ್ಯಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಚ ಶೀತಾ ಚ ಮದಘ್ನೀ ಚಾಪ್ಯುಪೋದಿಕಾ| ರೂಕ್ಷೋ ಮದವಿಷಘ್ನಶ್ಚ ಪ್ರಶಸ್ತೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಾಮ್||೯೪|| ಮಧುರೋ ಮಧುರಃ ಪಾಕೇ ಶೀತಲಸ್ತಣ್ಡುಲೀಯಕಃ| ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀ ವೇತ್ರಾಗ್ರಂ ಕುಚೇಲಾ ವನತಿಕ್ತಕಮ್||೯೫|| ಕರ್ಕೋಟಕಾವಲ್ಗುಜಕೌ ಪಟೋಲಂ ಶಕುಲಾದನೀ| ವೃಷಪುಷ್ಪಾಣಿ ಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾ ಕೇಮ್ಬೂಕಂ ಸಕಠಿಲ್ಲಕಮ್||೯೬|| ನಾಡೀ ಕಲಾಯಂ ಗೋಜಿಹ್ವಾ ವಾರ್ತಾಕಂ ತಿಲಪರ್ಣಿಕಾ| ಕೌಲಕಂ ಕಾರ್ಕಶಂ ನೈಮ್ಬಂ ಶಾಕಂ ಪಾರ್ಪಟಕಂ ಚ ಯತ್||೯೭|| ಕಫಪಿತ್ತಹರಂ ತಿಕ್ತಂ ಶೀತಂ ಕಟು ವಿಪಚ್ಯತೇ|೯೮|

Adhikarana 24 (98-113) · Śloka 113

ಸರ್ವಾಣಿ ಸೂಪ್ಯಶಾಕಾನಿ ಫಞ್ಜೀ ಚಿಲ್ಲೀ ಕುತುಮ್ಬಕಃ||೯೮|| ಆಲುಕಾನಿ ಚ ಸರ್ವಾಣಿ ಸಪತ್ರಾಣಿ ಕುಟಿಞ್ಜರಮ್ | ಶಣಶಾಲ್ಮಲಿಪುಷ್ಪಾಣಿ ಕರ್ಬುದಾರಃ ಸುವರ್ಚಲಾ||೯೯|| ನಿಷ್ಪಾವಃ ಕೋವಿದಾರಶ್ಚ ಪತ್ತುರಶ್ಚುಚ್ಚುಪರ್ಣಿಕಾ| ಕುಮಾರಜೀವೋ ಲೋಟ್ಟಾಕಃ ಪಾಲಙ್ಕ್ಯಾ ಮಾರಿಷಸ್ತಥಾ||೧೦೦|| ಕಲಮ್ಬನಾಲಿಕಾಸೂರ್ಯಃ ಕುಸುಮ್ಭವೃಕಧೂಮಕೌ| ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ಚ ಪ್ರಪುನ್ನಾಡೋ ನಲಿನೀಕಾ ಕುಠೇರಕಃ||೧೦೧|| ಲೋಣಿಕಾ ಯವಶಾಕಂ ಚ ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಕಮವಲ್ಗುಜಮ್| ಯಾತುಕಃ ಶಾಲಕಲ್ಯಾಣೀ ತ್ರಿಪರ್ಣೀ ಪೀಲುಪರ್ಣಿಕಾ||೧೦೨|| ಶಾಕಂ ಗುರು ಚ ರೂಕ್ಷಂ ಚ ಪ್ರಾಯೋ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಜೀರ್ಯತಿ| ಮಧುರಂ ಶೀತವೀರ್ಯಂ ಚ ಪುರೀಷಸ್ಯ ಚ ಭೇದನಮ್||೧೦೩|| ಸ್ವಿನ್ನಂ ನಿಷ್ಪೀಡಿತರಸಂ ಸ್ನೇಹಾಢ್ಯಂ ತತ್ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಶಣಸ್ಯ ಕೋವಿದಾರಸ್ಯ ಕರ್ಬುದಾರಸ್ಯ ಶಾಲ್ಮಲೇಃ||೧೦೪|| ಪುಷ್ಪಂ ಗ್ರಾಹಿ ಪ್ರಶಸ್ತಂ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ವಿಶೇಷತಃ| ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಪ್ಲಕ್ಷಪದ್ಮಾದಿಪಲ್ಲವಾಃ||೧೦೫|| ಕಷಾಯಾಃ ಸ್ತಮ್ಭನಾಃ ಶೀತಾ ಹಿತಾಃ ಪಿತ್ತಾತಿಸಾರಿಣಾಮ್| ವಾಯುಂ ವತ್ಸಾದನೀ ಹನ್ಯಾತ್ ಕಫಂ ಗಣ್ಡೀರಚಿತ್ರಕೌ||೧೦೬|| ಶ್ರೇಯಸೀ ಬಿಲ್ವಪರ್ಣೀ ಚ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಂ ತು ವಾತನುತ್| ಭಣ್ಡೀ ಶತಾವರೀಶಾಕಂ ಬಲಾ ಜೀವನ್ತಿಕಂ ಚ ಯತ್||೧೦೭|| ಪರ್ವಣ್ಯಾಃ ಪರ್ವಪುಷ್ಪ್ಯಾಶ್ಚ ವಾತಪಿತ್ತಹರಂ ಸ್ಮೃತಮ್| ಲಘು ಭಿನ್ನಶಕೃತ್ತಿಕ್ತಂ ಲಾಙ್ಗಲಕ್ಯುರುಬೂಕಯೋಃ||೧೦೮|| ತಿಲವೇತಸಶಾಕಂ ಚ ಶಾಕಂ ಪಞ್ಚಾಙ್ಗುಲಸ್ಯ ಚ| ವಾತಲಂ ಕಟುತಿಕ್ತಾಮ್ಲಮಧೋಮಾರ್ಗಪ್ರವರ್ತನಮ್||೧೦೯|| ರೂಕ್ಷಾಮ್ಲಮುಷ್ಣಂ ಕೌಸುಮ್ಭಂ ಕಫಘ್ನಂ ಪಿತ್ತವರ್ಧನಮ್| ತ್ರಪುಸೈರ್ವಾರುಕಂ ಸ್ವಾದು ಗುರು ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿ ಶೀತಲಮ್||೧೧೦|| ಮುಖಪ್ರಿಯಂ ಚ ರೂಕ್ಷಂ ಚ ಮೂತ್ರಲಂ ತ್ರಪುಸಂ ತ್ವತಿ| ಏರ್ವಾರುಕಂ ಚ ಸಮ್ಪಕ್ವಂ ದಾಹತೃಷ್ಣಾಕ್ಲಮಾರ್ತಿನುತ್||೧೧೧|| ವರ್ಚೋಭೇದೀನ್ಯಲಾಬೂನಿ ರೂಕ್ಷಶೀತಗುರೂಣಿ ಚ| ಚಿರ್ಭಟೈರ್ವಾರುಕೇ ತದ್ವದ್ವರ್ಚೋಭೇದಹಿತೇ ತು ತೇ||೧೧೨|| ಸಕ್ಷಾರಂ ಪಕ್ವಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಂ ಮಧುರಾಮ್ಲಂ ತಥಾ ಲಘು| ಸೃಷ್ಟಮೂತ್ರಪುರೀಷಂ ಚ ಸರ್ವದೋಷನಿಬರ್ಹಣಮ್||೧೧೩||

Adhikarana 25 (114-124) · Śloka 124

ಕೇಲೂಟಂ ಚ ಕದಮ್ಬಂ ಚ ನದೀಮಾಷಕಮೈನ್ದುಕಮ್| ವಿಶದಂ ಗುರು ಶೀತಂ ಚ ಸಮಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಚೋಚ್ಯತೇ||೧೧೪|| ಉತ್ಪಲಾನಿ ಕಷಾಯಾಣಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರಾಣಿ ಚ| ತಥಾ ತಾಲಪ್ರಲಮ್ಬಂ ಸ್ಯಾದುರಃಕ್ಷತರುಜಾಪಹಮ್||೧೧೫|| ಖರ್ಜೂರಂ ತಾಲಶಸ್ಯಂ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತಕ್ಷಯಾಪಹಮ್| ತರೂಟಬಿಸಶಾಲೂಕಕ್ರೌಞ್ಚಾದನಕಶೇರುಕಮ್||೧೧೬|| ಶೃಙ್ಗಾಟಕಾಙ್ಕಲೋಡ್ಯಂ ಚ ಗುರು ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿ ಶೀತಲಮ್| ಕುಮುದೋತ್ಪಲನಾಲಾಸ್ತು ಸಪುಷ್ಪಾಃ ಸಫಲಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ||೧೧೭|| ಶೀತಾಃ ಸ್ವಾದುಕಷಾಯಾಸ್ತು ಕಫಮಾರುತಕೋಪನಾಃ| ಕಷಾಯಮೀಷದ್ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರಂ ಸ್ಮೃತಮ್||೧೧೮|| ಪೌಷ್ಕರಂ ತು ಭವೇದ್ಬೀಜಂ ಮಧುರಂ ರಸಪಾಕಯೋಃ| ಬಲ್ಯಃ ಶೀತೋ ಗುರುಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ತರ್ಪಣೋ ಬೃಂಹಣಾತ್ಮಕಃ||೧೧೯|| ವಾತಪಿತ್ತಹರಃ ಸ್ವಾದುರ್ವೃಷ್ಯೋ ಮುಞ್ಜಾತಕಃ ಪರಮ್| ಜೀವನೋ ಬೃಂಹಣೋ ವೃಷ್ಯಃ ಕಣ್ಠ್ಯಃ ಶಸ್ತೋ ರಸಾಯನೇ||೧೨೦|| ವಿದಾರಿಕನ್ದೋ ಬಲ್ಯಶ್ಚ ಮೂತ್ರಲಃ ಸ್ವಾದುಶೀತಲಃ| ಅಮ್ಲಿಕಾಯಾಃ ಸ್ಮೃತಃ ಕನ್ದೋ ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋಹಿತೋ ಲಘುಃ||೧೨೧|| ನಾತ್ಯುಷ್ಣಃ ಕಫವಾತಘ್ನೋ ಗ್ರಾಹೀ ಶಸ್ತೋ ಮದಾತ್ಯಯೇ| ತ್ರಿದೋಷಂ ಬದ್ಧವಿಣ್ಮೂತ್ರಂ ಸಾರ್ಷಪಂ ಶಾಕಮುಚ್ಯತೇ||೧೨೨|| (ತದ್ವತ್ ಸ್ಯಾದ್ರಕ್ತನಾಲಸ್ಯ ರೂಕ್ಷಮಮ್ಲಂ ವಿಶೇಷತಃ|) ತದ್ವತ್ ಪಿಣ್ಡಾಲುಕಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಕನ್ದತ್ವಾಚ್ಚ ಮುಖಪ್ರಿಯಮ್| ಸರ್ಪಚ್ಛತ್ರಕವರ್ಜ್ಯಾಸ್ತು ಬಹ್ವ್ಯೋಽನ್ಯಾಶ್ಛತ್ರಜಾತಯಃ||೧೨೩|| ಶೀತಾಃ ಪೀನಸಕರ್ತ್ರ್ಯಶ್ಚ ಮಧುರಾ ಗುರ್ವ್ಯ ಏವ ಚ| ಚತುರ್ಥಃ ಶಾಕವರ್ಗೋಽಯಂ ಪತ್ರಕನ್ದಫಲಾಶ್ರಯಃ||೧೨೪|| ಇತಿ ಶಾಕವರ್ಗಶ್ಚತುರ್ಥಃ|

Adhikarana 26 (125-165) · Śloka 165

ಅಥ ಫಲವರ್ಗಃ- ತೃಷ್ಣಾದಾಹಜ್ವರಶ್ವಾಸರಕ್ತಪಿತ್ತಕ್ಷತಕ್ಷಯಾನ್| ವಾತಪಿತ್ತಮುದಾವರ್ತಂ ಸ್ವರಭೇದಂ ಮದಾತ್ಯಯಮ್||೧೨೫|| ತಿಕ್ತಾಸ್ಯತಾಮಾಸ್ಯಶೋಷಂ ಕಾಸಂ ಚಾಶು ವ್ಯಪೋಹತಿ| ಮೃದ್ವೀಕಾ ಬೃಂಹಣೀ ವೃಷ್ಯಾ ಮಧುರಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಲಾ||೧೨೬|| ಮಧುರಂ ಬೃಂಹಣಂ ವೃಷ್ಯಂ ಖರ್ಜೂರಂ ಗುರು ಶೀತಲಮ್| ಕ್ಷಯೇಽಭಿಘಾತೇ ದಾಹೇ ಚ ವಾತಪಿತ್ತೇ ಚ ತದ್ಧಿತಮ್||೧೨೭|| ತರ್ಪಣಂ ಬೃಂಹಣಂ ಫಲ್ಗು ಗುರು ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿ ಶೀತಲಮ್| ಪರೂಷಕಂ ಮಧೂಕಂ ಚ ವಾತಪಿತ್ತೇ ಚ ಶಸ್ಯತೇ||೧೨೮|| ಮಧುರಂ ಬೃಂಹಣಂ ಬಲ್ಯಮಾಮ್ರಾತಂ ತರ್ಪಣಂ ಗುರು| ಸಸ್ನೇಹಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಂ ಶೀತಂ ವೃಷ್ಯಂ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಜೀರ್ಯತಿ||೧೨೯|| ತಾಲಶಸ್ಯಾನಿ ಸಿದ್ಧಾನಿ ನಾರಿಕೇಲಫಲಾನಿ ಚ| ಬೃಂಹಣಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಾನಿ ಬಲ್ಯಾನಿ ಮಧುರಾಣಿ ಚ||೧೩೦|| ಮಧುರಾಮ್ಲಕಷಾಯಂ ಚ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿ ಗುರು ಶೀತಲಮ್| ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಕರಂ ಭವ್ಯಂ ಗ್ರಾಹಿ ವಕ್ರವಿಶೋಧನಮ್||೧೩೧|| ಅಮ್ಲಂ ಪರೂಷಕಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಬದರಾಣ್ಯಾರುಕಾಣಿ ಚ| ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರಕೋಪೀಣಿ ಕರ್ಕನ್ಧುನಿಕುಚಾನ್ಯಪಿ||೧೩೨|| ನಾತ್ಯುಷ್ಣಂ ಗುರು ಸಮ್ಪಕ್ವಂ ಸ್ವಾದುಪ್ರಾಯಂ ಮುಖಪ್ರಿಯಮ್| ಬೃಂಹಣಂ ಜೀರ್ಯತಿ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ನಾತಿದೋಷಲಮಾರುಕಮ್||೧೩೩|| ದ್ವಿವಿಧಂ ಶೀತಮುಷ್ಣಂ ಚ ಮಧುರಂ ಚಾಮ್ಲಮೇವ ಚ| ಗುರು ಪಾರಾವತಂ ಜ್ಞೇಯಮರುಚ್ಯತ್ಯಗ್ನಿನಾಶನಮ್||೧೩೪|| ಭವ್ಯಾದಲ್ಪಾನ್ತರಗುಣಂ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಫಲಮುಚ್ಯತೇ| ತಥೈವಾಲ್ಪಾನ್ತರಗುಣಂ ತೂದಮಮ್ಲಂ ಪರೂಷಕಾತ್||೧೩೫|| ಕಷಾಯಮಧುರಂ ಟಙ್ಕಂ ವಾತಲಂ ಗುರು ಶೀತಲಮ್| ಕಪಿತ್ಥಮಾಮಂ ಕಣ್ಠಘ್ನಂ ವಿಷಘ್ನಂ ಗ್ರಾಹಿ ವಾತಲಮ್ ||೧೩೬|| ಮಧುರಾಮ್ಲಕಷಾಯತ್ವಾತ್ ಸೌಗನ್ಧ್ಯಾಚ್ಚ ರುಚಿಪ್ರದಮ್| ಪರಿಪಕ್ವಂ ಚ ದೋಷಘ್ನಂ ವಿಷಘ್ನಂ ಗ್ರಾಹಿ ಗುರ್ವಪಿ||೧೩೭|| ಬಿಲ್ವಂ ತು ದುರ್ಜರಂ ಪಕ್ವಂ ದೋಷಲಂ ಪೂತಿಮಾರುತಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣತೀಕ್ಷ್ಣಂ ತದ್ಬಾಲಂ ದೀಪನಂ ಕಫವಾತಜಿತ್||೧೩೮|| ರಕ್ತಪಿತ್ತಕರಂ ಬಾಲಮಾಪೂರ್ಣಂ ಪಿತ್ತವರ್ಧನಮ್| ಪಕ್ವಮಾಮ್ರಂ ಜಯೇದ್ವಾಯುಂ ಮಾಂಸಶುಕ್ರಬಲಪ್ರದಮ್||೧೩೯|| ಕಷಾಯಮಧುರಪ್ರಾಯಂ ಗುರು ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿ ಶೀತಲಮ್| ಜಾಮ್ಬವಂ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಗ್ರಾಹಿ ವಾತಕರಂ ಪರಮ್||೧೪೦|| ಬದರಂ ಮಧುರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಭೇದನಂ ವಾತಪಿತ್ತಜಿತ್| ತಚ್ಛುಷ್ಕಂ ಕಫವಾತಘ್ನಂ ಪಿತ್ತೇ ನ ಚ ವಿರುಧ್ಯತೇ||೧೪೧|| ಕಷಾಯಮಧುರಂ ಶೀತಂ ಗ್ರಾಹಿ ಸಿಮ್ಬಿ(ಞ್ಚಿ)ತಿಕಾಫಲಮ್| ಗಾಙ್ಗೇರುಕೀ ಕರೀರಂ ಚ ಬಿಮ್ಬೀ ತೋದನಧನ್ವನಮ್||೧೪೨|| ಮಧುರಂ ಸಕಷಾಯಂ ಚ ಶೀತಂ ಪಿತ್ತಕಫಾಪಹಮ್| ಸಮ್ಪಕ್ವಂ ಪನಸಂ ಮೋಚಂ ರಾಜಾದನಫಲಾನಿ ಚ||೧೪೩|| ಸ್ವಾದೂನಿ ಸಕಷಾಯಾಣಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಗುರೂಣಿ ಚ| ಕಷಾಯವಿಶದತ್ವಾಚ್ಚ ಸೌಗನ್ಧ್ಯಾಚ್ಚ ರುಚಿಪ್ರದಮ್||೧೪೪|| ಅವದಂಶಕ್ಷಮಂ ಹೃದ್ಯಂ ವಾತಲಂ ಲವಲೀಫಲಮ್| ನೀಪಂ ಶತಾಹ್ವಕಂ ಪೀಲು ತೃಣಶೂನ್ಯಂ ವಿಕಙ್ಕತಮ್||೧೪೫|| ಪ್ರಾಚೀನಾಮಲಕಂ ಚೈವ ದೋಷಘ್ನಂ ಗರಹಾರಿ ಚ| ಐಙ್ಗುದಂ ತಿಕ್ತಮಧುರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣಂ ಕಫವಾತಜಿತ್||೧೪೬|| ತಿನ್ದುಕಂ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಕಷಾಯಂ ಮಧುರಂ ಲಘು| ವಿದ್ಯಾದಾಮಲಕೇ ಸರ್ವಾನ್ ರಸಾಂಲ್ಲವಣವರ್ಜಿತಾನ್||೧೪೭|| ರೂಕ್ಷಂ ಸ್ವಾದು ಕಷಾಯಾಮ್ಲಂ ಕಫಪಿತ್ತಹರಂ ಪರಮ್| ರಸಾಸೃಙ್ಮಾಂಸಮೇದೋಜಾನ್ದೋಷಾನ್ ಹನ್ತಿ ಬಿಭೀತಕಮ್||೧೪೮|| ಸ್ವರಭೇದಕಫೋತ್ಕ್ಲೇದಪಿತ್ತರೋಗವಿನಾಶನಮ್| ಅಮ್ಲಂ ಕಷಾಯಮಧುರಂ ವಾತಘ್ನಂ ಗ್ರಾಹಿ ದೀಪನಮ್||೧೪೯|| ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣಂ ದಾಡಿಮಂ ಹೃದ್ಯಂ ಕಫಪಿತ್ತಾವಿರೋಧಿ ಚ| ರೂಕ್ಷಾಮ್ಲಂ ದಾಡಿಮಂ ಯತ್ತು ತತ್ ಪಿತ್ತಾನಿಲಕೋಪನಮ್||೧೫೦|| ಮಧುರಂ ಪಿತ್ತನುತ್ತೇಷಾಂ ಪೂರ್ವಂ ದಾಡಿಮಮುತ್ತಮಮ್| ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಂ ಗ್ರಾಹಿ ರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಂ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಶಸ್ಯತೇ||೧೫೧|| ಅಮ್ಲಿಕಾಯಾಃ ಫಲಂ ಪಕ್ವಂ ತಸ್ಮಾದಲ್ಪಾನ್ತರಂ ಗುಣೈಃ| ಗುಣೈಸ್ತೈರೇವ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಭೇದನಂ ತ್ವಮ್ಲವೇತಸಮ್||೧೫೨|| ಶೂಲೇಽರುಚೌ ವಿಬನ್ಧೇ ಚ ಮನ್ದೇಽಗ್ನೌ ಮದ್ಯವಿಪ್ಲವೇ | ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸೇ ಚ ಕಾಸೇ ಚ ವಮ್ಯಾಂ ವರ್ಚೋಗದೇಷು ಚ||೧೫೩|| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಸಮುತ್ಥೇಷು ಸರ್ವೇಷ್ವೇವೋಪದಿಶ್ಯತೇ| ಕೇಸರಂ ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಲಘು ಶೇಷಮತೋಽನ್ಯಥಾ||೧೫೪|| ರೋಚನೋ ದೀಪನೋ ಹೃದ್ಯಃ ಸುಗನ್ಧಿಸ್ತ್ವಗ್ವಿವರ್ಜಿತಃ| ಕರ್ಚೂರಃ ಕಫವಾತಘ್ನಃ ಶ್ವಾಸಹಿಕ್ಕಾರ್ಶಸಾಂ ಹಿತಃ||೧೫೫|| ಮಧುರಂ ಕಿಞ್ಚಿದಮ್ಲಂ ಚ ಹೃದ್ಯಂ ಭಕ್ತಪ್ರರೋಚನಮ್| ದುರ್ಜರಂ ವಾತಶಮನಂ ನಾಗರಙ್ಗಫಲಂ ಗುರು ||೧೫೬|| ವಾತಾಮಾಭಿಷುಕಾಕ್ಷೋಟಮುಕೂಲಕನಿಕೋಚಕಾಃ| ಗುರೂಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧಮಧುರಾಃ ಸೋರುಮಾಣಾ ಬಲಪ್ರದಾಃ||೧೫೭|| ವಾತಘ್ನಾ ಬೃಂಹಣಾ ವೃಷ್ಯಾಃ ಕಫಪಿತ್ತಾಭಿವರ್ಧನಾಃ| ಪ್ರಿಯಾಲಮೇಷಾಂ ಸದೃಶಂ ವಿದ್ಯಾದೌಷ್ಣ್ಯಂ ವಿನಾ ಗುಣೈಃ||೧೫೮|| ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಂ ಮಧುರಂ ಶೀತಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಫಲಂ ಗುರು| ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಂ ಗುರು ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿ ಚಾಙ್ಕೋಟಫಲಮಗ್ನಿಜಿತ್||೧೫೯|| ಗುರೂಷ್ಣಂ ಮಧುರಂ ರೂಕ್ಷಂ ಕೇಶಘ್ನಂ ಚ ಶಮೀಫಲಮ್| ವಿಷ್ಟಮ್ಭಯತಿ ಕಾರಞ್ಜಂ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾವಿರೋಧಿ ಚ||೧೬೦|| ಆಮ್ರಾತಕಂ ದನ್ತಶಠಮಮ್ಲಂ ಸಕರಮರ್ದಕಮ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತಕರಂ ವಿದ್ಯಾದೈರಾವತಕಮೇವ ಚ||೧೬೧|| ವಾತಘ್ನಂ ದೀಪನಂ ಚೈವ ವಾರ್ತಾಕಂ ಕಟು ತಿಕ್ತಕಮ್| ವಾತಲಂ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಪರ್ಪಟಕೀಫಲಮ್||೧೬೨|| ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಘ್ನಮಮ್ಲಂ ಚ ವಾತಲಂ ಚಾಕ್ಷಿಕೀಫಲಮ್| ಮಧುರಾಣ್ಯಮ್ಲಪಾಕೀನಿ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಾಣಿ ಚ||೧೬೩|| ಅಶ್ವತ್ಥೋದುಮ್ಬರಪ್ಲಕ್ಷನ್ಯಗ್ರೋಧಾನಾಂ ಫಲಾನಿ ಚ| ಕಷಾಯಮಧುರಾಮ್ಲಾನಿ ವಾತಲಾನಿ ಗುರೂಣಿ ಚ||೧೬೪|| ಭಲ್ಲಾತಕಾಸ್ಥ್ಯಗ್ನಿಸಮಂ ತನ್ಮಾಂಸಂ ಸ್ವಾದು ಶೀತಲಮ್| ಪಞ್ಚಮಃ ಫಲವರ್ಗೋಽಯಮುಕ್ತಃ ಪ್ರಾಯೋಪಯೋಗಿಕಃ||೧೬೫|| ಇತಿ ಫಲವರ್ಗಃ|

Adhikarana 27 (166-177) · Śloka 177

ಅಥ ಹರಿತವರ್ಗಃ- ರೋಚನಂ ದೀಪನಂ ವೃಷ್ಯಮಾರ್ದ್ರಕಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಬನ್ಧೇಷು ರಸಸ್ತಸ್ಯೋಪದಿಶ್ಯತೇ||೧೬೬|| ರೋಚನೋ ದೀಪನಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಃ ಸುಗನ್ಧಿರ್ಮುಖಶೋಧನಃ| ಜಮ್ಬೀರಃ ಕಫವಾತಘ್ನಃ ಕ್ರಿಮಿಘ್ನೋ ಭಕ್ತಪಾಚನಃ||೧೬೭|| ಬಾಲಂ ದೋಷಹರಂ, ವೃದ್ಧಂ ತ್ರಿದೋಷಂ, ಮಾರುತಾಪಹಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಸಿದ್ಧಂ, ವಿಶುಷ್ಕಂ ತು ಮೂಲಕಂ ಕಫವಾತಜಿತ್||೧೬೮|| ಹಿಕ್ಕಾಕಾಸವಿಷಶ್ವಾಸಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲವಿನಾಶನಃ| ಪಿತ್ತಕೃತ್ ಕಫವಾತಘ್ನಃ ಸುರಸಃ ಪೂತಿಗನ್ಧಹಾ||೧೬೯|| ಯವಾನೀ ಚಾರ್ಜಕಶ್ಚೈವ ಶಿಗ್ರುಶಾಲೇಯಮೃಷ್ಟಕಮ್| ಹೃದ್ಯಾನ್ಯಾಸ್ವಾದನೀಯಾನಿ ಪಿತ್ತಮುತ್ಕ್ಲೇಶಯನ್ತಿ ಚ||೧೭೦|| ಗಣ್ಡೀರೋ ಜಲಪಿಪ್ಪಲ್ಯಸ್ತುಮ್ಬರುಃ ಶೃಙ್ಗವೇರಿಕಾ| ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಕಟುರೂಕ್ಷಾಣಿ ಕಫವಾತಹರಾಣಿ ಚ||೧೭೧|| ಪುಂಸ್ತ್ವಘ್ನಃ ಕಟುರೂಕ್ಷೋಷ್ಣೋ ಭೂಸ್ತೃಣೋ ವಕ್ರಶೋಧನಃ| ಖರಾಹ್ವಾ ಕಫವಾತಘ್ನೀ ಬಸ್ತಿರೋಗರುಜಾಪಹಾ||೧೭೧|| ಧಾನ್ಯಕಂ ಚಾಜಗನ್ಧಾ ಚ ಸುಮುಖಶ್ಚೇತಿ ರೋಚನಾಃ| ಸುಗನ್ಧಾ ನಾತಿಕಟುಕಾ ದೋಷಾನುತ್ಕ್ಲೇಶಯನ್ತಿ ಚ||೧೭೩|| ಗ್ರಾಹೀ ಗೃಞ್ಜನಕಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೋ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾರ್ಶಸಾಂ ಹಿತಃ| ಸ್ವೇದನೇಽಭ್ಯವಹಾರೇ ಚ ಯೋಜಯೇತ್ತಮಪಿತ್ತಿನಾಮ್||೧೭೪|| ಶ್ಲೇಷ್ಮಲೋ ಮಾರುತಘ್ನಶ್ಚ ಪಲಾಣ್ಡುರ್ನ ಚ ಪಿತ್ತನುತ್ | ಆಹಾರಯೋಗೀ ಬಲ್ಯಶ್ಚ ಗುರುರ್ವೃಷ್ಯೋಽಥ ರೋಚನಃ||೧೭೫|| ಕ್ರಿಮಿಕುಷ್ಠಕಿಲಾಸಘ್ನೋ ವಾತಘ್ನೋ ಗುಲ್ಮನಾಶನಃ| ಸ್ನಿಗ್ಧಶ್ಚೋಷ್ಣಶ್ಚ ವೃಷ್ಯಶ್ಚ ಲಶುನಃ ಕಟುಕೋ ಗುರುಃ||೧೭೬|| ಶುಷ್ಕಾಣಿ ಕಫವಾತಘ್ನಾನ್ಯೇತಾನ್ಯೇಷಾಂ ಫಲಾನಿ ಚ| ಹರಿತಾನಾಮಯಂ ಚೈಷ ಷಷ್ಠೋ ವರ್ಗಃ ಸಮಾಪ್ಯತೇ||೧೭೭|| ಇತಿ ಹರಿತವರ್ಗಃ|

Adhikarana 28 (178) · Śloka 178

ಅಥ ಮದ್ಯವರ್ಗಃ- ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಮದ್ಯಮಮ್ಲೋಷ್ಣಮಮ್ಲಂ ಚೋಕ್ತಂ ವಿಪಾಕತಃ| ಸರ್ವಂ ಸಾಮಾನ್ಯತಸ್ತಸ್ಯ ವಿಶೇಷ ಉಪದೇಕ್ಷ್ಯತೇ||೧೭೮||

Adhikarana 29 (179-195) · Śloka 195

ಕೃಶಾನಾಂ ಸಕ್ತಮೂತ್ರಾಣಾಂ ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋವಿಕಾರಿಣಾಮ್| ಸುರಾ ಪ್ರಶಸ್ತಾ ವಾತಘ್ನೀ ಸ್ತನ್ಯರಕ್ತಕ್ಷಯೇಷು ಚ||೧೭೯|| ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಕಾಸವರ್ಚೋಗ್ರಹಾರುಚೌ| ವಮ್ಯಾನಾಹವಿಬನ್ಧೇಷು ವಾತಘ್ನೀ ಮದಿರಾ ಹಿತಾ||೧೮೦|| ಶೂಲಪ್ರವಾಹಿಕಾಟೋಪಕಫವಾತಾರ್ಶಸಾಂ ಹಿತಃ| ಜಗಲೋ ಗ್ರಾಹಿರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಃ ಶೋಫಘ್ನೋ ಭಕ್ತಪಾಚನಃ||೧೮೧|| ಶೋಷಾರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀದೋಷಪಾಣ್ಡುರೋಗಾರುಚಿಜ್ವರಾನ್| ಹನ್ತ್ಯರಿಷ್ಟಃ ಕಫಕೃತಾನ್ ರೋಗಾನ್ರೋಚನದೀಪನಃ ||೧೮೨|| ಮುಖಪ್ರಿಯಃ ಸುಖಮದಃ ಸುಗನ್ಧಿರ್ಬಸ್ತಿರೋಗನುತ್ | ಜರಣೀಯಃ ಪರಿಣತೋ ಹೃದ್ಯೋ ವರ್ಣ್ಯಶ್ಚ ಶಾರ್ಕರಃ||೧೮೩|| ರೋಚನೋ ದೀಪನೋ ಹೃದ್ಯಃ ಶೋಷಶೋಫಾರ್ಶಸಾಂ ಹಿತಃ| ಸ್ನೇಹಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಕಾರಘ್ನೋ ವರ್ಣ್ಯಃ ಪಕ್ವರಸೋ ಮತಃ||೧೮೪|| ಜರಣೀಯೋ ವಿಬನ್ಧಘ್ನಃ ಸ್ವರವರ್ಣವಿಶೋಧನಃ| ಲೇಖನಃ ಶೀತರಸಿಕೋ ಹಿತಃ ಶೋಫೋದರಾರ್ಶಸಾಮ್||೧೮೫|| ಸೃಷ್ಟಭಿನ್ನಶಕೃದ್ವಾತೋ ಗೌಡಸ್ತರ್ಪಣದೀಪನಃ| ಪಾಣ್ಡುರೋಗವ್ರಣಹಿತಾ ದೀಪನೀ ಚಾಕ್ಷಿಕೀ ಮತಾ ||೧೮೬|| ಸುರಾಸವಸ್ತೀವ್ರಮದೋ ವಾತಘ್ನೋ ವದನಪ್ರಿಯಃ| ಛೇದೀ ಮಧ್ವಾಸವಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೋ ಮೈರೇಯೋ ಮಧುರೋ ಗುರುಃ||೧೮೭|| ಧಾತಕ್ಯಾಽಭಿಷುತೋ ಹೃದ್ಯೋ ರೂಕ್ಷೋ ರೋಚನದೀಪನಃ| ಮಾಧ್ವೀಕವನ್ನ ಚಾತ್ಯುಷ್ಣೋ ಮೃದ್ವೀಕೇಕ್ಷುರಸಾಸವಃ||೧೮೮|| ರೋಚನಂ ದೀಪನಂ ಹೃದ್ಯಂ ಬಲ್ಯಂ ಪಿತ್ತಾವಿರೋಧಿ ಚ| ವಿಬನ್ಧಘ್ನಂ ಕಫಘ್ನಂ ಚ ಮಧು ಲಘ್ವಲ್ಪಮಾರುತಮ್||೧೮೯|| ಸುರಾ ಸಮಣ್ಡಾ ರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಾ ಯವಾನಾಂ ವಾತಪಿತ್ತಲಾ| ಗುರ್ವೀ ಜೀರ್ಯತಿ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಾ ತು ಮಧೂಲಿಕಾ||೧೯೦|| ದೀಪನಂ ಜರಣೀಯಂ ಚ ಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುಕ್ರಿಮಿರೋಗನುತ್| ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋಹಿತ ಭೇದಿ ಸೌವೀರಕತುಷೋದಕಮ್||೧೯೧|| ದಾಹಜ್ವರಾಪಹಂ ಸ್ಪರ್ಶಾತ್ ಪಾನಾದ್ವಾತಕಫಾಪಹಮ್| ವಿಬನ್ಧಘ್ನಮವಸ್ರಂಸಿ ದೀಪನಂ ಚಾಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕಮ್||೧೯೨|| ಪ್ರಾಯಶೋಽಭಿನವಂ ಮದ್ಯಂ ಗುರುದೋಷಸಮೀರಣಮ್| ಸ್ರೋತಸಾಂ ಶೋಧನಂ ಜೀರ್ಣಂ ದೀಪನಂ ಲಘು ರೋಚನಮ್||೧೯೩|| ಹರ್ಷಣಂ ಪ್ರೀಣನಂ ಮದ್ಯಂ ಭಯಶೋಕಶ್ರಮಾಪಹಮ್| ಪ್ರಾಗಲ್ಭ್ಯವೀರ್ಯಪ್ರತಿಭಾತುಷ್ಟಿಪುಷ್ಟಿಬಲಪ್ರದಮ್||೧೯೪|| ಸಾತ್ತ್ವಿಕೈರ್ವಿಧಿವದ್ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಪೀತಂ ಸ್ಯಾದಮೃತಂ ಯಥಾ| ವರ್ಗೋಽಯಂ ಸಪ್ತಮೋ ಮದ್ಯಮಧಿಕೃತ್ಯ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ||೧೯೫|| ಇತಿ ಮದ್ಯವರ್ಗಃ ಸಪ್ತಮಃ|

Adhikarana 30 (196) · Śloka 196

ಅಥ ಜಲವರ್ಗಃ- ಜಲಮೇಕವಿಧಂ ಸರ್ವಂ ಪತತ್ಯೈನ್ದ್ರಂ ನಭಸ್ತಲಾತ್|೧೯೬|

Adhikarana 31 (196) · Śloka 196

ತತ್ ಪತತ್ ಪತಿತಂ ಚೈವ ದೇಶಕಾಲಾವಪೇಕ್ಷತೇ||೧೯೬||

Adhikarana 32 (197) · Śloka 197

ಖಾತ್ ಪತತ್ ಸೋಮವಾಯ್ವರ್ಕೈಃ ಸ್ಪೃಷ್ಟಂ ಕಾಲಾನುವರ್ತಿಭಿಃ| ಶೀತೋಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷಾದ್ಯೈರ್ಯಥಾಸನ್ನಂ ಮಹೀಗುಣೈಃ||೧೯೭||

Adhikarana 33 (198) · Śloka 198

ಶೀತಂ ಶುಚಿ ಶಿವಂ ಮೃಷ್ಟಂ ವಿಮಲಂ ಲಘು ಷಡ್ಗುಣಮ್| ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ದಿವ್ಯಮುದಕಂ,...|೧೯೮|

Adhikarana 34 (198-208) · Śloka 208

...ಭ್ರಷ್ಟಂ ಪಾತ್ರಮಪೇಕ್ಷತೇ||೧೯೮|| ಶ್ವೇತೇ ಕಷಾಯಂ ಭವತಿ ಪಾಣ್ಡರೇ ಸ್ಯಾತ್ತು ತಿಕ್ತಕಮ್| ಕಪಿಲೇ ಕ್ಷಾರಸಂಸೃಷ್ಟಮೂಷರೇ ಲವಣಾನ್ವಿತಮ್||೧೯೯|| ಕಟು ಪರ್ವತವಿಸ್ತಾರೇ ಮಧುರಂ ಕೃಷ್ಣಮೃತ್ತಿಕೇ| ಏತತ್ ಷಾಡ್ಗುಣ್ಯಮಾಖ್ಯಾತಂ ಮಹೀಸ್ಥಸ್ಯ ಜಲಸ್ಯ ಹಿ| ತಥಾಽವ್ಯಕ್ತರಸಂ ವಿದ್ಯಾದೈನ್ದ್ರಂ ಕಾರಂ ಹಿಮಂ ಚ ಯತ್||೨೦೦|| ಯದನ್ತರೀಕ್ಷಾತ್ ಪತತೀನ್ದ್ರಸೃಷ್ಟಂ ಚೋಕ್ತೈಶ್ಚ ಪಾತ್ರೈಃ ಪರಿಗೃಹ್ಯತೇಽಮ್ಭಃ| ತದೈನ್ದ್ರಮಿತ್ಯೇವ ವದನ್ತಿ ಧೀರಾ ನರೇನ್ದ್ರಪೇಯಂ ಸಲಿಲಂ ಪ್ರಧಾನಮ್ ||೨೦೧|| ಈಷತ್ಕಷಾಯಮಧುರಂ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ವಿಶದಂ ಲಘು| ಅರೂಕ್ಷಮನಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಸರ್ವಂ ಪಾನೀಯಮುತ್ತಮಮ್||೨೦೨|| ಗುರ್ವಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಪಾನೀಯಂ ವಾರ್ಷಿಕಂ ಮಧುರಂ ನವಮ್| ತನು ಲಘ್ವನಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಪ್ರಾಯಃ ಶರದಿ ವರ್ಷತಿ||೨೦೩|| ತತ್ತು ಯೇ ಸುಕುಮಾರಾಃ ಸ್ಯುಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಭೂಯಿಷ್ಠಭೋಜನಾಃ| ತೇಷಾಂ ಭೋಜ್ಯೇ ಚ ಭಕ್ಷ್ಯೇ ಚ ಲೇಹ್ಯೇ ಪೇಯೇ ಚ ಶಸ್ಯತೇ||೨೦೪|| ಹೇಮನ್ತೇ ಸಲಿಲಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ವೃಷ್ಯಂ ಬಲಹಿತಂ ಗುರು| ಕಿಞ್ಚಿತ್ತತೋ ಲಘುತರಂ ಶಿಶಿರೇ ಕಫವಾತಜಿತ್||೨೦೫|| ಕಷಾಯಮಧುರಂ ರೂಕ್ಷಂ ವಿದ್ಯಾದ್ವಾಸನ್ತಿಕಂ ಜಲಮ್| ಗ್ರೈಷ್ಮಿಕಂ ತ್ವನಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಜಲಮಿತ್ಯೇವ ನಿಶ್ಚಯಃ| ಋತಾವೃತಾವಿಹಾಖ್ಯಾತಾಃ ಸರ್ವ ಏವಾಮ್ಭಸೋ ಗುಣಾಃ||೨೦೬|| ವಿಭ್ರಾನ್ತೇಷು ತು ಕಾಲೇಷು ಯತ್ ಪ್ರಯಚ್ಛನ್ತಿ ತೋಯದಾಃ| ಸಲಿಲಂ ತತ್ತು ದೋಷಾಯ ಯುಜ್ಯತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ||೨೦೭|| ರಾಜಭೀ ರಾಜಮಾತ್ರೈಶ್ಚ ಸುಕುಮಾರೈಶ್ಚ ಮಾನವೈಃ| ಸುಗೃಹೀತಾಃ ಶರದ್ಯಾಪಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಾ ವಿಶೇಷತಃ||೨೦೮||

Adhikarana 35 (209-212) · Śloka 212

ನದ್ಯಃ ಪಾಷಾಣವಿಚ್ಛಿನ್ನವಿಕ್ಷುಬ್ಧಾಭಿಹತೋದಕಾಃ | ಹಿಮವತ್ಪ್ರಭವಾಃ ಪಥ್ಯಾಃ ಪುಣ್ಯಾ ದೇವರ್ಷಿಸೇವಿತಾಃ||೨೦೯|| ನದ್ಯಃ ಪಾಷಾಣಸಿಕತಾವಾಹಿನ್ಯೋ ವಿಮಲೋದಕಾಃ| ಮಲಯಪ್ರಭವಾ ಯಾಶ್ಚ ಜಲಂ ತಾಸ್ವಮೃತೋಪಮಮ್||೨೧೦|| ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖಾ ಯಾಶ್ಚ ಪಥ್ಯಾಸ್ತಾ ನಿರ್ಮಲೋದಕಾಃ| ಪ್ರಾಯೋ ಮೃದುವಹಾ ಗುರ್ವ್ಯೋ ಯಾಶ್ಚ ಪೂರ್ವಸಮುದ್ರಗಾಃ||೨೧೧|| ಪಾರಿಯಾತ್ರಭವಾ ಯಾಶ್ಚ ವಿನ್ಧ್ಯಸಹ್ಯಭವಾಶ್ಚ ಯಾಃ| ಶಿರೋಹೃದ್ರೋಗಕುಷ್ಠಾನಾಂ ತಾ ಹೇತುಃ ಶ್ಲೀಪದಸ್ಯ ಚ||೨೧೨||

Adhikarana 36 (213-216) · Śloka 216

ವಸುಧಾಕೀಟಸರ್ಪಾಖುಮಲಸನ್ದೂಷಿತೋದಕಾಃ| ವರ್ಷಾಜಲವಹಾ ನದ್ಯಃ ಸರ್ವದೋಷಸಮೀರಣಾಃ||೨೧೩|| ವಾಪೀಕೂಪತಡಾಗೋತ್ಸಸರಃಪ್ರಸ್ರವಣಾದಿಷು| ಆನೂಪಶೈಲಧನ್ವಾನಾಂ ಗುಣದೋಷೈರ್ವಿಭಾವಯೇತ್||೨೧೪|| ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಕ್ರಿಮಿಲಂ ಕ್ಲಿನ್ನಂ ಪರ್ಣಶೈವಾಲಕರ್ದಮೈಃ| ವಿವರ್ಣಂ ವಿರಸಂ ಸಾನ್ದ್ರಂ ದುರ್ಗನ್ಧಂ ನ ಹಿತಂ ಜಲಮ್||೨೧೫|| ವಿಸ್ರಂ ತ್ರಿದೋಷಂ ಲವಣಮಮ್ಬು ಯದ್ವರುಣಾಲಯಮ್| ಇತ್ಯಮ್ಬುವರ್ಗಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋಽಯಮಷ್ಟಮಃ ಸುವಿನಿಶ್ಚಿತಃ||೨೧೬|| ಇತಿ ಜಲವರ್ಗೋಽಷ್ಟಮಃ|

Adhikarana 37 (217-224) · Śloka 224

ಅಥ ಗೋರಸವರ್ಗಃ- ಸ್ವಾದು ಶೀತಂ ಮೃದು ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಬಹಲಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಚ್ಛಿಲಮ್| ಗುರು ಮನ್ದಂ ಪ್ರಸನ್ನಂ ಚ ಗವ್ಯಂ ದಶಗುಣಂ ಪಯಃ||೨೧೭|| ತದೇವಙ್ಗುಣಮೇವೌಜಃ ಸಾಮಾನ್ಯಾದಭಿವರ್ಧಯೇತ್| ಪ್ರವರಂ ಜೀವನೀಯಾನಾಂ ಕ್ಷೀರಮುಕ್ತಂ ರಸಾಯನಮ್||೨೧೮|| ಮಹಿಷೀಣಾಂ ಗುರುತರಂ ಗವ್ಯಾಚ್ಛೀತತರಂ ಪಯಃ| ಸ್ನೇಹಾನ್ಯೂನಮನಿದ್ರಾಯ ಹಿತಮತ್ಯಗ್ನಯೇ ಚ ತತ್||೨೧೯|| ರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಂ ಕ್ಷೀರಮುಷ್ಟ್ರೀಣಾಮೀಷತ್ಸಲವಣಂ ಲಘು| ಶಸ್ತಂ ವಾತಕಫಾನಾಹಕ್ರಿಮಿಶೋಫೋದರಾರ್ಶಸಾಮ್||೨೨೦|| ಬಲ್ಯಂ ಸ್ಥೈರ್ಯಕರಂ ಸರ್ವಮುಷ್ಣಂ ಚೈಕಶಫಂ ಪಯಃ| ಸಾಮ್ಲಂ ಸಲವಣಂ ರೂಕ್ಷಂ ಶಾಖಾವಾತಹರಂ ಲಘು||೨೨೧|| ಛಾಗಂ ಕಷಾಯಮಧುರಂ ಶೀತಂ ಗ್ರಾಹಿ ಪಯೋ ಲಘು| ರಕ್ತಪಿತ್ತಾತಿಸಾರಘ್ನಂ ಕ್ಷಯಕಾಸಜ್ವರಾಪಹಮ್||೨೨೨|| ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಕರಂ ತೂಷ್ಣಂ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಲಮಾವಿಕಮ್| ಹಸ್ತಿನೀನಾಂ ಪಯೋ ಬಲ್ಯಂ ಗುರು ಸ್ಥೈರ್ಯಕರಂ ಪರಮ್||೨೨೩|| ಜೀವನಂ ಬೃಂಹಣಂ ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಸ್ನೇಹನಂ ಮಾನುಷಂ ಪಯಃ| ನಾವನಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಚ ತರ್ಪಣಂ ಚಾಕ್ಷಿಶೂಲಿನಾಮ್||೨೨೪||

Adhikarana 38 (225-227) · Śloka 227

ರೋಚನಂ ದೀಪನಂ ವೃಷ್ಯಂ ಸ್ನೇಹನಂ ಬಲವರ್ಧನಮ್| ಪಾಕೇಽಮ್ಲಮುಷ್ಣಂ ವಾತಘ್ನಂ ಮಙ್ಗಲ್ಯಂ ಬೃಂಹಣಂ ದಧಿ||೨೨೫|| ಪೀನಸೇ ಚಾತಿಸಾರೇ ಚ ಶೀತಕೇ ವಿಷಮಜ್ವರೇ| ಅರುಚೌ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರೇ ಚ ಕಾರ್ಶ್ಯೇ ಚ ದಧಿ ಶಸ್ಯತೇ||೨೨೬|| ಶರದ್ಗ್ರೀಷ್ಮವಸನ್ತೇಷು ಪ್ರಾಯಶೋ ದಧಿ ಗರ್ಹಿತಮ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತಕಫೋತ್ಥೇಷು ವಿಕಾರೇಷ್ವಹಿತಂ ಚ ತತ್||೨೨೭||

Adhikarana 39 (228) · Śloka 228

ತ್ರಿದೋಷಂ ಮನ್ದಕಂ, ಜಾತಂ ವಾತಘ್ನಂ ದಧಿ, ಶುಕ್ರಲಃ| ಸರಃ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಾನಿಲಘ್ನಸ್ತು ಮಣ್ಡಃ ಸ್ರೋತೋವಿಶೋಧನಃ||೨೨೮||

Adhikarana 40 (229) · Śloka 229

ಶೋಫಾರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀದೋಷಮೂತ್ರಗ್ರಹೋದರಾರುಚೌ| ಸ್ನೇಹವ್ಯಾಪದಿ ಪಾಣ್ಡುತ್ವೇ ತಕ್ರಂ ದದ್ಯಾದ್ಗರೇಷು ಚ||೨೨೯||

Adhikarana 41 (230) · Śloka 230

ಸಙ್ಗ್ರಾಹಿ ದೀಪನಂ ಹೃದ್ಯಂ ನವನೀತಂ ನವೋದ್ಧೃತಮ್| ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋವಿಕಾರಘ್ನಮರ್ದಿತಾರುಚಿನಾಶನಮ್||೨೩೦||

Adhikarana 42 (231-233) · Śloka 234

ಸ್ಮೃತಿಬುದ್ಧ್ಯಗ್ನಿಶುಕ್ರೌಜಃಕಫಮೇದೋವಿವರ್ಧನಮ್| ವಾತಪಿತ್ತವಿಷೋನ್ಮಾದಶೋಷಾಲಕ್ಷ್ಮೀಜ್ವರಾಪಹಮ್ ||೨೩೧|| ಸರ್ವಸ್ನೇಹೋತ್ತಮಂ ಶೀತಂ ಮಧುರಂ ರಸಪಾಕಯೋಃ| ಸಹಸ್ರವೀರ್ಯಂ ವಿಧಿಭಿರ್ಘೃತಂ ಕರ್ಮಸಹಸ್ರಕೃತ್||೨೩೨|| ಮದಾಪಸ್ಮಾರಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಶೋಷೋನ್ಮಾದಗರಜ್ವರಾನ್| ಯೋನಿಕರ್ಣಶಿರಃಶೂಲಂ ಘೃತಂ ಜೀರ್ಣಮಪೋಹತಿ||೨೩೩|| ಸರ್ಪೀಂಷ್ಯಜಾವಿಮಹಿಷೀಕ್ಷೀರವತ್ ಸ್ವಾನಿ ನಿರ್ದಿಶೇತ್|೨೩೪|

Adhikarana 43 (234-236) · Śloka 236

ಪೀಯೂಷೋ ಮೋರಟಂ ಚೈವ ಕಿಲಾಟಾ ವಿವಿಧಾಶ್ಚ ಯೇ||೨೩೪|| ದೀಪ್ತಾಗ್ನೀನಾಮನಿದ್ರಾಣಾಂ ಸರ್ವ ಏವ ಸುಖಪ್ರದಾಃ| ಗುರವಸ್ತರ್ಪಣಾ ವೃಷ್ಯಾ ಬೃಂಹಣಾಃ ಪವನಾಪಹಾಃ||೨೩೫|| ವಿಶದಾ ಗುರವೋ ರೂಕ್ಷಾ ಗ್ರಾಹಿಣಸ್ತಕ್ರಪಿಣ್ಡಕಾಃ| ಗೋರಸಾನಾಮಯಂ ವರ್ಗೋ ನವಮಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ||೨೩೬|| ಇತಿ ಗೋರಸವರ್ಗೋ ನವಮಃ|

Adhikarana 44 (237) · Śloka 238

ಅಥೇಕ್ಷುವರ್ಗಃ- ವೃಷ್ಯಃ ಶೀತಃ ಸರಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಬೃಂಹಣೋ ಮಧುರೋ ರಸಃ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಲೋ ಭಕ್ಷಿತಸ್ಯೇಕ್ಷೋರ್ಯಾನ್ತ್ರಿಕಸ್ತು ವಿದಹ್ಯತೇ||೨೩೭|| ಶೈತ್ಯಾತ್ ಪ್ರಸಾದಾನ್ಮಾಧುರ್ಯಾತ್ ಪೌಣ್ಡ್ರಕಾದ್ವಂಶಕೋ ವರಃ|೨೩೮|

Adhikarana 45 (238-242) · Śloka 242

ಪ್ರಭೂತಕ್ರಿಮಿಮಜ್ಜಾಸೃಙ್ಮೇದೋಮಾಂಸಕರೋ ಗುಡಃ||೨೩೮|| ಕ್ಷುದ್ರೋ ಗುಡಶ್ಚತುರ್ಭಾಗತ್ರಿಭಾಗಾರ್ಧಾವಶೇಷಿತಃ| ರಸೋ ಗುರುರ್ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಧೌತಃ ಸ್ವಲ್ಪಮಲೋ ಗುಡಃ||೨೩೯|| ತತೋ ಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾಖಣ್ಡಶರ್ಕರಾ ವಿಮಲಾಃ ಪರಮ್| ಯಥಾ ಯಥೈಷಾಂ ವೈಮಲ್ಯಂ ಭವೇಚ್ಛೈತ್ಯಂ ತಥಾ ತಥಾ||೨೪೦|| ವೃಷ್ಯಾ ಕ್ಷೀಣಕ್ಷತಹಿತಾ ಸಸ್ನೇಹಾ ಗುಡಶರ್ಕರಾ| ಕಷಾಯಮಧುರಾ ಶೀತಾ ಸತಿಕ್ತಾ ಯಾಸಶರ್ಕರಾ||೨೪೧|| ರೂಕ್ಷಾ ವಮ್ಯತಿಸಾರಘ್ನೀ ಚ್ಛೇದನೀ ಮಧುಶರ್ಕರಾ| ತೃಷ್ಣಾಸೃಕ್ಪಿತ್ತದಾಹೇಷು ಪ್ರಶಸ್ತಾಃ ಸರ್ವಶರ್ಕರಾಃ||೨೪೨||

Adhikarana 46 (243-246) · Śloka 246

ಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಭ್ರಾಮರಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪೌತ್ತಿಕಂ ಮಧುಜಾತಯಃ| ಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಪ್ರವರಂ ತೇಷಾಂ ವಿಶೇಷಾದ್ಭ್ರಾಮರಂ ಗುರು||೨೪೩|| ಮಾಕ್ಷಿಕಂ ತೈಲವರ್ಣಂ ಸ್ಯಾದ್ಘೃತವರ್ಣಂ ತು ಪೌತ್ತಿಕಮ್| ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕಪಿಲವರ್ಣಂ ಸ್ಯಾಚ್ಛ್ವೇತಂ ಭ್ರಾಮರಮುಚ್ಯತೇ||೨೪೪|| ವಾತಲಂ ಗುರು ಶೀತಂ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತಕಫಾಪಹಮ್| ಸನ್ಧಾತೃ ಚ್ಛೇದನಂ ರೂಕ್ಷಂ ಕಷಾಯಂ ಮಧುರಂ ಮಧು ||೨೪೫|| ಹನ್ಯಾನ್ಮಧೂಷ್ಣಮುಷ್ಣಾರ್ತಮಥವಾ ಸವಿಷಾನ್ವಯಾತ್| ಗುರುರೂಕ್ಷಕಷಾಯತ್ವಾಚ್ಛೈತ್ಯಾಚ್ಚಾಲ್ಪಂ ಹಿತಂ ಮಧು||೨೪೬||

Adhikarana 47 (247-248) · Śloka 248

ನಾತಃ ಕಷ್ಟತಮಂ ಕಿಞ್ಚಿನ್ಮಧ್ವಾಮಾತ್ತದ್ಧಿ ಮಾನವಮ್| ಉಪಕ್ರಮವಿರೋಧಿತ್ವಾತ್ ಸದ್ಯೋ ಹನ್ಯಾದ್ಯಥಾ ವಿಷಮ್||೨೪೭|| ಆಮೇ ಸೋಷ್ಣಾ ಕ್ರಿಯಾ ಕಾರ್ಯಾ ಸಾ ಮಧ್ವಾಮೇ ವಿರುಧ್ಯತೇ| ಮಧ್ವಾಮಂ ದಾರುಣಂ ತಸ್ಮಾತ್ ಸದ್ಯೋ ಹನ್ಯಾದ್ಯಥಾ ವಿಷಮ್||೨೪೮||

Adhikarana 48 (249) · Śloka 249

ನಾನಾದ್ರವ್ಯಾತ್ಮಕತ್ವಾಚ್ಚ ಯೋಗವಾಹಿ ಪರಂ ಮಧು| ಇತೀಕ್ಷುವಿಕೃತಿಪ್ರಾಯೋ ವರ್ಗೋಽಯಂ ದಶಮೋ ಮತಃ||೨೪೯|| ಇತೀಕ್ಷುವರ್ಗೋ ದಶಮಃ|

Adhikarana 49 (250-256) · Śloka 257

ಅಥ ಕೃತಾನ್ನವರ್ಗಃ- ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣಾಗ್ಲಾನಿದೌರ್ಬಲ್ಯಕುಕ್ಷಿರೋಗಜ್ವರಾಪಹಾ| ಸ್ವೇದಾಗ್ನಿಜನನೀ ಪೇಯಾ ವಾತವರ್ಚೋನುಲೋಮನೀ||೨೫೦|| ತರ್ಪಣೀ ಗ್ರಾಹಿಣೀ ಲಘ್ವೀ ಹೃದ್ಯಾ ಚಾಪಿ ವಿಲೇಪಿಕಾ| ಮಣ್ಡಸ್ತು ದೀಪಯತ್ಯಗ್ನಿಂ ವಾತಂ ಚಾಪ್ಯನುಲೋಮಯೇತ್||೨೫೧|| ಮೃದೂಕರೋತಿ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಸ್ವೇದಂ ಸಞ್ಜನಯತ್ಯಪಿ| ಲಙ್ಘಿತಾನಾಂ ವಿರಿಕ್ತಾನಾಂ ಜೀರ್ಣೇ ಸ್ನೇಹೇ ಚ ತೃಷ್ಯತಾಮ್||೨೫೨|| ದೀಪನತ್ವಾಲ್ಲಘುತ್ವಾಚ್ಚ ಮಣ್ಡಃ ಸ್ಯಾತ್ ಪ್ರಾಣಧಾರಣಃ| ಲಾಜಪೇಯಾ ಶ್ರಮಘ್ನೀ ತು ಕ್ಷಾಮಕಣ್ಠಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ||೨೫೩|| ತೃಷ್ಣಾತೀಸಾರಶಮನೋ ಧಾತುಸಾಮ್ಯಕರಃ ಶಿವಃ| ಲಾಜಮಣ್ಡೋಽಗ್ನಿಜನನೋ ದಾಹಮೂರ್ಚ್ಛಾನಿವಾರಣಃ ||೨೫೪|| ಮನ್ದಾಗ್ನಿವಿಷಮಾಗ್ನೀನಾಂ ಬಾಲಸ್ಥವಿರಯೋಷಿತಾಮ್| ದೇಯಶ್ಚ ಸುಕುಮಾರಾಣಾಂ ಲಾಜಮಣ್ಡಃ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಃ||೨೫೫|| ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾಪಹಃ ಪಥ್ಯಃ ಶುದ್ಧಾನಾಂ ಚ ಮಲಾಪಹಃ| ಶೃತಃ ಪಿಪ್ಪಲಿಶುಣ್ಠೀಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತೋ ಲಾಜಾಮ್ಲದಾಡಿಮೈಃ||೨೫೬|| ಕಷಾಯಮಧುರಾಃ ಶೀತಾ ಲಘವೋ ಲಾಜಸಕ್ತವಃ|೨೫೭|

Adhikarana 50 (257-259) · Śloka 260

ಸುಧೌತಃ ಪ್ರಸ್ರುತಃ ಸ್ವಿನ್ನಃ ಸನ್ತಪ್ತಶ್ಚೌದನೋ ಲಘುಃ||೨೫೭|| ಭೃಷ್ಟತಣ್ಡುಲಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಗರಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯೇಷ್ವಪಿ| ಅಧೌತೋಽಪ್ರಸ್ರುತೋಽಸ್ವಿನ್ನಃ ಶೀತಶ್ಚಾಪ್ಯೋದನೋ ಗುರುಃ||೨೫೮|| ಮಾಂಸಶಾಕವಸಾತೈಲಘೃತಮಜ್ಜಫಲೌದನಾಃ| ಬಲ್ಯಾಃ ಸನ್ತರ್ಪಣಾ ಹೃದ್ಯಾ ಗುರವೋ ಬೃಂಹಯನ್ತಿ ಚ||೨೫೯|| ತದ್ವನ್ಮಾಷತಿಲಕ್ಷೀರಮುದ್ಗಸಂಯೋಗಸಾಧಿತಾಃ|೨೬೦|

Adhikarana 51 (260-261) · Śloka 261

ಕುಲ್ಮಾಷಾ ಗುರವೋ ರೂಕ್ಷಾ ವಾತಲಾ ಭಿನ್ನವರ್ಚಸಃ||೨೬೦|| ಸ್ವಿನ್ನಭಕ್ಷ್ಯಾಸ್ತು ಯೇ ಕಿಚಿತ್ ಸೌಪ್ಯಗೌಧೂಮಯಾವಿಕಾಃ| ಭಿಷಕ್ ತೇಷಾಂ ಯಥಾದ್ರವ್ಯಮಾದಿಶೇದ್ಗುರುಲಾಘವಮ್||೨೬೧||

Adhikarana 52 (262) · Śloka 262

ಅಕೃತಂ ಕೃತಯೂಷಂ ಚ ತನುಂ ಸಾಂಸ್ಕಾರಿಕಂ ರಸಮ್| ಸೂಪಮಮ್ಲಮನಮ್ಲಂ ಚ ಗುರುಂ ವಿದ್ಯಾದ್ಯಥೋತ್ತರಮ್||೨೬೨||

Adhikarana 53 (263-264) · Śloka 264

ಸಕ್ತವೋ ವಾತಲಾ ರೂಕ್ಷಾ ಬಹುವರ್ಚೋನುಲೋಮಿನಃ| ತರ್ಪಯನ್ತಿ ನರಂ ಸದ್ಯಃ ಪೀತಾಃ ಸದ್ಯೋಬಲಾಶ್ಚ ತೇ||೨೬೩|| ಮಧುರಾ ಲಘವಃ ಶೀತಾಃ ಸಕ್ತವಃ ಶಾಲಿಸಮ್ಭವಾಃ| ಗ್ರಾಹಿಣೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನಾಸ್ತೃಷ್ಣಾಚ್ಛರ್ದಿಜ್ವರಾಪಹಾಃ||೨೬೪||

Adhikarana 54 (265-267) · Śloka 267

ಹನ್ಯಾದ್ವ್ಯಾಧೀನ್ ಯವಾಪೂಪೋ ಯಾವಕೋ ವಾಟ್ಯ ಏವ ಚ| ಉದಾವರ್ತಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಕಾಸಮೇಹಗಲಗ್ರಹಾನ್||೨೬೫|| ಧಾನಾಸಞ್ಜ್ಞಾಸ್ತು ಯೇ ಭಕ್ಷ್ಯಾಃ ಪ್ರಾಯಸ್ತೇ ಲೇಖನಾತ್ಮಕಾಃ| ಶುಷ್ಕತ್ವಾತ್ತರ್ಪಣಾಶ್ಚೈವ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿತ್ವಾಚ್ಚ ದುರ್ಜರಾಃ||೨೬೬|| ವಿರೂಢಧಾನಾ ಶಷ್ಕುಲ್ಯೋ ಮಧುಕ್ರೋಡಾಃ ಸಪಿಣ್ಡಕಾಃ| ಪೂಪಾಃ ಪೂಪಲಿಕಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಗುರವಃ ಪೈಷ್ಟಿಕಾಃ ಪರಮ್||೨೬೭||

Adhikarana 55 (268-270) · Śloka 270

ಫಲಮಾಂಸವಸಾಶಾಕಪಲಲಕ್ಷೌದ್ರಸಂಸ್ಕೃತಾಃ| ಭಕ್ಷ್ಯಾ ವೃಷ್ಯಾಶ್ಚ ಬಲ್ಯಾಶ್ಚ ಗುರವೋ ಬೃಂಹಣಾತ್ಮಕಾಃ||೨೬೮|| ವೇಶವಾರೋ ಗುರುಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಬಲೋಪಚಯವರ್ಧನಃ| ಗುರವಸ್ತರ್ಪಣಾ ವೃಷ್ಯಾಃ ಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುರಸಪೂಪಕಾಃ ||೨೬೯|| ಸಗುಡಾಃ ಸತಿಲಾಶ್ಚೈವ ಸಕ್ಷೀರಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಃ| ಭಕ್ಷ್ಯಾ ವೃಷ್ಯಾಶ್ಚ ಬಲ್ಯಾಶ್ಚ ಪರಂ ತು ಗುರವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ||೨೭೦||

Adhikarana 56 (271-272) · Śloka 272

ಸಸ್ನೇಹಾಃ ಸ್ನೇಹಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಭಕ್ಷ್ಯಾ ವಿವಿಧಲಕ್ಷಣಾಃ| ಗುರವಸ್ತರ್ಪಣಾ ವೃಷ್ಯಾ ಹೃದ್ಯಾ ಗೌಧೂಮಿಕಾ ಮತಾಃ||೨೭೧|| ಸಂಸ್ಕಾರಾಲ್ಲಘವಃ ಸನ್ತಿ ಭಕ್ಷ್ಯಾ ಗೌಧೂಮಪೈಷ್ಟಿಕಾಃ| ಧಾನಾಪರ್ಪಟಪೂಪಾದ್ಯಾಸ್ತಾನ್ ಬುದ್ಧ್ವಾ ನಿರ್ದಿಶೇತ್ತಥಾ||೨೭೨||

Adhikarana 57 (273) · Śloka 273

ಪೃಥುಕಾ ಗುರವೋ ಭೃಷ್ಟಾನ್ ಭಕ್ಷಯೇದಲ್ಪಶಸ್ತು ತಾನ್| ಯಾವಾ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಜೀರ್ಯನ್ತಿ ಸರಸಾ ಭಿನ್ನವರ್ಚಸಃ||೨೭೩||

Adhikarana 58 (274) · Śloka 274

ಸೂಪ್ಯಾನ್ನವಿಕೃತಾ ಭಕ್ಷ್ಯಾ ವಾತಲಾ ರೂಕ್ಷಶೀತಲಾಃ| ಸಕಟುಸ್ನೇಹಲವಣಾನಲ್ಪಶೋ ಭಕ್ಷಯೇತ್ತು ತಾನ್||೨೭೪||

Adhikarana 59 (275) · Śloka 275

ಮೃದುಪಾಕಾಶ್ಚ ಯೇ ಭಕ್ಷ್ಯಾಃ ಸ್ಥೂಲಾಶ್ಚ ಕಠಿನಾಶ್ಚ ಯೇ| ಗುರವಸ್ತೇ ವ್ಯತಿಕ್ರಾನ್ತಪಾಕಾಃ ಪುಷ್ಟಿಬಲಪ್ರದಾಃ||೨೭೫||

Adhikarana 60 (276) · Śloka 276

ದ್ರವ್ಯಸಂಯೋಗಸಂಸ್ಕಾರಂ ದ್ರವ್ಯಮಾನಂ ಪೃಥಕ್ ತಥಾ| ಭಕ್ಷ್ಯಾಣಾಮಾದಿಶೇದ್ಬುದ್ಧ್ವಾ ಯಥಾಸ್ವಂ ಗುರುಲಾಘವಮ್||೨೭೬||

Adhikarana 61 (277-278) · Śloka 278

(ನಾನಾದ್ರವ್ಯೈಃ ಸಮಾಯುಕ್ತಃ ಪಕ್ವಾಮಕ್ಲಿನ್ನಭರ್ಜಿತೈಃ| ವಿಮರ್ದಕೋ ಗುರುರ್ಹೃದ್ಯೋ ವೃಷ್ಯೋ ಬಲವತಾಂ ಹಿತಃ)||೨೭೭|| ರಸಾಲಾ ಬೃಂಹಣೀ ವೃಷ್ಯಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಬಲ್ಯಾ ರುಚಿಪ್ರದಾ| ಸ್ನೇಹನಂ ತರ್ಪಣಂ ಹೃದ್ಯಂ ವಾತಘ್ನಂ ಸಗುಡಂ ದಧಿ||೨೭೮||

Adhikarana 62 (279-283) · Śloka 283

ದ್ರಾಕ್ಷಾಖರ್ಜೂರಕೋಲಾನಾಂ ಗುರು ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿ ಪಾನಕಮ್| ಪರೂಷಕಾಣಾಂ ಕ್ಷೌದ್ರಸ್ಯ ಯಚ್ಚೇಕ್ಷುವಿಕೃತಿಂ ಪ್ರತಿ||೨೭೯|| ತೇಷಾಂ ಕಟ್ವಮ್ಲಸಂಯೋಗಾನ್ ಪಾನಕಾನಾಂ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್| ದ್ರವ್ಯಂ ಮಾನಂ ಚ ವಿಜ್ಞಾಯ ಗುಣಕರ್ಮಾಣಿ ಚಾದಿಶೇತ್||೨೮೦|| ಕಟ್ವಮ್ಲಸ್ವಾದುಲವಣಾ ಲಘವೋ ರಾಗಷಾಡವಾಃ| ಮುಖಪ್ರಿಯಾಶ್ಚ ಹೃದ್ಯಾಶ್ಚ ದೀಪನಾ ಭಕ್ತರೋಚನಾಃ||೨೮೧|| ಆಮ್ರಾಮಲಕಲೇಹಾಶ್ಚ ಬೃಂಹಣಾ ಬಲವರ್ಧನಾಃ| ರೋಚನಾಸ್ತರ್ಪಣಾಶ್ಚೋಕ್ತಾಃ ಸ್ನೇಹಮಾಧುರ್ಯಗೌರವಾತ್||೨೮೨|| ಬುದ್ಧ್ವಾ ಸಂಯೋಗಸಂಸ್ಕಾರಂ ದ್ರವ್ಯಮಾನಂ ಚ ತಚ್ಛ್ರಿತಮ್| ಗುಣಕರ್ಮಾಣಿ ಲೇಹಾನಾಂ ತೇಷಾಂ ತೇಷಾಂ ತಥಾ ವದೇತ್||೨೮೩||

Adhikarana 63 (284-285) · Śloka 285

ರಕ್ತಪಿತ್ತಕಫೋತ್ಕ್ಲೇದಿ ಶುಕ್ತಂ ವಾತಾನುಲೋಮನಮ್| ಕನ್ದಮೂಲಫಲಾದ್ಯಂ ಚ ತದ್ವದ್ವಿದ್ಯಾತ್ತದಾಸುತಮ್||೨೮೪|| ಶಿಣ್ಡಾಕೀ ಚಾಸುತಂ ಚಾನ್ಯತ್ ಕಾಲಾಮ್ಲಂ ರೋಚನಂ ಲಘು| ವಿದ್ಯಾದ್ವರ್ಗಂ ಕೃತಾನ್ನಾನಾಮೇಕಾದಶತಮಂ ಭಿಷಕ್||೨೮೫|| ಇತಿ ಕೃತಾನ್ನವರ್ಗ ಏಕಾದಶಃ|

Adhikarana 64 (286-294) · Śloka 294

ಕಷಾಯಾನುರಸಂ ಸ್ವಾದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಮುಷ್ಣಂ ವ್ಯವಾಯಿ ಚ| ಪಿತ್ತಲಂ ಬದ್ಧವಿಣ್ಮೂತ್ರಂ ನ ಚ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಭಿವರ್ಧನಮ್||೨೮೬|| ವಾತಘ್ನೇಷೂತ್ತಮಂ ಬಲ್ಯಂ ತ್ವಚ್ಯಂ ಮೇಧಾಗ್ನಿವರ್ಧನಮ್| ತೈಲಂ ಸಂಯೋಗಸಂಸ್ಕಾರಾತ್ ಸರ್ವರೋಗಾಪಹಂ ಮತಮ್||೨೮೭|| ತೈಲಪ್ರಯೋಗಾದಜರಾ ನಿರ್ವಿಕಾರಾ ಜಿತಶ್ರಮಾಃ| ಆಸನ್ನತಿಬಲಾಃ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ದೈತ್ಯಾಧಿಪತಯಃ ಪುರಾ||೨೮೮|| ಐರಣ್ಡತೈಲಂ ಮಧುರಂ ಗುರು ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಭಿವರ್ಧನಮ್| ವಾತಾಸೃಗ್ಗುಲ್ಮಹೃದ್ರೋಗಜೀರ್ಣಜ್ವರಹರಂ ಪರಮ್||೨೮೯|| ಕಟೂಷ್ಣಂ ಸಾರ್ಷಪಂ ತೈಲಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಪ್ರದೂಷಣಮ್| ಕಫಶುಕ್ರಾನಿಲಹರಂ ಕಣ್ಡೂಕೋಠವಿನಾಶನಮ್ ||೨೯೦|| ಪ್ರಿಯಾಲತೈಲಂ ಮಧುರಂ ಗುರು ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಭಿವರ್ಧನಮ್| ಹಿತಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ನಾತ್ಯೌಷ್ಣ್ಯಾತ್ಸಂಯೋಗೇ ವಾತಪಿತ್ತಯೋಃ||೨೯೧|| ಆತಸ್ಯಂ ಮಧುರಾಮ್ಲಂ ತು ವಿಪಾಕೇ ಕಟುಕಂ ತಥಾ| ಉಷ್ಣವೀರ್ಯಂ ಹಿತಂ ವಾತೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಪ್ರಕೋಪಣಮ್||೨೯೨|| ಕುಸುಮ್ಭತೈಲಮುಷ್ಣಂ ಚ ವಿಪಾಕೇ ಕಟುಕಂ ಗುರು| ವಿದಾಹಿ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ಸರ್ವದೋಷಪ್ರಕೋಪಣಮ್||೨೯೩|| ಫಲಾನಾಂ ಯಾನಿ ಚಾನ್ಯಾನಿ ತೈಲಾನ್ಯಾಹಾರಸಂವಿಧೌ | ಯುಜ್ಯನ್ತೇ ಗುಣಕರ್ಮಭ್ಯಾಂ ತಾನಿ ಬ್ರೂಯಾದ್ಯಥಾಫಲಮ್||೨೯೪||

Adhikarana 65 (295) · Śloka 295

ಮಧುರೋ ಬೃಂಹಣೋ ವೃಷ್ಯೋ ಬಲ್ಯೋ ಮಜ್ಜಾ ತಥಾ ವಸಾ| ಯಥಾಸತ್ತ್ವಂ ತು ಶೈತ್ಯೋಷ್ಣೇ ವಸಾಮಜ್ಜ್ಞೋರ್ವಿನಿರ್ದಿಶೇತ್||೨೯೫||

Adhikarana 66 (296-304) · Śloka 304

ಸಸ್ನೇಹಂ ದೀಪನಂ ವೃಷ್ಯಮುಷ್ಣಂ ವಾತಕಫಾಪಹಮ್| ವಿಪಾಕೇ ಮಧುರಂ ಹೃದ್ಯಂ ರೋಚನಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್||೨೯೬|| ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಾ ಮಧುರಾ ಚಾರ್ದ್ರಾ ಗುರ್ವೀ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಚ ಪಿಪ್ಪಲೀ| ಸಾ ಶುಷ್ಕಾ ಕಫವಾತಘ್ನೀ ಕಟೂಷ್ಣಾ ವೃಷ್ಯಸಮ್ಮತಾ ||೨೯೭|| ನಾತ್ಯರ್ಥಮುಷ್ಣಂ ಮರಿಚಮವೃಷ್ಯಂ ಲಘು ರೋಚನಮ್| ಛೇದಿತ್ವಾಚ್ಛೋಷಣತ್ವಾಚ್ಚ ದೀಪನಂ ಕಫವಾತಜಿತ್ ||೨೯೮|| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಬನ್ಧಘ್ನಂ ಕಟೂಷ್ಣಂ ದೀಪನಂ ಲಘು| ಹಿಙ್ಗು ಶೂಲಪ್ರಶಮನಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಪಾಚನರೋಚನಮ್||೨೯೯|| ರೋಚನಂ ದೀಪನಂ ವೃಷ್ಯಂ ಚಕ್ಷುಷ್ಯಮವಿದಾಹಿ ಚ| ತ್ರಿದೋಷಘ್ನಂ ಸಮಧುರಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಲವಣೋತ್ತಮಮ್||೩೦೦|| ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಾದೌಷ್ಣ್ಯಾಲ್ಲಘುತ್ವಾಚ್ಚ ಸೌಗನ್ಧ್ಯಾಚ್ಚ ರುಚಿಪ್ರದಮ್| ಸೌವರ್ಚಲಂ ವಿಬನ್ಧಘ್ನಂ ಹೃದ್ಯಮುದ್ಗಾರಶೋಧಿ ಚ||೩೦೧|| ತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯಾದೌಷ್ಣ್ಯಾದ್ವ್ಯವಾಯಿತ್ವಾದ್ದೀಪನಂ ಶೂಲನಾಶನಮ್| ಊರ್ಧ್ವಂ ಚಾಧಶ್ಚ ವಾತಾನಾಮಾನುಲೋಮ್ಯಕರಂ ಬಿಡಮ್||೩೦೨|| ಸತಿಕ್ತಕಟು ಸಕ್ಷಾರಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮುತ್ಕ್ಲೇದಿ ಚೌದ್ಭಿದಮ್| ನ ಕಾಲಲವಣೇ ಗನ್ಧಃ ಸೌವರ್ಚಲಗುಣಾಶ್ಚ ತೇ||೩೦೩|| ಸಾಮುದ್ರಕಂ ಸಮಧುರಂ, ಸತಿಕ್ತಂ ಕಟು ಪಾಂಶುಜಮ್| ರೋಚನಂ ಲವಣಂ ಸರ್ವಂ ಪಾಕಿ ಸ್ರಂಸ್ಯನಿಲಾಪಹಮ್||೩೦೪||

Adhikarana 67 (305-306) · Śloka 306

ಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುಗ್ರಹಣೀರೋಗಪ್ಲೀಹಾನಾಹಗಲಗ್ರಹಾನ್| ಕಾಸಂ ಕಫಜಮರ್ಶಾಂಸಿ ಯಾವಶೂಕೋ ವ್ಯಪೋಹತಿ||೩೦೫|| ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣೋ ಲಘುರೂಕ್ಷಶ್ಚ ಕ್ಲೇದೀ ಪಕ್ತಾ ವಿದಾರಣಃ| ದಾಹನೋ ದೀಪನಶ್ಛೇತ್ತಾ ಸರ್ವಃ ಕ್ಷಾರೋಽಗ್ನಿಸನ್ನಿಭಃ ||೩೦೬||

Adhikarana 68 (307) · Śloka 307

ಕಾರವೀ ಕುಞ್ಚಿಕಾಽಜಾಜೀ ಯವಾನೀ ಧಾನ್ಯತುಮ್ಬುರು| ರೋಚನಂ ದೀಪನಂ ವಾತಕಫದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯನಾಶನಮ್||೩೦೭||

Adhikarana 69 (308) · Śloka 308

ಆಹಾರಯೋಗಿನಾಂ ಭಕ್ತಿನಿಶ್ಚಯೋ ನ ತು ವಿದ್ಯತೇ| ಸಮಾಪ್ತೋ ದ್ವಾದಶಶ್ಚಾಯಂ ವರ್ಗ ಆಹಾರಯೋಗಿನಾಮ್||೩೦೮|| ಇತ್ಯಾಹಾರಯೋಗಿವರ್ಗೋ ದ್ವಾದಶಃ|

Adhikarana 70 (309-310) · Śloka 310

ಶೂಕಧಾನ್ಯಂ ಶಮೀಧಾನ್ಯಂ ಸಮಾತೀತಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಪುರಾಣಂ ಪ್ರಾಯಶೋ ರೂಕ್ಷಂ ಪ್ರಾಯೇಣಾಭಿನವಂ ಗುರು ||೩೦೯|| ಯದ್ಯದಾಗಚ್ಛತಿ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ತತ್ತಲ್ಲಘುತರಂ ಸ್ಮೃತಮ್| ನಿಸ್ತುಷಂ ಯುಕ್ತಿಭೃಷ್ಟಂ ಚ ಸೂಪ್ಯಂ ಲಘು ವಿಪಚ್ಯತೇ||೩೧೦||

Adhikarana 71 (311) · Śloka 312

ಮೃತಂ ಕೃಶಂ ಚಾತಿಮೇದ್ಯಂ ವೃದ್ಧಂ ಬಾಲಂ ವಿಷೈರ್ಹತಮ್| ಅಗೋಚರಭೃತಂ ವ್ಯಾಲಸೂದಿತಂ ಮಾಂಸಮುತ್ಸೃಜೇತ್||೩೧೧|| ಅತೋಽನ್ಯಥಾ ಹಿತಂ ಮಾಂಸಂ ಬೃಂಹಣಂ ಬಲವರ್ಧನಮ್|೩೧೨|

Adhikarana 72 (312-315) · Śloka 315

ಪ್ರೀಣನಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಹೃದ್ಯೋ ಮಾಂಸರಸಃ ಪರಮ್||೩೧೨|| ಶುಷ್ಯತಾಂ ವ್ಯಾಧಿಮುಕ್ತಾನಾಂ ಕೃಶಾನಾಂ ಕ್ಷೀಣರೇತಸಾಮ್| ಬಲವರ್ಣಾರ್ಥಿನಾಂ ಚೈವ ರಸಂ ವಿದ್ಯಾದ್ಯಥಾಮೃತಮ್||೩೧೩|| ಸರ್ವರೋಗಪ್ರಶಮನಂ ಯಥಾಸ್ವಂ ವಿಹಿತಂ ರಸಮ್| ವಿದ್ಯಾತ್ ಸ್ವರ್ಯಂ ಬಲಕರಂ ವಯೋಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಾಯುಷಾಮ್||೩೧೪|| ವ್ಯಾಯಾಮನಿತ್ಯಾಃ ಸ್ತ್ರೀನಿತ್ಯಾ ಮದ್ಯನಿತ್ಯಾಶ್ಚ ಯೇ ನರಾಃ| ನಿತ್ಯಂ ಮಾಂಸರಸಾಹಾರಾ ನಾತುರಾಃ ಸ್ಯುರ್ನ ದುರ್ಬಲಾಃ||೩೧೫||

Adhikarana 73 (316-318) · Śloka 318

ಕ್ರಿಮಿವಾತಾತಪಹತಂ ಶುಷ್ಕಂ ಜೀರ್ಣಮನಾರ್ತವಮ್| ಶಾಕಂ ನಿಃಸ್ನೇಹಸಿದ್ಧಂ ಚ ವರ್ಜ್ಯಂ ಯಚ್ಚಾಪರಿಸ್ರುತಮ್||೩೧೬|| ಪುರಾಣಮಾಮಂ ಸಙ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಕ್ರಿಮಿವ್ಯಾಲಹಿಮಾತಪೈಃ| ಅದೇಶಕಾಲಜಂ ಕ್ಲಿನ್ನಂ ಯತ್ಸ್ಯಾತ್ಫಲಮಸಾಧು ತತ್||೩೧೭|| ಹರಿತಾನಾಂ ಯಥಾಶಾಕಂ ನಿರ್ದೇಶಃ ಸಾಧನಾದೃತೇ| ಮದ್ಯಾಮ್ಬುಗೋರಸಾದೀನಾಂ ಸ್ವೇ ಸ್ವೇ ವರ್ಗೇ ವಿನಿಶ್ಚಯಃ||೩೧೮||

Adhikarana 74 (319-324) · Śloka 324

ಯದಾಹಾರಗುಣೈಃ ಪಾನಂ ವಿಪರೀತಂ ತದಿಷ್ಯತೇ| ಅನ್ನಾನುಪಾನಂ ಧಾತೂನಾಂ ದೃಷ್ಟಂ ಯನ್ನ ವಿರೋಧಿ ಚ||೩೧೯|| ಆಸವಾನಾಂ ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಾಮಶೀತಿಂ ಚತುರುತ್ತರಾಮ್| ಜಲಂ ಪೇಯಮಪೇಯಂ ಚ ಪರೀಕ್ಷ್ಯಾನುಪಿಬೇದ್ಧಿತಮ್||೩೨೦|| ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣಂ ಮಾರುತೇ ಶಸ್ತಂ ಪಿತ್ತೇ ಮಧುರಶೀತಲಮ್| ಕಫೇಽನುಪಾನಂ ರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಂ ಕ್ಷಯೇ ಮಾಂಸರಸಃ ಪರಮ್||೩೨೧|| ಉಪವಾಸಾಧ್ವಭಾಷ್ಯಸ್ತ್ರೀಮಾರುತಾತಪಕರ್ಮಭಿಃ| ಕ್ಲಾನ್ತಾನಾಮನುಪಾನಾರ್ಥಂ ಪಯಃ ಪಥ್ಯಂ ಯಥಾಽಮೃತಮ್||೩೨೨|| ಸುರಾ ಕೃಶಾನಾಂ ಪುಷ್ಟ್ಯರ್ಥಮನುಪಾನಂ ವಿಧೀಯತೇ| ಕಾರ್ಶ್ಯಾರ್ಥಂ ಸ್ಥೂಲದೇಹಾನಾಮನು ಶಸ್ತಂ ಮಧೂದಕಮ್||೩೨೩|| ಅಲ್ಪಾಗ್ನೀನಾಮನಿದ್ರಾಣಾಂ ತನ್ದ್ರಾಶೋಕಭಯಕ್ಲಮೈಃ| ಮದ್ಯಮಾಂಸೋಚಿತಾನಾಂ ಚ ಮದ್ಯಮೇವಾನುಶಸ್ಯತೇ||೩೨೪||

Adhikarana 75 (325-326) · Śloka 326

ಅಥಾನುಪಾನಕರ್ಮಗುಣಾನ್ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ- ಅನುಪಾನಂ ತರ್ಪಯತಿ, ಪ್ರೀಣಯತಿ, ಊರ್ಜಯತಿ, ಬೃಂಹಯತಿ, ಪರ್ಯಾಪ್ತಿಮಭಿನಿರ್ವರ್ತಯತಿ, ಭುಕ್ತಮವಸಾದಯತಿ, ಅನ್ನಸಙ್ಘಾತಂ ಭಿನತ್ತಿ, ಮಾರ್ದವಮಾಪಾದಯತಿ, ಕ್ಲೇದಯತಿ, ಜರಯತಿ, ಸುಖಪರಿಣಾಮಿತಾಮಾಶುವ್ಯವಾಯಿತಾಂ ಚಾಹಾರಸ್ಯೋಪಜನಯತೀತಿ||೩೨೫|| ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಅನುಪಾನಂ ಹಿತಂ ಯುಕ್ತಂ ತರ್ಪಯತ್ಯಾಶು ಮಾನವಮ್| ಸುಖಂ ಪಚತಿ ಚಾಹಾರಮಾಯುಷೇ ಚ ಬಲಾಯ ಚ||೩೨೬||

Adhikarana 76 (327-328) · Śloka 328

ನೋರ್ಧ್ವಾಙ್ಗಮಾರುತಾವಿಷ್ಟಾ ನ ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಕಾಸಿನಃ| ನ ಗೀತಭಾಷ್ಯಾಧ್ಯಯನಪ್ರಸಕ್ತಾ ನೋರಸಿ ಕ್ಷತಾಃ||೩೨೭|| ಪಿಬೇಯುರುದಕಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ತದ್ಧಿ ಕಣ್ಠೋರಸಿ ಸ್ಥಿತಮ್| ಸ್ನೇಹಮಾಹಾರಜಂ ಹತ್ವಾ ಭೂಯೋ ದೋಷಾಯ ಕಲ್ಪತೇ||೩೨೮||

Adhikarana 77 (329-330) · Śloka 330

ಅನ್ನಪಾನೈಕದೇಶೋಽಯಮುಕ್ತಃ ಪ್ರಾಯೋಪಯೋಗಿಕಃ| ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ನ ಹಿ ನಿರ್ದೇಷ್ಟುಂ ಶಕ್ಯಂ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ನಾಮಭಿಃ||೩೨೯|| ಯಥಾ ನಾನೌಷಧಂ ಕಿಞ್ಚಿದ್ದೇಶಜಾನಾಂ ವಚೋ ಯಥಾ| ದ್ರವ್ಯಂ ತತ್ತತ್ತಥಾ ವಾಚ್ಯಮನುಕ್ತಮಿಹ ಯದ್ಭವೇತ್||೩೩೦||

Adhikarana 78 (331) · Śloka 331

ಚರಃ ಶರೀರಾವಯವಾಃ ಸ್ವಭಾವೋ ಧಾತವಃ ಕ್ರಿಯಾ| ಲಿಙ್ಗಂ ಪ್ರಮಾಣಂ ಸಂಸ್ಕಾರೋ ಮಾತ್ರಾ ಚಾಸ್ಮಿನ್ ಪರೀಕ್ಷ್ಯತೇ||೩೩೧||

Adhikarana 79 (332-333) · Śloka 333

ಚರೋಽನೂಪಜಲಾಕಾಶಧನ್ವಾದ್ಯೋ ಭಕ್ಷ್ಯಸಂವಿಧಿಃ| ಜಲಜಾನೂಪಜಾಶ್ಚೈವ ಜಲಾನೂಪಚರಾಶ್ಚ ಯೇ||೩೩೨|| ಗುರುಭಕ್ಷ್ಯಾಶ್ಚ ಯೇ ಸತ್ತ್ವಾಃ ಸರ್ವೇ ತೇ ಗುರವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ| ಲಘುಭಕ್ಷ್ಯಾಸ್ತು ಲಘವೋ ಧನ್ವಜಾ ಧನ್ವಚಾರಿಣಃ||೩೩೩||

Adhikarana 80 (334-335) · Śloka 335

ಶರೀರಾವಯವಾಃ ಸಕ್ಥಿಶಿರಃಸ್ಕನ್ಧಾದಯಸ್ತಥಾ| ಸಕ್ಥಿಮಾಂಸಾದ್ಗುರುಃ ಸ್ಕನ್ಧಸ್ತತಃ ಕ್ರೋಡಸ್ತತಃ ಶಿರಃ||೩೩೪|| ವೃಷಣೌ ಚರ್ಮ ಮೇಢ್ರಂ ಚ ಶ್ರೋಣೀ ವೃಕ್ಕೌ ಯಕೃದ್ಗುದಮ್| ಮಾಂಸಾದ್ಗುರುತರಂ ವಿದ್ಯಾದ್ಯಥಾಸ್ವಂ ಮಧ್ಯಮಸ್ಥಿ ಚ||೩೩೫||

Adhikarana 81 (336-337) · Śloka 337

ಸ್ವಭಾವಾಲ್ಲಘವೋ ಮುದ್ಗಾಸ್ತಥಾ ಲಾವಕಪಿಞ್ಜಲಾಃ| ಸ್ವಭಾವಾದ್ಗುರವೋ ಮಾಷಾ ವರಾಹಮಹಿಷಾಸ್ತಥಾ||೩೩೬|| ಧಾತೂನಾಂ ಶೋಣಿತಾದೀನಾಂ ಗುರುಂ ವಿದ್ಯಾದ್ಯಥೋತ್ತರಮ್| ಅಲಸೇಭ್ಯೋ ವಿಶಿಷ್ಯನ್ತೇ ಪ್ರಾಣಿನೋ ಯೇ ಬಹುಕ್ರಿಯಾಃ||೩೩೭||

Adhikarana 82 (338) · Śloka 338

ಗೌರವಂ ಲಿಙ್ಗಸಾಮಾನ್ಯೇ ಪುಂಸಾಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ತು ಲಾಘವಮ್| ಮಹಾಪ್ರಮಾಣಾ ಗುರವಃ ಸ್ವಜಾತೌ ಲಘವೋಽನ್ಯಥಾ||೩೩೮||

Adhikarana 83 (339) · Śloka 339

ಗುರೂಣಾಂ ಲಾಘವಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಸಂಸ್ಕಾರಾತ್ ಸವಿಪರ್ಯಯಮ್| ವ್ರೀಹೇರ್ಲಾಜಾ ಯಥಾ ಚ ಸ್ಯುಃ ಸಕ್ತೂನಾಂ ಸಿದ್ಧಪಿಣ್ಡಿಕಾಃ||೩೩೯||

Adhikarana 84 (340-341) · Śloka 341

ಅಲ್ಪಾದಾನೇ ಗುರೂಣಾಂ ಚ ಲಘೂನಾಂ ಚಾತಿಸೇವನೇ| ಮಾತ್ರಾ ಕಾರಣಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಗುರುಲಾಘವೇ||೩೪೦|| ಗುರೂಣಾಮಲ್ಪಮಾದೇಯಂ ಲಘೂನಾಂ ತೃಪ್ತಿರಿಷ್ಯತೇ| ಮಾತ್ರಾಂ ದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯಪೇಕ್ಷನ್ತೇ ಮಾತ್ರಾ ಚಾಗ್ನಿಮಪೇಕ್ಷತೇ||೩೪೧||

Adhikarana 85 (342) · Śloka 342

ಬಲಮಾರೋಗ್ಯಮಾಯುಶ್ಚ ಪ್ರಾಣಾಶ್ಚಾಗ್ನೌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಃ| ಅನ್ನಪಾನೇನ್ಧನೈಶ್ಚಾಗ್ನಿರ್ಜ್ವಲತಿ ವ್ಯೇತಿ ಚಾನ್ಯಥಾ ||೩೪೨||

Adhikarana 86 (343) · Śloka 343

ಗುರುಲಾಘವಚಿನ್ತೇಯಂ ಪ್ರಾಯೇಣಾಲ್ಪಬಲಾನ್ ಪ್ರತಿ| ಮನ್ದಕ್ರಿಯಾನನಾರೋಗ್ಯಾನ್ ಸುಕುಮಾರಾನ್ಸುಖೋಚಿತಾನ್||೩೪೩||

Adhikarana 87 (344) · Śloka 344

ದೀಪ್ತಾಗ್ನಯಃ ಖರಾಹಾರಾಃ ಕರ್ಮನಿತ್ಯಾ ಮಹೋದರಾಃ| ಯೇ ನರಾಃ ಪ್ರತಿ ತಾಂಶ್ಚಿನ್ತ್ಯಂ ನಾವಶ್ಯಂ ಗುರುಲಾಘವಮ್||೩೪೪||

Adhikarana 88 (345-347) · Śloka 347

ಹಿತಾಭಿರ್ಜುಹುಯಾನ್ನಿತ್ಯಮನ್ತರಗ್ನಿಂ ಸಮಾಹಿತಃ| ಅನ್ನಪಾನಸಮಿದ್ಭಿರ್ನಾ ಮಾತ್ರಾಕಾಲೌ ವಿಚಾರಯನ್||೩೪೫|| ಆಹಿತಾಗ್ನಿಃ ಸದಾ ಪಥ್ಯಾನ್ಯನ್ತರಗ್ನೌ ಜುಹೋತಿ ಯಃ| ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಜಪತ್ಯಥ ದದಾತಿ ಚ||೩೪೬|| ನರಂ ನಿಃಶ್ರೇಯಸೇ ಯುಕ್ತಂ ಸಾತ್ಮ್ಯಜ್ಞಂ ಪಾನಭೋಜನೇ| ಭಜನ್ತೇ ನಾಮಯಾಃ ಕೇಚಿದ್ಭಾವಿನೋಽಪ್ಯನ್ತರಾದೃತೇ||೩೪೭||

Adhikarana 89 (348) · Śloka 348

ಷಡ್ತ್ರಿಂಶತಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ರಾತ್ರೀಣಾಂ ಹಿತಭೋಜನಃ| ಜೀವತ್ಯನಾತುರೋ ಜನ್ತುರ್ಜಿತಾತ್ಮಾ ಸಮ್ಮತಃ ಸತಾಮ್||೩೪೮||

Adhikarana 90 (349-350) · Śloka 351

ಪ್ರಾಣಾಃ ಪ್ರಾಣಭೃತಾಮನ್ನಮನ್ನಂ ಲೋಕೋಽಭಿಧಾವತಿ| ವರ್ಣಃ ಪ್ರಸಾದಃ ಸೌಸ್ವರ್ಯಂ ಜೀವಿತಂ ಪ್ರತಿಭಾ ಸುಖಮ್||೩೪೯|| ತುಷ್ಟಿಃ ಪುಷ್ಟಿರ್ಬಲಂ ಮೇಧಾ ಸರ್ವಮನ್ನೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್| ಲೌಕಿಕಂ ಕರ್ಮ ಯದ್ವೃತ್ತೌ ಸ್ವರ್ಗತೌ ಯಚ್ಚ ವೈದಿಕಮ್||೩೫೦|| ಕರ್ಮಾಪವರ್ಗೇ ಯಚ್ಚೋಕ್ತಂ ತಚ್ಚಾಪ್ಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್|೩೫೧|

Adhikarana 91 (351-352) · Śloka 352

ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಃ- ಅನ್ನಪಾನಗುಣಾಃ ಸಾಗ್ರ್ಯಾ ವರ್ಗಾ ದ್ವಾದಶ ನಿಶ್ಚಿತಾಃ||೩೫೧|| ಸಗುಣಾನ್ಯನುಪಾನಾನಿ ಗುರುಲಾಘವಸಙ್ಗ್ರಹಃ| ಅನ್ನಪಾನವಿಧಾವುಕ್ತಂ ತತ್ ಪರೀಕ್ಷ್ಯಂ ವಿಶೇಷತಃ||೩೫೨||

Adhikarana puShpikA · Śloka 27

ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಶ್ಲೋಕಸ್ಥಾನೇಽನ್ನಪಾನವಿಧಿರ್ನಾಮ ಸಪ್ತವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೭||