Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

8. indriyōpakramaṇīyō'dhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ਅਥਾਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਪਕ੍ਰਮਣੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||

View original

अथात इन्द्रियोपक्रमणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ਇਹ ਖਲੁ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ, ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ, ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਧਿਸ੍ਠਾਨਾਨਿ, ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਃ, ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬੁਦ੍ਧਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਧਿਕਾਰੇ||੩||

View original

इह खलु पञ्चेन्द्रियाणि, पञ्चेन्द्रियद्रव्याणि, पञ्चेन्द्रियाधिष्ठानानि, पञ्चेन्द्रियार्थाः, पञ्चेन्द्रियबुद्धयो भवन्ति, इत्युक्तमिन्द्रियाधिकारे||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ਅਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪੁਨਰ੍ਮਨਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਞ੍ਜ੍ਞਕਂ, ‘ਚੇਤਃ’ ਇਤ੍ਯਾਹੁਰੇਕੇ, ਤਦਰ੍ਥਾਤ੍ਮਸਮ੍ਪਦਾਯਤ੍ਤਚੇਸ੍ਟਂ ਚੇਸ੍ਟਾਪ੍ਰਤ੍ਯਯਭੂਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮ੍||੪||

View original

अतीन्द्रियं पुनर्मनः सत्त्वसञ्ज्ञकं, ‘चेतः’ इत्याहुरेके, तदर्थात्मसम्पदायत्तचेष्टं चेष्टाप्रत्ययभूतमिन्द्रियाणाम्||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ਸ੍ਵਾਰ੍ਥੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵ੍ਯਭਿਚਰਣਾਚ੍ਚਾਨੇਕਮੇਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਰੁਸੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ, ਰਜਸ੍ਤਮਃਸਤ੍ਤ੍ਵਗੁਣਯੋਗਾਚ੍ਚ; ਨ ਚਾਨੇਕਤ੍ਵਂ, ਨਹ੍ਯੇਕਂ ਹ੍ਯੇਕਕਾਲਮਨੇਕੇਸੁ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ; ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨੈਕਕਾਲਾ ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਃ||੫||

View original

स्वार्थेन्द्रियार्थसङ्कल्पव्यभिचरणाच्चानेकमेकस्मिन् पुरुषे सत्त्वं, रजस्तमःसत्त्वगुणयोगाच्च; न चानेकत्वं, नह्येकं ह्येककालमनेकेषु प्रवर्तते ; तस्मान्नैककाला सर्वेन्द्रियप्रवृत्तिः||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ਯਦ੍ਗੁਣਂ ਚਾਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਪੁਰੁਸਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਮੇਵੋਪਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਮੁਨਯੋ ਬਾਹੁਲ੍ਯਾਨੁਸ਼ਯਾਤ੍||੬||

View original

यद्गुणं चाभीक्ष्णं पुरुषमनुवर्तते सत्त्वं तत्सत्त्वमेवोपदिशन्ति मुनयो बाहुल्यानुशयात्||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

ਮਨਃਪੁਰਃਸਰਾਣੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਰ੍ਥਗ੍ਰਹਣਸਮਰ੍ਥਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ||੭||

View original

मनःपुरःसराणीन्द्रियाण्यर्थग्रहणसमर्थानि भवन्ति||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

ਤਤ੍ਰ ਚਕ੍ਸੁਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਘ੍ਰਾਣਂ ਰਸਨਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਮਿਤਿ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ||੮||

View original

तत्र चक्षुः श्रोत्रं घ्राणं रसनं स्पर्शनमिति पञ्चेन्द्रियाणि||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ- ਖਂ ਵਾਯੁਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰਾਪੋ ਭੂਰਿਤਿ||੯||

View original

पञ्चेन्द्रियद्रव्याणि- खं वायुर्ज्योतिरापो भूरिति||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਧਿਸ੍ਠਾਨਾਨਿ- ਅਕ੍ਸਿਣੀ ਕਰ੍ਣੌ ਨਾਸਿਕੇ ਜਿਹ੍ਵਾ ਤ੍ਵਕ੍ ਚੇਤਿ||੧੦||

View original

पञ्चेन्द्रियाधिष्ठानानि- अक्षिणी कर्णौ नासिके जिह्वा त्वक् चेति||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (11) · Śloka 11

ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਃ- ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੂਪਰਸਗਨ੍ਧਾਃ||੧੧||

View original

पञ्चेन्द्रियार्थाः- शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (12) · Śloka 12

ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬੁਦ੍ਧਯਃ- ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਾਃ; ਤਾਃ ਪੁਨਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਸਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਸਨ੍ਨਿਕਰ੍ਸਜਾਃ, ਕ੍ਸਣਿਕਾ, ਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍ਮਿਕਾਸ਼੍ਚ, ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਕਮ੍||੧੨||

View original

पञ्चेन्द्रियबुद्धयः- चक्षुर्बुद्ध्यादिकाः; ताः पुनरिन्द्रियेन्द्रियार्थसत्त्वात्मसन्निकर्षजाः, क्षणिका, निश्चयात्मिकाश्च, इत्येतत् पञ्चपञ्चकम्||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (13) · Śloka 13

ਮਨੋ ਮਨੋਰ੍ਥੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰਾਤ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ਯਧ੍ਯਾਤ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯਗੁਣਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਸ਼੍ਚ, ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਚ ਕਰ੍ਮ; ਯਦੁਚ੍ਯਤੇ ਕ੍ਰਿਯੇਤਿ||੧੩||

View original

मनो मनोर्थो बुद्धिरात्मा चेत्यध्यात्मद्रव्यगुणसङ्ग्रहः शुभाशुभप्रवृत्तिनिवृत्तिहेतुश्च, द्रव्याश्रितं च कर्म; यदुच्यते क्रियेति||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (14) · Śloka 14

ਤਤ੍ਰਾਨੁਮਾਨਗਮ੍ਯਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਮਹਾਭੂਤਵਿਕਾਰਸਮੁਦਾਯਾਤ੍ਮਕਾਨਾਮਪਿ ਸਤਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਤੇਜਸ਼੍ਚਕ੍ਸੁਸਿ, ਖਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ, ਘ੍ਰਾਣੇ ਕ੍ਸਿਤਿਃ, ਆਪੋ ਰਸਨੇ, ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇਨਿਲੋ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣੋਪਪਦ੍ਯਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਯਦ੍ਯਦਾਤ੍ਮਕਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ਤਤ੍ਤਦਾਤ੍ਮਕਮੇਵਾਰ੍ਥਮਨੁਗਹ੍ਣਾਤਿ, ਤਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ਵਿਭੁਤ੍ਵਾਚ੍ਚ||੧੪||

View original

तत्रानुमानगम्यानां पञ्चमहाभूतविकारसमुदायात्मकानामपि सतामिन्द्रियाणां तेजश्चक्षुषि, खं श्रोत्रे, घ्राणे क्षितिः, आपो रसने, स्पर्शनेऽनिलो विशेषेणोपपद्यते| तत्र यद्यदात्मकमिन्द्रियं विशेषात्तत्तदात्मकमेवार्थमनुगृह्णाति, तत्स्वभावाद्विभुत्वाच्च||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (15) · Śloka 15

ਤਦਰ੍ਥਾਤਿਯੋਗਾਯੋਗਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗਾਤ੍ ਸਮਨਸ੍ਕਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਿਕਤਿਮਾਪਦ੍ਯਮਾਨਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯੁਪਘਾਤਾਯ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ, ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਯੋਗਾਤ੍ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਕਤਿਮਾਪਦ੍ਯਮਾਨਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਪ੍ਯਾਯਯਤਿ||੧੫||

View original

तदर्थातियोगायोगमिथ्यायोगात् समनस्कमिन्द्रियं विकृतिमापद्यमानं यथास्वं बुद्ध्युपघाताय सम्पद्यते, सामर्थ्ययोगात् पुनः प्रकृतिमापद्यमानं यथास्वं बुद्धिमाप्याययति||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (16) · Śloka 16

ਮਨਸਸ੍ਤੁ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਰ੍ਥਃ| ਤਤ੍ਰ ਮਨਸੋ ਮਨੋਬੁਦ੍ਧੇਸ਼੍ਚ ਤ ਏਵ ਸਮਾਨਾਤਿਹੀਨਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗਾਃ ਪ੍ਰਕਤਿਵਿਕਤਿਹੇਤਵੋ ਭਵਨ੍ਤਿ||੧੬||

View original

मनसस्तु चिन्त्यमर्थः| तत्र मनसो मनोबुद्धेश्च त एव समानातिहीनमिथ्यायोगाः प्रकृतिविकृतिहेतवो भवन्ति||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (17) · Śloka 17

ਤਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਮਨਸ੍ਕਾਨਾਮਨੁਪਤਪ੍ਤਾਨਾਮਨੁਪਤਾਪਾਯ ਪ੍ਰਕਤਿਭਾਵੇ ਪ੍ਰਯਤਿਤਵ੍ਯਮੇਭਿਰ੍ਹੇਤੁਭਿਃ; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਸਾਤ੍ਮ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਸਂਯੋਗੇਨ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਮ੍ਯਗਵੇਕ੍ਸ੍ਯਾਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨੇਨ, ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਤ੍ਮਗੁਣਵਿਪਰੀਤੋਪਾਸਨੇਨ ਚੇਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਦਾਤ੍ਮਹਿਤਂ ਚਿਕੀਰ੍ਸਤਾ ਸਰ੍ਵੇਣ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ੍ਮਤਿਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸਦ੍ਵਤ੍ਤਮਨੁਸ੍ਠੇਯਮ੍||੧੭||

View original

तत्रेन्द्रियाणां समनस्कानामनुपतप्तानामनुपतापाय प्रकृतिभावे प्रयतितव्यमेभिर्हेतुभिः; तद्यथा- सात्म्येन्द्रियार्थसंयोगेन बुद्ध्या सम्यगवेक्ष्यावेक्ष्य कर्मणां सम्यक् प्रतिपादनेन, देशकालात्मगुणविपरीतोपासनेन चेति| तस्मादात्महितं चिकीर्षता सर्वेण सर्वं सर्वदा स्मृतिमास्थाय सद्वृत्तमनुष्ठेयम्||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (18) · Śloka 18

ਤਦ੍ਧ੍ਯਨੁਤਿਸ੍ਠਨ੍ ਯੁਗਪਤ੍ ਸਮ੍ਪਾਦਯਤ੍ਯਰ੍ਥਦ੍ਵਯਮਾਰੋਗ੍ਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਜਯਂ ਚੇਤਿ; ਤਤ੍ ਸਦ੍ਵਤ੍ਤਮਖਿਲੇਨੋਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਾਮੋਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ ! ਤਦ੍ਯਥਾ- ਦੇਵਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗੁਰੁਵਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਾਚਾਰ੍ਯਾਨਰ੍ਚਯੇਤ੍, ਅਗ੍ਨਿਮੁਪਚਰੇਤ੍, ਓਸਧੀਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾ ਧਾਰਯੇਤ੍, ਦ੍ਵੌ ਕਾਲਾਵੁਪਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍, ਮਲਾਯਨੇਸ੍ਵਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਪਾਦਯੋਸ਼੍ਚ ਵੈਮਲ੍ਯਮਾਦਧ੍ਯਾਤ੍, ਤ੍ਰਿਃਪਕ੍ਸਸ੍ਯ ਕੇਸ਼ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਲੋਮਨਖਾਨ੍ ਸਂਹਾਰਯੇਤ੍, ਨਿਤ੍ਯਮਨੁਪਹਤਵਾਸਾਃ ਸੁਮਨਾਃ ਸੁਗਨ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਸਾਧੁਵੇਸ਼ਃ, ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਕੇਸ਼ਃ , ਮੂਰ੍ਧਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਘ੍ਰਾਣਪਾਦਤੈਲਨਿਤ੍ਯਃ, ਧੂਮਪਃ, ਪੂਰ੍ਵਾਭਿਭਾਸੀ, ਸੁਮੁਖਃ, ਦੁਰ੍ਗੇਸ੍ਵਭ੍ਯੁਪਪਤ੍ਤਾ, ਹੋਤਾ, ਯਸ੍ਟਾ, ਦਾਤਾ, ਚਤੁਸ੍ਪਥਾਨਾਂ ਨਮਸ੍ਕਰ੍ਤਾ, ਬਲੀਨਾਮੁਪਹਰ੍ਤਾ, ਅਤਿਥੀਨਾਂ ਪੂਜਕਃ, ਪਿਤਭ੍ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਦਃ, ਕਾਲੇ ਹਿਤਮਿਤਮਧੁਰਾਰ੍ਥਵਾਦੀ, ਵਸ਼੍ਯਾਤ੍ਮਾ, ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ, ਹੇਤਾਵੀਰ੍ਸ੍ਯੁਃ, ਫਲੇ ਨੇਰ੍ਸ੍ਯੁਃ, ਨਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਃ, ਨਿਰ੍ਭੀਕਃ, ਹ੍ਰੀਮਾਨ੍, ਧੀਮਾਨ੍, ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਃ, ਦਕ੍ਸਃ, ਕ੍ਸਮਾਵਾਨ੍, ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ, ਆਸ੍ਤਿਕਃ, ਵਿਨਯਬੁਦ੍ਧਿਵਿਦ੍ਯਾਭਿਜਨਵਯੋਵਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਾਚਾਰ੍ਯਾਣਾਮੁਪਾਸਿਤਾ , ਛਤ੍ਰੀ ਦਣ੍ਡੀ ਮੌਲੀ ਸੋਪਾਨਤ੍ਕੋ ਯੁਗਮਾਤ੍ਰਦਗ੍ਵਿਚਰੇਤ੍ , ਮਙ੍ਗਲਾਚਾਰਸ਼ੀਲਃ, ਕੁਚੇਲਾਸ੍ਥਿਕਣ੍ਟਕਾਮੇਧ੍ਯਕੇਸ਼ਤੁਸੋਤ੍ਕਰਭਸ੍ਮਕਪਾਲਸ੍ਨਾਨਬਲਿਭੂਮੀਨਾਂ ਪਰਿਹਰ੍ਤਾ, ਪ੍ਰਾਕ੍ ਸ਼੍ਰਮਾਦ੍ ਵ੍ਯਾਯਾਮਵਰ੍ਜੀ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਾਣਿਸੁ ਬਨ੍ਧੁਭੂਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਨਾਮਨੁਨੇਤਾ, ਭੀਤਾਨਾਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਿਤਾ, ਦੀਨਾਨਾਮਭ੍ਯੁਪਪਤ੍ਤਾ, ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧਃ, ਸਾਮਪ੍ਰਧਾਨਃ , ਪਰਪਰੁਸਵਚਨਸਹਿਸ੍ਣੁਃ, ਅਮਰ੍ਸਘ੍ਨਃ, ਪ੍ਰਸ਼ਮਗੁਣਦਰ੍ਸ਼ੀ, ਰਾਗਦ੍ਵੇਸਹੇਤੂਨਾਂ ਹਨ੍ਤਾ ਚ||੧੮||

View original

तद्ध्यनुतिष्ठन् युगपत् सम्पादयत्यर्थद्वयमारोग्यमिन्द्रियविजयं चेति; तत् सद्वृत्तमखिलेनोपदेक्ष्यामोऽग्निवेश ! तद्यथा- देवगोब्राह्मणगुरुवृद्धसिद्धाचार्यानर्चयेत्, अग्निमुपचरेत्, ओषधीः प्रशस्ता धारयेत्, द्वौ कालावुपस्पृशेत्, मलायनेष्वभीक्ष्णं पादयोश्च वैमल्यमादध्यात्, त्रिःपक्षस्य केशश्मश्रुलोमनखान् संहारयेत्, नित्यमनुपहतवासाः सुमनाः सुगन्धिः स्यात्, साधुवेशः, प्रसिद्धकेशः , मूर्धश्रोत्रघ्राणपादतैलनित्यः, धूमपः, पूर्वाभिभाषी, सुमुखः, दुर्गेष्वभ्युपपत्ता, होता, यष्टा, दाता, चतुष्पथानां नमस्कर्ता, बलीनामुपहर्ता, अतिथीनां पूजकः, पितृभ्यः पिण्डदः, काले हितमितमधुरार्थवादी, वश्यात्मा, धर्मात्मा, हेतावीर्ष्युः, फले नेर्ष्युः, निश्चिन्तः, निर्भीकः, ह्रीमान्, धीमान्, महोत्साहः, दक्षः, क्षमावान्, धार्मिकः, आस्तिकः, विनयबुद्धिविद्याभिजनवयोवृद्धसिद्धाचार्याणामुपासिता , छत्री दण्डी मौली सोपानत्को युगमात्रदृग्विचरेत् , मङ्गलाचारशीलः, कुचेलास्थिकण्टकामेध्यकेशतुषोत्करभस्मकपालस्नानबलिभूमीनां परिहर्ता, प्राक् श्रमाद् व्यायामवर्जी स्यात्, सर्वप्राणिषु बन्धुभूतः स्यात्, क्रुद्धानामनुनेता, भीतानामाश्वासयिता, दीनानामभ्युपपत्ता, सत्यसन्धः, सामप्रधानः , परपरुषवचनसहिष्णुः, अमर्षघ्नः, प्रशमगुणदर्शी, रागद्वेषहेतूनां हन्ता च||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (19) · Śloka 19

ਨਾਨਤਂ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍, ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਵਮਾਦਦੀਤ, ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮਭਿਲਸੇਨ੍ਨਾਨ੍ਯਸ਼੍ਰਿਯਂ, ਨ ਵੈਰਂ ਰੋਚਯੇਤ੍, ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪਾਪਂ, ਨ ਪਾਪੇਪਿ ਪਾਪੀ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਨਾਨ੍ਯਦੋਸਾਨ੍ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍, ਨਾਨ੍ਯਰਹਸ੍ਯਮਾਗਮਯੇਨ੍, ਨਾਧਾਰ੍ਮਿਕੈਰ੍ਨ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਵਿਸ੍ਟੈਃ ਸਹਾਸੀਤ ਨੋਨ੍ਮਤ੍ਤੈਰ੍ਨ ਪਤਿਤੈਰ੍ਨ ਭ੍ਰੂਣਹਨ੍ਤਭਿਰ੍ਨ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰੈਰ੍ਨ ਦੁਸ੍ਟੈਃ, ਨ ਦੁਸ੍ਟਯਾਨਾਨ੍ਯਾਰੋਹੇਤ, ਨ ਜਾਨੁਸਮਂ ਕਠਿਨਮਾਸਨਮਧ੍ਯਾਸੀਤ, ਨਾਨਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣਮਨੁਪਹਿਤਮਵਿਸ਼ਾਲਮਸਮਂ ਵਾ ਸ਼ਯਨਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇਤ, ਨ ਗਿਰਿਵਿਸਮਮਸ੍ਤਕੇਸ੍ਵਨੁਚਰੇਤ੍, ਨ ਦ੍ਰੁਮਮਾਰੋਹੇਤ੍, ਨ ਜਲੋਗ੍ਰਵੇਗਮਵਗਾਹੇਤ, ਨ ਕੁਲਚ੍ਛਾਯਾਮੁਪਾਸੀਤ , ਨਾਗ੍ਨ੍ਯੁਤ੍ਪਾਤਮਭਿਤਸ਼੍ਚਰੇਤ੍, ਨੋਚ੍ਚੈਰ੍ਹਸੇਤ੍, ਨ ਸ਼ਬ੍ਦਵਨ੍ਤਂ ਮਾਰੁਤਂ ਮੁਞ੍ਚੇਤ੍, ਨਾਨਾਵਤਮੁਖੋ ਜਮ੍ਭਾਂ ਕ੍ਸਵਥੁਂ ਹਾਸ੍ਯਂ ਵਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯੇਤ੍, ਨ ਨਾਸਿਕਾਂ ਕੁਸ੍ਣੀਯਾਤ੍, ਨ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਵਿਘਟ੍ਟਯੇਤ੍, ਨ ਨਖਾਨ੍ ਵਾਦਯੇਤ੍, ਨਾਸ੍ਥੀਨ੍ਯਭਿਹਨ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਭੂਮਿਂ ਵਿਲਿਖੇਤ੍, ਨ ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍ਤਣਂ, ਨ ਲੋਸ੍ਟਂ ਮਦ੍ਨੀਯਾਤ੍, ਨ ਵਿਗੁਣਮਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚੇਸ੍ਟੇਤ, ਜ੍ਯੋਤੀਂਸ੍ਯਨਿਸ੍ਟਮਮੇਧ੍ਯਮਸ਼ਸ੍ਤਂ ਚ ਨਾਭਿਵੀਕ੍ਸੇਤ, ਨ ਹੁਙ੍ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਵਂ , ਨ ਚੈਤ੍ਯਧ੍ਵਜਗੁਰੁਪੂਜ੍ਯਾਸ਼ਸ੍ਤਚ੍ਛਾਯਾਮਾਕ੍ਰਾਮੇਤ੍, ਨ ਕ੍ਸਪਾਸ੍ਵਮਰਸਦਨਚੈਤ੍ਯਚਤ੍ਵਰਚਤੁਸ੍ਪਥੋਪਵਨਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਘਾਤਨਾਨ੍ਯਾਸੇਵੇਤ , ਨੈਕਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯਗਹਂ ਨ ਚਾਟਵੀਮਨੁਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਤ੍, ਨ ਪਾਪਵਤ੍ਤਾਨ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਮਿਤ੍ਰਭਤ੍ਯਾਨ੍ ਭਜੇਤ, ਨੋਤ੍ਤਮੈਰ੍ਵਿਰੁਧ੍ਯੇਤ, ਨਾਵਰਾਨੁਪਾਸੀਤ, ਨ ਜਿਹ੍ਮਂ ਰੋਚਯੇਤ੍, ਨਾਨਾਰ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍, ਨ ਭਯਮੁਤ੍ਪਾਦਯੇਤ੍, ਨ ਸਾਹਸਾਤਿਸ੍ਵਪ੍ਨਪ੍ਰਜਾਗਰਸ੍ਨਾਨਪਾਨਾਸ਼ਨਾਨ੍ਯਾਸੇਵੇਤ, ਨੋਰ੍ਧ੍ਵਜਾਨੁਸ਼੍ਚਿਰਂ ਤਿਸ੍ਠੇਤ੍, ਨ ਵ੍ਯਾਲਾਨੁਪਸਰ੍ਪੇਨ੍ਨ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਿਣੋ ਨ ਵਿਸਾਣਿਨਃ, ਪੁਰੋਵਾਤਾਤਪਾਵਸ਼੍ਯਾਯਾਤਿਪ੍ਰਵਾਤਾਞ੍ਜਹ੍ਯਾਤ੍, ਕਲਿਂ ਨਾਰਭੇਤ, ਨਾਸੁਨਿਭਤੋਗ੍ਨਿਮੁਪਾਸੀਤ ਨੋਚ੍ਛਿਸ੍ਟਃ, ਨਾਧਃ ਕਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਾਪਯੇਤ੍, ਨਾਵਿਗਤਕ੍ਲਮੋ ਨਾਨਾਪ੍ਲੁਤਵਦਨੋ ਨ ਨਗ੍ਨ ਉਪਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍, ਨ ਸ੍ਨਾਨਸ਼ਾਟ੍ਯਾ ਸ੍ਪਸ਼ੇਦੁਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਂ, ਨ ਕੇਸ਼ਾਗ੍ਰਾਣ੍ਯਭਿਹਨ੍ਯਾਤ੍, ਨੋਪਸ੍ਪਸ਼੍ਯ ਤੇ ਏਵ ਵਾਸਸੀ ਬਿਭਯਾਤ੍, ਨਾਸ੍ਪਸ੍ਟ੍ਵਾ ਰਤ੍ਨਾਜ੍ਯਪੂਜ੍ਯਮਙ੍ਗਲਸੁਮਨਸੋਭਿਨਿਸ੍ਕ੍ਰਾਮੇਤ੍, ਨ ਪੂਜ੍ਯਮਙ੍ਗਲਾਨ੍ਯਪਸਵ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛੇਨ੍ਨੇਤਰਾਣ੍ਯਨੁਦਕ੍ਸਿਣਮ੍||੧੯||

View original

नानृतं ब्रूयात्, नान्यस्वमाददीत, नान्यस्त्रियमभिलषेन्नान्यश्रियं, न वैरं रोचयेत्, न कुर्यात् पापं, न पापेऽपि पापी स्यात्, नान्यदोषान् ब्रूयात्, नान्यरहस्यमागमयेन्, नाधार्मिकैर्न नरेन्द्रद्विष्टैः सहासीत नोन्मत्तैर्न पतितैर्न भ्रूणहन्तृभिर्न क्षुद्रैर्न दुष्टैः, न दुष्टयानान्यारोहेत, न जानुसमं कठिनमासनमध्यासीत, नानास्तीर्णमनुपहितमविशालमसमं वा शयनं प्रपद्येत, न गिरिविषममस्तकेष्वनुचरेत्, न द्रुममारोहेत्, न जलोग्रवेगमवगाहेत, न कुलच्छायामुपासीत , नाग्न्युत्पातमभितश्चरेत्, नोच्चैर्हसेत्, न शब्दवन्तं मारुतं मुञ्चेत्, नानावृतमुखो जृम्भां क्षवथुं हास्यं वा प्रवर्तयेत्, न नासिकां कुष्णीयात्, न दन्तान् विघट्टयेत्, न नखान् वादयेत्, नास्थीन्यभिहन्यात्, न भूमिं विलिखेत्, न छिन्द्यात्तृणं, न लोष्टं मृद्नीयात्, न विगुणमङ्गैश्चेष्टेत, ज्योतींष्यनिष्टममेध्यमशस्तं च नाभिवीक्षेत, न हुङ्कुर्याच्छवं , न चैत्यध्वजगुरुपूज्याशस्तच्छायामाक्रामेत्, न क्षपास्वमरसदनचैत्यचत्वरचतुष्पथोपवनश्मशानाघातनान्यासेवेत , नैकः शून्यगृहं न चाटवीमनुप्रविशेत्, न पापवृत्तान् स्त्रीमित्रभृत्यान् भजेत, नोत्तमैर्विरुध्येत, नावरानुपासीत, न जिह्मं रोचयेत्, नानार्यमाश्रयेत्, न भयमुत्पादयेत्, न साहसातिस्वप्नप्रजागरस्नानपानाशनान्यासेवेत, नोर्ध्वजानुश्चिरं तिष्ठेत्, न व्यालानुपसर्पेन्न दंष्ट्रिणो न विषाणिनः, पुरोवातातपावश्यायातिप्रवाताञ्जह्यात्, कलिं नारभेत, नासुनिभृतोऽग्निमुपासीत नोच्छिष्टः, नाधः कृत्वा प्रतापयेत्, नाविगतक्लमो नानाप्लुतवदनो न नग्न उपस्पृशेत्, न स्नानशाट्या स्पृशेदुत्तमाङ्गं, न केशाग्राण्यभिहन्यात्, नोपस्पृश्य ते एव वाससी बिभृयात्, नास्पृष्ट्वा रत्नाज्यपूज्यमङ्गलसुमनसोऽभिनिष्क्रामेत्, न पूज्यमङ्गलान्यपसव्यं गच्छेन्नेतराण्यनुदक्षिणम्||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (20) · Śloka 20

ਨਾਰਤ੍ਨਪਾਣਿਰ੍ਨਾਸ੍ਨਾਤੋ ਨੋਪਹਤਵਾਸਾ ਨਾਜਪਿਤ੍ਵਾ ਨਾਹੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਤਾਭ੍ਯੋ ਨਾਨਿਰੂਪ੍ਯ ਪਿਤਭ੍ਯੋ ਨਾਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗੁਰੁਭ੍ਯੋ ਨਾਤਿਥਿਭ੍ਯੋ ਨੋਪਾਸ਼੍ਰਿਤੇਭ੍ਯੋ ਨਾਪੁਣ੍ਯਗਨ੍ਧੋ ਨਾਮਾਲੀ ਨਾਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਿਤਪਾਣਿਪਾਦਵਦਨੋ ਨਾਸ਼ੁਦ੍ਧਮੁਖੋ ਨੋਦਙ੍ਮੁਖੋ ਨ ਵਿਮਨਾ ਨਾਭਕ੍ਤਾਸ਼ਿਸ੍ਟਾਸ਼ੁਚਿਕ੍ਸੁਧਿਤਪਰਿਚਰੋ ਨ ਪਾਤ੍ਰੀਸ੍ਵਮੇਧ੍ਯਾਸੁ ਨਾਦੇਸ਼ੇ ਨਾਕਾਲੇ ਨਾਕੀਰ੍ਣੇ ਨਾਦਤ੍ਤ੍ਵਾਗ੍ਰਮਗ੍ਨਯੇ ਨਾਪ੍ਰੋਕ੍ਸਿਤਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸਣੋਦਕੈਰ੍ਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰਨਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਂ ਨ ਕੁਤ੍ਸਯਨ੍ਨ ਕੁਤ੍ਸਿਤਂ ਨ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲੋਪਹਿਤਮਨ੍ਨਮਾਦਦੀਤ, ਨ ਪਰ੍ਯੁਸਿਤਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮਾਂਸਹਰਿਤਕਸ਼ੁਸ੍ਕਸ਼ਾਕਫਲਭਕ੍ਸ੍ਯੇਭ੍ਯਃ, ਨਾਸ਼ੇਸਭੁਕ੍ ਸ੍ਯਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦਧਿਮਧੁਲਵਣਸਕ੍ਤੁਸਰ੍ਪਿਭ੍ਯਃ, ਨ ਨਕ੍ਤਂ ਦਧਿ ਭੁਞ੍ਜੀਤ, ਨ ਸਕ੍ਤੂਨੇਕਾਨਸ਼੍ਨੀਯਾਨ੍ਨ ਨਿਸ਼ਿ ਨ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਬਹੂਨ੍ਨ ਦ੍ਵਿਰ੍ਨੋਦਕਾਨ੍ਤਰਿਤਾਤ੍, ਨ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜੈਰ੍ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍||੨੦||

View original

नारत्नपाणिर्नास्नातो नोपहतवासा नाजपित्वा नाहुत्वा देवताभ्यो नानिरूप्य पितृभ्यो नादत्त्वा गुरुभ्यो नातिथिभ्यो नोपाश्रितेभ्यो नापुण्यगन्धो नामाली नाप्रक्षालितपाणिपादवदनो नाशुद्धमुखो नोदङ्मुखो न विमना नाभक्ताशिष्टाशुचिक्षुधितपरिचरो न पात्रीष्वमेध्यासु नादेशे नाकाले नाकीर्णे नादत्त्वाऽग्रमग्नये नाप्रोक्षितं प्रोक्षणोदकैर्न मन्त्रैरनभिमन्त्रितं न कुत्सयन्न कुत्सितं न प्रतिकूलोपहितमन्नमाददीत, न पर्युषितमन्यत्र मांसहरितकशुष्कशाकफलभक्ष्येभ्यः, नाशेषभुक् स्यादन्यत्र दधिमधुलवणसक्तुसर्पिभ्यः, न नक्तं दधि भुञ्जीत, न सक्तूनेकानश्नीयान्न निशि न भुक्त्वा न बहून्न द्विर्नोदकान्तरितात्, न छित्त्वा द्विजैर्भक्षयेत्||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (21) · Śloka 21

ਨਾਨਜੁਃ ਕ੍ਸੁਯਾਨ੍ਨਾਦ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸ਼ਯੀਤ, ਨ ਵੇਗਿਤੋਨ੍ਯਕਾਰ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਨਿਸਲਿਲਸੋਮਾਰ੍ਕਦ੍ਵਿਜਗੁਰੁਪ੍ਰਤਿਮੁਖਂ ਨਿਸ੍ਠੀਵਿਕਾ(ਵਾਤ)ਵਰ੍ਚੋਮੂਤ੍ਰਾਣ੍ਯੁਤ੍ਸਜੇਤ੍, ਨ ਪਨ੍ਥਾਨਮਵਮੂਤ੍ਰਯੇਨ੍ਨ ਜਨਵਤਿ ਨਾਨ੍ਨਕਾਲੇ, ਨ ਜਪਹੋਮਾਧ੍ਯਯਨਬਲਿਮਙ੍ਗਲਕ੍ਰਿਯਾਸੁ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸਿਙ੍ਘਾਣਕਂ ਮੁਞ੍ਚੇਤ੍||੨੧||

View original

नानृजुः क्षुयान्नाद्यान्न शयीत, न वेगितोऽन्यकार्यः स्यात्, न वाय्वग्निसलिलसोमार्कद्विजगुरुप्रतिमुखं निष्ठीविका(वात)वर्चोमूत्राण्युत्सृजेत्, न पन्थानमवमूत्रयेन्न जनवति नान्नकाले, न जपहोमाध्ययनबलिमङ्गलक्रियासु श्लेष्मसिङ्घाणकं मुञ्चेत्||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (22) · Śloka 22

ਨ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮਵਜਾਨੀਤ, ਨਾਤਿਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਭਯੇਤ੍, ਨ ਗੁਹ੍ਯਮਨੁਸ਼੍ਰਾਵਯੇਤ੍, ਨਾਧਿਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਨ ਰਜਸ੍ਵਲਾਂ ਨਾਤੁਰਾਂ ਨਾਮੇਧ੍ਯਾਂ ਨਾਸ਼ਸ੍ਤਾਂ ਨਾਨਿਸ੍ਟਰੂਪਾਚਾਰੋਪਚਾਰਾਂ ਨਾਦਕ੍ਸਾਂ ਨਾਦਕ੍ਸਿਣਾਂ ਨਾਕਾਮਾਂ ਨਾਨ੍ਯਕਾਮਾਂ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਨਾਨ੍ਯਯੋਨਿਂ ਨਾਯੋਨੌ ਨ ਚੈਤ੍ਯਚਤ੍ਵਰਚਤੁਸ੍ਪਥੋਪਵਨਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਘਾਤਨਸਲਿਲੌਸਧਿਦ੍ਵਿਜਗੁਰੁਸੁਰਾਲਯੇਸੁ ਨ ਸਨ੍ਧ੍ਯਯੋਰ੍ਨਾਤਿਥਿਸੁ ਨਾਸ਼ੁਚਿਰ੍ਨਾਜਗ੍ਧਭੇਸਜੋ ਨਾਪ੍ਰਣੀਤਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਨਾਨੁਪਸ੍ਥਿਤਪ੍ਰਹਰ੍ਸੋ ਨਾਭੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਨਾਤ੍ਯਸ਼ਿਤੋ ਨ ਵਿਸਮਸ੍ਥੋ ਨ ਮੂਤ੍ਰੋਚ੍ਚਾਰਪੀਡਿਤੋ ਨ ਸ਼੍ਰਮਵ੍ਯਾਯਾਮੋਪਵਾਸਕ੍ਲਮਾਭਿਹਤੋ ਨਾਰਹਸਿ ਵ੍ਯਵਾਯਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍||੨੨||

View original

न स्त्रियमवजानीत, नातिविश्रम्भयेत्, न गुह्यमनुश्रावयेत्, नाधिकुर्यात्| न रजस्वलां नातुरां नामेध्यां नाशस्तां नानिष्टरूपाचारोपचारां नादक्षां नादक्षिणां नाकामां नान्यकामां नान्यस्त्रियं नान्ययोनिं नायोनौ न चैत्यचत्वरचतुष्पथोपवनश्मशानाघातनसलिलौषधिद्विजगुरुसुरालयेषु न सन्ध्ययोर्नातिथिषु नाशुचिर्नाजग्धभेषजो नाप्रणीतसङ्कल्पो नानुपस्थितप्रहर्षो नाभुक्तवान्नात्यशितो न विषमस्थो न मूत्रोच्चारपीडितो न श्रमव्यायामोपवासक्लमाभिहतो नारहसि व्यवायं गच्छेत्||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (23-24) · Śloka 24

ਨ ਸਤੋ ਨ ਗੁਰੂਨ੍ ਪਰਿਵਦੇਤ੍, ਨਾਸ਼ੁਚਿਰਭਿਚਾਰਕਰ੍ਮਚੈਤ੍ਯਪੂਜ੍ਯਪੂਜਾਧ੍ਯਯਨਮਭਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯੇਤ੍||੨੩|| ਨ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਸ੍ਵਨਾਰ੍ਤਵੀਸੁ ਨਾਭ੍ਯੁਦਿਤਾਸੁ ਦਿਕ੍ਸੁ ਨਾਗ੍ਨਿਸਮ੍ਪ੍ਲਵੇ ਨ ਭੂਮਿਕਮ੍ਪੇ ਨ ਮਹੋਤ੍ਸਵੇ ਨੋਲ੍ਕਾਪਾਤੇ ਨ ਮਹਾਗ੍ਰਹੋਪਗਮਨੇ ਨ ਨਸ੍ਟਚਨ੍ਦ੍ਰਾਯਾਂ ਤਿਥੌ ਨ ਸਨ੍ਧ੍ਯਯੋਰ੍ਨਾਮੁਖਾਦ੍ਗੁਰੋਰ੍ਨਾਵਪਤਿਤਂ ਨਾਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਨ ਤਾਨ੍ਤਂ ਨ ਵਿਸ੍ਵਰਂ ਨਾਨਵਸ੍ਥਿਤਪਦਂ ਨਾਤਿਦ੍ਰੁਤਂ ਨ ਵਿਲਮ੍ਬਿਤਂ ਨਾਤਿਕ੍ਲੀਬਂ ਨਾਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਰ੍ਨਾਤਿਨੀਚੈਃ ਸ੍ਵਰੈਰਧ੍ਯਯਨਮਭ੍ਯਸ੍ਯੇਤ੍||੨੪||

View original

न सतो न गुरून् परिवदेत्, नाशुचिरभिचारकर्मचैत्यपूज्यपूजाध्ययनमभिनिर्वर्तयेत्||२३|| न विद्युत्स्वनार्तवीषु नाभ्युदितासु दिक्षु नाग्निसम्प्लवे न भूमिकम्पे न महोत्सवे नोल्कापाते न महाग्रहोपगमने न नष्टचन्द्रायां तिथौ न सन्ध्ययोर्नामुखाद्गुरोर्नावपतितं नातिमात्रं न तान्तं न विस्वरं नानवस्थितपदं नातिद्रुतं न विलम्बितं नातिक्लीबं नात्युच्चैर्नातिनीचैः स्वरैरध्ययनमभ्यस्येत्||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (25) · Śloka 25

ਨਾਤਿਸਮਯਂ ਜਹ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਨਿਯਮਂ ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਨਕ੍ਤਂ ਨਾਦੇਸ਼ੇ ਚਰੇਤ੍, ਨ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਸ੍ਵਭ੍ਯਵਹਾਰਾਧ੍ਯਯਨਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਪ੍ਨਸੇਵੀ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਬਾਲਵਦ੍ਧਲੁਬ੍ਧਮੂਰ੍ਖਕ੍ਲਿਸ੍ਟਕ੍ਲੀਬੈਃ ਸਹ ਸਖ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਮਦ੍ਯਦ੍ਯੂਤਵੇਸ਼੍ਯਾਪ੍ਰਸਙ੍ਗਰੁਚਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਗੁਹ੍ਯਂ ਵਿਵਣੁਯਾਤ੍, ਨ ਕਞ੍ਚਿਦਵਜਾਨੀਯਾਤ੍, ਨਾਹਮ੍ਮਾਨੀ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਦਕ੍ਸੋ ਨਾਦਕ੍ਸਿਣੋ ਨਾਸੂਯਕਃ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਪਰਿਵਦੇਤ੍, ਨ ਗਵਾਂ ਦਣ੍ਡਮੁਦ੍ਯਚ੍ਛੇਤ੍, ਨ ਵਦ੍ਧਾਨ੍ਨ ਗੁਰੂਨ੍ਨ ਗਣਾਨ੍ਨ ਨਪਾਨ੍ ਵਾਧਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍, ਨ ਚਾਤਿਬ੍ਰੂਯਾਤ੍, ਨ ਬਾਨ੍ਧਵਾਨੁਰਕ੍ਤਕਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਵਿਤੀਯਗੁਹ੍ਯਜ੍ਞਾਨ੍ ਬਹਿਸ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੨੫||

View original

नातिसमयं जह्यात्, न नियमं भिन्द्यात्, न नक्तं नादेशे चरेत्, न सन्ध्यास्वभ्यवहाराध्ययनस्त्रीस्वप्नसेवी स्यात्, न बालवृद्धलुब्धमूर्खक्लिष्टक्लीबैः सह सख्यं कुर्यात्, न मद्यद्यूतवेश्याप्रसङ्गरुचिः स्यात्, न गुह्यं विवृणुयात्, न कञ्चिदवजानीयात्, नाहम्मानी स्यान्नादक्षो नादक्षिणो नासूयकः, न ब्राह्मणान् परिवदेत्, न गवां दण्डमुद्यच्छेत्, न वृद्धान्न गुरून्न गणान्न नृपान् वाऽधिक्षिपेत्, न चातिब्रूयात्, न बान्धवानुरक्तकृच्छ्रद्वितीयगुह्यज्ञान् बहिष्कुर्यात्||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (26) · Śloka 26

ਨਾਧੀਰੋ ਨਾਤ੍ਯੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਸਤ੍ਤ੍ਵਃ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਨਾਭਤਭਤ੍ਯਃ, ਨਾਵਿਸ਼੍ਰਬ੍ਧਸ੍ਵਜਨਃ, ਨੈਕਃ ਸੁਖੀ, ਨ ਦੁਃਖਸ਼ੀਲਾਚਾਰੋਪਚਾਰਃ, ਨ ਸਰ੍ਵਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਭੀ, ਨ ਸਰ੍ਵਾਭਿਸ਼ਙ੍ਕੀ, ਨ ਸਰ੍ਵਕਾਲਵਿਚਾਰੀ||੨੬||

View original

नाधीरो नात्युच्छ्रितसत्त्वः स्यात्, नाभृतभृत्यः, नाविश्रब्धस्वजनः, नैकः सुखी, न दुःखशीलाचारोपचारः, न सर्वविश्रम्भी, न सर्वाभिशङ्की, न सर्वकालविचारी||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (27) · Śloka 27

ਨ ਕਾਰ੍ਯਕਾਲਮਤਿਪਾਤਯੇਤ੍, ਨਾਪਰੀਕ੍ਸਿਤਮਭਿਨਿਵਿਸ਼ੇਤ੍, ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸ਼ਗਃ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਚਞ੍ਚਲਂ ਮਨੋਨੁਭ੍ਰਾਮਯੇਤ੍, ਨ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮਤਿਭਾਰਮਾਦਧ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਚਾਤਿਦੀਰ੍ਘਸੂਤ੍ਰੀ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਕ੍ਰੋਧਹਰ੍ਸਾਵਨੁਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍, ਨ ਸ਼ੋਕਮਨੁਵਸੇਤ੍, ਨ ਸਿਦ੍ਧਾਵੁਤ੍ਸੇਕਂ ਯਚ੍ਛੇਨ੍ਨਾਸਿਦ੍ਧੌ ਦੈਨ੍ਯਂ, ਪ੍ਰਕਤਿਮਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍, ਹੇਤੁਪ੍ਰਭਾਵਨਿਸ਼੍ਚਿਤਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧੇਤ੍ਵਾਰਮ੍ਭਨਿਤ੍ਯਸ਼੍ਚ, ਨ ਕਤਮਿਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵਸੇਤ੍, ਨ ਵੀਰ੍ਯਂ ਜਹ੍ਯਾਤ੍, ਨਾਪਵਾਦਮਨੁਸ੍ਮਰੇਤ੍||੨੭||

View original

न कार्यकालमतिपातयेत्, नापरीक्षितमभिनिविशेत्, नेन्द्रियवशगः स्यात्, न चञ्चलं मनोऽनुभ्रामयेत्, न बुद्धीन्द्रियाणामतिभारमादध्यात्, न चातिदीर्घसूत्री स्यात्, न क्रोधहर्षावनुविदध्यात्, न शोकमनुवसेत्, न सिद्धावुत्सेकं यच्छेन्नासिद्धौ दैन्यं, प्रकृतिमभीक्ष्णं स्मरेत्, हेतुप्रभावनिश्चितः स्याद्धेत्वारम्भनित्यश्च, न कृतमित्याश्वसेत्, न वीर्यं जह्यात्, नापवादमनुस्मरेत्||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (28) · Śloka 28

ਨਾਸ਼ੁਚਿਰੁਤ੍ਤਮਾਜ੍ਯਾਕ੍ਸਤਤਿਲਕੁਸ਼ਸਰ੍ਸਪੈਰਗ੍ਨਿਂ ਜੁਹੁਯਾਦਾਤ੍ਮਾਨਮਾਸ਼ੀਰ੍ਭਿਰਾਸ਼ਾਸਾਨਃ, ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਮੇ ਨਾਪਗਚ੍ਛੇਚ੍ਛਰੀਰਾਦ੍ਵਾਯੁਰ੍ਮੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਦਧਾਤੁ ਵਿਸ੍ਣੁਰ੍ਮੇ ਬਲਮਾਦਧਾਤੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮੇ ਵੀਰ੍ਯਂ ਸ਼ਿਵਾ ਮਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਵਾਪ ਆਪੋਹਿਸ੍ਠੇਤ੍ਯਪਃ ਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍, ਦ੍ਵਿਃ ਪਰਿਮਜ੍ਯੋਸ੍ਠੌ ਪਾਦੌ ਚਾਭ੍ਯੁਕ੍ਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਖਾਨਿ ਚੋਪਸ੍ਪਸ਼ੇਦਦ੍ਭਿਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਹਦਯਂ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚ||੨੮||

View original

नाशुचिरुत्तमाज्याक्षततिलकुशसर्षपैरग्निं जुहुयादात्मानमाशीर्भिराशासानः, अग्निर्मे नापगच्छेच्छरीराद्वायुर्मे प्राणानादधातु विष्णुर्मे बलमादधातु इन्द्रो मे वीर्यं शिवा मां प्रविशन्त्वाप आपोहिष्ठेत्यपः स्पृशेत्, द्विः परिमृज्योष्ठौ पादौ चाभ्युक्ष्य मूर्धनि खानि चोपस्पृशेदद्भिरात्मानं हृदयं शिरश्च||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (29) · Śloka 29

ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਜ੍ਞਾਨਦਾਨਮੈਤ੍ਰੀਕਾਰੁਣ੍ਯਹਰ੍ਸੋਪੇਕ੍ਸਾਪ੍ਰਸ਼ਮਪਰਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ||੨੯||

View original

ब्रह्मचर्यज्ञानदानमैत्रीकारुण्यहर्षोपेक्षाप्रशमपरश्च स्यादिति||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 28 (30-33) · Śloka 33

ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਾਃ- ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਕਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਮਨੋ ਹੇਤੁਚਤੁਸ੍ਟਯਮ੍| ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਪਕ੍ਰਮੇਧ੍ਯਾਯੇ ਸਦ੍ਵਤ੍ਤਮਖਿਲੇਨ ਚ||੩੦|| ਸ੍ਵਸ੍ਥਵਤ੍ਤਂ ਯਥੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਯਃ ਸਮ੍ਯਗਨੁਤਿਸ੍ਠਤਿ| ਸ ਸਮਾਃ ਸ਼ਤਮਵ੍ਯਾਧਿਰਾਯੁਸਾ ਨ ਵਿਯੁਜ੍ਯਤੇ||੩੧|| ਨਲੋਕਮਾਪੂਰਯਤੇ ਯਸ਼ਸਾ ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤਃ| ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਾਵੇਤਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਬਨ੍ਧੁਤਾਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ||੩੨|| ਪਰਾਨ੍ ਸੁਕਤਿਨੋ ਲੋਕਾਨ੍ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਾ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਤ੍ਤਮਨੁਸ੍ਠੇਯਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵੇਣ ਸਰ੍ਵਦਾ||੩੩||

View original

तत्र श्लोकाः- पञ्चपञ्चकमुद्दिष्टं मनो हेतुचतुष्टयम्| इन्द्रियोपक्रमेऽध्याये सद्वृत्तमखिलेन च||३०|| स्वस्थवृत्तं यथोद्दिष्टं यः सम्यगनुतिष्ठति| स समाः शतमव्याधिरायुषा न वियुज्यते||३१|| नृलोकमापूरयते यशसा साधुसम्मतः| धर्मार्थावेति भूतानां बन्धुतामुपगच्छति||३२|| परान् सुकृतिनो लोकान् पुण्यकर्मा प्रपद्यते| तस्माद्वृत्तमनुष्ठेयमिदं सर्वेण सर्वदा||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 29 (34) · Śloka 34

ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਯਾਦਨੁਕ੍ਤਮਿਹ ਪੂਜਿਤਮ੍| ਵਤ੍ਤਂ ਤਦਪਿ ਚਾਤ੍ਰੇਯਃ ਸਦੈਵਾਭ੍ਯਨੁਮਨ੍ਯਤੇ||੩੪||

View original

यच्चान्यदपि किञ्चित् स्यादनुक्तमिह पूजितम्| वृत्तं तदपि चात्रेयः सदैवाभ्यनुमन्यते||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 2

ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਥਾਨੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਪਕ੍ਰਮਣੀਯੋ ਨਾਮਾਸ੍ਟਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੮|| ਇਤਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਚਤੁਸ੍ਕੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ||੨||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने इन्द्रियोपक्रमणीयो नामाष्टमोऽध्यायः||८|| इति स्वस्थचतुष्को द्वितीयः||२||

🔊 Audio coming soon