Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాత ఇంద్రియోపక్రమణీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
View original
अथात इन्द्रियोपक्रमणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
8. indriyōpakramaṇīyō'dhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ఇహ ఖలు పంచేంద్రియాణి, పంచేంద్రియద్రవ్యాణి, పంచేంద్రియాధిష్ఠానాని, పంచేంద్రియార్థాః, పంచేంద్రియబుద్ధయో భవంతి, ఇత్యుక్తమింద్రియాధికారే||3||
View original
इह खलु पञ्चेन्द्रियाणि, पञ्चेन्द्रियद्रव्याणि, पञ्चेन्द्रियाधिष्ठानानि, पञ्चेन्द्रियार्थाः, पञ्चेन्द्रियबुद्धयो भवन्ति, इत्युक्तमिन्द्रियाधिकारे||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
అతీంద్రియం పునర్మనః సత్త్వసంజ్ఞకం, ‘చేతః’ ఇత్యాహురేకే, తదర్థాత్మసంపదాయత్తచేష్టం చేష్టాప్రత్యయభూతమింద్రియాణాం||4||
View original
अतीन्द्रियं पुनर्मनः सत्त्वसञ्ज्ञकं, ‘चेतः’ इत्याहुरेके, तदर्थात्मसम्पदायत्तचेष्टं चेष्टाप्रत्ययभूतमिन्द्रियाणाम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
స్వార్థేంద్రియార్థసంకల్పవ్యభిచరణాచ్చానేకమేకస్మిన్ పురుషే సత్త్వం, రజస్తమఃసత్త్వగుణయోగాచ్చ; న చానేకత్వం, నహ్యేకం హ్యేకకాలమనేకేషు ప్రవర్తతే ; తస్మాన్నైకకాలా సర్వేంద్రియప్రవృత్తిః||5||
View original
स्वार्थेन्द्रियार्थसङ्कल्पव्यभिचरणाच्चानेकमेकस्मिन् पुरुषे सत्त्वं, रजस्तमःसत्त्वगुणयोगाच्च; न चानेकत्वं, नह्येकं ह्येककालमनेकेषु प्रवर्तते ; तस्मान्नैककाला सर्वेन्द्रियप्रवृत्तिः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
యద్గుణం చాభీక్ష్ణం పురుషమనువర్తతే సత్త్వం తత్సత్త్వమేవోపదిశంతి మునయో బాహుల్యానుశయాత్||6||
View original
यद्गुणं चाभीक्ष्णं पुरुषमनुवर्तते सत्त्वं तत्सत्त्वमेवोपदिशन्ति मुनयो बाहुल्यानुशयात्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
మనఃపురఃసరాణీంద్రియాణ్యర్థగ్రహణసమర్థాని భవంతి||7||
View original
मनःपुरःसराणीन्द्रियाण्यर्थग्रहणसमर्थानि भवन्ति||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
తత్ర చక్షుః శ్రోత్రం ఘ్రాణం రసనం స్పర్శనమితి పంచేంద్రియాణి||8||
View original
तत्र चक्षुः श्रोत्रं घ्राणं रसनं स्पर्शनमिति पञ्चेन्द्रियाणि||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
పంచేంద్రియద్రవ్యాణి- ఖం వాయుర్జ్యోతిరాపో భూరితి||9||
View original
पञ्चेन्द्रियद्रव्याणि- खं वायुर्ज्योतिरापो भूरिति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
పంచేంద్రియాధిష్ఠానాని- అక్షిణీ కర్ణౌ నాసికే జిహ్వా త్వక్ చేతి||10||
View original
पञ्चेन्द्रियाधिष्ठानानि- अक्षिणी कर्णौ नासिके जिह्वा त्वक् चेति||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
పంచేంద్రియార్థాః- శబ్దస్పర్శరూపరసగంధాః||11||
View original
पञ्चेन्द्रियार्थाः- शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
పంచేంద్రియబుద్ధయః- చక్షుర్బుద్ధ్యాదికాః; తాః పునరింద్రియేంద్రియార్థసత్త్వాత్మసన్నికర్షజాః, క్షణికా, నిశ్చయాత్మికాశ్చ, ఇత్యేతత్ పంచపంచకం||12||
View original
पञ्चेन्द्रियबुद्धयः- चक्षुर्बुद्ध्यादिकाः; ताः पुनरिन्द्रियेन्द्रियार्थसत्त्वात्मसन्निकर्षजाः, क्षणिका, निश्चयात्मिकाश्च, इत्येतत् पञ्चपञ्चकम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
మనో మనోర్థో బుద్ధిరాత్మా చేత్యధ్యాత్మద్రవ్యగుణసంగ్రహః శుభాశుభప్రవృత్తినివృత్తిహేతుశ్చ, ద్రవ్యాశ్రితం చ కర్మ; యదుచ్యతే క్రియేతి||13||
View original
मनो मनोर्थो बुद्धिरात्मा चेत्यध्यात्मद्रव्यगुणसङ्ग्रहः शुभाशुभप्रवृत्तिनिवृत्तिहेतुश्च, द्रव्याश्रितं च कर्म; यदुच्यते क्रियेति||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
తత్రానుమానగమ్యానాం పంచమహాభూతవికారసముదాయాత్మకానామపి సతామింద్రియాణాం తేజశ్చక్షుషి, ఖం శ్రోత్రే, ఘ్రాణే క్షితిః, ఆపో రసనే, స్పర్శనేఽనిలో విశేషేణోపపద్యతే| తత్ర యద్యదాత్మకమింద్రియం విశేషాత్తత్తదాత్మకమేవార్థమనుగృహ్ణాతి, తత్స్వభావాద్విభుత్వాచ్చ||14||
View original
तत्रानुमानगम्यानां पञ्चमहाभूतविकारसमुदायात्मकानामपि सतामिन्द्रियाणां तेजश्चक्षुषि, खं श्रोत्रे, घ्राणे क्षितिः, आपो रसने, स्पर्शनेऽनिलो विशेषेणोपपद्यते| तत्र यद्यदात्मकमिन्द्रियं विशेषात्तत्तदात्मकमेवार्थमनुगृह्णाति, तत्स्वभावाद्विभुत्वाच्च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15) · Śloka 15
తదర్థాతియోగాయోగమిథ్యాయోగాత్ సమనస్కమింద్రియం వికృతిమాపద్యమానం యథాస్వం బుద్ధ్యుపఘాతాయ సంపద్యతే, సామర్థ్యయోగాత్ పునః ప్రకృతిమాపద్యమానం యథాస్వం బుద్ధిమాప్యాయయతి||15||
View original
तदर्थातियोगायोगमिथ्यायोगात् समनस्कमिन्द्रियं विकृतिमापद्यमानं यथास्वं बुद्ध्युपघाताय सम्पद्यते, सामर्थ्ययोगात् पुनः प्रकृतिमापद्यमानं यथास्वं बुद्धिमाप्याययति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (16) · Śloka 16
మనసస్తు చింత్యమర్థః| తత్ర మనసో మనోబుద్ధేశ్చ త ఏవ సమానాతిహీనమిథ్యాయోగాః ప్రకృతివికృతిహేతవో భవంతి||16||
View original
मनसस्तु चिन्त्यमर्थः| तत्र मनसो मनोबुद्धेश्च त एव समानातिहीनमिथ्यायोगाः प्रकृतिविकृतिहेतवो भवन्ति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (17) · Śloka 17
తత్రేంద్రియాణాం సమనస్కానామనుపతప్తానామనుపతాపాయ ప్రకృతిభావే ప్రయతితవ్యమేభిర్హేతుభిః; తద్యథా- సాత్మ్యేంద్రియార్థసంయోగేన బుద్ధ్యా సమ్యగవేక్ష్యావేక్ష్య కర్మణాం సమ్యక్ ప్రతిపాదనేన, దేశకాలాత్మగుణవిపరీతోపాసనేన చేతి| తస్మాదాత్మహితం చికీర్షతా సర్వేణ సర్వం సర్వదా స్మృతిమాస్థాయ సద్వృత్తమనుష్ఠేయం||17||
View original
तत्रेन्द्रियाणां समनस्कानामनुपतप्तानामनुपतापाय प्रकृतिभावे प्रयतितव्यमेभिर्हेतुभिः; तद्यथा- सात्म्येन्द्रियार्थसंयोगेन बुद्ध्या सम्यगवेक्ष्यावेक्ष्य कर्मणां सम्यक् प्रतिपादनेन, देशकालात्मगुणविपरीतोपासनेन चेति| तस्मादात्महितं चिकीर्षता सर्वेण सर्वं सर्वदा स्मृतिमास्थाय सद्वृत्तमनुष्ठेयम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (18) · Śloka 18
తద్ధ్యనుతిష్ఠన్ యుగపత్ సంపాదయత్యర్థద్వయమారోగ్యమింద్రియవిజయం చేతి; తత్ సద్వృత్తమఖిలేనోపదేక్ష్యామోఽగ్నివేశ ! తద్యథా- దేవగోబ్రాహ్మణగురువృద్ధసిద్ధాచార్యానర్చయేత్, అగ్నిముపచరేత్, ఓషధీః ప్రశస్తా ధారయేత్, ద్వౌ కాలావుపస్పృశేత్, మలాయనేష్వభీక్ష్ణం పాదయోశ్చ వైమల్యమాదధ్యాత్, త్రిఃపక్షస్య కేశశ్మశ్రులోమనఖాన్ సంహారయేత్, నిత్యమనుపహతవాసాః సుమనాః సుగంధిః స్యాత్, సాధువేశః, ప్రసిద్ధకేశః , మూర్ధశ్రోత్రఘ్రాణపాదతైలనిత్యః, ధూమపః, పూర్వాభిభాషీ, సుముఖః, దుర్గేష్వభ్యుపపత్తా, హోతా, యష్టా, దాతా, చతుష్పథానాం నమస్కర్తా, బలీనాముపహర్తా, అతిథీనాం పూజకః, పితృభ్యః పిండదః, కాలే హితమితమధురార్థవాదీ, వశ్యాత్మా, ధర్మాత్మా, హేతావీర్ష్యుః, ఫలే నేర్ష్యుః, నిశ్చింతః, నిర్భీకః, హ్రీమాన్, ధీమాన్, మహోత్సాహః, దక్షః, క్షమావాన్, ధార్మికః, ఆస్తికః, వినయబుద్ధివిద్యాభిజనవయోవృద్ధసిద్ధాచార్యాణాముపాసితా , ఛత్రీ దండీ మౌలీ సోపానత్కో యుగమాత్రదృగ్విచరేత్ , మంగలాచారశీలః, కుచేలాస్థికంటకామేధ్యకేశతుషోత్కరభస్మకపాలస్నానబలిభూమీనాం పరిహర్తా, ప్రాక్ శ్రమాద్ వ్యాయామవర్జీ స్యాత్, సర్వప్రాణిషు బంధుభూతః స్యాత్, క్రుద్ధానామనునేతా, భీతానామాశ్వాసయితా, దీనానామభ్యుపపత్తా, సత్యసంధః, సామప్రధానః , పరపరుషవచనసహిష్ణుః, అమర్షఘ్నః, ప్రశమగుణదర్శీ, రాగద్వేషహేతూనాం హంతా చ||18||
View original
तद्ध्यनुतिष्ठन् युगपत् सम्पादयत्यर्थद्वयमारोग्यमिन्द्रियविजयं चेति; तत् सद्वृत्तमखिलेनोपदेक्ष्यामोऽग्निवेश ! तद्यथा- देवगोब्राह्मणगुरुवृद्धसिद्धाचार्यानर्चयेत्, अग्निमुपचरेत्, ओषधीः प्रशस्ता धारयेत्, द्वौ कालावुपस्पृशेत्, मलायनेष्वभीक्ष्णं पादयोश्च वैमल्यमादध्यात्, त्रिःपक्षस्य केशश्मश्रुलोमनखान् संहारयेत्, नित्यमनुपहतवासाः सुमनाः सुगन्धिः स्यात्, साधुवेशः, प्रसिद्धकेशः , मूर्धश्रोत्रघ्राणपादतैलनित्यः, धूमपः, पूर्वाभिभाषी, सुमुखः, दुर्गेष्वभ्युपपत्ता, होता, यष्टा, दाता, चतुष्पथानां नमस्कर्ता, बलीनामुपहर्ता, अतिथीनां पूजकः, पितृभ्यः पिण्डदः, काले हितमितमधुरार्थवादी, वश्यात्मा, धर्मात्मा, हेतावीर्ष्युः, फले नेर्ष्युः, निश्चिन्तः, निर्भीकः, ह्रीमान्, धीमान्, महोत्साहः, दक्षः, क्षमावान्, धार्मिकः, आस्तिकः, विनयबुद्धिविद्याभिजनवयोवृद्धसिद्धाचार्याणामुपासिता , छत्री दण्डी मौली सोपानत्को युगमात्रदृग्विचरेत् , मङ्गलाचारशीलः, कुचेलास्थिकण्टकामेध्यकेशतुषोत्करभस्मकपालस्नानबलिभूमीनां परिहर्ता, प्राक् श्रमाद् व्यायामवर्जी स्यात्, सर्वप्राणिषु बन्धुभूतः स्यात्, क्रुद्धानामनुनेता, भीतानामाश्वासयिता, दीनानामभ्युपपत्ता, सत्यसन्धः, सामप्रधानः , परपरुषवचनसहिष्णुः, अमर्षघ्नः, प्रशमगुणदर्शी, रागद्वेषहेतूनां हन्ता च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (19) · Śloka 19
నానృతం బ్రూయాత్, నాన్యస్వమాదదీత, నాన్యస్త్రియమభిలషేన్నాన్యశ్రియం, న వైరం రోచయేత్, న కుర్యాత్ పాపం, న పాపేఽపి పాపీ స్యాత్, నాన్యదోషాన్ బ్రూయాత్, నాన్యరహస్యమాగమయేన్, నాధార్మికైర్న నరేంద్రద్విష్టైః సహాసీత నోన్మత్తైర్న పతితైర్న భ్రూణహంతృభిర్న క్షుద్రైర్న దుష్టైః, న దుష్టయానాన్యారోహేత, న జానుసమం కఠినమాసనమధ్యాసీత, నానాస్తీర్ణమనుపహితమవిశాలమసమం వా శయనం ప్రపద్యేత, న గిరివిషమమస్తకేష్వనుచరేత్, న ద్రుమమారోహేత్, న జలోగ్రవేగమవగాహేత, న కులచ్ఛాయాముపాసీత , నాగ్న్యుత్పాతమభితశ్చరేత్, నోచ్చైర్హసేత్, న శబ్దవంతం మారుతం ముంచేత్, నానావృతముఖో జృంభాం క్షవథుం హాస్యం వా ప్రవర్తయేత్, న నాసికాం కుష్ణీయాత్, న దంతాన్ విఘట్టయేత్, న నఖాన్ వాదయేత్, నాస్థీన్యభిహన్యాత్, న భూమిం విలిఖేత్, న ఛింద్యాత్తృణం, న లోష్టం మృద్నీయాత్, న విగుణమంగైశ్చేష్టేత, జ్యోతీంష్యనిష్టమమేధ్యమశస్తం చ నాభివీక్షేత, న హుంకుర్యాచ్ఛవం , న చైత్యధ్వజగురుపూజ్యాశస్తచ్ఛాయామాక్రామేత్, న క్షపాస్వమరసదనచైత్యచత్వరచతుష్పథోపవనశ్మశానాఘాతనాన్యాసేవేత , నైకః శూన్యగృహం న చాటవీమనుప్రవిశేత్, న పాపవృత్తాన్ స్త్రీమిత్రభృత్యాన్ భజేత, నోత్తమైర్విరుధ్యేత, నావరానుపాసీత, న జిహ్మం రోచయేత్, నానార్యమాశ్రయేత్, న భయముత్పాదయేత్, న సాహసాతిస్వప్నప్రజాగరస్నానపానాశనాన్యాసేవేత, నోర్ధ్వజానుశ్చిరం తిష్ఠేత్, న వ్యాలానుపసర్పేన్న దంష్ట్రిణో న విషాణినః, పురోవాతాతపావశ్యాయాతిప్రవాతాంజహ్యాత్, కలిం నారభేత, నాసునిభృతోఽగ్నిముపాసీత నోచ్ఛిష్టః, నాధః కృత్వా ప్రతాపయేత్, నావిగతక్లమో నానాప్లుతవదనో న నగ్న ఉపస్పృశేత్, న స్నానశాట్యా స్పృశేదుత్తమాంగం, న కేశాగ్రాణ్యభిహన్యాత్, నోపస్పృశ్య తే ఏవ వాససీ బిభృయాత్, నాస్పృష్ట్వా రత్నాజ్యపూజ్యమంగలసుమనసోఽభినిష్క్రామేత్, న పూజ్యమంగలాన్యపసవ్యం గచ్ఛేన్నేతరాణ్యనుదక్షిణం||19||
View original
नानृतं ब्रूयात्, नान्यस्वमाददीत, नान्यस्त्रियमभिलषेन्नान्यश्रियं, न वैरं रोचयेत्, न कुर्यात् पापं, न पापेऽपि पापी स्यात्, नान्यदोषान् ब्रूयात्, नान्यरहस्यमागमयेन्, नाधार्मिकैर्न नरेन्द्रद्विष्टैः सहासीत नोन्मत्तैर्न पतितैर्न भ्रूणहन्तृभिर्न क्षुद्रैर्न दुष्टैः, न दुष्टयानान्यारोहेत, न जानुसमं कठिनमासनमध्यासीत, नानास्तीर्णमनुपहितमविशालमसमं वा शयनं प्रपद्येत, न गिरिविषममस्तकेष्वनुचरेत्, न द्रुममारोहेत्, न जलोग्रवेगमवगाहेत, न कुलच्छायामुपासीत , नाग्न्युत्पातमभितश्चरेत्, नोच्चैर्हसेत्, न शब्दवन्तं मारुतं मुञ्चेत्, नानावृतमुखो जृम्भां क्षवथुं हास्यं वा प्रवर्तयेत्, न नासिकां कुष्णीयात्, न दन्तान् विघट्टयेत्, न नखान् वादयेत्, नास्थीन्यभिहन्यात्, न भूमिं विलिखेत्, न छिन्द्यात्तृणं, न लोष्टं मृद्नीयात्, न विगुणमङ्गैश्चेष्टेत, ज्योतींष्यनिष्टममेध्यमशस्तं च नाभिवीक्षेत, न हुङ्कुर्याच्छवं , न चैत्यध्वजगुरुपूज्याशस्तच्छायामाक्रामेत्, न क्षपास्वमरसदनचैत्यचत्वरचतुष्पथोपवनश्मशानाघातनान्यासेवेत , नैकः शून्यगृहं न चाटवीमनुप्रविशेत्, न पापवृत्तान् स्त्रीमित्रभृत्यान् भजेत, नोत्तमैर्विरुध्येत, नावरानुपासीत, न जिह्मं रोचयेत्, नानार्यमाश्रयेत्, न भयमुत्पादयेत्, न साहसातिस्वप्नप्रजागरस्नानपानाशनान्यासेवेत, नोर्ध्वजानुश्चिरं तिष्ठेत्, न व्यालानुपसर्पेन्न दंष्ट्रिणो न विषाणिनः, पुरोवातातपावश्यायातिप्रवाताञ्जह्यात्, कलिं नारभेत, नासुनिभृतोऽग्निमुपासीत नोच्छिष्टः, नाधः कृत्वा प्रतापयेत्, नाविगतक्लमो नानाप्लुतवदनो न नग्न उपस्पृशेत्, न स्नानशाट्या स्पृशेदुत्तमाङ्गं, न केशाग्राण्यभिहन्यात्, नोपस्पृश्य ते एव वाससी बिभृयात्, नास्पृष्ट्वा रत्नाज्यपूज्यमङ्गलसुमनसोऽभिनिष्क्रामेत्, न पूज्यमङ्गलान्यपसव्यं गच्छेन्नेतराण्यनुदक्षिणम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (20) · Śloka 20
నారత్నపాణిర్నాస్నాతో నోపహతవాసా నాజపిత్వా నాహుత్వా దేవతాభ్యో నానిరూప్య పితృభ్యో నాదత్త్వా గురుభ్యో నాతిథిభ్యో నోపాశ్రితేభ్యో నాపుణ్యగంధో నామాలీ నాప్రక్షాలితపాణిపాదవదనో నాశుద్ధముఖో నోదఙ్ముఖో న విమనా నాభక్తాశిష్టాశుచిక్షుధితపరిచరో న పాత్రీష్వమేధ్యాసు నాదేశే నాకాలే నాకీర్ణే నాదత్త్వాఽగ్రమగ్నయే నాప్రోక్షితం ప్రోక్షణోదకైర్న మంత్రైరనభిమంత్రితం న కుత్సయన్న కుత్సితం న ప్రతికూలోపహితమన్నమాదదీత, న పర్యుషితమన్యత్ర మాంసహరితకశుష్కశాకఫలభక్ష్యేభ్యః, నాశేషభుక్ స్యాదన్యత్ర దధిమధులవణసక్తుసర్పిభ్యః, న నక్తం దధి భుంజీత, న సక్తూనేకానశ్నీయాన్న నిశి న భుక్త్వా న బహూన్న ద్విర్నోదకాంతరితాత్, న ఛిత్త్వా ద్విజైర్భక్షయేత్||20||
View original
नारत्नपाणिर्नास्नातो नोपहतवासा नाजपित्वा नाहुत्वा देवताभ्यो नानिरूप्य पितृभ्यो नादत्त्वा गुरुभ्यो नातिथिभ्यो नोपाश्रितेभ्यो नापुण्यगन्धो नामाली नाप्रक्षालितपाणिपादवदनो नाशुद्धमुखो नोदङ्मुखो न विमना नाभक्ताशिष्टाशुचिक्षुधितपरिचरो न पात्रीष्वमेध्यासु नादेशे नाकाले नाकीर्णे नादत्त्वाऽग्रमग्नये नाप्रोक्षितं प्रोक्षणोदकैर्न मन्त्रैरनभिमन्त्रितं न कुत्सयन्न कुत्सितं न प्रतिकूलोपहितमन्नमाददीत, न पर्युषितमन्यत्र मांसहरितकशुष्कशाकफलभक्ष्येभ्यः, नाशेषभुक् स्यादन्यत्र दधिमधुलवणसक्तुसर्पिभ्यः, न नक्तं दधि भुञ्जीत, न सक्तूनेकानश्नीयान्न निशि न भुक्त्वा न बहून्न द्विर्नोदकान्तरितात्, न छित्त्वा द्विजैर्भक्षयेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (21) · Śloka 21
నానృజుః క్షుయాన్నాద్యాన్న శయీత, న వేగితోఽన్యకార్యః స్యాత్, న వాయ్వగ్నిసలిలసోమార్కద్విజగురుప్రతిముఖం నిష్ఠీవికా(వాత)వర్చోమూత్రాణ్యుత్సృజేత్, న పంథానమవమూత్రయేన్న జనవతి నాన్నకాలే, న జపహోమాధ్యయనబలిమంగలక్రియాసు శ్లేష్మసింఘాణకం ముంచేత్||21||
View original
नानृजुः क्षुयान्नाद्यान्न शयीत, न वेगितोऽन्यकार्यः स्यात्, न वाय्वग्निसलिलसोमार्कद्विजगुरुप्रतिमुखं निष्ठीविका(वात)वर्चोमूत्राण्युत्सृजेत्, न पन्थानमवमूत्रयेन्न जनवति नान्नकाले, न जपहोमाध्ययनबलिमङ्गलक्रियासु श्लेष्मसिङ्घाणकं मुञ्चेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (22) · Śloka 22
న స్త్రియమవజానీత, నాతివిశ్రంభయేత్, న గుహ్యమనుశ్రావయేత్, నాధికుర్యాత్| న రజస్వలాం నాతురాం నామేధ్యాం నాశస్తాం నానిష్టరూపాచారోపచారాం నాదక్షాం నాదక్షిణాం నాకామాం నాన్యకామాం నాన్యస్త్రియం నాన్యయోనిం నాయోనౌ న చైత్యచత్వరచతుష్పథోపవనశ్మశానాఘాతనసలిలౌషధిద్విజగురుసురాలయేషు న సంధ్యయోర్నాతిథిషు నాశుచిర్నాజగ్ధభేషజో నాప్రణీతసంకల్పో నానుపస్థితప్రహర్షో నాభుక్తవాన్నాత్యశితో న విషమస్థో న మూత్రోచ్చారపీడితో న శ్రమవ్యాయామోపవాసక్లమాభిహతో నారహసి వ్యవాయం గచ్ఛేత్||22||
View original
न स्त्रियमवजानीत, नातिविश्रम्भयेत्, न गुह्यमनुश्रावयेत्, नाधिकुर्यात्| न रजस्वलां नातुरां नामेध्यां नाशस्तां नानिष्टरूपाचारोपचारां नादक्षां नादक्षिणां नाकामां नान्यकामां नान्यस्त्रियं नान्ययोनिं नायोनौ न चैत्यचत्वरचतुष्पथोपवनश्मशानाघातनसलिलौषधिद्विजगुरुसुरालयेषु न सन्ध्ययोर्नातिथिषु नाशुचिर्नाजग्धभेषजो नाप्रणीतसङ्कल्पो नानुपस्थितप्रहर्षो नाभुक्तवान्नात्यशितो न विषमस्थो न मूत्रोच्चारपीडितो न श्रमव्यायामोपवासक्लमाभिहतो नारहसि व्यवायं गच्छेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (23-24) · Śloka 24
న సతో న గురూన్ పరివదేత్, నాశుచిరభిచారకర్మచైత్యపూజ్యపూజాధ్యయనమభినిర్వర్తయేత్||23|| న విద్యుత్స్వనార్తవీషు నాభ్యుదితాసు దిక్షు నాగ్నిసంప్లవే న భూమికంపే న మహోత్సవే నోల్కాపాతే న మహాగ్రహోపగమనే న నష్టచంద్రాయాం తిథౌ న సంధ్యయోర్నాముఖాద్గురోర్నావపతితం నాతిమాత్రం న తాంతం న విస్వరం నానవస్థితపదం నాతిద్రుతం న విలంబితం నాతిక్లీబం నాత్యుచ్చైర్నాతినీచైః స్వరైరధ్యయనమభ్యస్యేత్||24||
View original
न सतो न गुरून् परिवदेत्, नाशुचिरभिचारकर्मचैत्यपूज्यपूजाध्ययनमभिनिर्वर्तयेत्||२३|| न विद्युत्स्वनार्तवीषु नाभ्युदितासु दिक्षु नाग्निसम्प्लवे न भूमिकम्पे न महोत्सवे नोल्कापाते न महाग्रहोपगमने न नष्टचन्द्रायां तिथौ न सन्ध्ययोर्नामुखाद्गुरोर्नावपतितं नातिमात्रं न तान्तं न विस्वरं नानवस्थितपदं नातिद्रुतं न विलम्बितं नातिक्लीबं नात्युच्चैर्नातिनीचैः स्वरैरध्ययनमभ्यस्येत्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (25) · Śloka 25
నాతిసమయం జహ్యాత్, న నియమం భింద్యాత్, న నక్తం నాదేశే చరేత్, న సంధ్యాస్వభ్యవహారాధ్యయనస్త్రీస్వప్నసేవీ స్యాత్, న బాలవృద్ధలుబ్ధమూర్ఖక్లిష్టక్లీబైః సహ సఖ్యం కుర్యాత్, న మద్యద్యూతవేశ్యాప్రసంగరుచిః స్యాత్, న గుహ్యం వివృణుయాత్, న కంచిదవజానీయాత్, నాహమ్మానీ స్యాన్నాదక్షో నాదక్షిణో నాసూయకః, న బ్రాహ్మణాన్ పరివదేత్, న గవాం దండముద్యచ్ఛేత్, న వృద్ధాన్న గురూన్న గణాన్న నృపాన్ వాఽధిక్షిపేత్, న చాతిబ్రూయాత్, న బాంధవానురక్తకృచ్ఛ్రద్వితీయగుహ్యజ్ఞాన్ బహిష్కుర్యాత్||25||
View original
नातिसमयं जह्यात्, न नियमं भिन्द्यात्, न नक्तं नादेशे चरेत्, न सन्ध्यास्वभ्यवहाराध्ययनस्त्रीस्वप्नसेवी स्यात्, न बालवृद्धलुब्धमूर्खक्लिष्टक्लीबैः सह सख्यं कुर्यात्, न मद्यद्यूतवेश्याप्रसङ्गरुचिः स्यात्, न गुह्यं विवृणुयात्, न कञ्चिदवजानीयात्, नाहम्मानी स्यान्नादक्षो नादक्षिणो नासूयकः, न ब्राह्मणान् परिवदेत्, न गवां दण्डमुद्यच्छेत्, न वृद्धान्न गुरून्न गणान्न नृपान् वाऽधिक्षिपेत्, न चातिब्रूयात्, न बान्धवानुरक्तकृच्छ्रद्वितीयगुह्यज्ञान् बहिष्कुर्यात्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (26) · Śloka 26
నాధీరో నాత్యుచ్ఛ్రితసత్త్వః స్యాత్, నాభృతభృత్యః, నావిశ్రబ్ధస్వజనః, నైకః సుఖీ, న దుఃఖశీలాచారోపచారః, న సర్వవిశ్రంభీ, న సర్వాభిశంకీ, న సర్వకాలవిచారీ||26||
View original
नाधीरो नात्युच्छ्रितसत्त्वः स्यात्, नाभृतभृत्यः, नाविश्रब्धस्वजनः, नैकः सुखी, न दुःखशीलाचारोपचारः, न सर्वविश्रम्भी, न सर्वाभिशङ्की, न सर्वकालविचारी||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (27) · Śloka 27
న కార్యకాలమతిపాతయేత్, నాపరీక్షితమభినివిశేత్, నేంద్రియవశగః స్యాత్, న చంచలం మనోఽనుభ్రామయేత్, న బుద్ధీంద్రియాణామతిభారమాదధ్యాత్, న చాతిదీర్ఘసూత్రీ స్యాత్, న క్రోధహర్షావనువిదధ్యాత్, న శోకమనువసేత్, న సిద్ధావుత్సేకం యచ్ఛేన్నాసిద్ధౌ దైన్యం, ప్రకృతిమభీక్ష్ణం స్మరేత్, హేతుప్రభావనిశ్చితః స్యాద్ధేత్వారంభనిత్యశ్చ, న కృతమిత్యాశ్వసేత్, న వీర్యం జహ్యాత్, నాపవాదమనుస్మరేత్||27||
View original
न कार्यकालमतिपातयेत्, नापरीक्षितमभिनिविशेत्, नेन्द्रियवशगः स्यात्, न चञ्चलं मनोऽनुभ्रामयेत्, न बुद्धीन्द्रियाणामतिभारमादध्यात्, न चातिदीर्घसूत्री स्यात्, न क्रोधहर्षावनुविदध्यात्, न शोकमनुवसेत्, न सिद्धावुत्सेकं यच्छेन्नासिद्धौ दैन्यं, प्रकृतिमभीक्ष्णं स्मरेत्, हेतुप्रभावनिश्चितः स्याद्धेत्वारम्भनित्यश्च, न कृतमित्याश्वसेत्, न वीर्यं जह्यात्, नापवादमनुस्मरेत्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (28) · Śloka 28
నాశుచిరుత్తమాజ్యాక్షతతిలకుశసర్షపైరగ్నిం జుహుయాదాత్మానమాశీర్భిరాశాసానః, అగ్నిర్మే నాపగచ్ఛేచ్ఛరీరాద్వాయుర్మే ప్రాణానాదధాతు విష్ణుర్మే బలమాదధాతు ఇంద్రో మే వీర్యం శివా మాం ప్రవిశంత్వాప ఆపోహిష్ఠేత్యపః స్పృశేత్, ద్విః పరిమృజ్యోష్ఠౌ పాదౌ చాభ్యుక్ష్య మూర్ధని ఖాని చోపస్పృశేదద్భిరాత్మానం హృదయం శిరశ్చ||28||
View original
नाशुचिरुत्तमाज्याक्षततिलकुशसर्षपैरग्निं जुहुयादात्मानमाशीर्भिराशासानः, अग्निर्मे नापगच्छेच्छरीराद्वायुर्मे प्राणानादधातु विष्णुर्मे बलमादधातु इन्द्रो मे वीर्यं शिवा मां प्रविशन्त्वाप आपोहिष्ठेत्यपः स्पृशेत्, द्विः परिमृज्योष्ठौ पादौ चाभ्युक्ष्य मूर्धनि खानि चोपस्पृशेदद्भिरात्मानं हृदयं शिरश्च||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (29) · Śloka 29
బ్రహ్మచర్యజ్ఞానదానమైత్రీకారుణ్యహర్షోపేక్షాప్రశమపరశ్చ స్యాదితి||29||
View original
ब्रह्मचर्यज्ञानदानमैत्रीकारुण्यहर्षोपेक्षाप्रशमपरश्च स्यादिति||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (30-33) · Śloka 33
తత్ర శ్లోకాః- పంచపంచకముద్దిష్టం మనో హేతుచతుష్టయం| ఇంద్రియోపక్రమేఽధ్యాయే సద్వృత్తమఖిలేన చ||30|| స్వస్థవృత్తం యథోద్దిష్టం యః సమ్యగనుతిష్ఠతి| స సమాః శతమవ్యాధిరాయుషా న వియుజ్యతే||31|| నృలోకమాపూరయతే యశసా సాధుసమ్మతః| ధర్మార్థావేతి భూతానాం బంధుతాముపగచ్ఛతి||32|| పరాన్ సుకృతినో లోకాన్ పుణ్యకర్మా ప్రపద్యతే| తస్మాద్వృత్తమనుష్ఠేయమిదం సర్వేణ సర్వదా||33||
View original
तत्र श्लोकाः- पञ्चपञ्चकमुद्दिष्टं मनो हेतुचतुष्टयम्| इन्द्रियोपक्रमेऽध्याये सद्वृत्तमखिलेन च||३०|| स्वस्थवृत्तं यथोद्दिष्टं यः सम्यगनुतिष्ठति| स समाः शतमव्याधिरायुषा न वियुज्यते||३१|| नृलोकमापूरयते यशसा साधुसम्मतः| धर्मार्थावेति भूतानां बन्धुतामुपगच्छति||३२|| परान् सुकृतिनो लोकान् पुण्यकर्मा प्रपद्यते| तस्माद्वृत्तमनुष्ठेयमिदं सर्वेण सर्वदा||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (34) · Śloka 34
యచ్చాన్యదపి కించిత్ స్యాదనుక్తమిహ పూజితం| వృత్తం తదపి చాత్రేయః సదైవాభ్యనుమన్యతే||34||
View original
यच्चान्यदपि किञ्चित् स्यादनुक्तमिह पूजितम्| वृत्तं तदपि चात्रेयः सदैवाभ्यनुमन्यते||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతే శ్లోకస్థానే ఇంద్రియోపక్రమణీయో నామాష్టమోఽధ్యాయః||8|| ఇతి స్వస్థచతుష్కో ద్వితీయః||2||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने इन्द्रियोपक्रमणीयो नामाष्टमोऽध्यायः||८|| इति स्वस्थचतुष्को द्वितीयः||२||
🔊 Audio coming soon