Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
অথাত ইন্দ্রিযোপক্রমণীযমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ||১|| ইতি হ স্মাহ ভগবানাত্রেযঃ||২||
View original
अथात इन्द्रियोपक्रमणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
8. indriyōpakramaṇīyō'dhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ইহ খলু পঞ্চেন্দ্রিযাণি, পঞ্চেন্দ্রিযদ্রব্যাণি, পঞ্চেন্দ্রিযাধিষ্ঠানানি, পঞ্চেন্দ্রিযার্থাঃ, পঞ্চেন্দ্রিযবুদ্ধযো ভবন্তি, ইত্যুক্তমিন্দ্রিযাধিকারে||৩||
View original
इह खलु पञ्चेन्द्रियाणि, पञ्चेन्द्रियद्रव्याणि, पञ्चेन्द्रियाधिष्ठानानि, पञ्चेन्द्रियार्थाः, पञ्चेन्द्रियबुद्धयो भवन्ति, इत्युक्तमिन्द्रियाधिकारे||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
অতীন্দ্রিযং পুনর্মনঃ সত্ত্বসঞ্জ্ঞকং, ‘চেতঃ’ ইত্যাহুরেকে, তদর্থাত্মসম্পদাযত্তচেষ্টং চেষ্টাপ্রত্যযভূতমিন্দ্রিযাণাম্||৪||
View original
अतीन्द्रियं पुनर्मनः सत्त्वसञ्ज्ञकं, ‘चेतः’ इत्याहुरेके, तदर्थात्मसम्पदायत्तचेष्टं चेष्टाप्रत्ययभूतमिन्द्रियाणाम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
স্বার্থেন্দ্রিযার্থসঙ্কল্পব্যভিচরণাচ্চানেকমেকস্মিন্ পুরুষে সত্ত্বং, রজস্তমঃসত্ত্বগুণযোগাচ্চ; ন চানেকত্বং, নহ্যেকং হ্যেককালমনেকেষু প্রবর্ততে ; তস্মান্নৈককালা সর্বেন্দ্রিযপ্রবৃত্তিঃ||৫||
View original
स्वार्थेन्द्रियार्थसङ्कल्पव्यभिचरणाच्चानेकमेकस्मिन् पुरुषे सत्त्वं, रजस्तमःसत्त्वगुणयोगाच्च; न चानेकत्वं, नह्येकं ह्येककालमनेकेषु प्रवर्तते ; तस्मान्नैककाला सर्वेन्द्रियप्रवृत्तिः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
যদ্গুণং চাভীক্ষ্ণং পুরুষমনুবর্ততে সত্ত্বং তত্সত্ত্বমেবোপদিশন্তি মুনযো বাহুল্যানুশযাত্||৬||
View original
यद्गुणं चाभीक्ष्णं पुरुषमनुवर्तते सत्त्वं तत्सत्त्वमेवोपदिशन्ति मुनयो बाहुल्यानुशयात्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
মনঃপুরঃসরাণীন্দ্রিযাণ্যর্থগ্রহণসমর্থানি ভবন্তি||৭||
View original
मनःपुरःसराणीन्द्रियाण्यर्थग्रहणसमर्थानि भवन्ति||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
তত্র চক্ষুঃ শ্রোত্রং ঘ্রাণং রসনং স্পর্শনমিতি পঞ্চেন্দ্রিযাণি||৮||
View original
तत्र चक्षुः श्रोत्रं घ्राणं रसनं स्पर्शनमिति पञ्चेन्द्रियाणि||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
পঞ্চেন্দ্রিযদ্রব্যাণি- খং বাযুর্জ্যোতিরাপো ভূরিতি||৯||
View original
पञ्चेन्द्रियद्रव्याणि- खं वायुर्ज्योतिरापो भूरिति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
পঞ্চেন্দ্রিযাধিষ্ঠানানি- অক্ষিণী কর্ণৌ নাসিকে জিহ্বা ত্বক্ চেতি||১০||
View original
पञ्चेन्द्रियाधिष्ठानानि- अक्षिणी कर्णौ नासिके जिह्वा त्वक् चेति||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
পঞ্চেন্দ্রিযার্থাঃ- শব্দস্পর্শরূপরসগন্ধাঃ||১১||
View original
पञ्चेन्द्रियार्थाः- शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
পঞ্চেন্দ্রিযবুদ্ধযঃ- চক্ষুর্বুদ্ধ্যাদিকাঃ; তাঃ পুনরিন্দ্রিযেন্দ্রিযার্থসত্ত্বাত্মসন্নিকর্ষজাঃ, ক্ষণিকা, নিশ্চযাত্মিকাশ্চ, ইত্যেতত্ পঞ্চপঞ্চকম্||১২||
View original
पञ्चेन्द्रियबुद्धयः- चक्षुर्बुद्ध्यादिकाः; ताः पुनरिन्द्रियेन्द्रियार्थसत्त्वात्मसन्निकर्षजाः, क्षणिका, निश्चयात्मिकाश्च, इत्येतत् पञ्चपञ्चकम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
মনো মনোর্থো বুদ্ধিরাত্মা চেত্যধ্যাত্মদ্রব্যগুণসঙ্গ্রহঃ শুভাশুভপ্রবৃত্তিনিবৃত্তিহেতুশ্চ, দ্রব্যাশ্রিতং চ কর্ম; যদুচ্যতে ক্রিযেতি||১৩||
View original
मनो मनोर्थो बुद्धिरात्मा चेत्यध्यात्मद्रव्यगुणसङ्ग्रहः शुभाशुभप्रवृत्तिनिवृत्तिहेतुश्च, द्रव्याश्रितं च कर्म; यदुच्यते क्रियेति||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
তত্রানুমানগম্যানাং পঞ্চমহাভূতবিকারসমুদাযাত্মকানামপি সতামিন্দ্রিযাণাং তেজশ্চক্ষুষি, খং শ্রোত্রে, ঘ্রাণে ক্ষিতিঃ, আপো রসনে, স্পর্শনেঽনিলো বিশেষেণোপপদ্যতে| তত্র যদ্যদাত্মকমিন্দ্রিযং বিশেষাত্তত্তদাত্মকমেবার্থমনুগৃহ্ণাতি, তত্স্বভাবাদ্বিভুত্বাচ্চ||১৪||
View original
तत्रानुमानगम्यानां पञ्चमहाभूतविकारसमुदायात्मकानामपि सतामिन्द्रियाणां तेजश्चक्षुषि, खं श्रोत्रे, घ्राणे क्षितिः, आपो रसने, स्पर्शनेऽनिलो विशेषेणोपपद्यते| तत्र यद्यदात्मकमिन्द्रियं विशेषात्तत्तदात्मकमेवार्थमनुगृह्णाति, तत्स्वभावाद्विभुत्वाच्च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15) · Śloka 15
তদর্থাতিযোগাযোগমিথ্যাযোগাত্ সমনস্কমিন্দ্রিযং বিকৃতিমাপদ্যমানং যথাস্বং বুদ্ধ্যুপঘাতায সম্পদ্যতে, সামর্থ্যযোগাত্ পুনঃ প্রকৃতিমাপদ্যমানং যথাস্বং বুদ্ধিমাপ্যাযযতি||১৫||
View original
तदर्थातियोगायोगमिथ्यायोगात् समनस्कमिन्द्रियं विकृतिमापद्यमानं यथास्वं बुद्ध्युपघाताय सम्पद्यते, सामर्थ्ययोगात् पुनः प्रकृतिमापद्यमानं यथास्वं बुद्धिमाप्याययति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (16) · Śloka 16
মনসস্তু চিন্ত্যমর্থঃ| তত্র মনসো মনোবুদ্ধেশ্চ ত এব সমানাতিহীনমিথ্যাযোগাঃ প্রকৃতিবিকৃতিহেতবো ভবন্তি||১৬||
View original
मनसस्तु चिन्त्यमर्थः| तत्र मनसो मनोबुद्धेश्च त एव समानातिहीनमिथ्यायोगाः प्रकृतिविकृतिहेतवो भवन्ति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (17) · Śloka 17
তত্রেন্দ্রিযাণাং সমনস্কানামনুপতপ্তানামনুপতাপায প্রকৃতিভাবে প্রযতিতব্যমেভির্হেতুভিঃ; তদ্যথা- সাত্ম্যেন্দ্রিযার্থসংযোগেন বুদ্ধ্যা সম্যগবেক্ষ্যাবেক্ষ্য কর্মণাং সম্যক্ প্রতিপাদনেন, দেশকালাত্মগুণবিপরীতোপাসনেন চেতি| তস্মাদাত্মহিতং চিকীর্ষতা সর্বেণ সর্বং সর্বদা স্মৃতিমাস্থায সদ্বৃত্তমনুষ্ঠেযম্||১৭||
View original
तत्रेन्द्रियाणां समनस्कानामनुपतप्तानामनुपतापाय प्रकृतिभावे प्रयतितव्यमेभिर्हेतुभिः; तद्यथा- सात्म्येन्द्रियार्थसंयोगेन बुद्ध्या सम्यगवेक्ष्यावेक्ष्य कर्मणां सम्यक् प्रतिपादनेन, देशकालात्मगुणविपरीतोपासनेन चेति| तस्मादात्महितं चिकीर्षता सर्वेण सर्वं सर्वदा स्मृतिमास्थाय सद्वृत्तमनुष्ठेयम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (18) · Śloka 18
তদ্ধ্যনুতিষ্ঠন্ যুগপত্ সম্পাদযত্যর্থদ্বযমারোগ্যমিন্দ্রিযবিজযং চেতি; তত্ সদ্বৃত্তমখিলেনোপদেক্ষ্যামোঽগ্নিবেশ ! তদ্যথা- দেবগোব্রাহ্মণগুরুবৃদ্ধসিদ্ধাচার্যানর্চযেত্, অগ্নিমুপচরেত্, ওষধীঃ প্রশস্তা ধারযেত্, দ্বৌ কালাবুপস্পৃশেত্, মলাযনেষ্বভীক্ষ্ণং পাদযোশ্চ বৈমল্যমাদধ্যাত্, ত্রিঃপক্ষস্য কেশশ্মশ্রুলোমনখান্ সংহারযেত্, নিত্যমনুপহতবাসাঃ সুমনাঃ সুগন্ধিঃ স্যাত্, সাধুবেশঃ, প্রসিদ্ধকেশঃ , মূর্ধশ্রোত্রঘ্রাণপাদতৈলনিত্যঃ, ধূমপঃ, পূর্বাভিভাষী, সুমুখঃ, দুর্গেষ্বভ্যুপপত্তা, হোতা, যষ্টা, দাতা, চতুষ্পথানাং নমস্কর্তা, বলীনামুপহর্তা, অতিথীনাং পূজকঃ, পিতৃভ্যঃ পিণ্ডদঃ, কালে হিতমিতমধুরার্থবাদী, বশ্যাত্মা, ধর্মাত্মা, হেতাবীর্ষ্যুঃ, ফলে নের্ষ্যুঃ, নিশ্চিন্তঃ, নির্ভীকঃ, হ্রীমান্, ধীমান্, মহোত্সাহঃ, দক্ষঃ, ক্ষমাবান্, ধার্মিকঃ, আস্তিকঃ, বিনযবুদ্ধিবিদ্যাভিজনবযোবৃদ্ধসিদ্ধাচার্যাণামুপাসিতা , ছত্রী দণ্ডী মৌলী সোপানত্কো যুগমাত্রদৃগ্বিচরেত্ , মঙ্গলাচারশীলঃ, কুচেলাস্থিকণ্টকামেধ্যকেশতুষোত্করভস্মকপালস্নানবলিভূমীনাং পরিহর্তা, প্রাক্ শ্রমাদ্ ব্যাযামবর্জী স্যাত্, সর্বপ্রাণিষু বন্ধুভূতঃ স্যাত্, ক্রুদ্ধানামনুনেতা, ভীতানামাশ্বাসযিতা, দীনানামভ্যুপপত্তা, সত্যসন্ধঃ, সামপ্রধানঃ , পরপরুষবচনসহিষ্ণুঃ, অমর্ষঘ্নঃ, প্রশমগুণদর্শী, রাগদ্বেষহেতূনাং হন্তা চ||১৮||
View original
तद्ध्यनुतिष्ठन् युगपत् सम्पादयत्यर्थद्वयमारोग्यमिन्द्रियविजयं चेति; तत् सद्वृत्तमखिलेनोपदेक्ष्यामोऽग्निवेश ! तद्यथा- देवगोब्राह्मणगुरुवृद्धसिद्धाचार्यानर्चयेत्, अग्निमुपचरेत्, ओषधीः प्रशस्ता धारयेत्, द्वौ कालावुपस्पृशेत्, मलायनेष्वभीक्ष्णं पादयोश्च वैमल्यमादध्यात्, त्रिःपक्षस्य केशश्मश्रुलोमनखान् संहारयेत्, नित्यमनुपहतवासाः सुमनाः सुगन्धिः स्यात्, साधुवेशः, प्रसिद्धकेशः , मूर्धश्रोत्रघ्राणपादतैलनित्यः, धूमपः, पूर्वाभिभाषी, सुमुखः, दुर्गेष्वभ्युपपत्ता, होता, यष्टा, दाता, चतुष्पथानां नमस्कर्ता, बलीनामुपहर्ता, अतिथीनां पूजकः, पितृभ्यः पिण्डदः, काले हितमितमधुरार्थवादी, वश्यात्मा, धर्मात्मा, हेतावीर्ष्युः, फले नेर्ष्युः, निश्चिन्तः, निर्भीकः, ह्रीमान्, धीमान्, महोत्साहः, दक्षः, क्षमावान्, धार्मिकः, आस्तिकः, विनयबुद्धिविद्याभिजनवयोवृद्धसिद्धाचार्याणामुपासिता , छत्री दण्डी मौली सोपानत्को युगमात्रदृग्विचरेत् , मङ्गलाचारशीलः, कुचेलास्थिकण्टकामेध्यकेशतुषोत्करभस्मकपालस्नानबलिभूमीनां परिहर्ता, प्राक् श्रमाद् व्यायामवर्जी स्यात्, सर्वप्राणिषु बन्धुभूतः स्यात्, क्रुद्धानामनुनेता, भीतानामाश्वासयिता, दीनानामभ्युपपत्ता, सत्यसन्धः, सामप्रधानः , परपरुषवचनसहिष्णुः, अमर्षघ्नः, प्रशमगुणदर्शी, रागद्वेषहेतूनां हन्ता च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (19) · Śloka 19
নানৃতং ব্রূযাত্, নান্যস্বমাদদীত, নান্যস্ত্রিযমভিলষেন্নান্যশ্রিযং, ন বৈরং রোচযেত্, ন কুর্যাত্ পাপং, ন পাপেঽপি পাপী স্যাত্, নান্যদোষান্ ব্রূযাত্, নান্যরহস্যমাগমযেন্, নাধার্মিকৈর্ন নরেন্দ্রদ্বিষ্টৈঃ সহাসীত নোন্মত্তৈর্ন পতিতৈর্ন ভ্রূণহন্তৃভির্ন ক্ষুদ্রৈর্ন দুষ্টৈঃ, ন দুষ্টযানান্যারোহেত, ন জানুসমং কঠিনমাসনমধ্যাসীত, নানাস্তীর্ণমনুপহিতমবিশালমসমং বা শযনং প্রপদ্যেত, ন গিরিবিষমমস্তকেষ্বনুচরেত্, ন দ্রুমমারোহেত্, ন জলোগ্রবেগমবগাহেত, ন কুলচ্ছাযামুপাসীত , নাগ্ন্যুত্পাতমভিতশ্চরেত্, নোচ্চৈর্হসেত্, ন শব্দবন্তং মারুতং মুঞ্চেত্, নানাবৃতমুখো জৃম্ভাং ক্ষবথুং হাস্যং বা প্রবর্তযেত্, ন নাসিকাং কুষ্ণীযাত্, ন দন্তান্ বিঘট্টযেত্, ন নখান্ বাদযেত্, নাস্থীন্যভিহন্যাত্, ন ভূমিং বিলিখেত্, ন ছিন্দ্যাত্তৃণং, ন লোষ্টং মৃদ্নীযাত্, ন বিগুণমঙ্গৈশ্চেষ্টেত, জ্যোতীংষ্যনিষ্টমমেধ্যমশস্তং চ নাভিবীক্ষেত, ন হুঙ্কুর্যাচ্ছবং , ন চৈত্যধ্বজগুরুপূজ্যাশস্তচ্ছাযামাক্রামেত্, ন ক্ষপাস্বমরসদনচৈত্যচত্বরচতুষ্পথোপবনশ্মশানাঘাতনান্যাসেবেত , নৈকঃ শূন্যগৃহং ন চাটবীমনুপ্রবিশেত্, ন পাপবৃত্তান্ স্ত্রীমিত্রভৃত্যান্ ভজেত, নোত্তমৈর্বিরুধ্যেত, নাবরানুপাসীত, ন জিহ্মং রোচযেত্, নানার্যমাশ্রযেত্, ন ভযমুত্পাদযেত্, ন সাহসাতিস্বপ্নপ্রজাগরস্নানপানাশনান্যাসেবেত, নোর্ধ্বজানুশ্চিরং তিষ্ঠেত্, ন ব্যালানুপসর্পেন্ন দংষ্ট্রিণো ন বিষাণিনঃ, পুরোবাতাতপাবশ্যাযাতিপ্রবাতাঞ্জহ্যাত্, কলিং নারভেত, নাসুনিভৃতোঽগ্নিমুপাসীত নোচ্ছিষ্টঃ, নাধঃ কৃত্বা প্রতাপযেত্, নাবিগতক্লমো নানাপ্লুতবদনো ন নগ্ন উপস্পৃশেত্, ন স্নানশাট্যা স্পৃশেদুত্তমাঙ্গং, ন কেশাগ্রাণ্যভিহন্যাত্, নোপস্পৃশ্য তে এব বাসসী বিভৃযাত্, নাস্পৃষ্ট্বা রত্নাজ্যপূজ্যমঙ্গলসুমনসোঽভিনিষ্ক্রামেত্, ন পূজ্যমঙ্গলান্যপসব্যং গচ্ছেন্নেতরাণ্যনুদক্ষিণম্||১৯||
View original
नानृतं ब्रूयात्, नान्यस्वमाददीत, नान्यस्त्रियमभिलषेन्नान्यश्रियं, न वैरं रोचयेत्, न कुर्यात् पापं, न पापेऽपि पापी स्यात्, नान्यदोषान् ब्रूयात्, नान्यरहस्यमागमयेन्, नाधार्मिकैर्न नरेन्द्रद्विष्टैः सहासीत नोन्मत्तैर्न पतितैर्न भ्रूणहन्तृभिर्न क्षुद्रैर्न दुष्टैः, न दुष्टयानान्यारोहेत, न जानुसमं कठिनमासनमध्यासीत, नानास्तीर्णमनुपहितमविशालमसमं वा शयनं प्रपद्येत, न गिरिविषममस्तकेष्वनुचरेत्, न द्रुममारोहेत्, न जलोग्रवेगमवगाहेत, न कुलच्छायामुपासीत , नाग्न्युत्पातमभितश्चरेत्, नोच्चैर्हसेत्, न शब्दवन्तं मारुतं मुञ्चेत्, नानावृतमुखो जृम्भां क्षवथुं हास्यं वा प्रवर्तयेत्, न नासिकां कुष्णीयात्, न दन्तान् विघट्टयेत्, न नखान् वादयेत्, नास्थीन्यभिहन्यात्, न भूमिं विलिखेत्, न छिन्द्यात्तृणं, न लोष्टं मृद्नीयात्, न विगुणमङ्गैश्चेष्टेत, ज्योतींष्यनिष्टममेध्यमशस्तं च नाभिवीक्षेत, न हुङ्कुर्याच्छवं , न चैत्यध्वजगुरुपूज्याशस्तच्छायामाक्रामेत्, न क्षपास्वमरसदनचैत्यचत्वरचतुष्पथोपवनश्मशानाघातनान्यासेवेत , नैकः शून्यगृहं न चाटवीमनुप्रविशेत्, न पापवृत्तान् स्त्रीमित्रभृत्यान् भजेत, नोत्तमैर्विरुध्येत, नावरानुपासीत, न जिह्मं रोचयेत्, नानार्यमाश्रयेत्, न भयमुत्पादयेत्, न साहसातिस्वप्नप्रजागरस्नानपानाशनान्यासेवेत, नोर्ध्वजानुश्चिरं तिष्ठेत्, न व्यालानुपसर्पेन्न दंष्ट्रिणो न विषाणिनः, पुरोवातातपावश्यायातिप्रवाताञ्जह्यात्, कलिं नारभेत, नासुनिभृतोऽग्निमुपासीत नोच्छिष्टः, नाधः कृत्वा प्रतापयेत्, नाविगतक्लमो नानाप्लुतवदनो न नग्न उपस्पृशेत्, न स्नानशाट्या स्पृशेदुत्तमाङ्गं, न केशाग्राण्यभिहन्यात्, नोपस्पृश्य ते एव वाससी बिभृयात्, नास्पृष्ट्वा रत्नाज्यपूज्यमङ्गलसुमनसोऽभिनिष्क्रामेत्, न पूज्यमङ्गलान्यपसव्यं गच्छेन्नेतराण्यनुदक्षिणम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (20) · Śloka 20
নারত্নপাণির্নাস্নাতো নোপহতবাসা নাজপিত্বা নাহুত্বা দেবতাভ্যো নানিরূপ্য পিতৃভ্যো নাদত্ত্বা গুরুভ্যো নাতিথিভ্যো নোপাশ্রিতেভ্যো নাপুণ্যগন্ধো নামালী নাপ্রক্ষালিতপাণিপাদবদনো নাশুদ্ধমুখো নোদঙ্মুখো ন বিমনা নাভক্তাশিষ্টাশুচিক্ষুধিতপরিচরো ন পাত্রীষ্বমেধ্যাসু নাদেশে নাকালে নাকীর্ণে নাদত্ত্বাঽগ্রমগ্নযে নাপ্রোক্ষিতং প্রোক্ষণোদকৈর্ন মন্ত্রৈরনভিমন্ত্রিতং ন কুত্সযন্ন কুত্সিতং ন প্রতিকূলোপহিতমন্নমাদদীত, ন পর্যুষিতমন্যত্র মাংসহরিতকশুষ্কশাকফলভক্ষ্যেভ্যঃ, নাশেষভুক্ স্যাদন্যত্র দধিমধুলবণসক্তুসর্পিভ্যঃ, ন নক্তং দধি ভুঞ্জীত, ন সক্তূনেকানশ্নীযান্ন নিশি ন ভুক্ত্বা ন বহূন্ন দ্বির্নোদকান্তরিতাত্, ন ছিত্ত্বা দ্বিজৈর্ভক্ষযেত্||২০||
View original
नारत्नपाणिर्नास्नातो नोपहतवासा नाजपित्वा नाहुत्वा देवताभ्यो नानिरूप्य पितृभ्यो नादत्त्वा गुरुभ्यो नातिथिभ्यो नोपाश्रितेभ्यो नापुण्यगन्धो नामाली नाप्रक्षालितपाणिपादवदनो नाशुद्धमुखो नोदङ्मुखो न विमना नाभक्ताशिष्टाशुचिक्षुधितपरिचरो न पात्रीष्वमेध्यासु नादेशे नाकाले नाकीर्णे नादत्त्वाऽग्रमग्नये नाप्रोक्षितं प्रोक्षणोदकैर्न मन्त्रैरनभिमन्त्रितं न कुत्सयन्न कुत्सितं न प्रतिकूलोपहितमन्नमाददीत, न पर्युषितमन्यत्र मांसहरितकशुष्कशाकफलभक्ष्येभ्यः, नाशेषभुक् स्यादन्यत्र दधिमधुलवणसक्तुसर्पिभ्यः, न नक्तं दधि भुञ्जीत, न सक्तूनेकानश्नीयान्न निशि न भुक्त्वा न बहून्न द्विर्नोदकान्तरितात्, न छित्त्वा द्विजैर्भक्षयेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (21) · Śloka 21
নানৃজুঃ ক্ষুযান্নাদ্যান্ন শযীত, ন বেগিতোঽন্যকার্যঃ স্যাত্, ন বায্বগ্নিসলিলসোমার্কদ্বিজগুরুপ্রতিমুখং নিষ্ঠীবিকা(বাত)বর্চোমূত্রাণ্যুত্সৃজেত্, ন পন্থানমবমূত্রযেন্ন জনবতি নান্নকালে, ন জপহোমাধ্যযনবলিমঙ্গলক্রিযাসু শ্লেষ্মসিঙ্ঘাণকং মুঞ্চেত্||২১||
View original
नानृजुः क्षुयान्नाद्यान्न शयीत, न वेगितोऽन्यकार्यः स्यात्, न वाय्वग्निसलिलसोमार्कद्विजगुरुप्रतिमुखं निष्ठीविका(वात)वर्चोमूत्राण्युत्सृजेत्, न पन्थानमवमूत्रयेन्न जनवति नान्नकाले, न जपहोमाध्ययनबलिमङ्गलक्रियासु श्लेष्मसिङ्घाणकं मुञ्चेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (22) · Śloka 22
ন স্ত্রিযমবজানীত, নাতিবিশ্রম্ভযেত্, ন গুহ্যমনুশ্রাবযেত্, নাধিকুর্যাত্| ন রজস্বলাং নাতুরাং নামেধ্যাং নাশস্তাং নানিষ্টরূপাচারোপচারাং নাদক্ষাং নাদক্ষিণাং নাকামাং নান্যকামাং নান্যস্ত্রিযং নান্যযোনিং নাযোনৌ ন চৈত্যচত্বরচতুষ্পথোপবনশ্মশানাঘাতনসলিলৌষধিদ্বিজগুরুসুরালযেষু ন সন্ধ্যযোর্নাতিথিষু নাশুচির্নাজগ্ধভেষজো নাপ্রণীতসঙ্কল্পো নানুপস্থিতপ্রহর্ষো নাভুক্তবান্নাত্যশিতো ন বিষমস্থো ন মূত্রোচ্চারপীডিতো ন শ্রমব্যাযামোপবাসক্লমাভিহতো নারহসি ব্যবাযং গচ্ছেত্||২২||
View original
न स्त्रियमवजानीत, नातिविश्रम्भयेत्, न गुह्यमनुश्रावयेत्, नाधिकुर्यात्| न रजस्वलां नातुरां नामेध्यां नाशस्तां नानिष्टरूपाचारोपचारां नादक्षां नादक्षिणां नाकामां नान्यकामां नान्यस्त्रियं नान्ययोनिं नायोनौ न चैत्यचत्वरचतुष्पथोपवनश्मशानाघातनसलिलौषधिद्विजगुरुसुरालयेषु न सन्ध्ययोर्नातिथिषु नाशुचिर्नाजग्धभेषजो नाप्रणीतसङ्कल्पो नानुपस्थितप्रहर्षो नाभुक्तवान्नात्यशितो न विषमस्थो न मूत्रोच्चारपीडितो न श्रमव्यायामोपवासक्लमाभिहतो नारहसि व्यवायं गच्छेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (23-24) · Śloka 24
ন সতো ন গুরূন্ পরিবদেত্, নাশুচিরভিচারকর্মচৈত্যপূজ্যপূজাধ্যযনমভিনির্বর্তযেত্||২৩|| ন বিদ্যুত্স্বনার্তবীষু নাভ্যুদিতাসু দিক্ষু নাগ্নিসম্প্লবে ন ভূমিকম্পে ন মহোত্সবে নোল্কাপাতে ন মহাগ্রহোপগমনে ন নষ্টচন্দ্রাযাং তিথৌ ন সন্ধ্যযোর্নামুখাদ্গুরোর্নাবপতিতং নাতিমাত্রং ন তান্তং ন বিস্বরং নানবস্থিতপদং নাতিদ্রুতং ন বিলম্বিতং নাতিক্লীবং নাত্যুচ্চৈর্নাতিনীচৈঃ স্বরৈরধ্যযনমভ্যস্যেত্||২৪||
View original
न सतो न गुरून् परिवदेत्, नाशुचिरभिचारकर्मचैत्यपूज्यपूजाध्ययनमभिनिर्वर्तयेत्||२३|| न विद्युत्स्वनार्तवीषु नाभ्युदितासु दिक्षु नाग्निसम्प्लवे न भूमिकम्पे न महोत्सवे नोल्कापाते न महाग्रहोपगमने न नष्टचन्द्रायां तिथौ न सन्ध्ययोर्नामुखाद्गुरोर्नावपतितं नातिमात्रं न तान्तं न विस्वरं नानवस्थितपदं नातिद्रुतं न विलम्बितं नातिक्लीबं नात्युच्चैर्नातिनीचैः स्वरैरध्ययनमभ्यस्येत्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (25) · Śloka 25
নাতিসমযং জহ্যাত্, ন নিযমং ভিন্দ্যাত্, ন নক্তং নাদেশে চরেত্, ন সন্ধ্যাস্বভ্যবহারাধ্যযনস্ত্রীস্বপ্নসেবী স্যাত্, ন বালবৃদ্ধলুব্ধমূর্খক্লিষ্টক্লীবৈঃ সহ সখ্যং কুর্যাত্, ন মদ্যদ্যূতবেশ্যাপ্রসঙ্গরুচিঃ স্যাত্, ন গুহ্যং বিবৃণুযাত্, ন কঞ্চিদবজানীযাত্, নাহম্মানী স্যান্নাদক্ষো নাদক্ষিণো নাসূযকঃ, ন ব্রাহ্মণান্ পরিবদেত্, ন গবাং দণ্ডমুদ্যচ্ছেত্, ন বৃদ্ধান্ন গুরূন্ন গণান্ন নৃপান্ বাঽধিক্ষিপেত্, ন চাতিব্রূযাত্, ন বান্ধবানুরক্তকৃচ্ছ্রদ্বিতীযগুহ্যজ্ঞান্ বহিষ্কুর্যাত্||২৫||
View original
नातिसमयं जह्यात्, न नियमं भिन्द्यात्, न नक्तं नादेशे चरेत्, न सन्ध्यास्वभ्यवहाराध्ययनस्त्रीस्वप्नसेवी स्यात्, न बालवृद्धलुब्धमूर्खक्लिष्टक्लीबैः सह सख्यं कुर्यात्, न मद्यद्यूतवेश्याप्रसङ्गरुचिः स्यात्, न गुह्यं विवृणुयात्, न कञ्चिदवजानीयात्, नाहम्मानी स्यान्नादक्षो नादक्षिणो नासूयकः, न ब्राह्मणान् परिवदेत्, न गवां दण्डमुद्यच्छेत्, न वृद्धान्न गुरून्न गणान्न नृपान् वाऽधिक्षिपेत्, न चातिब्रूयात्, न बान्धवानुरक्तकृच्छ्रद्वितीयगुह्यज्ञान् बहिष्कुर्यात्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (26) · Śloka 26
নাধীরো নাত্যুচ্ছ্রিতসত্ত্বঃ স্যাত্, নাভৃতভৃত্যঃ, নাবিশ্রব্ধস্বজনঃ, নৈকঃ সুখী, ন দুঃখশীলাচারোপচারঃ, ন সর্ববিশ্রম্ভী, ন সর্বাভিশঙ্কী, ন সর্বকালবিচারী||২৬||
View original
नाधीरो नात्युच्छ्रितसत्त्वः स्यात्, नाभृतभृत्यः, नाविश्रब्धस्वजनः, नैकः सुखी, न दुःखशीलाचारोपचारः, न सर्वविश्रम्भी, न सर्वाभिशङ्की, न सर्वकालविचारी||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (27) · Śloka 27
ন কার্যকালমতিপাতযেত্, নাপরীক্ষিতমভিনিবিশেত্, নেন্দ্রিযবশগঃ স্যাত্, ন চঞ্চলং মনোঽনুভ্রামযেত্, ন বুদ্ধীন্দ্রিযাণামতিভারমাদধ্যাত্, ন চাতিদীর্ঘসূত্রী স্যাত্, ন ক্রোধহর্ষাবনুবিদধ্যাত্, ন শোকমনুবসেত্, ন সিদ্ধাবুত্সেকং যচ্ছেন্নাসিদ্ধৌ দৈন্যং, প্রকৃতিমভীক্ষ্ণং স্মরেত্, হেতুপ্রভাবনিশ্চিতঃ স্যাদ্ধেত্বারম্ভনিত্যশ্চ, ন কৃতমিত্যাশ্বসেত্, ন বীর্যং জহ্যাত্, নাপবাদমনুস্মরেত্||২৭||
View original
न कार्यकालमतिपातयेत्, नापरीक्षितमभिनिविशेत्, नेन्द्रियवशगः स्यात्, न चञ्चलं मनोऽनुभ्रामयेत्, न बुद्धीन्द्रियाणामतिभारमादध्यात्, न चातिदीर्घसूत्री स्यात्, न क्रोधहर्षावनुविदध्यात्, न शोकमनुवसेत्, न सिद्धावुत्सेकं यच्छेन्नासिद्धौ दैन्यं, प्रकृतिमभीक्ष्णं स्मरेत्, हेतुप्रभावनिश्चितः स्याद्धेत्वारम्भनित्यश्च, न कृतमित्याश्वसेत्, न वीर्यं जह्यात्, नापवादमनुस्मरेत्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (28) · Śloka 28
নাশুচিরুত্তমাজ্যাক্ষততিলকুশসর্ষপৈরগ্নিং জুহুযাদাত্মানমাশীর্ভিরাশাসানঃ, অগ্নির্মে নাপগচ্ছেচ্ছরীরাদ্বাযুর্মে প্রাণানাদধাতু বিষ্ণুর্মে বলমাদধাতু ইন্দ্রো মে বীর্যং শিবা মাং প্রবিশন্ত্বাপ আপোহিষ্ঠেত্যপঃ স্পৃশেত্, দ্বিঃ পরিমৃজ্যোষ্ঠৌ পাদৌ চাভ্যুক্ষ্য মূর্ধনি খানি চোপস্পৃশেদদ্ভিরাত্মানং হৃদযং শিরশ্চ||২৮||
View original
नाशुचिरुत्तमाज्याक्षततिलकुशसर्षपैरग्निं जुहुयादात्मानमाशीर्भिराशासानः, अग्निर्मे नापगच्छेच्छरीराद्वायुर्मे प्राणानादधातु विष्णुर्मे बलमादधातु इन्द्रो मे वीर्यं शिवा मां प्रविशन्त्वाप आपोहिष्ठेत्यपः स्पृशेत्, द्विः परिमृज्योष्ठौ पादौ चाभ्युक्ष्य मूर्धनि खानि चोपस्पृशेदद्भिरात्मानं हृदयं शिरश्च||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (29) · Śloka 29
ব্রহ্মচর্যজ্ঞানদানমৈত্রীকারুণ্যহর্ষোপেক্ষাপ্রশমপরশ্চ স্যাদিতি||২৯||
View original
ब्रह्मचर्यज्ञानदानमैत्रीकारुण्यहर्षोपेक्षाप्रशमपरश्च स्यादिति||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (30-33) · Śloka 33
তত্র শ্লোকাঃ- পঞ্চপঞ্চকমুদ্দিষ্টং মনো হেতুচতুষ্টযম্| ইন্দ্রিযোপক্রমেঽধ্যাযে সদ্বৃত্তমখিলেন চ||৩০|| স্বস্থবৃত্তং যথোদ্দিষ্টং যঃ সম্যগনুতিষ্ঠতি| স সমাঃ শতমব্যাধিরাযুষা ন বিযুজ্যতে||৩১|| নৃলোকমাপূরযতে যশসা সাধুসম্মতঃ| ধর্মার্থাবেতি ভূতানাং বন্ধুতামুপগচ্ছতি||৩২|| পরান্ সুকৃতিনো লোকান্ পুণ্যকর্মা প্রপদ্যতে| তস্মাদ্বৃত্তমনুষ্ঠেযমিদং সর্বেণ সর্বদা||৩৩||
View original
तत्र श्लोकाः- पञ्चपञ्चकमुद्दिष्टं मनो हेतुचतुष्टयम्| इन्द्रियोपक्रमेऽध्याये सद्वृत्तमखिलेन च||३०|| स्वस्थवृत्तं यथोद्दिष्टं यः सम्यगनुतिष्ठति| स समाः शतमव्याधिरायुषा न वियुज्यते||३१|| नृलोकमापूरयते यशसा साधुसम्मतः| धर्मार्थावेति भूतानां बन्धुतामुपगच्छति||३२|| परान् सुकृतिनो लोकान् पुण्यकर्मा प्रपद्यते| तस्माद्वृत्तमनुष्ठेयमिदं सर्वेण सर्वदा||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (34) · Śloka 34
যচ্চান্যদপি কিঞ্চিত্ স্যাদনুক্তমিহ পূজিতম্| বৃত্তং তদপি চাত্রেযঃ সদৈবাভ্যনুমন্যতে||৩৪||
View original
यच्चान्यदपि किञ्चित् स्यादनुक्तमिह पूजितम्| वृत्तं तदपि चात्रेयः सदैवाभ्यनुमन्यते||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ইত্যগ্নিবেশকৃতে তন্ত্রে চরকপ্রতিসংস্কৃতে শ্লোকস্থানে ইন্দ্রিযোপক্রমণীযো নামাষ্টমোঽধ্যাযঃ||৮|| ইতি স্বস্থচতুষ্কো দ্বিতীযঃ||২||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने इन्द्रियोपक्रमणीयो नामाष्टमोऽध्यायः||८|| इति स्वस्थचतुष्को द्वितीयः||२||
🔊 Audio coming soon